غیرت در دیدگاه مرتضی مطهری: تفاوت میان نسخه‌ها

غیرت دراندیشه مطهری، ویژگی فطری و اخلاقی مرد است که به حفاظت از عفت همسر و جامعه مربوط می‌شود. او غیرت را نشانه عزت نفس و شرافت می‌داند و آن را از حسادت متمایز می‌کند؛ زیرا غیرت حسی اجتماعی و نوع‌دوستانه است که به‌دنبال حفاظت از نسل و پاکی جامعه است. این ویژگی مردانه است و به‌عنوان نگهبان عفت جامعه عمل می‌کند. مطهری بر اهمیت اعتدال در غیرت تأکید می‌کند و افراط در آن را مخالف عقل و شرع می‌داند.

غیرت ناموسی مرد در اندیشه مرتضی مطهری امری فطری و طبیعی است<ref>مطهری، یادداشت‌های استاد مطهری، 1378ش، ج5، ص178.</ref> و از اصول اخلاقی جنسی محسوب می‌شود.<ref>مطهری، اخلاق جنسی در اسلام و جهان غرب، 1402ش، ص22.</ref> دراندیشه شهید مطهری، غیرت به‌عنوان یکی از ویژگی‌های اخلاقی مرد تعریف می‌شود که به حس مسئولیت و حمایت از عفت همسر مربوط است. از این منظر، مرد علاوه بر حفاظت خود از فساد و گناه، باید از عفت همسرش نیز پاسداری کند. این وظیفه مرد برای محافظت از عفت همسر، همان چیزی است که «غیرت» نامیده می‌شود.<ref>مطهری، خانواده و اخلاق جنسی، 1401ش، ص67.</ref>

از نظر مرتضی مطهری، غیرت نشانه‌ای از قدرت روحی و عزت‌نفس است، درحالی‌که بی‌غیرتی ریشه در ضعف دارد. فرد قوی نسبت به ارزش‌های خود حساس بوده و از آن‌ها محافظت می‌کند، اما فرد ضعیف دچار بی‌تفاوتی است.<ref>مطهری، انسان کامل، 1402ش، ص234.</ref> وی همچنین غیرت را به‌عنوان یک شرافت و حساسیت انسانی معرفی می‌کند که بر حفاظت از پاکی و طهارت جامعه تمرکز دارد.<ref>مطهری، مسئله حجاب، 1400ش، ص57.</ref>

مرتضی مطهری غیرت را کاملاً از حسادت متمایز می‌داند و بر تفاوت اساسی این دو تأکید دارد. از نظر او، برخی تصور می‌کنند که غیرت همان حسادت است که تنها نامش تغییر کرده است. بر اساس این دیدگاه، حسادت باعث می‌شود که انسان در برابر حمله، اهانت، دشنام و ناسزا به آنچه دوست دارد و به آن دلبسته است، واکنش نشان داده و ایستادگی کند. در نتیجه، فرد در برابر یورش‌گران و ناسزاگویان با قاطعیت قد برافراشته و غیرت می‌ورزد.<ref>مطهری، مسئله حجاب، 1400ش، ص58-54.</ref>

غیرت دراندیشهٔ مطهری یک ویژگی مردانه است و به‌عنوان یک خصلت در سرشت زن قرار داده نشده است؛ یعنی زن، چه از نظر فطرت و چه در قوانین شرعی، موظف است پاکدامنی خودش را حفظ کند؛ اما مرد هم مسئول حفظ عفت خویش است و هم عفت همسرش را پاسداری می‌کند. این ویژگی نه‌تنها در انسان، بلکه در تمام جاندارانی دیده می‌شود که به‌صورت جفت و در چارچوب خانواده زندگی می‌کنند. در تمام این گونه‌ها، جنس مذکر حامی و نگهبان جنس مؤنث است، درحالی‌که این حس در جنس مؤنث قرار داده نشده است.<ref>مطهری، خانواده و اخلاق جنسی، 1401ش، ص67.</ref>