پرش به محتوا

سالمندآزاری: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
ابرابزار
 
خط ۱: خط ۱:
<big>'''سالمندآزاری'''</big>؛ هر نوع اقدام عمدی یا غیرعمدی در راستای آسیب و آزار سالمندان.
{{درشت|'''سالمندآزاری'''}}؛ هر نوع اقدام عمدی یا غیرعمدی در راستای آسیب و آزار سالمندان.


سالمندآزاری (Elder abuse)، به‌معنای وارد کردن هر نوع آسیب جسمی، عاطفی یا جنسی به فرد سالمند و سوء‌استفاده از او است. همچنین، بهره‌برداری مالی یا بی‌توجهی به وضعیت رفاهی آنها توسط اطرافیان و مراقبین، از دیگر جنبه‌های سالمندآزاری به‌شمار می‌رود. امروزه، شرایط خاص اجتماعی مانند شهرنشینی، تجددگرایی، کمرنگ شدن ارزش‌ها و باورهای دینی، تغییر در ارزش‌های سنتی، تضاد نظام ارزشی جدید و قدیم، عدم آمادگی برای پذیرش مراقبت از سالمند، فرسایش بین نسلی در خانواده‌ها و کمبودهای مالی، از جمله دلایل سوء‌رفتار با سالمندان معرفی شده‌اند.
سالمندآزاری (Elder abuse)، به‌معنای وارد کردن هر نوع آسیب جسمی، عاطفی یا جنسی به فرد سالمند و سوءاستفاده از او است. همچنین، بهره‌برداری مالی یا بی‌توجهی به وضعیت رفاهی آنها توسط اطرافیان و مراقبین، از دیگر جنبه‌های سالمندآزاری به‌شمار می‌رود. امروزه، شرایط خاص اجتماعی مانند شهرنشینی، تجددگرایی، کمرنگ شدن ارزش‌ها و باورهای دینی، تغییر در ارزش‌های سنتی، تضاد نظام ارزشی جدید و قدیم، عدم آمادگی برای پذیرش مراقبت از سالمند، فرسایش بین نسلی در خانواده‌ها و کمبودهای مالی، از جمله دلایل سوءرفتار با سالمندان معرفی شده‌اند.
==مفهوم‌شناسی==
سالمندان در سراسر جهان، به‌دلیل تغییرات فیزیولوژیکی و آناتومی ناشی از افزایش سن زیستی، بازنشستگی و کاهش فعالیت‌های اجتماعی، مرگ خویشاوندان، دوری از فرزندان به‌دلیل کار، ازدواج یا [[مهاجرت]]، بیشتر از سایر گروه‌های سنی آسیب‌پذیر بوده و در معرض انواع خطر قرار می‌گیرند. از جمله عوامل خطر برای آنها، معضل [[سالمندآزاری]] است.<ref> [https://ensani.ir/fa/article/444192/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D8%B9-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-narrative-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C قاسمی و دیگران، «بررسی شیوع سالمندآزاری در ایران: مطالعۀ مروری narrative در مقالات فارسی»، 1399ش، ص68.]</ref>  سالمندآزاری، به‌معنای فعالیتی است که یک مرتبه یا به‌صورت مداوم، توسط هر فردی در زمانی‌که مورد اعتماد و اطمینان است، صورت گرفته و منجر به انتقال استرس یا آزار به سالمند می‌شود.<ref>[https://irimc.org/news/id/44192/%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85-#:~:text=%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%20%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F&text=%D8%A7%DB%8C%D9%86%20%D9%86%D9%88%D8%B9%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA%20%DA%A9%D9%87,%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%20 «هر آنچه دربارۀ سالمندآزاری باید بدانیم!»، وب‌سایت سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران.]</ref>


جمعیت‌شناسان، آغاز دوران سالمندی را ۶۰ تا ۶۵ سال دانسته‌اند.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2200-fa.html حسینی ‌مقدم و دیگران، «شیوع سوءرفتار وعوامل مرتبط با آن در سالمندان شهرستان گناباد در سال ۱۳۹۹»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴۲.]</ref> از نظر سازمان بهداشت جهانی، خشونت علیه سالمند به انجام یا ترک یک رفتار یا تکرار آن از سوی افراد مورد اعتماد گفته می‌شود که موجب اذیت، آسیب یا اضطراب سالمند شود.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2013-fa.html ستودن‌حق و دیگران، ‌«فراوانی سالمندآزاری و الگوی جنسیتی آن در جمعیت سالمند ساکن در مناطق شهری تبریز»، ۱۳۹۹ش، ص۴۶۱.]</ref>
== مفهوم‌شناسی ==
سالمندان در سراسر جهان، به‌دلیل تغییرات فیزیولوژیکی و آناتومی ناشی از افزایش سن زیستی، بازنشستگی و کاهش فعالیت‌های اجتماعی، مرگ خویشاوندان، دوری از فرزندان به‌دلیل کار، ازدواج یا [[مهاجرت]]، بیشتر از سایر گروه‌های سنی آسیب‌پذیر بوده و در معرض انواع خطر قرار می‌گیرند. از جمله عوامل خطر برای آنها، معضل سالمندآزاری است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/444192/بررسی-شیوع-سالمند-آزاری-در-ایران-مطالعه-مروری-narrative-در-مقالات-فارسی قاسمی و دیگران، «بررسی شیوع سالمندآزاری در ایران: مطالعۀ مروری narrative در مقالات فارسی»، 1399ش، ص68.]</ref> سالمندآزاری، به‌معنای فعالیتی است که یک مرتبه یا به‌صورت مداوم، توسط هر فردی در زمانی‌که مورد اعتماد و اطمینان است، صورت گرفته و منجر به انتقال استرس یا آزار به سالمند می‌شود.<ref>[https://irimc.org/news/id/44192/هر-انچه-درباره-سالمند-ازاری-باید-بدانیم-#:~:text=سالمندآزاری%20چیست؟&text=این%20نوع%20از%20خشونت%20که، برخورد%20 «هر آنچه دربارۀ سالمندآزاری باید بدانیم!»، وب‌سایت سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران.]</ref>


==انواع==
جمعیت‌شناسان، آغاز دوران سالمندی را ۶۰ تا ۶۵ سال دانسته‌اند.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2200-fa.html حسینی مقدم و دیگران، «شیوع سوءرفتار وعوامل مرتبط با آن در سالمندان شهرستان گناباد در سال ۱۳۹۹»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴۲.]</ref> از نظر سازمان بهداشت جهانی، خشونت علیه سالمند به انجام یا ترک یک رفتار یا تکرار آن از سوی افراد مورد اعتماد گفته می‌شود که موجب اذیت، آسیب یا اضطراب سالمند شود.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2013-fa.html ستودن‌حق و دیگران، «فراوانی سالمندآزاری و الگوی جنسیتی آن در جمعیت سالمند ساکن در مناطق شهری تبریز»، ۱۳۹۹ش، ص۴۶۱.]</ref>
سالمندآزاری، از جمله اعمال خلاف حقوق انسانی محسوب شده و دلیلی عمده برای بیماری، جراحت، انزوا و یأس در میان سالمندان به‌شمار می‌رود. از جمله انواع سالمندآزاری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:<ref>[https://irimc.org/news/id/44192/%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85-#:~:text=%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%20%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F&text=%D8%A7%DB%8C%D9%86%20%D9%86%D9%88%D8%B9%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA%20%DA%A9%D9%87,%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%20 «هر آنچه دربارۀ سالمندآزاری باید بدانیم!»، وب‌سایت سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران.]</ref>  
 
# آزارهای روانی و عاطفی: شایع‌ترین نوع سالمند آزاری است که شامل بی‌اعتنایی، ترساندن، تهدید و هر عملی است که موجب ترس، فشار روانی و دردهای عاطفی می‌شود.  
== انواع ==
# آزار مالی: آزار سالمندان از نظر مالی نیز در ردۀ دوم سالمندآزاری در ایران قرار دارد که شامل استفادۀ نادرست از اموال سالمند، تغییر مالکیت دارایی سالمند به زور، خرید کالاهای گران‌بها با پول افراد سالمند بدون اطلاع آنها و نیز جلوگیری از دسترسی سالمند به خانه یا سرمایۀ او می‌شود.<ref> [https://khc.kums.ac.ir/fa/news/35796/khc رضایی خسروی و یزدانیان، «سالمندآزاری»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی کرمانشاه.]</ref>
سالمندآزاری، از جمله اعمال خلاف حقوق انسانی محسوب شده و دلیلی عمده برای بیماری، جراحت، انزوا و یأس در میان سالمندان به‌شمار می‌رود. از جمله انواع سالمندآزاری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:<ref>[https://irimc.org/news/id/44192/هر-انچه-درباره-سالمند-ازاری-باید-بدانیم-#:~:text=سالمندآزاری%20چیست؟&text=این%20نوع%20از%20خشونت%20که، برخورد%20 «هر آنچه دربارۀ سالمندآزاری باید بدانیم!»، وب‌سایت سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران.]</ref>
# آزارهای روانی و عاطفی: شایع‌ترین نوع سالمند آزاری است که شامل بی‌اعتنایی، ترساندن، تهدید و هر عملی است که موجب ترس، فشار روانی و دردهای عاطفی می‌شود.
# آزار مالی: آزار سالمندان از نظر مالی نیز در ردهٔ دوم سالمندآزاری در ایران قرار دارد که شامل استفادهٔ نادرست از اموال سالمند، تغییر مالکیت دارایی سالمند به زور، خرید کالاهای گران‌بها با پول افراد سالمند بدون اطلاع آنها و نیز جلوگیری از دسترسی سالمند به خانه یا سرمایهٔ او می‌شود.<ref>[https://khc.kums.ac.ir/fa/news/35796/khc رضایی خسروی و یزدانیان، «سالمندآزاری»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی کرمانشاه.]</ref>
# آزار جسمی: این نوع از آزار تنها به دردهای جسمی، آسیب‌دیدگی یا جراحت منتهی نشده و استفاده از داروهای آرام‌بخش و حبس در خانه را نیز شامل می‌شود.
# آزار جسمی: این نوع از آزار تنها به دردهای جسمی، آسیب‌دیدگی یا جراحت منتهی نشده و استفاده از داروهای آرام‌بخش و حبس در خانه را نیز شامل می‌شود.
# آزار جنسی: شامل برقراری هرگونه ارتباط جنسی با سالمند، بدون رضایت او است. کارشناسان، توصیه می‌کنند که پیش از تعویض پوشینه برای سالمندان، باید با آنها صحبت کرده و رضایت آنها را جلب کرد. این موضوع، منجر به حفظ حریم خصوصی سالمندان و احترام به آنها می‌شود.<ref>[https://easylife.ir/article/learn-more-about-elder-abuse/ «در مورد سالمند آزاری و راه‌های مقابله با آن بیشتر بدانیم»، وب‌سایت ایزی‌لایف.]</ref> دین اسلام نیز همواره بر اصول اخلاقی تأکید داشته و پس از توحید و یکتاپرستی، به احترام به والدین، به خصوص سالمندان، نیکو سخن گفتن و رفتار شایسته با آنها تأکید جدی کرده است.<ref>ری شهری و فرزانگان، میزان‌الحکمه، 1391ش، ج10، ص709.</ref>
# آزار جنسی: شامل برقراری هرگونه ارتباط جنسی با سالمند، بدون رضایت او است. کارشناسان، توصیه می‌کنند که پیش از تعویض پوشینه برای سالمندان، باید با آنها صحبت کرده و رضایت آنها را جلب کرد. این موضوع، منجر به حفظ حریم خصوصی سالمندان و احترام به آنها می‌شود.<ref>[https://easylife.ir/article/learn-more-about-elder-abuse/ «در مورد سالمند آزاری و راه‌های مقابله با آن بیشتر بدانیم»، وب‌سایت ایزی‌لایف.]</ref> دین اسلام نیز همواره بر اصول اخلاقی تأکید داشته و پس از توحید و یکتاپرستی، به احترام به والدین، به خصوص سالمندان، نیکو سخن گفتن و رفتار شایسته با آنها تأکید جدی کرده است.<ref>ری شهری و فرزانگان، میزان‌الحکمه، 1391ش، ج10، ص709.</ref>
 
 
برخی از سازمان‌های مرتبط با سالمندان نیز انواع سوء‌رفتار با آنها را به دو دستۀ کلی تقسیم کرده‌اند:  
برخی از سازمان‌های مرتبط با سالمندان نیز انواع سوءرفتار با آنها را به دو دستهٔ کلی تقسیم کرده‌اند:
# خانگی: که در خانه و توسط اعضای خانواده یا افراد آشنا با سالمند رخ می‌دهد.  
# خانگی: که در خانه و توسط اعضای خانواده یا افراد آشنا با سالمند رخ می‌دهد.
# سازمانی: که در خانه‌های سالمندان یا سایر مراکز نگهداری طولانی‌مدت از آنها رخ داده و مرتکبین چنین سوء‌رفتارهایی، کارکنان این مراکز یا مراقبان غریبه هستند.<ref> [https://ensani.ir/fa/article/444192/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D8%B9-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-narrative-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C قاسمی و دیگران، «بررسی شیوع سالمندآزاری در ایران: مطالعۀ مروری narrative در مقالات فارسی»، 1399ش، ص68.]</ref>
# سازمانی: که در خانه‌های سالمندان یا سایر مراکز نگهداری طولانی‌مدت از آنها رخ داده و مرتکبین چنین سوءرفتارهایی، کارکنان این مراکز یا مراقبان غریبه هستند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/444192/بررسی-شیوع-سالمند-آزاری-در-ایران-مطالعه-مروری-narrative-در-مقالات-فارسی قاسمی و دیگران، «بررسی شیوع سالمندآزاری در ایران: مطالعۀ مروری narrative در مقالات فارسی»، 1399ش، ص68.]</ref>
خشونت علیه سالمندان در قالب یکی از انواع ذیل انجام می‌شود:
خشونت علیه سالمندان در قالب یکی از انواع ذیل انجام می‌شود:


=== الف) خشونت جسمی ===
=== الف) خشونت جسمی ===
به هرگونه عمل خشونت‌آمیزی گفته می‌شود که منجر به وارد شدن صدمات جسمی به سالمندان شود.<ref>[https://article.tebyan.net/455635/%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86 «خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت تبیان.]</ref> مانند سیلی‌زدن، حمله‌ورشدن، نیشگون‌گرفتن، لگدزدن، مشت‌زدن، هل‌دادن، پرتاب اشیاء، کتک‌زدن، کشیدن ‌مو، سوزاندن با اجسام داغ، فشاردادن گلو و دادن داروهای بی‌مورد.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2297-fa.html نوذرپور و دیگران، «تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعه هیبرید»،۱۴۰۱ش، ص ۱۴۰، ۱۴۲ و ۱۴۵؛][https://www.sid.ir/paper/448662/fa هروی‌کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان» ۱۳۸۸، ص۴۵.]</ref>
به هرگونه عمل خشونت‌آمیزی گفته می‌شود که منجر به وارد شدن صدمات جسمی به سالمندان شود.<ref>[https://article.tebyan.net/455635/خشونت-علیه-سالمندان «خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت تبیان.]</ref> مانند سیلی‌زدن، حمله‌ورشدن، نیشگون‌گرفتن، لگدزدن، مشت‌زدن، هل‌دادن، پرتاب اشیاء، کتک‌زدن، کشیدن مو، سوزاندن با اجسام داغ، فشاردادن گلو و دادن داروهای بی‌مورد.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2297-fa.html نوذرپور و دیگران، «تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعه هیبرید»،۱۴۰۱ش، ص ۱۴۰، ۱۴۲ و ۱۴۵؛][https://www.sid.ir/paper/448662/fa هروی‌کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان» ۱۳۸۸، ص۴۵.]</ref>


=== ب) خشونت عاطفی و روانی ===
=== ب) خشونت عاطفی و روانی ===
این نوع خشونت موجب درد و رنج روحی، روانی و عاطفی و فشارهای عصبی بر سالمندان<ref>[https://daneshvarmed.shahed.ac.ir/article_1320_c51ef0d6c9ff6c18c0da3e328aa5054a.pdf هروی کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، ۱۳۸۸ش، ص۴۴.]</ref> و همچنین خدشه‌دار شدن عزت نفس و هویت آنها می‌شود<ref>[https://article.tebyan.net/455635/%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86 «خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت تبیان.]</ref> که در قالب اعمال ذیل انجام می‌شود:
این نوع خشونت موجب درد و رنج روحی، روانی و عاطفی و فشارهای عصبی بر سالمندان<ref>[https://daneshvarmed.shahed.ac.ir/article_1320_c51ef0d6c9ff6c18c0da3e328aa5054a.pdf هروی کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، ۱۳۸۸ش، ص۴۴.]</ref> و همچنین خدشه‌دار شدن عزت نفس و هویت آنها می‌شود<ref>[https://article.tebyan.net/455635/خشونت-علیه-سالمندان «خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت تبیان.]</ref> که در قالب اعمال ذیل انجام می‌شود:
 
* بی‌احترامی، توهین کلامی یا غیرکلامی و رفتار عاطفی آزاردهنده؛ مانند فحاشی، تحقیر، غرزدن، هتک حرمت، غیبت، تهدید و سرزنش‌کردن،<ref>[https://www.sid.ir/paper/448662/fa هروی کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، ۱۳۸۸ش، ص۴۴.]</ref> تمسخر، اتهام، بی‌اعتنایی فرزندان به احساس دلتنگی آنان، صحبت‌نکردن، جواب‌ندادن به سؤال و درخواست سالمندان، ارزش قایل‌نشدن به نصایح و سخنان آنان.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2297-fa.html نوذرپور، جاسم و دیگران، «تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعه هیبرید»، ۱۴۰۱ش. ص۱۴۲.]</ref>
* بی‌احترامی، توهین کلامی یا غیرکلامی و رفتار عاطفی ‌آزاردهنده؛ مانند فحاشی‌، تحقیر، غرزدن، هتک حرمت‌، غیبت، تهدید و سرزنش‌کردن،<ref>[https://www.sid.ir/paper/448662/fa هروی‌ کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، ۱۳۸۸ش، ص۴۴.]</ref> تمسخر، اتهام، بی‌اعتنایی فرزندان به احساس دلتنگی آنان، صحبت‌نکردن، جواب‌ندادن به سؤال و درخواست سالمندان، ارزش قایل‌نشدن به نصایح و سخنان آنان.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2297-fa.html نوذرپور، جاسم و دیگران، «تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعه هیبرید»، ۱۴۰۱ش. ص۱۴۲.]</ref>
* سلب اختیار؛ مانند نداشتن حق انتخاب برای تعیین محل زندگی، شغل و خدمات داوطلبانه، طرد کردن از منزل و فرستادن به خانه سالمندان با اجبار، فقدان خلوت شخصی، نداشتن حق ازدواج مجدد پس از فوت همسر، منع یا ایجاد محدودیت در برقراری ارتباط با دیگران و تحمیل نظرات و تصمیم‌گیری به جای سالمند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/448662/fa هروی کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، ۱۳۸۸ش، ص۴۴.]</ref>
* سلب اختیار؛ مانند نداشتن حق انتخاب برای تعیین محل زندگی، شغل و خدمات داوطلبانه، طرد کردن از منزل و فرستادن به خانه سالمندان با اجبار، فقدان خلوت شخصی، نداشتن حق ازدواج مجدد پس از فوت همسر، منع یا ایجاد محدودیت در برقراری ارتباط با دیگران و تحمیل نظرات و تصمیم‌گیری به جای سالمند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/448662/fa هروی‌ کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، ۱۳۸۸ش، ص۴۴.]</ref>


