جز ویکی سازی
جز ویکی سازی و تمیزکاری
خط ۱: خط ۱:
{{درشت|'''ذی‌حجه؛'''}} آخرین ماه از ماه‌های تقویم قمری در فرهنگ اسلامی.
{{درشت|'''ذی‌حجه؛'''}} آخرین ماه از ماه‌های تقویم قمری در فرهنگ اسلامی.


ذی‌حجه، دوازدهمین و آخرین ماه از ماه‌های دوازدگانة قمری و از ماه‌های حرام در [[فرهنگ اسلامی]] است که بین ماه‌های ذی‌قعده و محرم قرار گرفته است. به‌دلیل وجود برخی مناسک و مناسبت‌های مذهبی همچون عرفه، عید قربان، مناسک حج و واقعه غدیر، این ماه از اهمیت و جایگاه بالایی نزد مسلمانان به‌ویژه شیعیان، برخوردار است.
ذی‌حجه، دوازدهمین و آخرین ماه از ماه‌های دوازدگانة قمری و از [[ماه‌های حرام]] در [[فرهنگ اسلامی]] است که بین ماه‌های [[ذی‌قعده]] و [[ماه محرم|محرم]] قرار گرفته است. به‌دلیل وجود برخی مناسک و مناسبت‌های مذهبی همچون [[عرفه]]، [[عید قربان]]، مناسک [[حج]] و [[واقعه غدیر]]، این ماه از اهمیت و جایگاه بالایی نزد [[مسلمان|مسلمانان]] به‌ویژه [[شیعه|شیعیان]]، برخوردار است.


== مفهوم‌شناسی ==
== مفهوم‌شناسی ==
واژهٔ عربی ذی‌حجه، از ریشهٔ «ح‌ج‌ج» به‌معنای قصد کردن، زیارت کردن و برپا کردن جشن است. این معانی، ناظر به مناسک حج و خروج مردم از شهرها و خانه‌های خود به قصد انجام مناسک حج هستند.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details?id=13564 قاسملو و کثیری بیدهندی، «ذیحجة»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>
واژهٔ عربی ذی‌حجه، از ریشهٔ «ح‌ج‌ج» به‌معنای قصد کردن، [[زیارت]] کردن و برپا کردن [[جشن]] است. این معانی، ناظر به مناسک [[حج]] و خروج مردم از شهرها و خانه‌های خود به قصد انجام مناسک حج هستند.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details?id=13564 قاسملو و کثیری بیدهندی، «ذیحجة»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>


== نام‌گذاری ==
== نام‌گذاری ==
مناسک حج از مهم‌ترین عبادت‌های اجتماعی مسلمانان است که حتی پیش از اسلام نیز در همین ماه برگزار می‌شد و به همین دلیل، این ماه را ذی‌حجه نامیده‌اند.<ref>مسعودی، مروج الذهب، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۱۸۹.</ref>این ماه به‌نام‌های ذی‌الحجه، ذوالحجه و ذوالحجة الحرام نیز آمده<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details?id=13564 قاسملو و کثیری بیدهندی، «ذیحجة»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref> و جزء چهار ماه حرام (ذی‌قعده، ذی‌حجه، محرم و رجب) است که هرگونه جنگ و خونریزی در آن حرام است.<ref>نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۲۱، ص32.</ref>
مناسک [[حج]] از مهم‌ترین [[عبادت]]های اجتماعی [[مسلمان|مسلمانان]] است که حتی پیش از [[اسلام]] نیز در همین ماه برگزار می‌شد و به همین دلیل، این ماه را ذی‌حجه نامیده‌اند.<ref>مسعودی، مروج الذهب، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۱۸۹.</ref>این ماه به‌نام‌های ذی‌الحجه، ذوالحجه و ذوالحجة الحرام نیز آمده<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details?id=13564 قاسملو و کثیری بیدهندی، «ذیحجة»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref> و جزء چهار ماه حرام ([[ذی‌قعده]]، ذی‌حجه، [[ماه محرم|محرم]] و [[رجب]]) است که هرگونه جنگ و خونریزی در آن حرام است.<ref>نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۲۱، ص32.</ref>