=== ج) خشونت جنسی ===
=== ج) خشونت جنسی ===
خشونت جنسی به سخنان‌آزاردهندۀ جنسی، تماس و فعالیت جنسی اجباری و بدون رضایت گفته می‌شود. این نوع خشونت بیشتر از سوی شوهران سالمندان با توسل به اجبار و تهدید انجام می‌شود و زنان سالمند با عذاب، زجر و نفرت آن را به‌دلیل حفظ آبروی خود تحمل می‌کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/448662/fa هروی‌ کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، ۱۳۸۸ش، ص۴۵.]</ref> سالمندان زن هر دو نوع خشونت لفظی جنسی و رفتاری را و سالمندان مرد تنها توهین جنسی لفظی را تجربه می‌کنند.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2297-fa.html نوذرپور و همکاران « تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعه هیبرید»، ص ۱۴۲ و ۱۴۵.]</ref>
خشونت جنسی به سخنان‌آزاردهندهٔ جنسی، تماس و فعالیت جنسی اجباری و بدون رضایت گفته می‌شود. این نوع خشونت بیشتر از سوی شوهران سالمندان با توسل به اجبار و تهدید انجام می‌شود و زنان سالمند با عذاب، زجر و نفرت آن را به‌دلیل حفظ آبروی خود تحمل می‌کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/448662/fa هروی کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، ۱۳۸۸ش، ص۴۵.]</ref> سالمندان زن هر دو نوع خشونت لفظی جنسی و رفتاری را و سالمندان مرد تنها توهین جنسی لفظی را تجربه می‌کنند.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2297-fa.html نوذرپور و همکاران « تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعه هیبرید»، ص ۱۴۲ و ۱۴۵.]</ref>


=== د) خشونت مالی ===
=== د) خشونت مالی ===
هرگونه رفتاری است که به نوعی سبب زیان مالی سالمند شود<ref>[https://article.tebyan.net/455635/%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86 «خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت تبیان.]</ref> و با رفتارهای ذیل انجام می‌شود: ۱. تملک اموال سالمند برخلاف رضایت؛ مانند تصاحب مسکن، ماشین، پول، اموال و حقوق ماهیانه یا مستمری سالمند و فروش اموال غیرمنقول. ۲. استفاده بدون اجازه از اموال سالمند مانند ماشین و خانه. ۳. محدود کردن دسترسی سالمند به پول و دارایی او.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2297-fa.html نوذرپور و همکاران « تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعه هیبرید»، ۱۴۰۱ش، ص۱۴۱ و ۱۴۲.]</ref>
هرگونه رفتاری است که به نوعی سبب زیان مالی سالمند شود<ref>[https://article.tebyan.net/455635/خشونت-علیه-سالمندان «خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت تبیان.]</ref> و با رفتارهای ذیل انجام می‌شود: ۱. تملک اموال سالمند برخلاف رضایت؛ مانند تصاحب مسکن، ماشین، پول، اموال و حقوق ماهیانه یا مستمری سالمند و فروش اموال غیرمنقول. ۲. استفاده بدون اجازه از اموال سالمند مانند ماشین و خانه. ۳. محدود کردن دسترسی سالمند به پول و دارایی او.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2297-fa.html نوذرپور و همکاران « تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعه هیبرید»، ۱۴۰۱ش، ص۱۴۱ و ۱۴۲.]</ref>


=== ه) غفلت ===
=== ه) غفلت ===
عبارت است از کوتاهی عمدی و یا غیرعمدی در مراقبت و برآورده کردن نیازهای ضروری سالمندان<ref>[https://article.tebyan.net/455635/%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86 «خشونت علیه سالمندان»، وب‌‌سایت تبیان.]</ref> و در قالب ترک فعل‌های عمدی یا غیرعمدی ذیل انجام می‌شود:
عبارت است از کوتاهی عمدی یا غیرعمدی در مراقبت و برآورده کردن نیازهای ضروری سالمندان<ref>[https://article.tebyan.net/455635/خشونت-علیه-سالمندان «خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت تبیان.]</ref> و در قالب ترک فعل‌های عمدی یا غیرعمدی ذیل انجام می‌شود:
 
# کوتاهی در تأمین نیازهای مراقبتی، بهداشتی، توانبخشی، خدمات پزشکی و نیازهای حیاتی اولیه سالمندان؛ مانند مراقبت‌نکردن، عدم تأمین بهداشت، مواد غذایی، نوشیدنی و پوشاک سالمند، درمان‌نکردن بیماری‌ها، عدم انجام اقدامات احتیاطی ایمنی و عدم تأمین زندگی آبرومندانه و در شأن سالمند با وجود امکانات مالی.
۱. کوتاهی در تأمین نیازهای مراقبتی، بهداشتی، توانبخشی، خدمات پزشکی و نیازهای حیاتی اولیه سالمندان؛ مانند مراقبت‌نکردن، عدم تأمین بهداشت، مواد غذایی، نوشیدنی و پوشاک سالمند، درمان‌نکردن بیماری‌ها، عدم انجام اقدامات احتیاطی ایمنی و عدم تأمین زندگی آبرومندانه و در شأن سالمند با وجود امکانات مالی.
# تأمین‌نکردن نیازهای عاطفی سالمندان؛ مانند کم‌محبتی، عدم همدلی، همدردی، عدم ابراز علاقه، عدم تماس تلفنی به موقع.
 
با توجه به ضعف و برخوردار نبودن سالمندان از منابع تسهیلات حمایتی و مالی، اعضای خانواده اصلی‌ترین منبع حمایتی برای آنان هستند. خشونت‌ورزی از طریق قصور و غفلت علیه سالمندان بسیار شدید و کمرشکن است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/448662/fa هروی کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، ۱۳۸۸ش، ص۴۶.]</ref>
۲. تأمین‌نکردن نیازهای عاطفی سالمندان؛ مانند کم‌محبتی، عدم همدلی، همدردی، عدم ابراز علاقه، عدم تماس تلفنی به موقع.
 
با توجه به ضعف و برخوردار نبودن سالمندان از منابع تسهیلات حمایتی و مالی، اعضای خانواده اصلی‌ترین منبع حمایتی برای آنان هستند. خشونت‌ورزی از طریق قصور و غفلت علیه سالمندان بسیار شدید و کمرشکن است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/448662/fa هروی‌ کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، ۱۳۸۸ش، ص۴۶.]</ref>


=== و) طرد از منزل و رهاسازی ===
=== و) طرد از منزل و رهاسازی ===
این نوع خشونت به رانده‌شدن سالمندان درمانده از خانه و رها کردن آنها در بیمارستان‌ یا محیط‌های عمومی گفته می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/448662/fa هروی‌ کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، ۱۳۸۸ش، ص۴۵.]</ref>
این نوع خشونت به رانده‌شدن سالمندان درمانده از خانه و رها کردن آنها در بیمارستان یا محیط‌های عمومی گفته می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/448662/fa هروی کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، ۱۳۸۸ش، ص۴۵.]</ref>


=== ز) خشونت اجتماعی ===
=== ز) خشونت اجتماعی ===
خشونت اجتماعی در قالب رفتارهای ذیل انجام می‌شود:‌ انزوای اجتماعی، ایجاد محدودیت یا ممانعت از برقراری روابط با دیگران،<ref>[https://vista.ir/m/a/76xgx «سالمندآزاری» وب‌سایت‌ مجلۀ ویستا.]</ref> عدم حمایت اجتماعی، نگرش منفی به سالمند، بی‌عدالتی، تبعیض اجتماعی، فقدان مراکز فرهنگی، تفریحی و ورزشی برای سالمند، محدودیت تردد در سطح شهر و معابر.<ref>[https://journals.sbmu.ac.ir/spip/article/view/25494/17953 ایران‌فر، «تجارب خشونت علیه سالمندان شهرتهران سال ۱۳۹۷»،۱۳۹۷ش، ص۲۲۶.]</ref>
خشونت اجتماعی در قالب رفتارهای ذیل انجام می‌شود: انزوای اجتماعی، ایجاد محدودیت یا ممانعت از برقراری روابط با دیگران،<ref>[https://vista.ir/m/a/76xgx «سالمندآزاری» وب‌سایت مجلۀ ویستا.]</ref> عدم حمایت اجتماعی، نگرش منفی به سالمند، بی‌عدالتی، تبعیض اجتماعی، فقدان مراکز فرهنگی، تفریحی و ورزشی برای سالمند، محدودیت تردد در سطح شهر و معابر.<ref>[https://journals.sbmu.ac.ir/spip/article/view/25494/17953 ایران‌فر، «تجارب خشونت علیه سالمندان شهرتهران سال ۱۳۹۷»،۱۳۹۷ش، ص۲۲۶.]</ref>


==عوامل==  
== عوامل ==
کارشناسان معتقدند که سالمندآزاری به دلایل مختلفی در ایران و سایر نقاط جهان صورت می‌گیرد؛ مانند:
کارشناسان معتقدند که سالمندآزاری به دلایل مختلفی در ایران و سایر نقاط جهان صورت می‌گیرد؛ مانند:
# عوامل شخصی: شامل ریسک‌ها و عواملی است که در سطح شخصی قرار دارند مانند ضعف سلامت جسمی و روانی قربانی و نیز به‌هم‌ریختگی‌های ذهنی فرد آزاردهنده.  
# عوامل شخصی: شامل ریسک‌ها و عواملی است که در سطح شخصی قرار دارند مانند ضعف سلامت جسمی و روانی قربانی و نیز به‌هم‌ریختگی‌های ذهنی فرد آزاردهنده.
# جنسیت: هرچند، سالمندآزاری برای هر دو گروه سالمندان زن و مرد صورت می‌گیرد اما در بسیاری از کشورها، به‌دلیل فرهنگ‌های متفاوت، سالمندان زن بیشتر از سالمندان مرد مورد آزار و اذیت قرار می‌گیرند.  
# جنسیت: هرچند، سالمندآزاری برای هر دو گروه سالمندان زن و مرد صورت می‌گیرد اما در بسیاری از کشورها، به‌دلیل فرهنگ‌های متفاوت، سالمندان زن بیشتر از سالمندان مرد مورد آزار و اذیت قرار می‌گیرند.
# روابط: کارشناسان بر این باورند که معمولا میزان وابستگی یک آزاردهنده به سالمند، ریسک آزار او را افزایش می‌دهد.  
# روابط: کارشناسان بر این باورند که معمولاً میزان وابستگی یک آزاردهنده به سالمند، ریسک آزار او را افزایش می‌دهد.
# عوامل مالی: بر اساس پژوهش‌های صورت‌گرفته، در خانواده‌های فقیر، زمانی‌که سالمند نیاز به مراقبت دارد، از طرف خانوادۀ خود بیشتر مورد آزار قرار می‌گیرد. هرچند، در میان خانواده‌های ثروتمند نیز مسائل مالی، منجر به بروز برخی اختلافات در خانواده‌ها و در نتیجه و آزاررسانی به سالمندان می‌شود.  
# عوامل مالی: بر اساس پژوهش‌های صورت‌گرفته، در خانواده‌های فقیر، زمانی‌که سالمند نیاز به مراقبت دارد، از طرف خانوادهٔ خود بیشتر مورد آزار قرار می‌گیرد. هرچند، در میان خانواده‌های ثروتمند نیز مسائل مالی، منجر به بروز برخی اختلافات در خانواده‌ها و در نتیجه و آزاررسانی به سالمندان می‌شود.
# عوامل شغلی: امروزه در زندگی‌های شهری، نداشتن زمان کافی برای نگهداری والدین، احتمال آزار رساندن به سالمندان را افزایش داده است.
# عوامل شغلی: امروزه در زندگی‌های شهری، نداشتن زمان کافی برای نگهداری والدین، احتمال آزار رساندن به سالمندان را افزایش داده است.
# عوامل اجتماعی: کمبود کمک‌های اجتماعی (خدمات محدود بهزیستی) و انزوای اجتماعی فرد نگهدارندۀ سالمند نیز از جمله عوامل افزایش سالمندآزاری شناخته شده است.  
# عوامل اجتماعی: کمبود کمک‌های اجتماعی (خدمات محدود بهزیستی) و انزوای اجتماعی فرد نگهدارندهٔ سالمند نیز از جمله عوامل افزایش سالمندآزاری شناخته شده است.
# عوامل فرهنگی: کلیشه‌های سنی و معرفی شدن سالمندان به‌عنوان افراد ضعیف و ناتوان؛ رو به کاهش بودن کیفیت ارتباط بین نسلی خانواده‌ها؛ تأثیرگذاری نظام‌های مالکیتی بر توزیع قدرت و کالا در بین خانواده‌ها؛ ترک وطن توسط زوج‌های جوان و کمبود منابع مالی برای هزینه‌های نگهداری سالمندان از جمله عوامل اجتماعی و فرهنگی تأثیرگذار بر افزایش سالمندآزاری هستند.<ref>[https://irimc.org/news/id/44192/%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85-#:~:text=%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%20%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F&text=%D8%A7%DB%8C%D9%86%20%D9%86%D9%88%D8%B9%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA%20%DA%A9%D9%87,%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%20 «هر آنچه دربارۀ سالمندآزاری باید بدانیم!»، وب‌سایت سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران.]</ref>
# عوامل فرهنگی: کلیشه‌های سنی و معرفی شدن سالمندان به‌عنوان افراد ضعیف و ناتوان؛ رو به کاهش بودن کیفیت ارتباط بین نسلی خانواده‌ها؛ تأثیرگذاری نظام‌های مالکیتی بر توزیع قدرت و کالا در بین خانواده‌ها؛ ترک وطن توسط زوج‌های جوان و کمبود منابع مالی برای هزینه‌های نگهداری سالمندان از جمله عوامل اجتماعی و فرهنگی تأثیرگذار بر افزایش سالمندآزاری هستند.<ref>[https://irimc.org/news/id/44192/هر-انچه-درباره-سالمند-ازاری-باید-بدانیم-#:~:text=سالمندآزاری%20چیست؟&text=این%20نوع%20از%20خشونت%20که، برخورد%20 «هر آنچه دربارۀ سالمندآزاری باید بدانیم!»، وب‌سایت سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران.]</ref>
# غفلت: بالاترین میزان شیوع سوء‌رفتار با سالمندان، مربوط به غفلت از آنها است. کارشناسان، فراوانی غفلت از سالمندان را به‌دلایل مختلفی ازجمله پررنگ شدن مشکلات فردی در زندگی فرزندان و در نتیجه کمبود وقت و تمرکز آنها می‌دانند. همچنین فشارها و معضلات اقتصادی، مانع از حمایت‌های مالی فرزندان برای والدین خود شده و بروز سوء‌رفتارهای مالی از سوی آنها را شکل می‌دهد.  
# غفلت: بالاترین میزان شیوع سوءرفتار با سالمندان، مربوط به غفلت از آنها است. کارشناسان، فراوانی غفلت از سالمندان را به‌دلایل مختلفی ازجمله پررنگ شدن مشکلات فردی در زندگی فرزندان و در نتیجه کمبود وقت و تمرکز آنها می‌دانند. همچنین فشارها و معضلات اقتصادی، مانع از حمایت‌های مالی فرزندان برای والدین خود شده و بروز سوءرفتارهای مالی از سوی آنها را شکل می‌دهد.
# تضاد نظام ارزشی بین نسلی: فرهنگ ایرانی و باورهای سنتی حاکم بر مردم، نقش برجسته‌ای در زندگی ایرانیان ایفا می‌کند؛ اما ایران نیز متأثر از روند جهانی صنعتی‌شدن است و سالمندان، توانایی کمتری برای تطبیق با آن دارند و نمی‌توانند همگام با جوانان در جامعه، حرکت کنند. این موضوع، سالمندان و فرزندان آنها را در وضعیتی متضاد قرار داده است.<ref> [https://ensani.ir/fa/article/444192/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D8%B9-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-narrative-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C قاسمی و دیگران، «بررسی شیوع سالمندآزاری در ایران: مطالعۀ مروری narrative در مقالات فارسی»، 1399ش، ص73.]</ref>
# تضاد نظام ارزشی بین نسلی: فرهنگ ایرانی و باورهای سنتی حاکم بر مردم، نقش برجسته‌ای در زندگی ایرانیان ایفا می‌کند؛ اما ایران نیز متأثر از روند جهانی صنعتی‌شدن است و سالمندان، توانایی کمتری برای تطبیق با آن دارند و نمی‌توانند همگام با جوانان در جامعه، حرکت کنند. این موضوع، سالمندان و فرزندان آنها را در وضعیتی متضاد قرار داده است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/444192/بررسی-شیوع-سالمند-آزاری-در-ایران-مطالعه-مروری-narrative-در-مقالات-فارسی قاسمی و دیگران، «بررسی شیوع سالمندآزاری در ایران: مطالعۀ مروری narrative در مقالات فارسی»، 1399ش، ص73.]</ref>
خشونت علیه سالمند ناشی از یک یا چند عامل ذیل است:
خشونت علیه سالمند ناشی از یک یا چند عامل ذیل است:


خط ۶۵: خط ۶۲:
۱. مشکلات اقتصادی، کاهش درآمد یا کمبود وقت بر اثر چندپیشگی، وجود مشکلات مرتبط با شهرنشینی نظیر ترافیک و فشارهای روانی ناشی از آن.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2297-fa.html نوذرپور و همکاران « تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعۀ هیبرید»، ۱۴۰۱ش، ص۱۴۶.]</ref>
۱. مشکلات اقتصادی، کاهش درآمد یا کمبود وقت بر اثر چندپیشگی، وجود مشکلات مرتبط با شهرنشینی نظیر ترافیک و فشارهای روانی ناشی از آن.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2297-fa.html نوذرپور و همکاران « تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعۀ هیبرید»، ۱۴۰۱ش، ص۱۴۶.]</ref>


۲.عدم توانایی اعضای خانواده در مراقبت و نگهداری سالمند؛ مانند زمین‌گیر شدن سالمند و مهاجرت اعضای خانواده به شهرهای دیگر یا محل دیگر با فاصله زیاد به‌خاطر اشتغال.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=1277&sid=1&slc_lang=fa عباسیان و دیگران، «علل اقامت زنان در سرای سالمندان شهر تبریز: تحلیل محتوا» ۱۳۹۷ش،‌ ص۴۱۲.]</ref>
۲. عدم توانایی اعضای خانواده در مراقبت و نگهداری سالمند؛ مانند زمین‌گیر شدن سالمند و مهاجرت اعضای خانواده به شهرهای دیگر یا محل دیگر با فاصله زیاد به‌خاطر اشتغال.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=1277&sid=1&slc_lang=fa عباسیان و دیگران، «علل اقامت زنان در سرای سالمندان شهر تبریز: تحلیل محتوا» ۱۳۹۷ش، ص۴۱۲.]</ref>


۳. تحصیلات پایین و ناآگاهی مراقبان از حقوق سالمندان.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2200-fa.html حسینی ‌مقدم و دیگران، «شیوع سوءرفتار وعوامل مرتبط با آن در سالمندان شهرستان گناباد در سال ۱۳۹۹»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴۷.]</ref>
۳. تحصیلات پایین و ناآگاهی مراقبان از حقوق سالمندان.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2200-fa.html حسینی مقدم و دیگران، «شیوع سوءرفتار وعوامل مرتبط با آن در سالمندان شهرستان گناباد در سال ۱۳۹۹»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴۷.]</ref>


۴. خستگی و فشار روانی مراقبان؛ وابستگی سالمندان به مراقبان سبب می‌شود که آنان زمان کمتری برای رفع نیازهای فیزیکی، عاطفی و اجتماعی خود داشته باشند و این امر موجب خستگی، انزوا، درماندگی، پریشانی، خشم و سوءرفتار آنان نسبت به سالمندان می‌شود.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2200-fa.html حسینی ‌مقدم و دیگران، «شیوع سوءرفتار وعوامل مرتبط با آن در سالمندان شهرستان گناباد در سال ۱۳۹۹»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴۹.]</ref>
۴. خستگی و فشار روانی مراقبان؛ وابستگی سالمندان به مراقبان سبب می‌شود که آنان زمان کمتری برای رفع نیازهای فیزیکی، عاطفی و اجتماعی خود داشته باشند و این امر موجب خستگی، انزوا، درماندگی، پریشانی، خشم و سوءرفتار آنان نسبت به سالمندان می‌شود.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2200-fa.html حسینی مقدم و دیگران، «شیوع سوءرفتار وعوامل مرتبط با آن در سالمندان شهرستان گناباد در سال ۱۳۹۹»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴۹.]</ref>


=== ب) عوامل مربوط به سالمند ===
=== ب) عوامل مربوط به سالمند ===
۱. ناتوانی جسمی، اختلال روانی، بیماری‌های مزمن و افزایش نیازهای مراقبت بهداشتی سالمندان.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a%20id=1277&sid=1&slc%20lang=fa عباسیان و دیگران، «علل اقامت زنان درسرای سالمندان شهرتبریز: تحلیل محتوا» ۱۳۹۷ش، ص۴۰۹ و ۴۱۴.]</ref>
۱. ناتوانی جسمی، اختلال روانی، بیماری‌های مزمن و افزایش نیازهای مراقبت بهداشتی سالمندان.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a%20id=1277&sid=1&slc%20lang=fa عباسیان و دیگران، «علل اقامت زنان درسرای سالمندان شهرتبریز: تحلیل محتوا» ۱۳۹۷ش، ص۴۰۹ و ۴۱۴.]</ref>


۲. فقر سالمند، نداشتن درآمد و سرپناه برای زندگی و احتیاج و وابستگی سالمند به اعضای خانواده.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2200-fa.html حسینی ‌مقدم و دیگران، «شیوع سوءرفتار وعوامل مرتبط با آن در سالمندان شهرستان گناباد در سال ۱۳۹۹»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴۸؛ ][https://resalat-news.com/%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D9%BE%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86/ «خشونت پنهان علیه سالخوردگان»، وب‌سایت روزنامۀ رسالت.]</ref>
۲. فقر سالمند، نداشتن درآمد و سرپناه برای زندگی و احتیاج و وابستگی سالمند به اعضای خانواده.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2200-fa.html حسینی مقدم و دیگران، «شیوع سوءرفتار وعوامل مرتبط با آن در سالمندان شهرستان گناباد در سال ۱۳۹۹»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴۸؛][https://resalat-news.com/خشونت-پنهان-علیه-سالخوردگان/ «خشونت پنهان علیه سالخوردگان»، وب‌سایت روزنامۀ رسالت.]</ref>


۳. هزینه‌های بالای خدمات مراقبتی، سلامتی و اجتماعی سالمندان در منزل، به‌خصوص سالمندان بیمار و دارای مشکل.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a%20id=1277&sid=1&slc%20lang=fa عباسیان و دیگران، «علل اقامت زنان درسرای سالمندان شهرتبریز: تحلیل محتوا» ۱۳۹۷ش، ص۴۰۹.]</ref>
۳. هزینه‌های بالای خدمات مراقبتی، سلامتی و اجتماعی سالمندان در منزل، به‌خصوص سالمندان بیمار و دارای مشکل.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a%20id=1277&sid=1&slc%20lang=fa عباسیان و دیگران، «علل اقامت زنان درسرای سالمندان شهرتبریز: تحلیل محتوا» ۱۳۹۷ش، ص۴۰۹.]</ref>
خط ۸۱: خط ۷۸:


=== ج) فرهنگ بیگانه ===
=== ج) فرهنگ بیگانه ===
فرهنگ غرب در رشد روحیۀ فردگرایی، تضعیف سبک زندگی دینی و افول ارزش‌های اخلاقی و فرهنگی چون تکریم والدین، احسان به آنان، احترام به سالمند و اجتناب از عاق والدین و خشونت ورزی علیه آنان، نقش مهمی دارد.<ref>[https://socialwork.ir/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86/ «نگرانی از افزایش خشونت علیه سالمندان» وب‌سایت انجمن مددکاران اجتماعی ایران.]</ref>
فرهنگ غرب در رشد روحیهٔ فردگرایی، تضعیف سبک زندگی دینی و افول ارزش‌های اخلاقی و فرهنگی چون تکریم والدین، احسان به آنان، احترام به سالمند و اجتناب از عاق والدین و خشونت ورزی علیه آنان، نقش مهمی دارد.<ref>[https://socialwork.ir/نگرانی-از-افزایش-خشونت-علیه-سالمندان/ «نگرانی از افزایش خشونت علیه سالمندان» وب‌سایت انجمن مددکاران اجتماعی ایران.]</ref>


جامعه‌شناسان نیز نظریه‌های مختلفی در بارۀ عوامل سالمند آزاری بیان داشته‌اند از جمله:
جامعه‌شناسان نیز نظریه‌های مختلفی در بارهٔ عوامل سالمند آزاری بیان داشته‌اند از جمله:
# نظریهٔ تبادل اجتماعی؛ سالمندان نمی‌توانند پاداش مادی یا معنوی در إزاء حمایت مراقبان ارائه دهند و این امر موجب خشم و خشونت آنان علیه سالمندان می‌شود.
# نظریهٔ فمنیست‌ها: زنان سالمند به‌دلیل قدرت کمتر در مقایسه با مردان، قربانی خشونت از سوی همسران خود می‌شوند.
# نظریهٔ اقتصادی سیاسی؛ سالمندان به‌دلیل از دست دادن نقش خود در جامعه و وابستگی به دیگران، مورد خشونت واقع می‌شوند.
# نظریهٔ تجمعی؛ اعضای خانواده قادر به کنترل و مدیریت استرس خود نیستند، برای کنارآمدن با این استرس، سالمند را آزار می‌دهند.
# نظریهٔ موقعیتی؛ خواسته‌های بیش از حد و ارائه مراقبت‌های طولانی‌مدت به سالمند، موجب خستگی و فشار بیش از حد به مراقبان و در نتیجه آزار سالمند می‌شود.
# نظریهٔ یادگیری اجتماعی؛ آزار سالمند از نسلی به نسل دیگر به‌عنوان رفتار یادگیری‌شده منتقل می‌شود.
۷. نظریهٔ اجتماعی اکولوژیکی؛ عواملی چون مشکلات اقتصادی، کاهش ارزش‌ها و هنجارهای احترام به بزرگان، بدتر شدن شرایط اقتصادی سالمند و غیره موجب آزار سالمندان می‌شود.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2200-fa.html حسینی مقدم و دیگران، «شیوع سوءرفتار وعوامل مرتبط با آن در سالمندان شهرستان گناباد در سال ۱۳۹۹»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴۳.]</ref>


۱. نظریۀ تبادل اجتماعی؛‌ سالمندان نمی‌توانند پاداش مادی یا معنوی در إزاء حمایت مراقبان ارائه دهند و این امر موجب خشم و خشونت آنان علیه سالمندان می‌شود.
== سالمندآزاری در ایران ==
براساس پژوهش‌های صورت‌گرفته در ایران، در سال‌های اخیر، سالمندآزاری شیوع بیشتری داشته است. برخی از گزارش‌ها، حکایت از افزایش سالمندآزاری در خانواده‌ها در حدود ۵٫۲۸٪ دارند.<ref>[https://cjhaa.mubabol.ac.ir/article-1-93-fa.html درویش‌پور و دیگران، «ارتباط بین سالمندآزاری توسط خانواده با ویژگی‌های جمعیت‌شناختی سالمندان بستری در مراکز آموزشی درمانی»، 1398ش، ص31.]</ref> امروزه، سالمندآزاری در ایران، پس از کودک‌آزاری و [[همسرآزاری]]، در رتبهٔ سوم خشونت‌های خانگی قرار گرفته و نیاز به برنامه‌ریزی‌های مناسب و دقیقی دارد.<ref>[https://akharinkhabar.ir/girly/5470528 «سالمندآزاری رتبۀ سوم خشونت‌های خانگی در ایران»، آخرین خبر.]</ref> کارشناسان بر این باورند که سالمندآزاری حتی در سطح کلان توسط جامعه یا متخصصین، بیشتر به‌صورت پنهان نگه داشته شده و به‌همین دلیل، به اندازهٔ سایر اشکال خشونت، مورد توجه قرار نگرفته‌اند.<ref>Pritchard, Male Victims of Elder Abuse: Their Experiences and Needs (Violence and Abuse), 2001, P7.</ref> با وجود تأکید فرهنگ و دین ایرانیان بر ارتباط و احترام سالمندان، آمار نگران‌کننده‌ای از سوءرفتار با آنها در سال‌های اخیر ارائه شده است؛ برای مثال، براساس آمار ثبت شده در ایران، شایع‌ترین شکل سالمندآزاری در ایران، سالمندآزاری عاطفی (۳۰٫۷٪)، سالمندآزاری روانی (۲۵٫۴٪)، غفلت از سالمندان (۲۵٫۱٪)، سالمندآزاری مالی (۱۹٫۷٪)، سالمندآزاری جسمی (۱۳٫۱٪) و طردشدگی (۱۱٫۷٪) است. به این ترتیب، سالمندان ایرانی نیز همچون سایر کشورها، با شرایط نامساعدی از نظر کیفیت زندگی مواجه بوده و نارضایتی‌هایی را در محیط [[خانواده]] تجربه می‌کنند.<ref>حبیب‌پور گتابی و دیگران، «سالمندی و ناخشنودی در روابط خانوادگی (مطالعه‌ای پدیدارشناسانه در بین سالمندان تهرانی)»، 1398ش، ص82.</ref>


۲. نظریۀ فمنیست‌ها: زنان سالمند به‌دلیل قدرت کمتر در مقایسه با مردان، قربانی خشونت از سوی همسران خود می‌شوند.
این در حالی است که تکریم و احترام به سالمندان در میان ایرانیان، ریشه‌ای دیرینه دارد. براساس منابع موجود، در دوران ایران باستان، علاوه بر تمامی ایام سال، روزهای خاصی را به جشن و خدمت به سالمندان اختصاص می‌دادند؛ برای مثال، می‌توان به اَشی، بیست‌وپنجمین روز از ماه در گاه‌شمار ایرانیان اشاره کرد. ایرانیان، در این روز لباس‌های نو پوشیده، به سفر رفته و سالمندان را یاری می‌کرده‌اند.<ref>[https://amordadnews.com/11343/ «ایزد ارد یا اشی ونگوهی، به چم توانگری، خواسته و دارایی»، تارنمای خبری زرتشتیان.]</ref> در فرهنگ ایرانیان، بیشتر سالمندان تا لحظهٔ مرگ در جمع خانواده و مورد احترام بوده‌اند. در سال‌های نه‌چندان دور، سالمندان همواره در رأس امور و برنامه‌ها بوده و در جایگاه ناظر یا مدیر در برنامه‌های خانوادگی و اجتماعی شرکت داشتند؛ برای مثال، می‌توان به برنامه‌های گلریزان اشاره کرد که در طی آن، سالمندان به کمک دولت‌ها آمده و برنامه‌های کمکی ویژه‌ای را برای آزادی زندانیان و تهیهٔ جهیزیه برای دختران تدارک می‌دیدند. حضور اجتماعی سالمندان و تکریم آنها، امکان سالمندآزاری را نیز در حد زیادی کاهش می‌داده است.<ref>[https://dolat.ir/detail/193711 «دولت زمینۀ حضور مستمر سالمندان را در جامعه فراهم می‌کند»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت.]</ref>
امروزه، در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته در سراسر جهان، بر گذار از مراقبت رسمی مؤسسه‌محور، به مراقبت رسمی خانواده‌محور و جامعه‌محور تأکید و اقداماتی عملیاتی در این زمینه اجرایی شده است. جمهوری اسلامی نیز با پشتوانهٔ اعتقادی و فرهنگی غنی خود و نیز الگوبرداری از برنامه‌های موفق جهانی در کشورهایی همچون ژاپن، چین، ترکیه، فرانسه و برزیل، تلاش کرده تا با کاهش اثرات منفی اجتماعی و اقتصادی ناشی از گذار جمعیتی و پیری جمعیت، ترویج دوبارهٔ مراقبت از سالمندان در منزل را صورت داده و به دوران سالمندی به‌عنوان دورانی طلایی زندگی نگاه کرده و از این طریق، پدیدهٔ سالمندآزاری را کاهش دهد.<ref>شیرعلی و شهبازی، «ارائهٔ خدمات رفاهی به سالمندان در کشورهای منتخب و درس‌هایی برای ایران»، 1398ش، چکیده.</ref> جمهوری اسلامی ایران، راهکارها و برنامه‌های بسیاری را در زمینهٔ سالمندان ارائه کرده تا با توانمندسازی آنها، سالمندآزاری در ایران کاهش یابد. از جملهٔ این برنامه‌ها می‌توان به برنامه‌های حمایتی در زمینه‌های پزشکی، بهداشتی، روانی، اقتصادی، اجتماعی و نیز بها دادن به سالمندان که در گذشته همواره موجب تحول و پویایی کشور بوده‌اند، اشاره کرد. کارشناسان امیدوارند که با اجرای دقیق این برنامه‌ها، پویایی سالمندان در جمع خانواده و جامعه، احیا شود.<ref>[https://dolat.ir/detail/193711 «دولت زمینۀ حضور مستمر سالمندان را در جامعه فراهم می‌کند»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت.]</ref>


۳. نظریۀ اقتصادی سیاسی؛ سالمندان به‌دلیل از دست دادن نقش خود در جامعه و وابستگی به دیگران، مورد خشونت واقع می‌شوند.
== نشانه‌های سالمندآزاری ==
کارشناسان معتقدند که بسیاری از نشانه‌های سالمندآزاری با زوال عقل مشابهت دارد. از جمله علائم سالمندآزاری، دعوا و بحث‌های مکرر بین مراقب و سالمند بوده که به تغییر در رفتار یا شخصیت سالمند منجر می‌شود. از دیگر علائم سالمندآزاری می‌توان به کاهش وزن و سوءتغذیه، کم‌آبی، مشکلات جسمانی درمان‌نشده مانند زخم بستر، محیط زندگی آلوده، لباس‌های نامرتب و کثیف، استحمام نکردن یا عدم پوشیدن لباس مناسب در هوای سرد و گرم، محیط زندگی ناامن از نظر سرما و گرما، خوراندن داروهای زیاد یا کم به آنها، ناسزاگویی و بی‌احترامی به آنها و نیز تهدید سالمندان به فرستادن به خانهٔ سالمندان اشاره کرد.<ref>[https://rasekhoon.net/lifestyle/show/1509273 «سالمندآزاری چیست؟»، وب‌سایت راسخون.]</ref>


۴. نظریۀ تجمعی؛ اعضای خانواده قادر به کنترل و مدیریت استرس خود نیستند، برای کنارآمدن با این استرس، سالمند را آزار می‌دهند.
== پیامدهای خشونت علیه سالمند ==
خشونت علیه سالمندان آسیب‌های فردی و جمعی ذیل را به دنبال دارد: ۱. آسیب به جسم، روان و حقوق سالمندان؛ چون بی‌میلی به زندگی، سرزنش خود، نداشتن اعتمادبه‌نفس و نگرش مثبت، إحساس تنهایی، یاس، ناامیدی، درماندگی، ترس از مردم، اضطراب، حقارت، احساس عدم شایستگی و خودارزشمندی، انزوای سالمند،<ref>[https://resalat-news.com/خشونت-پنهان-علیه-سالخوردگان/ «خشونت پنهان علیه سالخوردگان»، وب‌سایت روزنامه رسالت.]</ref> از دست دادن حیات، کاهش کیفیت زندگی، از دست‌دادن سلامتی و کارایی.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2297-fa.html نوذرپور و همکاران «تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعۀ هیبرید»، ۱۴۰۱ش، ص۱۳۸ و ۱۴۷.]</ref> ۲. آسیب به عموم افراد جامعه؛ مانند صدمه به ارزش‌های اخلاقی و انسانی مربوط به سالمندان و آسیب به سبک زندگی مطلوب یک خانوادهٔ مسلمان و از بین بردن احساس وابستگی و مسؤلیت‌پذیری اعضای خانواده‌ها در برابر یکدیگر.<ref>[https://socialwork.ir/نگرانی-از-افزایش-خشونت-علیه-سالمندان/ «نگرانی از افزایش خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت انجمن مددکاران اجتماعی ایران.]</ref>


۵. نظریۀ موقعیتی؛ خواسته‌های بیش از حد و ارائه مراقبت‌های طولانی‌مدت به سالمند، موجب خستگی و فشار بیش از حد به مراقبان و در نتیجه آزار سالمند می‌شود.
=== آسیب‌های ناشی از سالمندآزاری ===
 
آزار سالمندان می‌تواند به آسیب‌های شدید جسمی و پیامدهای روان‌شناختی طولانی‌مدتی منجر شود. از جمله مهم‌ترین خطرات ناشی از سالمندآزاری می‌توان به تهدید در انزوا قرار گرفتن آنها از سوی اطرافیان اشاره کرد. سالمندان، با افزایش سن، نقش خود را در جامعه از دست داده و دچار انزوای اجتماعی می‌شوند. در نتیجه، فردی که همیشه در زندگی، دارای قدرت و نفوذ بوده، یک‌باره احساس می‌کند اعتبار و قدرت خود را در جامعه و خانواده از دست داده و همین منجر به بروز اختلالات روانی متعددی برای او خواهد شد.<ref>[https://khc.kums.ac.ir/fa/news/35796/khc رضایی خسروی و یزدانیان، «سالمندآزاری»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی کرمانشاه.]</ref> بر اساس پژوهش‌های صورت‌گرفته، سالمندان در برابر آزار، همچون کودکان بوده و شرایط را تحمل می‌کنند. آنها مشکلات خود را به زبان نیاورده و نگران از دست دادن جایگاه خود در خانواده هستند. به‌همین دلیل نمی‌توان آمار دقیقی از سالمندآزاری به‌دست نمی‌آید. ایران در آینده‌ای نزدیک با پدیدهٔ سالمندی مواجه شده و نزدیک به یک‌چهارم از جمعیت آن سالمند خواهند بود و جامعه باید برای این وضعیت، آماده شود.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/405893/نگرانی-نسبت-به-افزایش-سالمندآزاری-در-جامعه «نگرانی نسبت به افزایش سالمندآزاری در جامعه»، همشهری آنلاین.]</ref>
۶. نظریۀ یادگیری اجتماعی؛ آزار سالمند از نسلی به نسل دیگر به‌عنوان رفتار یادگیری‌‌شده منتقل می‌شود.
 