== ماه ذی‌حجه قبل از اسلام ==
== ماه ذی‌حجه قبل از اسلام ==
در دوران جاهلیت ماه‌های حرام از دهم ذی‌حجه آغاز و ماه‌های محرم، صفر، ربیع‌الاول و ده روز از ربیع‌الثانی را شامل می‌شده است. مدت روزهای این ماه نیز قراردادی و توافقی ۲۹ روز بوده اما بعد از اسلام مثل دیگر ماه‌های قمری بر اساس رؤیت هلال، ۲۹ یا ۳۰ روز است.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details?id=13564 قاسملو و کثیری بیدهندی، «ذیحجة»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>
در دوران [[جاهلیت]]؛ [[ماه‌های حرام]] از دهم ذی‌حجه آغاز و ماه‌های [[ماه محرم|محرم]]، [[ماه صفر|صفر]]، [[ربیع‌الاول]] و ده روز از [[ربیع‌الثانی]] را شامل می‌شده است. مدت روزهای این ماه نیز قراردادی و توافقی ۲۹ روز بوده اما بعد از اسلام مثل دیگر ماه‌های قمری بر اساس رؤیت هلال، ۲۹ یا ۳۰ روز است.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details?id=13564 قاسملو و کثیری بیدهندی، «ذیحجة»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>


== فضیلت ماه ذی‌حجه ==
== فضیلت ماه ذی‌حجه ==
ماه ذی‌حجه، از ماه‌های بافضیلت قمری است؛ در روایات اسلامی بر حفظ حرمت این ماه و عبادت در آن، به‌ویژه در دههٔ اول آن تأکید زیادی شده است. در برخی روایات، مراد از شب‌های ده‌گانه‌ای که در قرآن، به آن قسم یاد شده،<ref>سورهٔ فجر، آیهٔ 1.</ref> ده شبانه‌روز نخست ماه ذی‌حجه دانسته شده است.<ref>قمی، تفسیر قمی، ۱۳۶۷ش، ج۲، ص۴۱۹؛ طوسی، مصباح المتهجّد، ۱۴۱۱ق، ص۶۷۱.</ref>در روایتی از پیامبر اکرم نقل شده است که فضیلت عبادت و کار نیک در دههٔ اوّل ماه ذی‌حجه بیش از سایر ایام است.<ref>سید بن طاووس، الاقبال بأعمال الحسنه، 1376ش، ص۳۱۷.</ref>ثواب روزهٔ این ایام نیز معادل آزاد کردن صد بنده، انفاق صد شتر و صد اسب در راه خدا و کفارهٔ شصت سال گناهان اعلام شده است.<ref>ابن‌بابویه، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، 1406ق، ص73.</ref>
ماه ذی‌حجه، از ماه‌های بافضیلت قمری است؛ در روایات اسلامی بر حفظ حرمت این ماه و [[عبادت]] در آن، به‌ویژه در دههٔ اول آن تأکید زیادی شده است. در برخی روایات، مراد از شب‌های ده‌گانه‌ای که در [[قرآن]]، به آن [[سوگند|قسم]] یاد شده،<ref>سورهٔ فجر، آیهٔ 1.</ref> ده شبانه‌روز نخست ماه ذی‌حجه دانسته شده است.<ref>قمی، تفسیر قمی، ۱۳۶۷ش، ج۲، ص۴۱۹؛ طوسی، مصباح المتهجّد، ۱۴۱۱ق، ص۶۷۱.</ref>در روایتی از پیامبر اکرم نقل شده است که فضیلت عبادت و کار نیک در دههٔ اوّل ماه ذی‌حجه بیش از سایر ایام است.<ref>سید بن طاووس، الاقبال بأعمال الحسنه، 1376ش، ص۳۱۷.</ref>ثواب روزهٔ این ایام نیز معادل آزاد کردن صد بنده، انفاق صد شتر و صد اسب در راه خدا و کفارهٔ شصت سال گناهان اعلام شده است.<ref>ابن‌بابویه، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، 1406ق، ص73.</ref>


== وقایع تاریخی ماه ذی‌حجه ==
== وقایع تاریخی ماه ذی‌حجه ==
در ماه ذی‌حجه حوادث و وقایع مهمی واقع شده است همچون:
در ماه ذی‌حجه حوادث و وقایع مهمی واقع شده است همچون:


ازدواج [[امام علی]] و [[حضرت فاطمه]] (۱ ذی‌حجه ۲ق).
[[ازدواج]] [[امام علی]] و [[حضرت فاطمه]] (۱ ذی‌حجه ۲ق).


شهادت [[امام محمد باقر]] (۷ ذی‌حجه ۱۱۴ق).
[[شهادت]] [[امام محمد باقر]] (۷ ذی‌حجه ۱۱۴ق).


حرکت [[امام حسین]] از مکه به عراق (۸ ذی‌حجه ۶۰ق).
حرکت [[امام حسین]] از [[مکه]] به [[عراق]] (۸ ذی‌حجه ۶۰ق).


انتخاب امام علی به جانشینی پیامبر (۱۸ ذی‌حجه ۱۰ق).
انتخاب امام علی به جانشینی پیامبر (۱۸ ذی‌حجه ۱۰ق).