۷. نظریۀ اجتماعی اکولوژیکی؛ عواملی چون مشکلات اقتصادی، کاهش ارزش‌ها و هنجارهای احترام به بزرگان، بدتر شدن شرایط اقتصادی سالمند و غیره موجب آزار سالمندان می‌شود.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2200-fa.html حسینی ‌مقدم و دیگران، «شیوع سوءرفتار وعوامل مرتبط با آن در سالمندان شهرستان گناباد در سال ۱۳۹۹»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴۳.]</ref>
 
==سالمندآزاری در ایران==  
براساس پژوهش‌های صورت‌گرفته در ایران، در سال‌های اخیر، سالمندآزاری شیوع بیشتری داشته است. برخی از گزارش‌ها، حکایت از افزایش سالمندآزاری در خانواده‌ها در حدود 5.28% دارند.<ref>[https://cjhaa.mubabol.ac.ir/article-1-93-fa.html درویش‌پور و دیگران، «ارتباط بین سالمندآزاری توسط خانواده با ویژگی‌های جمعیت‌شناختی سالمندان بستری در مراکز آموزشی درمانی»، 1398ش، ص31.]</ref>  امروزه، سالمندآزاری در ایران، پس از کودک‌آزاری و [[همسرآزاری]]، در رتبۀ سوم خشونت‌های خانگی قرار گرفته و نیاز به برنامه‌ریزی‌های مناسب و دقیقی دارد.<ref>[https://akharinkhabar.ir/girly/5470528 «سالمندآزاری رتبۀ سوم خشونت‌های خانگی در ایران»، اخرین خبر.]</ref>  کارشناسان بر این باورند که سالمندآزاری حتی در سطح کلان توسط جامعه یا متخصصین، بیشتر به‌صورت پنهان نگه داشته شده و به‌همین دلیل، به اندازۀ سایر اشکال خشونت‌، مورد توجه قرار نگرفته‌اند.<ref>Pritchard, Male Victims of Elder Abuse: Their Experiences and Needs (Violence and Abuse), 2001, P7.</ref>  با وجود تأکید فرهنگ و دین ایرانیان بر ارتباط و احترام سالمندان، آمار نگران‌کننده‌ای از سوء‌رفتار با آنها در سال‌های اخیر ارائه شده است؛ برای مثال، براساس آمار ثبت شده در ایران، شایع‌ترین شکل سالمندآزاری در ایران، سالمندآزاری عاطفی (30.7%)، سالمندآزاری روانی (25.4%)، غفلت از سالمندان (25.1%)، سالمندآزاری مالی (19.7%)، سالمندآزاری جسمی (13.1%) و طردشدگی (11.7%) است. به این ترتیب، سالمندان ایرانی نیز همچون سایر کشورها، با شرایط نامساعدی از نظر کیفیت زندگی مواجه بوده و نارضایتی‌هایی را در محیط [[خانواده]] تجربه می‌کنند.<ref>حبیب‌پور گتابی و دیگران، «سالمندی و ناخشنودی در روابط خانوادگی (مطالعه‌ای پدیدارشناسانه در بین سالمندان تهرانی)»، 1398ش، ص82.</ref><br>
 
این در حالی است که تکریم و احترام به سالمندان در میان ایرانیان، ریشه‌ای دیرینه دارد. براساس منابع موجود، در دوران ایران باستان، علاوه بر تمامی ایام سال، روزهای خاصی را به جشن و خدمت به سالمندان اختصاص می‌دادند؛ برای مثال، می‌توان به اَشی، بیست‌وپنجمین روز از ماه در گاه‌شمار ایرانیان اشاره کرد. ایرانیان، در این روز لباس‌های نو پوشیده، به سفر رفته و سالمندان را یاری می‌کرده‌اند.<ref> [https://amordadnews.com/11343/ «ایزد ارد یا اشی ونگوهی، به چم توانگری، خواسته و دارایی»، تارنمای خبری زرتشتیان.]</ref>  در فرهنگ ایرانیان، بیشتر سالمندان تا لحظۀ مرگ در جمع خانواده و مورد احترام بوده‌اند. در سال‌های نه‌چندان دور، سالمندان همواره در رأس امور و برنامه‌ها بوده و در جایگاه ناظر یا مدیر در برنامه‌های خانوادگی و اجتماعی شرکت داشتند؛ برای مثال، می‌توان به برنامه‌های گلریزان اشاره کرد که در طی آن، سالمندان به کمک دولت‌ها آمده و برنامه‌های کمکی ویژه‌ای را برای آزادی زندانیان و تهیۀ جهیزیه برای دختران تدارک می‌دیدند. حضور اجتماعی سالمندان و تکریم آنها، امکان سالمندآزاری را نیز در حد زیادی کاهش می‌داده است.<ref> [https://dolat.ir/detail/193711 «دولت زمینۀ حضور مستمر سالمندان را در جامعه فراهم می‌کند»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت.]</ref>  
امروزه، در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته در سراسر جهان، بر گذار از مراقبت رسمی مؤسسه‌محور، به مراقبت رسمی خانواده‌محور و جامعه‌محور تأکید و اقداماتی عملیاتی در این زمینه اجرایی شده است. جمهوری اسلامی نیز با پشتوانۀ اعتقادی و فرهنگی غنی خود و نیز الگوبرداری از برنامه‌های موفق جهانی در کشورهایی همچون ژاپن، چین، ترکیه، فرانسه و برزیل، تلاش کرده تا با کاهش اثرات منفی اجتماعی و اقتصادی ناشی از گذار جمعیتی و پیری جمعیت، ترویج دوبارۀ مراقبت از سالمندان در منزل را صورت داده و به دوران سالمندی به‌عنوان دورانی طلایی زندگی نگاه کرده و از این طریق، پدیدۀ سالمندآزاری را کاهش دهد.<ref>شیرعلی و شهبازی، «ارائۀ خدمات رفاهی به سالمندان در کشورهای منتخب و درس‌هایی برای ایران»، 1398ش، چکیده.</ref>  جمهوری اسلامی ایران، راهکارها و برنامه‌های بسیاری را در زمینۀ سالمندان ارائه کرده‌ تا با توانمندسازی آنها، سالمندآزاری در ایران کاهش یابد. از جملۀ این برنامه‌ها می‌توان به برنامه‌های حمایتی در زمینه‌های پزشکی، بهداشتی، روانی، اقتصادی، اجتماعی و نیز بها دادن به سالمندان که در گذشته همواره موجب تحول و پویایی کشور بوده‌اند، اشاره کرد. کارشناسان امیدوارند که با اجرای دقیق این برنامه‌ها، پویایی سالمندان در جمع خانواده و جامعه، احیا شود.<ref> [https://dolat.ir/detail/193711 «دولت زمینۀ حضور مستمر سالمندان را در جامعه فراهم می‌کند»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت.]</ref>
==نشانه‌های سالمندآزاری==
کارشناسان معتقدند که بسیاری از نشانه‌های سالمندآزاری با زوال عقل مشابهت دارد. از جمله علائم سالمندآزاری، دعوا و بحث‌های مکرر بین مراقب و سالمند بوده که به تغییر در رفتار یا شخصیت سالمند منجر می‌شود. از دیگر علائم سالمندآزاری می‌توان به کاهش وزن و سوء‌تغذیه، کم‌آبی، مشکلات جسمانی درمان‌نشده مانند زخم بستر، محیط زندگی آلوده، لباس‌های نامرتب و کثیف، استحمام نکردن یا عدم پوشیدن لباس مناسب در هوای سرد و گرم، محیط زندگی ناامن از نظر سرما و گرما، خوراندن داروهای زیاد یا کم به آنها، ناسزاگویی و بی‌احترامی به آنها و نیز تهدید سالمندان به فرستادن به خانۀ سالمندان اشاره کرد.<ref> [https://rasekhoon.net/lifestyle/show/1509273 «سالمندآزاری چیست؟»، وب‌سایت راسخون.]</ref>


== پیامدهای خشونت علیه سالمند ==
== پیشگیری از سالمندآزاری ==
خشونت علیه سالمندان آسیب‌های فردی و جمعی ذیل را به دنبال دارد: ۱. آسیب به جسم، روان و حقوق سالمندان؛ چون بی‌میلی به زندگی، سرزنش خود، نداشتن اعتمادبه‌نفس و نگرش مثبت، إحساس تنهایی، یاس، ناامیدی، درماندگی، ترس از مردم، اضطراب، حقارت، احساس عدم شایستگی و خودارزشمندی، انزوای سالمند،<ref>[https://resalat-news.com/%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D9%BE%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86/ «خشونت پنهان علیه سالخوردگان»، وب‌سایت روزنامه رسالت.]</ref>  از دست دادن حیات، کاهش کیفیت زندگی، از دست‌دادن سلامتی و کارایی.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-2297-fa.html نوذرپور و همکاران «تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعۀ هیبرید»، ۱۴۰۱ش، ص۱۳۸ و ۱۴۷.]</ref> ۲. آسیب  به عموم افراد جامعه؛ مانند صدمه به ارزش‌‌های اخلاقی و انسانی مربوط به سالمندان و آسیب به سبک زندگی مطلوب یک خانوادۀ مسلمان و از بین بردن احساس وابستگی و مسؤلیت‌پذیری اعضای خانواده‌ها در برابر یکدیگر. <ref>[https://socialwork.ir/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86/ «نگرانی از افزایش خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت انجمن مددکاران اجتماعی ایران.]</ref>
امروزه، در سطح جهانی، رویکردی به‌نام «سالمندی پویا» مطرح شده که باور دارند سالمندان، همچون سایر گروه‌های سنی در جامعه و خانواده باید حضور داشته و هیچ محدودیتی در هیچ حوزه‌ای برای آنها ایجاد نشود.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/405893/نگرانی-نسبت-به-افزایش-سالمندآزاری-در-جامعه «نگرانی نسبت به افزایش سالمندآزاری در جامعه»، همشهری آنلاین.]</ref> از جمله راهکارهای ارائه‌شده در راستای مقابله با سالمندآزاری می‌توان به توکل به خدا و [[صبر]] سالمندان، توان و سلامت جسمی، مدیریت روان‌شناختی، مدیریت مالی، همفکری و کمک گرفتن از دیگران به‌عنوان راهبردهای اصلی مقابله با سالمندآزاری اشاره کرد. همچنین، حضور در اجتماع، حفظ کارایی، شادی و حفظ روحیه، بهره‌گرفتن از تجربیات، تغذیهٔ صحیح، خودسازی و مبارزه در برابر سختی‌ها، در کنترل این پدیده تأثیرگذار هستند.<ref>[https://journal.khalkhal.iau.ir/article_688244.html حجازی، ناصر و دیگران، «تحلیل جامعه شناختی سالمندآزاری (با تأکید بر پدیدۀ سالمندی در شهر تهران)»، 1400ش، ص104.]</ref>


=== آسیب‌های ناشی از سالمندآزاری ===
از دیگر راهکارهای مقابله با سالمندآزاری می‌توان به تنظیم قوانین، لوایح و طرح‌های حمایتی از سالمندان، اتخاذ سیاست‌های تشویقی و حمایتی برای ایجاد تشکل‌های غیردولتی حوزهٔ سالمندی، پیش‌بینی سیاست‌های سلبی و آموزش‌های اجباری برای مرتکبین سالمندآزاری، طراحی سیاست‌های حمایتی مراقبت از مراقبت‌کنندگان، حمایت از ایجاد پناهگاه‌های اضطراری و مراکز نگهداری شبانه‌روزی، بهره‌گیری از ظرفیت‌های اطلاع‌رسانی و شبکه‌های ارتباطی برای حساس‌سازی جامعه و افکار عمومی در مواجهه با پدیدهٔ سالمندآزاری، تشکیل گروه‌های خودیاری در سطح محلی و گسترش ظرفیت و قدرت مددکاران اجتماعی برای ورود جدی به مسئلهٔ سالمندآزاری اشاره کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/83824237/سالمندآزاری-را-همین-امروز-پایان-دهیم «سالمندآزاری را همین امروز پایان دهیم»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>{{سخ}}
آزار سالمندان می‌تواند به آسیب‌های شدید جسمی و پیامدهای روان‌شناختی طولانی‌مدتی منجر شود. از جمله مهمترین خطرات ناشی از سالمندآزاری می‌توان به تهدید در انزوا قرار گرفتن آنها از سوی اطرافیان اشاره کرد. سالمندان، با افزایش سن، نقش خود را در جامعه از دست داده و دچار انزوای اجتماعی می‌شوند. در نتیجه، فردی که همیشه در زندگی، دارای قدرت و نفوذ بوده، یک‌باره احساس می‌کند اعتبار و قدرت خود را در جامعه و خانواده از دست داده و همین منجر به بروز اختلالات روانی متعددی برای او خواهد شد.<ref> [https://khc.kums.ac.ir/fa/news/35796/khc رضایی خسروی و یزدانیان، «سالمندآزاری»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی کرمانشاه.]</ref>  بر اساس پژوهش‌های صورت‌گرفته، سالمندان در برابر آزار، همچون کودکان بوده و شرایط را تحمل می‌کنند. آنها مشکلات خود را به زبان نیاورده و نگران از دست دادن جایگاه خود در خانواده هستند. به‌همین دلیل نمی‌توان آمار دقیقی از سالمندآزاری به‌دست نمی‌آید. ایران در آینده‌ای نزدیک با پدیدۀ سالمندی مواجه شده و نزدیک به یک‌چهارم از جمعیت آن سالمند خواهند بود و جامعه باید برای این وضعیت، آماده شود.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/405893/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87 «نگرانی نسبت به افزایش سالمندآزاری در جامعه»، همشهری آنلاین.]</ref> 
پژوهش‌هایی که در ایران پیرامون پدیدهٔ سالمندآزاری صورت گرفته نشان می‌دهد که غفلت عاطفی شایع‌ترین نوع سالمندآزاری یا بدرفتاری با سالمندان است.<ref>حبیب‌پور گتابی و دیگران، «سالمندی و ناخشنودی در روابط خانوادگی (مطالعه‌ای پدیدارشناسانه در بین سالمندان تهرانی)»، 1398ش، ص88-89.</ref> این در حالی است که بر اساس سنت‌های ایرانی و فرهنگ اسلامی، «موی سپید» حرمت دارد و احترام به بزرگ‌ترها در هر حالتی، مورد توجه بوده است. این سنت و رسم فرهنگی، امروزه کم‌رنگ شده و کارشناسان یکی از راه‌های مقابله با سالمندآزاری و به‌ویژه غفلت عاطفی را احیا و تقویت همین سنت ایرانی ـ اسلامی در جامعه می‌دانند. از این منظر، ضرورت دارد که نسل جدید ایرانی بازاجتماعی شود و بیاموزد که در چارچوب فرهنگ ایرانی و با تکیه بر آموزه‌های اسلامی، توجه کاملی را به سالمندان، معطوف کند و مثلاً هرگاه انسان سالمندی به مترو و اتوبوس یا مسجد و مهمانی وارد می‌شود جوان‌ترها به احترام او برخیزند و جای خود را به او بدهند، تا جایی که او احساس توجه اجتماع را به‌خوبی لمس کند و تحسین و دعای خیر خود را با جملاتی مانند «خیر از جوانی‌ات ببینی» بدرقه راه جوانان کند.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13981004000795/گناهم-سالمندی-است-آزارم-ندهید «گناهم سالمندی است؛ آزارم ندهید»، خبرگزاری فارس].</ref>
==پیشگیری از سالمندآزاری==
امروزه، در سطح جهانی، رویکردی به‌نام «سالمندی پویا» مطرح شده که باور دارند سالمندان، همچون سایر گروه‌های سنی در جامعه و خانواده باید حضور داشته و هیچ محدودیتی در هیچ حوزه‌ای برای آنها ایجاد نشود.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/405893/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87 «نگرانی نسبت به افزایش سالمندآزاری در جامعه»، همشهری آنلاین.]</ref>    از جمله راهکارهای ارائه‌شده در راستای مقابله با سالمندآزاری می‌توان به توکل به خدا و [[صبر]] سالمندان، توان و سلامت جسمی، مدیریت روان‌شناختی، مدیریت مالی، همفکری و کمک گرفتن از دیگران به‌عنوان راهبردهای اصلی مقابله با سالمندآزاری اشاره کرد. همچنین، حضور در اجتماع، حفظ کارآیی، شادی و حفظ روحیه، بهره‌گرفتن از تجربیات، تغذیۀ صحیح، خودسازی و مبارزه در برابر سختی‌ها، در کنترل این پدیده تأثیرگذار هستند.<ref>[https://journal.khalkhal.iau.ir/article_688244.html حجازی، ناصر و دیگران، «تحلیل جامعه شناختی سالمندآزاری (با تأکید بر پدیدۀ سالمندی در شهر تهران)»، 1400ش، ص104.]</ref><br>
 
از دیگر راهکارهای مقابله با سالمندآزاری می‌توان به تنظیم قوانین، لوایح و طرح‌های حمایتی از سالمندان، اتخاذ سیاست‌های تشویقی و حمایتی برای ایجاد تشکل‌های غیردولتی حوزۀ سالمندی، پیش‌بینی سیاست‌های سلبی و آموزش‌های اجباری برای مرتکبین سالمندآزاری، طراحی سیاست‌های حمایتی مراقبت از مراقبت‌کنندگان، حمایت از ایجاد پناهگاه‌های اضطراری و مراکز نگهداری شبانه‌روزی، بهره‌گیری از ظرفیت‌های اطلاع‌رسانی و شبکه‌های ارتباطی برای حساس‌سازی جامعه و افکار عمومی در مواجهه با پدیدۀ سالمندآزاری، تشکیل گروه‌های خودیاری در سطح محلی و گسترش ظرفیت و قدرت مددکاران اجتماعی برای ورود جدی به مسئلۀ سالمندآزاری اشاره کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/83824237/%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%87%DB%8C%D9%85 «سالمندآزاری را همین امروز پایان دهیم»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> <br>
پژوهش‌هایی که در ایران پیرامون پدیدۀ سالمندآزاری صورت گرفته نشان می‌دهد که غفلت عاطفی شایع‌ترین نوع سالمندآزاری یا بدرفتاری با سالمندان است.<ref>حبیب‌پور گتابی و دیگران، «سالمندی و ناخشنودی در روابط خانوادگی (مطالعه‌ای پدیدارشناسانه در بین سالمندان تهرانی)»، 1398ش، ص88-89.</ref> این در حالی است که بر اساس سنت‌های ایرانی و فرهنگ اسلامی، «موی سپید» حرمت دارد و احترام به بزرگ‌ترها در هر حالتی، مورد توجه بوده است. این سنت و رسم فرهنگی، امروزه کم‌رنگ شده و کارشناسان یکی از راه‌های مقابله با سالمندآزاری و به‌ویژه غفلت عاطفی را احیا و تقویت همین سنت ایرانی ـ اسلامی در جامعه می‌دانند. از این منظر، ضرورت دارد که نسل جدید ایرانی بازاجتماعی شود و بیاموزد که در چارچوب فرهنگ ایرانی و با تکیه بر آموزه‌های اسلامی، توجه کاملی را به سالمندان، معطوف کند و مثلا هرگاه انسان سالمندی به مترو و اتوبوس یا مسجد و مهمانی وارد می‌شود جوان‌ترها به احترام او برخیزند و جای خود را به او بدهند، تا جایی که او احساس توجه اجتماع را به‌خوبی لمس کند و تحسین و دعای خیر خود را با جملاتی مانند «خیر از جوانی‌ات ببینی» بدرقه راه جوانان کند.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13981004000795/%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%85-%D9%86%D8%AF%D9%87%DB%8C%D8%AF «گناهم سالمندی است؛ آزارم ندهید»، خبرگزاری فارس].</ref>


در قرآن، احسان و فروتنی رفتاری و زبانی در برابر پدر و مادر بخصوص در ایام سالمندی، هم‌تراز اعتقاد به توحید دانسته شده است و در مقابل، هر نوع خشونت‌ورزی و بی‌احترامی به والدین حتی به اندازه گفتن «اف»، گناهی بزرگ معرفی شده است.<ref>سوره إسراء، آیه 23-24.</ref> در سبک زندگی دینی رابطۀ عاطفی میان والدین و فرزندان از مهم‌ترین روابط اجتماعی است که اساس زندگی اجتماعی را تشکیل می‌دهد.<ref>طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، ۱۳۷۴ش، ج ۱۳، ص۱۰۹.</ref>
در قرآن، احسان و فروتنی رفتاری و زبانی در برابر پدر و مادر بخصوص در ایام سالمندی، هم‌تراز اعتقاد به توحید دانسته شده است و در مقابل، هر نوع خشونت‌ورزی و بی‌احترامی به والدین حتی به اندازه گفتن «اف»، گناهی بزرگ معرفی شده است.<ref>سوره إسراء، آیه 23-24.</ref> در سبک زندگی دینی رابطهٔ عاطفی میان والدین و فرزندان از مهم‌ترین روابط اجتماعی است که اساس زندگی اجتماعی را تشکیل می‌دهد.<ref>طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، ۱۳۷۴ش، ج ۱۳، ص۱۰۹.</ref>


=== حمایت کیفری و حقوقی ===
=== حمایت کیفری و حقوقی ===
در حقوق ایران، قانون خاصی برای مبارزه با خشونت علیه سالمندان وجود ندارد. برخی انواع سالمندآزاری مانند قتل یا ضرب‌وجرح سالمند یا توهین به وی در قالب مقررات کلی در قانون مجازات اسلامی جرم‌انگاری شده است که سالمندان و غیرسالمندان را شامل می‌شود. تنها در دو مورد از سالمندان به‌صورت خاص حمایت کیفری شده است: ۱. عمدی بودن جنایت، حتی بدون قصد ارتکاب، در صورتی که عملی تنها، به‌دلیل ضعف و وضعیت جسمی سالمند نوعا موجب ‌آن جنایت شود، اگرچه نسبت به دیگران فاقد چنین اثر باشد.<ref>قانون مجازات اسلامی، بند پ مادۀ ۲۹۰.</ref>   ۲. جرم‌انگاری پرداخت نکردن نفقۀ سالمندان از سوی فرزندان با وجود استطاعت مالی.<ref>قانون حمایت از خانواده، مادۀ ۵۳.</ref>
در حقوق ایران، قانون خاصی برای مبارزه با خشونت علیه سالمندان وجود ندارد. برخی انواع سالمندآزاری مانند قتل یا ضرب‌وجرح سالمند یا توهین به وی در قالب مقررات کلی در قانون مجازات اسلامی جرم‌انگاری شده است که سالمندان و غیرسالمندان را شامل می‌شود. تنها در دو مورد از سالمندان به‌صورت خاص حمایت کیفری شده است: ۱. عمدی بودن جنایت، حتی بدون قصد ارتکاب، در صورتی که عملی تنها، به‌دلیل ضعف و وضعیت جسمی سالمند نوعاً موجب آن جنایت شود، اگرچه نسبت به دیگران فاقد چنین اثر باشد.<ref>قانون مجازات اسلامی، بند پ مادهٔ ۲۹۰.</ref> ۲. جرم‌انگاری پرداخت نکردن نفقهٔ سالمندان از سوی فرزندان با وجود استطاعت مالی.<ref>قانون حمایت از خانواده، مادهٔ ۵۳.</ref>


قوانین ایران در برخی موارد از سالمندان حمایت حقوقی غیرکیفری کرده است. مانند موظف کردن دولت به بیمه کردن زنان سال خورده<ref>قانون اساسی جمهومی اسلامی ایران، اصل ۲۱.</ref> و بهره‌مندی سالخوردگان از تأمین اجتماعی بازنشستگی و درمانی.<ref>قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل ۲۹.</ref>
قوانین ایران در برخی موارد از سالمندان حمایت حقوقی غیرکیفری کرده است. مانند موظف کردن دولت به بیمه کردن زنان سال خورده<ref>قانون اساسی جمهومی اسلامی ایران، اصل ۲۱.</ref> و بهره‌مندی سالخوردگان از تأمین اجتماعی بازنشستگی و درمانی.<ref>قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل ۲۹.</ref>


==نهی سالمندآزاری در دین اسلام==
== نهی سالمندآزاری در دین اسلام ==
احترام به والدین، به‌خصوص سالمندان، ازجمله مهمترین اصول اخلاقی است که در دین اسلام بسیار بر آن تأکید شده است. در بسیاری از آیات قرآنی، به توجه و احترام به والدین، پس از توحید و یکتاپرستی اشاره شده است. برخی از آیات قرآن، شیوۀ صحیح رفتار با والدین در سنین پیری را به انسان‌ها یادآور شده و از آنها خواسته تا به والدین پرخاش نکرده و با لحنی شایسته با آنها سخن بگویند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_23_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A1 سورۀ اسراء، آیۀ 23.]</ref> علاوه بر آن، در روایات بسیاری از ائمۀ معصومین، به نیکی رفتار کردن با والدین و سالمندان اشاره شده است؛ برای مثال، در روایتی از [[حضرت علی]] آمده است که او بزرگ‌ترین و مهم‌ترین تکلیف الهی را نیکی به والدین دانسته است.<ref>ری شهری و فرزانگان، میزان‌الحکمه، 1391ش، ج10، ص709.</ref> کارشناسان حوزۀ [[دین]] بر این باورند که امروزه، در راستای کاهش و مقابله با سالمندآزاری در جامعۀ اسلامی ایران لازم است تا دعوت دینی و بازگشت به اسلام راستین را یادآوری کرد. آنها معتقدند که ثمرۀ دین اسلام، اخلاق حسنه بوده و تکریم و تعزیز والدین و محبت به سالمندان، چیزی جز اخلاق حسنه نیست.<ref>[https://www.farsnews.ir/amp/13980515000216 «جامعۀ عاری از خشونت نیازمند آموزش و آگاه سازی»، خبرگزاری فارس.]</ref>
احترام به والدین، به‌خصوص سالمندان، ازجمله مهم‌ترین اصول اخلاقی است که در دین اسلام بسیار بر آن تأکید شده است. در بسیاری از آیات قرآنی، به توجه و احترام به والدین، پس از توحید و یکتاپرستی اشاره شده است. برخی از آیات قرآن، شیوهٔ صحیح رفتار با والدین در سنین پیری را به انسان‌ها یادآور شده و از آنها خواسته تا به والدین پرخاش نکرده و با لحنی شایسته با آنها سخن بگویند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_23_سوره_اسراء سورۀ اسراء، آیۀ 23.]</ref> علاوه بر آن، در روایات بسیاری از ائمهٔ معصومین، به نیکی رفتار کردن با والدین و سالمندان اشاره شده است؛ برای مثال، در روایتی از [[حضرت علی]] آمده است که او بزرگ‌ترین و مهم‌ترین تکلیف الهی را نیکی به والدین دانسته است.<ref>ری شهری و فرزانگان، میزان‌الحکمه، 1391ش، ج10، ص709.</ref> کارشناسان حوزهٔ [[دین]] بر این باورند که امروزه، در راستای کاهش و مقابله با سالمندآزاری در جامعهٔ اسلامی ایران لازم است تا دعوت دینی و بازگشت به اسلام راستین را یادآوری کرد. آنها معتقدند که ثمرهٔ دین اسلام، اخلاق حسنه بوده و تکریم و تعزیز والدین و محبت به سالمندان، چیزی جز اخلاق حسنه نیست.<ref>[https://www.farsnews.ir/amp/13980515000216 «جامعۀ عاری از خشونت نیازمند آموزش و آگاه‌سازی»، خبرگزاری فارس.]</ref>


== آمار خشونت علیه سالمند ==
== آمار خشونت علیه سالمند ==
با پیشرفت علوم پزشکی و بهبود کیفیت تغذیه و پیشگیری از بسیاری بیماری‌ها، جمعیت دنیا به‌سرعت در حال سالمند شدن است.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=1308&sid=1&slc_lang=fa مولایی و دیگران، «بررسی میزان شیوع سوءرفتار با سالمندان در ایران از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۴ با استفاده از مرور ساختاریافته و متاآنالیز» ۱۲۹۶ش، ص۲۴۵.]</ref> سالمندان ایران در سال ۱۳۹۷ش معادل ۷ میلیون نفر اعلام شده است.<ref>«[https://article.tebyan.net/455635/%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86 خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت تبیان.]</ref> براساس پیش‌بینی‌ها، سال ۱۴۰۵ش، سهم سالمندان به ۷/۸ درصد از کل جمعیت خواهد رسید. درسال ۲۰۵۰م، بیش از ۳۰ درصد جمعیت ایران بیشتر از ۶۵ سال خواهد داشت.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=1308&sid=1&slc_lang=fa مولایی و دیگران، «بررسی میزان شیوع سوءرفتار با سالمندان در ایران از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۴ با استفاده از مرور ساختاریافته و متاآنالیز» ۱۲۹۶ش، ص۲۴۵.]</ref> برخی ادعا کرده‌اند سالمندآزاری در ایران پس از کودک‌آزاری و همسر آزاری رتبه سوم خشونت‌های خانگی در کشور را دارد که نشان‌دهندۀ نفوذ فرهنگ بیگانه و کم‌رنگ شدن ارزش‌های اجتماعیِ کهن جامعۀ ایرانی همچون [[تکریم سالمندان|تکریم سالمند]] است. بر اساس یک تحقیق، ۸۷ درصد از سالمندان حداقل یک‌بار سوءرفتار را تجربه و مطابق تحقیق دیگر در سال ۱۳۹۶ش، ۹/۷۷ درصد از سالمندان، سوءرفتار را در طول حیات سالمندی خود تجربه کرده‌اند.<ref>[https://resalat-news.com/%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D9%BE%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86/ «خشونت پنهان علیه سالخوردگان»، وب‌سایت روزنامۀ رسالت.]</ref>
با پیشرفت علوم پزشکی و بهبود کیفیت تغذیه و پیشگیری از بسیاری بیماری‌ها، جمعیت دنیا به‌سرعت در حال سالمند شدن است.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=1308&sid=1&slc_lang=fa مولایی و دیگران، «بررسی میزان شیوع سوءرفتار با سالمندان در ایران از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۴ با استفاده از مرور ساختاریافته و متاآنالیز» ۱۲۹۶ش، ص۲۴۵.]</ref> سالمندان ایران در سال ۱۳۹۷ش معادل ۷ میلیون نفر اعلام شده است.<ref>«[https://article.tebyan.net/455635/خشونت-علیه-سالمندان خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت تبیان.]</ref> براساس پیش‌بینی‌ها، سال ۱۴۰۵ش، سهم سالمندان به ۷/۸ درصد از کل جمعیت خواهد رسید. درسال ۲۰۵۰م، بیش از ۳۰ درصد جمعیت ایران بیشتر از ۶۵ سال خواهد داشت.<ref>[https://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=1308&sid=1&slc_lang=fa مولایی و دیگران، «بررسی میزان شیوع سوءرفتار با سالمندان در ایران از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۴ با استفاده از مرور ساختاریافته و متاآنالیز» ۱۲۹۶ش، ص۲۴۵.]</ref> برخی ادعا کرده‌اند سالمندآزاری در ایران پس از کودک‌آزاری و همسر آزاری رتبه سوم خشونت‌های خانگی در کشور را دارد که نشان‌دهندهٔ نفوذ فرهنگ بیگانه و کم‌رنگ شدن ارزش‌های اجتماعیِ کهن جامعهٔ ایرانی همچون [[تکریم سالمندان|تکریم سالمند]] است. بر اساس یک تحقیق، ۸۷ درصد از سالمندان حداقل یک‌بار سوءرفتار را تجربه و مطابق تحقیق دیگر در سال ۱۳۹۶ش، ۹/۷۷ درصد از سالمندان، سوءرفتار را در طول حیات سالمندی خود تجربه کرده‌اند.<ref>[https://resalat-news.com/خشونت-پنهان-علیه-سالخوردگان/ «خشونت پنهان علیه سالخوردگان»، وب‌سایت روزنامۀ رسالت.]</ref>


==پانویس==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
==منابع==
 
== منابع ==
{{آغاز منابع}}
{{آغاز منابع}}
*قرآن‌کریم.
*ایران‌فر، منیژه، «تجارب خشونت علیه سالمندان شهر تهران در سال ۱۳۹۷»، مجلۀ ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت‌ها، دورۀ ۶، شماره ۴، زمستان ۱۳۹۷ش.
*حسینی ‌مقدم، فاطمه و دیگران، «شیوع سوءرفتار و عوامل مرتبط با آن در سالمندان شهرستان گناباد در سال ۱۳۹۹»، مجلۀ سالمندان ایران، دورۀ ۱۷، شمارۀ ۳، پاییز ۱۴۰۱ش.
*«خشونت پنهان علیه سالخوردگان»،  وب‌سایت روزنامۀ رسالت، تاریخ درج مطلب: ۱۲ اسفند ۱۴۰۰ش.
*«خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۱۱ آذر ۱۳۹۷ش.
*ستودن‌حق، حبیبه و دیگران، ‌«فراوانی سالمندآزاری و الگوی جنسیتی آن در جمعیت سالمند ساکن در مناطق شهری تبریز»، مجلۀ سالمندان ایران، دورۀ ۱۵، شمارۀ ۴، زمستان ۱۳۹۹ش.
*طباطبایی، محمدحسین، ترجمه تفسیر المیزان، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چ۵، ۱۳۷۴ش.
*عباسیان، مهدی و دیگران، «علل اقامت زنان در سرای سالمندان شهر تبریز: تحلیل محتوا»، مجلۀ سالمندان ایران، دورۀ ۱۳، شمارۀ ۴، زمستان ۱۳۹۷ش.
*قانون اساسی جمهومی اسلامی ایران.
*قانون حمایت از خانواده.
*قانون مجازات اسلامی جمهوری اسلامی ایران.
*مولایی، مازیار و دیگران، «بررسی میزان شیوع سوءرفتار با سالمندان در ایران از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۴ با استفاده از مرور ساختاریافته و متاآنالیز»، مجلۀ سالمندان ایران، دورۀ ۱۲، شمارۀ ۲، تابستان ۱۳۹۶ش.
*«نگرانی از افزایش خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت انجمن مددکاران اجتماعی ایران، تاریخ درج مطلب: ۴ دی‌۱۳۹۲ش.
*نوذرپور، جاسم و دیگران، «تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعه هیبرید»، مجلۀ سالمندان ایران، دورۀ ۱۷، شماره ۱، بهار ۱۴۰۱ش.
*هروی‌ کریموی، مجید‌ه و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، دوماهنامۀ علمی-پژوهشی دانشور پزشکی/ دانشگاه شاهد، سال هفدهم، شمارۀ ۸۵، اسفند ۱۳۸۸ش.
{{پایان منابع}}
* قرآن کریم.
* قرآن کریم.
* «ایزد ارد یا اشی ونگوهی، به چم توانگری، خواسته و دارایی»، تارنمای خبری زرتشتیان، تاریخ بازدید: 11 تیر 1402ش.
* «ایزد ارد یا اشی ونگوهی، به چم توانگری، خواسته و دارایی»، تارنمای خبری زرتشتیان، تاریخ بازدید: ۱۱ تیر ۱۴۰۲ش.
* «جامعۀ عاری از خشونت نیازمند آموزش و آگاه‌سازی»، خبرگزاری فارس، تاریخ بارگذاری: 16 مرداد 1398ش.
* «جامعهٔ عاری از خشونت نیازمند آموزش و آگاه‌سازی»، خبرگزاری فارس، تاریخ بارگذاری: ۱۶ مرداد ۱۳۹۸ش.
* حبیب‌پور گتابی، کرم و دیگران، «سالمندی و ناخشنودی در روابط خانوادگی (مطالعه‌ای پدیدارشناسانه در بین سالمندان تهرانی)»، پژوهشنامۀ مددکاری اجتماعی، سال 6، شمار ۀ19، 1398ش.
* حبیب‌پور گتابی، کرم و دیگران، «سالمندی و ناخشنودی در روابط خانوادگی (مطالعه‌ای پدیدارشناسانه در بین سالمندان تهرانی)»، پژوهشنامهٔ مددکاری اجتماعی، سال ۶، شمار هٔ ۱۹، ۱۳۹۸ش.
* حجازی، ناصر و دیگران، «تحلیل جامعه شناختی سالمندآزاری (با تأکید بر پدیدۀ سالمندی در شهر تهران)»، فصلنامۀ تغییرات اجتماعی- فرهنگی، دورۀ 18، شماره 2، پیاپی 69، 1400ش.
* حجازی، ناصر و دیگران، «تحلیل جامعه شناختی سالمندآزاری (با تأکید بر پدیدهٔ سالمندی در شهر تهران)»، فصلنامهٔ تغییرات اجتماعی- فرهنگی، دورهٔ ۱۸، شماره ۲، پیاپی ۶۹، ۱۴۰۰ش.
* «در مورد سالمندآزاری و راه‌های مقابله با آن بیشتر بدانیم»، وب‌سایت ایزی‌لایف، تاریخ بازدید: 7 خرداد 1402ش.
* «در مورد سالمندآزاری و راه‌های مقابله با آن بیشتر بدانیم»، وب‌سایت ایزی‌لایف، تاریخ بازدید: ۷ خرداد ۱۴۰۲ش.
* درویش‌پور، آذر و دیگران، «ارتباط بین سالمندآزاری توسط خانواده با ویژگی‌های جمعیت‌شناختی سالمندان بستری در مراکز آموزشی درمانی»، مجلۀ سلامت و سالمندی خزر، شمارۀ 1، 1398ش.
* درویش‌پور، آذر و دیگران، «ارتباط بین سالمندآزاری توسط خانواده با ویژگی‌های جمعیت‌شناختی سالمندان بستری در مراکز آموزشی درمانی»، مجلهٔ سلامت و سالمندی خزر، شمارهٔ ۱، ۱۳۹۸ش.
* «دولت زمینۀ حضور مستمر سالمندان را در جامعه فراهم می‌کند»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، تاریخ بارگذاری: 11 مهر 1389ش.
* «دولت زمینهٔ حضور مستمر سالمندان را در جامعه فراهم می‌کند»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، تاریخ بارگذاری: ۱۱ مهر ۱۳۸۹ش.
* رضایی خسروی، نسرین و یزدانیان، مریم، «سالمندآزاری»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی کرمانشاه، تاریخ بازدید: 7 خرداد 1402ش.
* رضایی خسروی، نسرین و یزدانیان، مریم، «سالمندآزاری»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی کرمانشاه، تاریخ بازدید: ۷ خرداد ۱۴۰۲ش.
* ری شهری، محمد و فرزانگان، حسن، میزان‌الحکمه، قم، دارالحدیث، 1391ش.
* ری شهری، محمد و فرزانگان، حسن، میزان‌الحکمه، قم، دارالحدیث، ۱۳۹۱ش.
* «سالمندآزاری چیست؟»، وب‌سایت راسخون، تاریخ بازدید: 10 خرداد 1402ش.
* «سالمندآزاری چیست؟»، وب‌سایت راسخون، تاریخ بازدید: ۱۰ خرداد ۱۴۰۲ش.
* «سالمندآزاری را همین امروز پایان دهیم»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ بارگذاری: 27 خرداد 1399ش.
* «سالمندآزاری را همین امروز پایان دهیم»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ بارگذاری: ۲۷ خرداد ۱۳۹۹ش.
* «سالمندآزاری رتبۀ سوم خشونت‌های خانگی در ایران»، اخرین خبر، تاریخ بارگذاری: 29 تیر 1398ش.
* «سالمندآزاری رتبهٔ سوم خشونت‌های خانگی در ایران»، آخرین خبر، تاریخ بارگذاری: ۲۹ تیر ۱۳۹۸ش.
* شیرعلی، ابراهیم و شهبازی، مهدی، «ارائۀ خدمات رفاهی به سالمندان در کشورهای منتخب و درس‌هایی برای ایران»، فصلنامۀ تأمین اجتماعی، سال 14، شمارۀ 4، 1398ش.
* شیرعلی، ابراهیم و شهبازی، مهدی، «ارائهٔ خدمات رفاهی به سالمندان در کشورهای منتخب و درس‌هایی برای ایران»، فصلنامهٔ تأمین اجتماعی، سال ۱۴، شمارهٔ ۴، ۱۳۹۸ش.
* قاسمی، مرضیه و دیگران، «بررسی شیوع سالمندآزاری در ایران: مطالعۀ مروری narrative در مقالات فارسی»، مجلۀ دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، سال سوم، شمارۀ 27، 1399ش.
* قاسمی، مرضیه و دیگران، «بررسی شیوع سالمندآزاری در ایران: مطالعهٔ مروری narrative در مقالات فارسی»، مجلهٔ دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، سال سوم، شمارهٔ ۲۷، ۱۳۹۹ش.
* «گناهم سالمندی است؛ آزارم ندهید»، خبرگزاری فارس، تاریخ انتشار: 14 بهمن 1398ش.
* «گناهم سالمندی است؛ آزارم ندهید»، خبرگزاری فارس، تاریخ انتشار: ۱۴ بهمن ۱۳۹۸ش.
* «نگرانی نسبت به افزایش سالمندآزاری در جامعه»، همشهری آنلاین، تاریخ بارگذاری: 29 اردیبهشت 1397ش.
* «نگرانی نسبت به افزایش سالمندآزاری در جامعه»، همشهری آنلاین، تاریخ بارگذاری: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۷ش.
* «هر آنچه دربارۀ سالمندآزاری باید بدانیم!»، وب‌سایت سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران، تاریخ بارگذاری: 26 خرداد 1399ش.
* «هر آنچه دربارهٔ سالمندآزاری باید بدانیم!»، وب‌سایت سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران، تاریخ بارگذاری: ۲۶ خرداد ۱۳۹۹ش.
* ایران‌فر، منیژه، «تجارب خشونت علیه سالمندان شهر تهران در سال ۱۳۹۷»، مجلهٔ ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت‌ها، دورهٔ ۶، شماره ۴، زمستان ۱۳۹۷ش.
* حسینی مقدم، فاطمه و دیگران، «شیوع سوءرفتار و عوامل مرتبط با آن در سالمندان شهرستان گناباد در سال ۱۳۹۹»، مجلهٔ سالمندان ایران، دورهٔ ۱۷، شمارهٔ ۳، پاییز ۱۴۰۱ش.
* «خشونت پنهان علیه سالخوردگان»، وب‌سایت روزنامهٔ رسالت، تاریخ درج مطلب: ۱۲ اسفند ۱۴۰۰ش.
* «خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۱۱ آذر ۱۳۹۷ش.
* ستودن‌حق، حبیبه و دیگران، «فراوانی سالمندآزاری و الگوی جنسیتی آن در جمعیت سالمند ساکن در مناطق شهری تبریز»، مجلهٔ سالمندان ایران، دورهٔ ۱۵، شمارهٔ ۴، زمستان ۱۳۹۹ش.
* طباطبایی، محمدحسین، ترجمه تفسیر المیزان، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چ۵، ۱۳۷۴ش.
* عباسیان، مهدی و دیگران، «علل اقامت زنان در سرای سالمندان شهر تبریز: تحلیل محتوا»، مجلهٔ سالمندان ایران، دورهٔ ۱۳، شمارهٔ ۴، زمستان ۱۳۹۷ش.
* قانون اساسی جمهومی اسلامی ایران.
* قانون حمایت از خانواده.
* قانون مجازات اسلامی جمهوری اسلامی ایران.
* مولایی، مازیار و دیگران، «بررسی میزان شیوع سوءرفتار با سالمندان در ایران از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۴ با استفاده از مرور ساختاریافته و متاآنالیز»، مجلهٔ سالمندان ایران، دورهٔ ۱۲، شمارهٔ ۲، تابستان ۱۳۹۶ش.
* «نگرانی از افزایش خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت انجمن مددکاران اجتماعی ایران، تاریخ درج مطلب: ۴ دی۱۳۹۲ش.
* نوذرپور، جاسم و دیگران، «تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعه هیبرید»، مجلهٔ سالمندان ایران، دورهٔ ۱۷، شماره ۱، بهار ۱۴۰۱ش.
* هروی کریموی، مجیده و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، دوماهنامهٔ علمی-پژوهشی دانشور پزشکی/ دانشگاه شاهد، سال هفدهم، شمارهٔ ۸۵، اسفند ۱۳۸۸ش.
* Pritchard, Jacki, Male Victims of Elder Abuse: Their Experiences and Needs (Violence and Abuse), London, Jessica Kingsley Publishers, 2001.
* Pritchard, Jacki, Male Victims of Elder Abuse: Their Experiences and Needs (Violence and Abuse), London, Jessica Kingsley Publishers, 2001.
{{پایان منابع}}

نسخهٔ کنونی تا ۲۸ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۲۹

سالمندآزاری؛ هر نوع اقدام عمدی یا غیرعمدی در راستای آسیب و آزار سالمندان.

سالمندآزاری (Elder abuse)، به‌معنای وارد کردن هر نوع آسیب جسمی، عاطفی یا جنسی به فرد سالمند و سوءاستفاده از او است. همچنین، بهره‌برداری مالی یا بی‌توجهی به وضعیت رفاهی آنها توسط اطرافیان و مراقبین، از دیگر جنبه‌های سالمندآزاری به‌شمار می‌رود. امروزه، شرایط خاص اجتماعی مانند شهرنشینی، تجددگرایی، کمرنگ شدن ارزش‌ها و باورهای دینی، تغییر در ارزش‌های سنتی، تضاد نظام ارزشی جدید و قدیم، عدم آمادگی برای پذیرش مراقبت از سالمند، فرسایش بین نسلی در خانواده‌ها و کمبودهای مالی، از جمله دلایل سوءرفتار با سالمندان معرفی شده‌اند.

مفهوم‌شناسی

سالمندان در سراسر جهان، به‌دلیل تغییرات فیزیولوژیکی و آناتومی ناشی از افزایش سن زیستی، بازنشستگی و کاهش فعالیت‌های اجتماعی، مرگ خویشاوندان، دوری از فرزندان به‌دلیل کار، ازدواج یا مهاجرت، بیشتر از سایر گروه‌های سنی آسیب‌پذیر بوده و در معرض انواع خطر قرار می‌گیرند. از جمله عوامل خطر برای آنها، معضل سالمندآزاری است.[۱] سالمندآزاری، به‌معنای فعالیتی است که یک مرتبه یا به‌صورت مداوم، توسط هر فردی در زمانی‌که مورد اعتماد و اطمینان است، صورت گرفته و منجر به انتقال استرس یا آزار به سالمند می‌شود.[۲]

جمعیت‌شناسان، آغاز دوران سالمندی را ۶۰ تا ۶۵ سال دانسته‌اند.[۳] از نظر سازمان بهداشت جهانی، خشونت علیه سالمند به انجام یا ترک یک رفتار یا تکرار آن از سوی افراد مورد اعتماد گفته می‌شود که موجب اذیت، آسیب یا اضطراب سالمند شود.[۴]

انواع

سالمندآزاری، از جمله اعمال خلاف حقوق انسانی محسوب شده و دلیلی عمده برای بیماری، جراحت، انزوا و یأس در میان سالمندان به‌شمار می‌رود. از جمله انواع سالمندآزاری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:[۵]

  1. آزارهای روانی و عاطفی: شایع‌ترین نوع سالمند آزاری است که شامل بی‌اعتنایی، ترساندن، تهدید و هر عملی است که موجب ترس، فشار روانی و دردهای عاطفی می‌شود.
  2. آزار مالی: آزار سالمندان از نظر مالی نیز در ردهٔ دوم سالمندآزاری در ایران قرار دارد که شامل استفادهٔ نادرست از اموال سالمند، تغییر مالکیت دارایی سالمند به زور، خرید کالاهای گران‌بها با پول افراد سالمند بدون اطلاع آنها و نیز جلوگیری از دسترسی سالمند به خانه یا سرمایهٔ او می‌شود.[۶]
  3. آزار جسمی: این نوع از آزار تنها به دردهای جسمی، آسیب‌دیدگی یا جراحت منتهی نشده و استفاده از داروهای آرام‌بخش و حبس در خانه را نیز شامل می‌شود.
  4. آزار جنسی: شامل برقراری هرگونه ارتباط جنسی با سالمند، بدون رضایت او است. کارشناسان، توصیه می‌کنند که پیش از تعویض پوشینه برای سالمندان، باید با آنها صحبت کرده و رضایت آنها را جلب کرد. این موضوع، منجر به حفظ حریم خصوصی سالمندان و احترام به آنها می‌شود.[۷] دین اسلام نیز همواره بر اصول اخلاقی تأکید داشته و پس از توحید و یکتاپرستی، به احترام به والدین، به خصوص سالمندان، نیکو سخن گفتن و رفتار شایسته با آنها تأکید جدی کرده است.[۸]

برخی از سازمان‌های مرتبط با سالمندان نیز انواع سوءرفتار با آنها را به دو دستهٔ کلی تقسیم کرده‌اند:

  1. خانگی: که در خانه و توسط اعضای خانواده یا افراد آشنا با سالمند رخ می‌دهد.
  2. سازمانی: که در خانه‌های سالمندان یا سایر مراکز نگهداری طولانی‌مدت از آنها رخ داده و مرتکبین چنین سوءرفتارهایی، کارکنان این مراکز یا مراقبان غریبه هستند.[۹]

خشونت علیه سالمندان در قالب یکی از انواع ذیل انجام می‌شود:

الف) خشونت جسمی

به هرگونه عمل خشونت‌آمیزی گفته می‌شود که منجر به وارد شدن صدمات جسمی به سالمندان شود.[۱۰] مانند سیلی‌زدن، حمله‌ورشدن، نیشگون‌گرفتن، لگدزدن، مشت‌زدن، هل‌دادن، پرتاب اشیاء، کتک‌زدن، کشیدن مو، سوزاندن با اجسام داغ، فشاردادن گلو و دادن داروهای بی‌مورد.[۱۱]

ب) خشونت عاطفی و روانی

این نوع خشونت موجب درد و رنج روحی، روانی و عاطفی و فشارهای عصبی بر سالمندان[۱۲] و همچنین خدشه‌دار شدن عزت نفس و هویت آنها می‌شود[۱۳] که در قالب اعمال ذیل انجام می‌شود:

  • بی‌احترامی، توهین کلامی یا غیرکلامی و رفتار عاطفی آزاردهنده؛ مانند فحاشی، تحقیر، غرزدن، هتک حرمت، غیبت، تهدید و سرزنش‌کردن،[۱۴] تمسخر، اتهام، بی‌اعتنایی فرزندان به احساس دلتنگی آنان، صحبت‌نکردن، جواب‌ندادن به سؤال و درخواست سالمندان، ارزش قایل‌نشدن به نصایح و سخنان آنان.[۱۵]
  • سلب اختیار؛ مانند نداشتن حق انتخاب برای تعیین محل زندگی، شغل و خدمات داوطلبانه، طرد کردن از منزل و فرستادن به خانه سالمندان با اجبار، فقدان خلوت شخصی، نداشتن حق ازدواج مجدد پس از فوت همسر، منع یا ایجاد محدودیت در برقراری ارتباط با دیگران و تحمیل نظرات و تصمیم‌گیری به جای سالمند.[۱۶]

ج) خشونت جنسی

خشونت جنسی به سخنان‌آزاردهندهٔ جنسی، تماس و فعالیت جنسی اجباری و بدون رضایت گفته می‌شود. این نوع خشونت بیشتر از سوی شوهران سالمندان با توسل به اجبار و تهدید انجام می‌شود و زنان سالمند با عذاب، زجر و نفرت آن را به‌دلیل حفظ آبروی خود تحمل می‌کنند.[۱۷] سالمندان زن هر دو نوع خشونت لفظی جنسی و رفتاری را و سالمندان مرد تنها توهین جنسی لفظی را تجربه می‌کنند.[۱۸]

د) خشونت مالی

هرگونه رفتاری است که به نوعی سبب زیان مالی سالمند شود[۱۹] و با رفتارهای ذیل انجام می‌شود: ۱. تملک اموال سالمند برخلاف رضایت؛ مانند تصاحب مسکن، ماشین، پول، اموال و حقوق ماهیانه یا مستمری سالمند و فروش اموال غیرمنقول. ۲. استفاده بدون اجازه از اموال سالمند مانند ماشین و خانه. ۳. محدود کردن دسترسی سالمند به پول و دارایی او.[۲۰]

ه) غفلت

عبارت است از کوتاهی عمدی یا غیرعمدی در مراقبت و برآورده کردن نیازهای ضروری سالمندان[۲۱] و در قالب ترک فعل‌های عمدی یا غیرعمدی ذیل انجام می‌شود:

  1. کوتاهی در تأمین نیازهای مراقبتی، بهداشتی، توانبخشی، خدمات پزشکی و نیازهای حیاتی اولیه سالمندان؛ مانند مراقبت‌نکردن، عدم تأمین بهداشت، مواد غذایی، نوشیدنی و پوشاک سالمند، درمان‌نکردن بیماری‌ها، عدم انجام اقدامات احتیاطی ایمنی و عدم تأمین زندگی آبرومندانه و در شأن سالمند با وجود امکانات مالی.
  2. تأمین‌نکردن نیازهای عاطفی سالمندان؛ مانند کم‌محبتی، عدم همدلی، همدردی، عدم ابراز علاقه، عدم تماس تلفنی به موقع.

با توجه به ضعف و برخوردار نبودن سالمندان از منابع تسهیلات حمایتی و مالی، اعضای خانواده اصلی‌ترین منبع حمایتی برای آنان هستند. خشونت‌ورزی از طریق قصور و غفلت علیه سالمندان بسیار شدید و کمرشکن است.[۲۲]

و) طرد از منزل و رهاسازی

این نوع خشونت به رانده‌شدن سالمندان درمانده از خانه و رها کردن آنها در بیمارستان یا محیط‌های عمومی گفته می‌شود.[۲۳]

ز) خشونت اجتماعی

خشونت اجتماعی در قالب رفتارهای ذیل انجام می‌شود: انزوای اجتماعی، ایجاد محدودیت یا ممانعت از برقراری روابط با دیگران،[۲۴] عدم حمایت اجتماعی، نگرش منفی به سالمند، بی‌عدالتی، تبعیض اجتماعی، فقدان مراکز فرهنگی، تفریحی و ورزشی برای سالمند، محدودیت تردد در سطح شهر و معابر.[۲۵]

عوامل

کارشناسان معتقدند که سالمندآزاری به دلایل مختلفی در ایران و سایر نقاط جهان صورت می‌گیرد؛ مانند:

  1. عوامل شخصی: شامل ریسک‌ها و عواملی است که در سطح شخصی قرار دارند مانند ضعف سلامت جسمی و روانی قربانی و نیز به‌هم‌ریختگی‌های ذهنی فرد آزاردهنده.
  2. جنسیت: هرچند، سالمندآزاری برای هر دو گروه سالمندان زن و مرد صورت می‌گیرد اما در بسیاری از کشورها، به‌دلیل فرهنگ‌های متفاوت، سالمندان زن بیشتر از سالمندان مرد مورد آزار و اذیت قرار می‌گیرند.
  3. روابط: کارشناسان بر این باورند که معمولاً میزان وابستگی یک آزاردهنده به سالمند، ریسک آزار او را افزایش می‌دهد.
  4. عوامل مالی: بر اساس پژوهش‌های صورت‌گرفته، در خانواده‌های فقیر، زمانی‌که سالمند نیاز به مراقبت دارد، از طرف خانوادهٔ خود بیشتر مورد آزار قرار می‌گیرد. هرچند، در میان خانواده‌های ثروتمند نیز مسائل مالی، منجر به بروز برخی اختلافات در خانواده‌ها و در نتیجه و آزاررسانی به سالمندان می‌شود.
  5. عوامل شغلی: امروزه در زندگی‌های شهری، نداشتن زمان کافی برای نگهداری والدین، احتمال آزار رساندن به سالمندان را افزایش داده است.
  6. عوامل اجتماعی: کمبود کمک‌های اجتماعی (خدمات محدود بهزیستی) و انزوای اجتماعی فرد نگهدارندهٔ سالمند نیز از جمله عوامل افزایش سالمندآزاری شناخته شده است.
  7. عوامل فرهنگی: کلیشه‌های سنی و معرفی شدن سالمندان به‌عنوان افراد ضعیف و ناتوان؛ رو به کاهش بودن کیفیت ارتباط بین نسلی خانواده‌ها؛ تأثیرگذاری نظام‌های مالکیتی بر توزیع قدرت و کالا در بین خانواده‌ها؛ ترک وطن توسط زوج‌های جوان و کمبود منابع مالی برای هزینه‌های نگهداری سالمندان از جمله عوامل اجتماعی و فرهنگی تأثیرگذار بر افزایش سالمندآزاری هستند.[۲۶]
  8. غفلت: بالاترین میزان شیوع سوءرفتار با سالمندان، مربوط به غفلت از آنها است. کارشناسان، فراوانی غفلت از سالمندان را به‌دلایل مختلفی ازجمله پررنگ شدن مشکلات فردی در زندگی فرزندان و در نتیجه کمبود وقت و تمرکز آنها می‌دانند. همچنین فشارها و معضلات اقتصادی، مانع از حمایت‌های مالی فرزندان برای والدین خود شده و بروز سوءرفتارهای مالی از سوی آنها را شکل می‌دهد.
  9. تضاد نظام ارزشی بین نسلی: فرهنگ ایرانی و باورهای سنتی حاکم بر مردم، نقش برجسته‌ای در زندگی ایرانیان ایفا می‌کند؛ اما ایران نیز متأثر از روند جهانی صنعتی‌شدن است و سالمندان، توانایی کمتری برای تطبیق با آن دارند و نمی‌توانند همگام با جوانان در جامعه، حرکت کنند. این موضوع، سالمندان و فرزندان آنها را در وضعیتی متضاد قرار داده است.[۲۷]

خشونت علیه سالمند ناشی از یک یا چند عامل ذیل است:

الف) عوامل مربوط به آزاردهنده

۱. مشکلات اقتصادی، کاهش درآمد یا کمبود وقت بر اثر چندپیشگی، وجود مشکلات مرتبط با شهرنشینی نظیر ترافیک و فشارهای روانی ناشی از آن.[۲۸]

۲. عدم توانایی اعضای خانواده در مراقبت و نگهداری سالمند؛ مانند زمین‌گیر شدن سالمند و مهاجرت اعضای خانواده به شهرهای دیگر یا محل دیگر با فاصله زیاد به‌خاطر اشتغال.[۲۹]

۳. تحصیلات پایین و ناآگاهی مراقبان از حقوق سالمندان.[۳۰]

۴. خستگی و فشار روانی مراقبان؛ وابستگی سالمندان به مراقبان سبب می‌شود که آنان زمان کمتری برای رفع نیازهای فیزیکی، عاطفی و اجتماعی خود داشته باشند و این امر موجب خستگی، انزوا، درماندگی، پریشانی، خشم و سوءرفتار آنان نسبت به سالمندان می‌شود.[۳۱]

ب) عوامل مربوط به سالمند

۱. ناتوانی جسمی، اختلال روانی، بیماری‌های مزمن و افزایش نیازهای مراقبت بهداشتی سالمندان.[۳۲]

۲. فقر سالمند، نداشتن درآمد و سرپناه برای زندگی و احتیاج و وابستگی سالمند به اعضای خانواده.[۳۳]

۳. هزینه‌های بالای خدمات مراقبتی، سلامتی و اجتماعی سالمندان در منزل، به‌خصوص سالمندان بیمار و دارای مشکل.[۳۴]

۴. عدم دادخواهی سالمندان به‌عنوان یکی از عوامل زمینه خشونت علیه آنان؛ سالمندان به دلیل نیاز و وابستگی به اعضای خانواده و ترس از طردشدن و سپردن اجباری آنان به خانه‌های سالمندان از خشونت ارتکابی علیه خود شکایت نمی‌کنند.[۳۵]

ج) فرهنگ بیگانه

فرهنگ غرب در رشد روحیهٔ فردگرایی، تضعیف سبک زندگی دینی و افول ارزش‌های اخلاقی و فرهنگی چون تکریم والدین، احسان به آنان، احترام به سالمند و اجتناب از عاق والدین و خشونت ورزی علیه آنان، نقش مهمی دارد.[۳۶]

جامعه‌شناسان نیز نظریه‌های مختلفی در بارهٔ عوامل سالمند آزاری بیان داشته‌اند از جمله:

  1. نظریهٔ تبادل اجتماعی؛ سالمندان نمی‌توانند پاداش مادی یا معنوی در إزاء حمایت مراقبان ارائه دهند و این امر موجب خشم و خشونت آنان علیه سالمندان می‌شود.
  2. نظریهٔ فمنیست‌ها: زنان سالمند به‌دلیل قدرت کمتر در مقایسه با مردان، قربانی خشونت از سوی همسران خود می‌شوند.
  3. نظریهٔ اقتصادی سیاسی؛ سالمندان به‌دلیل از دست دادن نقش خود در جامعه و وابستگی به دیگران، مورد خشونت واقع می‌شوند.
  4. نظریهٔ تجمعی؛ اعضای خانواده قادر به کنترل و مدیریت استرس خود نیستند، برای کنارآمدن با این استرس، سالمند را آزار می‌دهند.
  5. نظریهٔ موقعیتی؛ خواسته‌های بیش از حد و ارائه مراقبت‌های طولانی‌مدت به سالمند، موجب خستگی و فشار بیش از حد به مراقبان و در نتیجه آزار سالمند می‌شود.
  6. نظریهٔ یادگیری اجتماعی؛ آزار سالمند از نسلی به نسل دیگر به‌عنوان رفتار یادگیری‌شده منتقل می‌شود.

۷. نظریهٔ اجتماعی اکولوژیکی؛ عواملی چون مشکلات اقتصادی، کاهش ارزش‌ها و هنجارهای احترام به بزرگان، بدتر شدن شرایط اقتصادی سالمند و غیره موجب آزار سالمندان می‌شود.[۳۷]

سالمندآزاری در ایران

براساس پژوهش‌های صورت‌گرفته در ایران، در سال‌های اخیر، سالمندآزاری شیوع بیشتری داشته است. برخی از گزارش‌ها، حکایت از افزایش سالمندآزاری در خانواده‌ها در حدود ۵٫۲۸٪ دارند.[۳۸] امروزه، سالمندآزاری در ایران، پس از کودک‌آزاری و همسرآزاری، در رتبهٔ سوم خشونت‌های خانگی قرار گرفته و نیاز به برنامه‌ریزی‌های مناسب و دقیقی دارد.[۳۹] کارشناسان بر این باورند که سالمندآزاری حتی در سطح کلان توسط جامعه یا متخصصین، بیشتر به‌صورت پنهان نگه داشته شده و به‌همین دلیل، به اندازهٔ سایر اشکال خشونت، مورد توجه قرار نگرفته‌اند.[۴۰] با وجود تأکید فرهنگ و دین ایرانیان بر ارتباط و احترام سالمندان، آمار نگران‌کننده‌ای از سوءرفتار با آنها در سال‌های اخیر ارائه شده است؛ برای مثال، براساس آمار ثبت شده در ایران، شایع‌ترین شکل سالمندآزاری در ایران، سالمندآزاری عاطفی (۳۰٫۷٪)، سالمندآزاری روانی (۲۵٫۴٪)، غفلت از سالمندان (۲۵٫۱٪)، سالمندآزاری مالی (۱۹٫۷٪)، سالمندآزاری جسمی (۱۳٫۱٪) و طردشدگی (۱۱٫۷٪) است. به این ترتیب، سالمندان ایرانی نیز همچون سایر کشورها، با شرایط نامساعدی از نظر کیفیت زندگی مواجه بوده و نارضایتی‌هایی را در محیط خانواده تجربه می‌کنند.[۴۱]

این در حالی است که تکریم و احترام به سالمندان در میان ایرانیان، ریشه‌ای دیرینه دارد. براساس منابع موجود، در دوران ایران باستان، علاوه بر تمامی ایام سال، روزهای خاصی را به جشن و خدمت به سالمندان اختصاص می‌دادند؛ برای مثال، می‌توان به اَشی، بیست‌وپنجمین روز از ماه در گاه‌شمار ایرانیان اشاره کرد. ایرانیان، در این روز لباس‌های نو پوشیده، به سفر رفته و سالمندان را یاری می‌کرده‌اند.[۴۲] در فرهنگ ایرانیان، بیشتر سالمندان تا لحظهٔ مرگ در جمع خانواده و مورد احترام بوده‌اند. در سال‌های نه‌چندان دور، سالمندان همواره در رأس امور و برنامه‌ها بوده و در جایگاه ناظر یا مدیر در برنامه‌های خانوادگی و اجتماعی شرکت داشتند؛ برای مثال، می‌توان به برنامه‌های گلریزان اشاره کرد که در طی آن، سالمندان به کمک دولت‌ها آمده و برنامه‌های کمکی ویژه‌ای را برای آزادی زندانیان و تهیهٔ جهیزیه برای دختران تدارک می‌دیدند. حضور اجتماعی سالمندان و تکریم آنها، امکان سالمندآزاری را نیز در حد زیادی کاهش می‌داده است.[۴۳] امروزه، در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته در سراسر جهان، بر گذار از مراقبت رسمی مؤسسه‌محور، به مراقبت رسمی خانواده‌محور و جامعه‌محور تأکید و اقداماتی عملیاتی در این زمینه اجرایی شده است. جمهوری اسلامی نیز با پشتوانهٔ اعتقادی و فرهنگی غنی خود و نیز الگوبرداری از برنامه‌های موفق جهانی در کشورهایی همچون ژاپن، چین، ترکیه، فرانسه و برزیل، تلاش کرده تا با کاهش اثرات منفی اجتماعی و اقتصادی ناشی از گذار جمعیتی و پیری جمعیت، ترویج دوبارهٔ مراقبت از سالمندان در منزل را صورت داده و به دوران سالمندی به‌عنوان دورانی طلایی زندگی نگاه کرده و از این طریق، پدیدهٔ سالمندآزاری را کاهش دهد.[۴۴] جمهوری اسلامی ایران، راهکارها و برنامه‌های بسیاری را در زمینهٔ سالمندان ارائه کرده تا با توانمندسازی آنها، سالمندآزاری در ایران کاهش یابد. از جملهٔ این برنامه‌ها می‌توان به برنامه‌های حمایتی در زمینه‌های پزشکی، بهداشتی، روانی، اقتصادی، اجتماعی و نیز بها دادن به سالمندان که در گذشته همواره موجب تحول و پویایی کشور بوده‌اند، اشاره کرد. کارشناسان امیدوارند که با اجرای دقیق این برنامه‌ها، پویایی سالمندان در جمع خانواده و جامعه، احیا شود.[۴۵]

نشانه‌های سالمندآزاری

کارشناسان معتقدند که بسیاری از نشانه‌های سالمندآزاری با زوال عقل مشابهت دارد. از جمله علائم سالمندآزاری، دعوا و بحث‌های مکرر بین مراقب و سالمند بوده که به تغییر در رفتار یا شخصیت سالمند منجر می‌شود. از دیگر علائم سالمندآزاری می‌توان به کاهش وزن و سوءتغذیه، کم‌آبی، مشکلات جسمانی درمان‌نشده مانند زخم بستر، محیط زندگی آلوده، لباس‌های نامرتب و کثیف، استحمام نکردن یا عدم پوشیدن لباس مناسب در هوای سرد و گرم، محیط زندگی ناامن از نظر سرما و گرما، خوراندن داروهای زیاد یا کم به آنها، ناسزاگویی و بی‌احترامی به آنها و نیز تهدید سالمندان به فرستادن به خانهٔ سالمندان اشاره کرد.[۴۶]

پیامدهای خشونت علیه سالمند

خشونت علیه سالمندان آسیب‌های فردی و جمعی ذیل را به دنبال دارد: ۱. آسیب به جسم، روان و حقوق سالمندان؛ چون بی‌میلی به زندگی، سرزنش خود، نداشتن اعتمادبه‌نفس و نگرش مثبت، إحساس تنهایی، یاس، ناامیدی، درماندگی، ترس از مردم، اضطراب، حقارت، احساس عدم شایستگی و خودارزشمندی، انزوای سالمند،[۴۷] از دست دادن حیات، کاهش کیفیت زندگی، از دست‌دادن سلامتی و کارایی.[۴۸] ۲. آسیب به عموم افراد جامعه؛ مانند صدمه به ارزش‌های اخلاقی و انسانی مربوط به سالمندان و آسیب به سبک زندگی مطلوب یک خانوادهٔ مسلمان و از بین بردن احساس وابستگی و مسؤلیت‌پذیری اعضای خانواده‌ها در برابر یکدیگر.[۴۹]

آسیب‌های ناشی از سالمندآزاری

آزار سالمندان می‌تواند به آسیب‌های شدید جسمی و پیامدهای روان‌شناختی طولانی‌مدتی منجر شود. از جمله مهم‌ترین خطرات ناشی از سالمندآزاری می‌توان به تهدید در انزوا قرار گرفتن آنها از سوی اطرافیان اشاره کرد. سالمندان، با افزایش سن، نقش خود را در جامعه از دست داده و دچار انزوای اجتماعی می‌شوند. در نتیجه، فردی که همیشه در زندگی، دارای قدرت و نفوذ بوده، یک‌باره احساس می‌کند اعتبار و قدرت خود را در جامعه و خانواده از دست داده و همین منجر به بروز اختلالات روانی متعددی برای او خواهد شد.[۵۰] بر اساس پژوهش‌های صورت‌گرفته، سالمندان در برابر آزار، همچون کودکان بوده و شرایط را تحمل می‌کنند. آنها مشکلات خود را به زبان نیاورده و نگران از دست دادن جایگاه خود در خانواده هستند. به‌همین دلیل نمی‌توان آمار دقیقی از سالمندآزاری به‌دست نمی‌آید. ایران در آینده‌ای نزدیک با پدیدهٔ سالمندی مواجه شده و نزدیک به یک‌چهارم از جمعیت آن سالمند خواهند بود و جامعه باید برای این وضعیت، آماده شود.[۵۱]

پیشگیری از سالمندآزاری

امروزه، در سطح جهانی، رویکردی به‌نام «سالمندی پویا» مطرح شده که باور دارند سالمندان، همچون سایر گروه‌های سنی در جامعه و خانواده باید حضور داشته و هیچ محدودیتی در هیچ حوزه‌ای برای آنها ایجاد نشود.[۵۲] از جمله راهکارهای ارائه‌شده در راستای مقابله با سالمندآزاری می‌توان به توکل به خدا و صبر سالمندان، توان و سلامت جسمی، مدیریت روان‌شناختی، مدیریت مالی، همفکری و کمک گرفتن از دیگران به‌عنوان راهبردهای اصلی مقابله با سالمندآزاری اشاره کرد. همچنین، حضور در اجتماع، حفظ کارایی، شادی و حفظ روحیه، بهره‌گرفتن از تجربیات، تغذیهٔ صحیح، خودسازی و مبارزه در برابر سختی‌ها، در کنترل این پدیده تأثیرگذار هستند.[۵۳]

از دیگر راهکارهای مقابله با سالمندآزاری می‌توان به تنظیم قوانین، لوایح و طرح‌های حمایتی از سالمندان، اتخاذ سیاست‌های تشویقی و حمایتی برای ایجاد تشکل‌های غیردولتی حوزهٔ سالمندی، پیش‌بینی سیاست‌های سلبی و آموزش‌های اجباری برای مرتکبین سالمندآزاری، طراحی سیاست‌های حمایتی مراقبت از مراقبت‌کنندگان، حمایت از ایجاد پناهگاه‌های اضطراری و مراکز نگهداری شبانه‌روزی، بهره‌گیری از ظرفیت‌های اطلاع‌رسانی و شبکه‌های ارتباطی برای حساس‌سازی جامعه و افکار عمومی در مواجهه با پدیدهٔ سالمندآزاری، تشکیل گروه‌های خودیاری در سطح محلی و گسترش ظرفیت و قدرت مددکاران اجتماعی برای ورود جدی به مسئلهٔ سالمندآزاری اشاره کرد.[۵۴]
پژوهش‌هایی که در ایران پیرامون پدیدهٔ سالمندآزاری صورت گرفته نشان می‌دهد که غفلت عاطفی شایع‌ترین نوع سالمندآزاری یا بدرفتاری با سالمندان است.[۵۵] این در حالی است که بر اساس سنت‌های ایرانی و فرهنگ اسلامی، «موی سپید» حرمت دارد و احترام به بزرگ‌ترها در هر حالتی، مورد توجه بوده است. این سنت و رسم فرهنگی، امروزه کم‌رنگ شده و کارشناسان یکی از راه‌های مقابله با سالمندآزاری و به‌ویژه غفلت عاطفی را احیا و تقویت همین سنت ایرانی ـ اسلامی در جامعه می‌دانند. از این منظر، ضرورت دارد که نسل جدید ایرانی بازاجتماعی شود و بیاموزد که در چارچوب فرهنگ ایرانی و با تکیه بر آموزه‌های اسلامی، توجه کاملی را به سالمندان، معطوف کند و مثلاً هرگاه انسان سالمندی به مترو و اتوبوس یا مسجد و مهمانی وارد می‌شود جوان‌ترها به احترام او برخیزند و جای خود را به او بدهند، تا جایی که او احساس توجه اجتماع را به‌خوبی لمس کند و تحسین و دعای خیر خود را با جملاتی مانند «خیر از جوانی‌ات ببینی» بدرقه راه جوانان کند.[۵۶]

در قرآن، احسان و فروتنی رفتاری و زبانی در برابر پدر و مادر بخصوص در ایام سالمندی، هم‌تراز اعتقاد به توحید دانسته شده است و در مقابل، هر نوع خشونت‌ورزی و بی‌احترامی به والدین حتی به اندازه گفتن «اف»، گناهی بزرگ معرفی شده است.[۵۷] در سبک زندگی دینی رابطهٔ عاطفی میان والدین و فرزندان از مهم‌ترین روابط اجتماعی است که اساس زندگی اجتماعی را تشکیل می‌دهد.[۵۸]

حمایت کیفری و حقوقی

در حقوق ایران، قانون خاصی برای مبارزه با خشونت علیه سالمندان وجود ندارد. برخی انواع سالمندآزاری مانند قتل یا ضرب‌وجرح سالمند یا توهین به وی در قالب مقررات کلی در قانون مجازات اسلامی جرم‌انگاری شده است که سالمندان و غیرسالمندان را شامل می‌شود. تنها در دو مورد از سالمندان به‌صورت خاص حمایت کیفری شده است: ۱. عمدی بودن جنایت، حتی بدون قصد ارتکاب، در صورتی که عملی تنها، به‌دلیل ضعف و وضعیت جسمی سالمند نوعاً موجب آن جنایت شود، اگرچه نسبت به دیگران فاقد چنین اثر باشد.[۵۹] ۲. جرم‌انگاری پرداخت نکردن نفقهٔ سالمندان از سوی فرزندان با وجود استطاعت مالی.[۶۰]

قوانین ایران در برخی موارد از سالمندان حمایت حقوقی غیرکیفری کرده است. مانند موظف کردن دولت به بیمه کردن زنان سال خورده[۶۱] و بهره‌مندی سالخوردگان از تأمین اجتماعی بازنشستگی و درمانی.[۶۲]

نهی سالمندآزاری در دین اسلام

احترام به والدین، به‌خصوص سالمندان، ازجمله مهم‌ترین اصول اخلاقی است که در دین اسلام بسیار بر آن تأکید شده است. در بسیاری از آیات قرآنی، به توجه و احترام به والدین، پس از توحید و یکتاپرستی اشاره شده است. برخی از آیات قرآن، شیوهٔ صحیح رفتار با والدین در سنین پیری را به انسان‌ها یادآور شده و از آنها خواسته تا به والدین پرخاش نکرده و با لحنی شایسته با آنها سخن بگویند.[۶۳] علاوه بر آن، در روایات بسیاری از ائمهٔ معصومین، به نیکی رفتار کردن با والدین و سالمندان اشاره شده است؛ برای مثال، در روایتی از حضرت علی آمده است که او بزرگ‌ترین و مهم‌ترین تکلیف الهی را نیکی به والدین دانسته است.[۶۴] کارشناسان حوزهٔ دین بر این باورند که امروزه، در راستای کاهش و مقابله با سالمندآزاری در جامعهٔ اسلامی ایران لازم است تا دعوت دینی و بازگشت به اسلام راستین را یادآوری کرد. آنها معتقدند که ثمرهٔ دین اسلام، اخلاق حسنه بوده و تکریم و تعزیز والدین و محبت به سالمندان، چیزی جز اخلاق حسنه نیست.[۶۵]

آمار خشونت علیه سالمند

با پیشرفت علوم پزشکی و بهبود کیفیت تغذیه و پیشگیری از بسیاری بیماری‌ها، جمعیت دنیا به‌سرعت در حال سالمند شدن است.[۶۶] سالمندان ایران در سال ۱۳۹۷ش معادل ۷ میلیون نفر اعلام شده است.[۶۷] براساس پیش‌بینی‌ها، سال ۱۴۰۵ش، سهم سالمندان به ۷/۸ درصد از کل جمعیت خواهد رسید. درسال ۲۰۵۰م، بیش از ۳۰ درصد جمعیت ایران بیشتر از ۶۵ سال خواهد داشت.[۶۸] برخی ادعا کرده‌اند سالمندآزاری در ایران پس از کودک‌آزاری و همسر آزاری رتبه سوم خشونت‌های خانگی در کشور را دارد که نشان‌دهندهٔ نفوذ فرهنگ بیگانه و کم‌رنگ شدن ارزش‌های اجتماعیِ کهن جامعهٔ ایرانی همچون تکریم سالمند است. بر اساس یک تحقیق، ۸۷ درصد از سالمندان حداقل یک‌بار سوءرفتار را تجربه و مطابق تحقیق دیگر در سال ۱۳۹۶ش، ۹/۷۷ درصد از سالمندان، سوءرفتار را در طول حیات سالمندی خود تجربه کرده‌اند.[۶۹]

پانویس

  1. ↑ قاسمی و دیگران، «بررسی شیوع سالمندآزاری در ایران: مطالعۀ مروری narrative در مقالات فارسی»، 1399ش، ص68.
  2. ↑ برخورد%20 «هر آنچه دربارۀ سالمندآزاری باید بدانیم!»، وب‌سایت سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران.
  3. ↑ حسینی مقدم و دیگران، «شیوع سوءرفتار وعوامل مرتبط با آن در سالمندان شهرستان گناباد در سال ۱۳۹۹»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴۲.
  4. ↑ ستودن‌حق و دیگران، «فراوانی سالمندآزاری و الگوی جنسیتی آن در جمعیت سالمند ساکن در مناطق شهری تبریز»، ۱۳۹۹ش، ص۴۶۱.
  5. ↑ برخورد%20 «هر آنچه دربارۀ سالمندآزاری باید بدانیم!»، وب‌سایت سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران.
  6. ↑ رضایی خسروی و یزدانیان، «سالمندآزاری»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی کرمانشاه.
  7. ↑ «در مورد سالمند آزاری و راه‌های مقابله با آن بیشتر بدانیم»، وب‌سایت ایزی‌لایف.
  8. ↑ ری شهری و فرزانگان، میزان‌الحکمه، 1391ش، ج10، ص709.
  9. ↑ قاسمی و دیگران، «بررسی شیوع سالمندآزاری در ایران: مطالعۀ مروری narrative در مقالات فارسی»، 1399ش، ص68.
  10. ↑ «خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت تبیان.
  11. ↑ نوذرپور و دیگران، «تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعه هیبرید»،۱۴۰۱ش، ص ۱۴۰، ۱۴۲ و ۱۴۵؛هروی‌کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان» ۱۳۸۸، ص۴۵.
  12. ↑ هروی کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، ۱۳۸۸ش، ص۴۴.
  13. ↑ «خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت تبیان.
  14. ↑ هروی کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، ۱۳۸۸ش، ص۴۴.
  15. ↑ نوذرپور، جاسم و دیگران، «تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعه هیبرید»، ۱۴۰۱ش. ص۱۴۲.
  16. ↑ هروی کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، ۱۳۸۸ش، ص۴۴.
  17. ↑ هروی کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، ۱۳۸۸ش، ص۴۵.
  18. ↑ نوذرپور و همکاران « تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعه هیبرید»، ص ۱۴۲ و ۱۴۵.
  19. ↑ «خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت تبیان.
  20. ↑ نوذرپور و همکاران « تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعه هیبرید»، ۱۴۰۱ش، ص۱۴۱ و ۱۴۲.
  21. ↑ «خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت تبیان.
  22. ↑ هروی کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، ۱۳۸۸ش، ص۴۶.
  23. ↑ هروی کریموی و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، ۱۳۸۸ش، ص۴۵.
  24. ↑ «سالمندآزاری» وب‌سایت مجلۀ ویستا.
  25. ↑ ایران‌فر، «تجارب خشونت علیه سالمندان شهرتهران سال ۱۳۹۷»،۱۳۹۷ش، ص۲۲۶.
  26. ↑ برخورد%20 «هر آنچه دربارۀ سالمندآزاری باید بدانیم!»، وب‌سایت سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران.
  27. ↑ قاسمی و دیگران، «بررسی شیوع سالمندآزاری در ایران: مطالعۀ مروری narrative در مقالات فارسی»، 1399ش، ص73.
  28. ↑ نوذرپور و همکاران « تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعۀ هیبرید»، ۱۴۰۱ش، ص۱۴۶.
  29. ↑ عباسیان و دیگران، «علل اقامت زنان در سرای سالمندان شهر تبریز: تحلیل محتوا» ۱۳۹۷ش، ص۴۱۲.
  30. ↑ حسینی مقدم و دیگران، «شیوع سوءرفتار وعوامل مرتبط با آن در سالمندان شهرستان گناباد در سال ۱۳۹۹»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴۷.
  31. ↑ حسینی مقدم و دیگران، «شیوع سوءرفتار وعوامل مرتبط با آن در سالمندان شهرستان گناباد در سال ۱۳۹۹»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴۹.
  32. ↑ عباسیان و دیگران، «علل اقامت زنان درسرای سالمندان شهرتبریز: تحلیل محتوا» ۱۳۹۷ش، ص۴۰۹ و ۴۱۴.
  33. ↑ حسینی مقدم و دیگران، «شیوع سوءرفتار وعوامل مرتبط با آن در سالمندان شهرستان گناباد در سال ۱۳۹۹»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴۸؛«خشونت پنهان علیه سالخوردگان»، وب‌سایت روزنامۀ رسالت.
  34. ↑ عباسیان و دیگران، «علل اقامت زنان درسرای سالمندان شهرتبریز: تحلیل محتوا» ۱۳۹۷ش، ص۴۰۹.
  35. ↑ نوذرپور و همکاران « تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعۀ هیبرید»، ۱۴۰۱ش، ص۱۴۶.
  36. ↑ «نگرانی از افزایش خشونت علیه سالمندان» وب‌سایت انجمن مددکاران اجتماعی ایران.
  37. ↑ حسینی مقدم و دیگران، «شیوع سوءرفتار وعوامل مرتبط با آن در سالمندان شهرستان گناباد در سال ۱۳۹۹»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴۳.
  38. ↑ درویش‌پور و دیگران، «ارتباط بین سالمندآزاری توسط خانواده با ویژگی‌های جمعیت‌شناختی سالمندان بستری در مراکز آموزشی درمانی»، 1398ش، ص31.
  39. ↑ «سالمندآزاری رتبۀ سوم خشونت‌های خانگی در ایران»، آخرین خبر.
  40. ↑ Pritchard, Male Victims of Elder Abuse: Their Experiences and Needs (Violence and Abuse), 2001, P7.
  41. ↑ حبیب‌پور گتابی و دیگران، «سالمندی و ناخشنودی در روابط خانوادگی (مطالعه‌ای پدیدارشناسانه در بین سالمندان تهرانی)»، 1398ش، ص82.
  42. ↑ «ایزد ارد یا اشی ونگوهی، به چم توانگری، خواسته و دارایی»، تارنمای خبری زرتشتیان.
  43. ↑ «دولت زمینۀ حضور مستمر سالمندان را در جامعه فراهم می‌کند»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت.
  44. ↑ شیرعلی و شهبازی، «ارائهٔ خدمات رفاهی به سالمندان در کشورهای منتخب و درس‌هایی برای ایران»، 1398ش، چکیده.
  45. ↑ «دولت زمینۀ حضور مستمر سالمندان را در جامعه فراهم می‌کند»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت.
  46. ↑ «سالمندآزاری چیست؟»، وب‌سایت راسخون.
  47. ↑ «خشونت پنهان علیه سالخوردگان»، وب‌سایت روزنامه رسالت.
  48. ↑ نوذرپور و همکاران «تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعۀ هیبرید»، ۱۴۰۱ش، ص۱۳۸ و ۱۴۷.
  49. ↑ «نگرانی از افزایش خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت انجمن مددکاران اجتماعی ایران.
  50. ↑ رضایی خسروی و یزدانیان، «سالمندآزاری»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی کرمانشاه.
  51. ↑ «نگرانی نسبت به افزایش سالمندآزاری در جامعه»، همشهری آنلاین.
  52. ↑ «نگرانی نسبت به افزایش سالمندآزاری در جامعه»، همشهری آنلاین.
  53. ↑ حجازی، ناصر و دیگران، «تحلیل جامعه شناختی سالمندآزاری (با تأکید بر پدیدۀ سالمندی در شهر تهران)»، 1400ش، ص104.
  54. ↑ «سالمندآزاری را همین امروز پایان دهیم»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  55. ↑ حبیب‌پور گتابی و دیگران، «سالمندی و ناخشنودی در روابط خانوادگی (مطالعه‌ای پدیدارشناسانه در بین سالمندان تهرانی)»، 1398ش، ص88-89.
  56. ↑ «گناهم سالمندی است؛ آزارم ندهید»، خبرگزاری فارس.
  57. ↑ سوره إسراء، آیه 23-24.
  58. ↑ طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، ۱۳۷۴ش، ج ۱۳، ص۱۰۹.
  59. ↑ قانون مجازات اسلامی، بند پ مادهٔ ۲۹۰.
  60. ↑ قانون حمایت از خانواده، مادهٔ ۵۳.
  61. ↑ قانون اساسی جمهومی اسلامی ایران، اصل ۲۱.
  62. ↑ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل ۲۹.
  63. ↑ سورۀ اسراء، آیۀ 23.
  64. ↑ ری شهری و فرزانگان، میزان‌الحکمه، 1391ش، ج10، ص709.
  65. ↑ «جامعۀ عاری از خشونت نیازمند آموزش و آگاه‌سازی»، خبرگزاری فارس.
  66. ↑ مولایی و دیگران، «بررسی میزان شیوع سوءرفتار با سالمندان در ایران از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۴ با استفاده از مرور ساختاریافته و متاآنالیز» ۱۲۹۶ش، ص۲۴۵.
  67. ↑ «خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت تبیان.
  68. ↑ مولایی و دیگران، «بررسی میزان شیوع سوءرفتار با سالمندان در ایران از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۴ با استفاده از مرور ساختاریافته و متاآنالیز» ۱۲۹۶ش، ص۲۴۵.
  69. ↑ «خشونت پنهان علیه سالخوردگان»، وب‌سایت روزنامۀ رسالت.

منابع

  • قرآن کریم.
  • «ایزد ارد یا اشی ونگوهی، به چم توانگری، خواسته و دارایی»، تارنمای خبری زرتشتیان، تاریخ بازدید: ۱۱ تیر ۱۴۰۲ش.
  • «جامعهٔ عاری از خشونت نیازمند آموزش و آگاه‌سازی»، خبرگزاری فارس، تاریخ بارگذاری: ۱۶ مرداد ۱۳۹۸ش.
  • حبیب‌پور گتابی، کرم و دیگران، «سالمندی و ناخشنودی در روابط خانوادگی (مطالعه‌ای پدیدارشناسانه در بین سالمندان تهرانی)»، پژوهشنامهٔ مددکاری اجتماعی، سال ۶، شمار هٔ ۱۹، ۱۳۹۸ش.
  • حجازی، ناصر و دیگران، «تحلیل جامعه شناختی سالمندآزاری (با تأکید بر پدیدهٔ سالمندی در شهر تهران)»، فصلنامهٔ تغییرات اجتماعی- فرهنگی، دورهٔ ۱۸، شماره ۲، پیاپی ۶۹، ۱۴۰۰ش.
  • «در مورد سالمندآزاری و راه‌های مقابله با آن بیشتر بدانیم»، وب‌سایت ایزی‌لایف، تاریخ بازدید: ۷ خرداد ۱۴۰۲ش.
  • درویش‌پور، آذر و دیگران، «ارتباط بین سالمندآزاری توسط خانواده با ویژگی‌های جمعیت‌شناختی سالمندان بستری در مراکز آموزشی درمانی»، مجلهٔ سلامت و سالمندی خزر، شمارهٔ ۱، ۱۳۹۸ش.
  • «دولت زمینهٔ حضور مستمر سالمندان را در جامعه فراهم می‌کند»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، تاریخ بارگذاری: ۱۱ مهر ۱۳۸۹ش.
  • رضایی خسروی، نسرین و یزدانیان، مریم، «سالمندآزاری»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی کرمانشاه، تاریخ بازدید: ۷ خرداد ۱۴۰۲ش.
  • ری شهری، محمد و فرزانگان، حسن، میزان‌الحکمه، قم، دارالحدیث، ۱۳۹۱ش.
  • «سالمندآزاری چیست؟»، وب‌سایت راسخون، تاریخ بازدید: ۱۰ خرداد ۱۴۰۲ش.
  • «سالمندآزاری را همین امروز پایان دهیم»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ بارگذاری: ۲۷ خرداد ۱۳۹۹ش.
  • «سالمندآزاری رتبهٔ سوم خشونت‌های خانگی در ایران»، آخرین خبر، تاریخ بارگذاری: ۲۹ تیر ۱۳۹۸ش.
  • شیرعلی، ابراهیم و شهبازی، مهدی، «ارائهٔ خدمات رفاهی به سالمندان در کشورهای منتخب و درس‌هایی برای ایران»، فصلنامهٔ تأمین اجتماعی، سال ۱۴، شمارهٔ ۴، ۱۳۹۸ش.
  • قاسمی، مرضیه و دیگران، «بررسی شیوع سالمندآزاری در ایران: مطالعهٔ مروری narrative در مقالات فارسی»، مجلهٔ دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، سال سوم، شمارهٔ ۲۷، ۱۳۹۹ش.
  • «گناهم سالمندی است؛ آزارم ندهید»، خبرگزاری فارس، تاریخ انتشار: ۱۴ بهمن ۱۳۹۸ش.
  • «نگرانی نسبت به افزایش سالمندآزاری در جامعه»، همشهری آنلاین، تاریخ بارگذاری: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۷ش.
  • «هر آنچه دربارهٔ سالمندآزاری باید بدانیم!»، وب‌سایت سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران، تاریخ بارگذاری: ۲۶ خرداد ۱۳۹۹ش.
  • ایران‌فر، منیژه، «تجارب خشونت علیه سالمندان شهر تهران در سال ۱۳۹۷»، مجلهٔ ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت‌ها، دورهٔ ۶، شماره ۴، زمستان ۱۳۹۷ش.
  • حسینی مقدم، فاطمه و دیگران، «شیوع سوءرفتار و عوامل مرتبط با آن در سالمندان شهرستان گناباد در سال ۱۳۹۹»، مجلهٔ سالمندان ایران، دورهٔ ۱۷، شمارهٔ ۳، پاییز ۱۴۰۱ش.
  • «خشونت پنهان علیه سالخوردگان»، وب‌سایت روزنامهٔ رسالت، تاریخ درج مطلب: ۱۲ اسفند ۱۴۰۰ش.
  • «خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۱۱ آذر ۱۳۹۷ش.
  • ستودن‌حق، حبیبه و دیگران، «فراوانی سالمندآزاری و الگوی جنسیتی آن در جمعیت سالمند ساکن در مناطق شهری تبریز»، مجلهٔ سالمندان ایران، دورهٔ ۱۵، شمارهٔ ۴، زمستان ۱۳۹۹ش.
  • طباطبایی، محمدحسین، ترجمه تفسیر المیزان، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چ۵، ۱۳۷۴ش.
  • عباسیان، مهدی و دیگران، «علل اقامت زنان در سرای سالمندان شهر تبریز: تحلیل محتوا»، مجلهٔ سالمندان ایران، دورهٔ ۱۳، شمارهٔ ۴، زمستان ۱۳۹۷ش.
  • قانون اساسی جمهومی اسلامی ایران.
  • قانون حمایت از خانواده.
  • قانون مجازات اسلامی جمهوری اسلامی ایران.
  • مولایی، مازیار و دیگران، «بررسی میزان شیوع سوءرفتار با سالمندان در ایران از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۴ با استفاده از مرور ساختاریافته و متاآنالیز»، مجلهٔ سالمندان ایران، دورهٔ ۱۲، شمارهٔ ۲، تابستان ۱۳۹۶ش.
  • «نگرانی از افزایش خشونت علیه سالمندان»، وب‌سایت انجمن مددکاران اجتماعی ایران، تاریخ درج مطلب: ۴ دی۱۳۹۲ش.
  • نوذرپور، جاسم و دیگران، «تبیین مفهوم خشونت با سالمندان: یک مطالعه هیبرید»، مجلهٔ سالمندان ایران، دورهٔ ۱۷، شماره ۱، بهار ۱۴۰۱ش.
  • هروی کریموی، مجیده و دیگران، «تبیین پدیدارشناختی مفهوم سوءرفتار نسبت به سالمندان»، دوماهنامهٔ علمی-پژوهشی دانشور پزشکی/ دانشگاه شاهد، سال هفدهم، شمارهٔ ۸۵، اسفند ۱۳۸۸ش.
  • Pritchard, Jacki, Male Victims of Elder Abuse: Their Experiences and Needs (Violence and Abuse), London, Jessica Kingsley Publishers, 2001.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=سالمندآزاری&oldid=78937»