| خط ۷۶: | خط ۷۶: | ||
نتیجۀ این سیر هجرت، خلق الگویی جدید از مرجعیت دینی بود که در آن فقاهت، با بینش سیاسی جهانی، مهارت ارتباطات فراملی و درکی عمیق از تحولات جهان معاصر ترکیب شده بود. این هجرتها، امامخمینی را از یک عالم سنتی به رهبری تبدیل کرد که توانست نهضتی محلی را به انقلابی با پیام جهانی بدل کند. همانگونه که هجرت امام رضا جغرافیای شیعه را متمرکز و تمدنساز کرد، هجرتهای امام خمینی نیز الگوی حکمرانی دینی را از حوزۀ نظر به عرصه عمل جهانی کشاند و اثبات کرد که تبعید میتواند به عاملی برای تعمیق نفوذ و گسترش گفتمان تبدیل شود.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n148563/%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1_%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%AA_%D8%A8%D8%B1_%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%A1_%D9%88_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D9%80_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%B3_ «تأثیر هجرت بر آراء و اندیشههای اجتماعی ـ سیاسی امام خمینی»، پرتال جامع امامخمینی.]</ref> | نتیجۀ این سیر هجرت، خلق الگویی جدید از مرجعیت دینی بود که در آن فقاهت، با بینش سیاسی جهانی، مهارت ارتباطات فراملی و درکی عمیق از تحولات جهان معاصر ترکیب شده بود. این هجرتها، امامخمینی را از یک عالم سنتی به رهبری تبدیل کرد که توانست نهضتی محلی را به انقلابی با پیام جهانی بدل کند. همانگونه که هجرت امام رضا جغرافیای شیعه را متمرکز و تمدنساز کرد، هجرتهای امام خمینی نیز الگوی حکمرانی دینی را از حوزۀ نظر به عرصه عمل جهانی کشاند و اثبات کرد که تبعید میتواند به عاملی برای تعمیق نفوذ و گسترش گفتمان تبدیل شود.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n148563/%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1_%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%AA_%D8%A8%D8%B1_%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%A1_%D9%88_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D9%80_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%B3_ «تأثیر هجرت بر آراء و اندیشههای اجتماعی ـ سیاسی امام خمینی»، پرتال جامع امامخمینی.]</ref> | ||
== هجرت در ادیان دیگر == | |||
هجرت، بهعنوان یک کنش دینی و اجتماعی، منحصر به فرهنگ اسلامی نبوده و در دیگر ادیان الهی و مکاتب فکری نیز دارای سابقه و اهمیت است. برای مثال در یهودیت، خروج قوم بنیاسرائیل از مصر به رهبری موسی، که بهصورت جمعی و برای رهایی از بردگی و نیل به سرزمین موعود صورت گرفت، نمونهای بنیادین از هجرت با ماهیتی نجاتبخش و الهی محسوب میشود.<ref>خرمشاهی، «موسی(ع)»، 1377ش، ج۲، ص۲۱۸۰.</ref> در مسیحیت، مهاجرت نخستین پیروان این آیین برای گریز از آزارها و تبلیغ عقاید جدید، بهویژه در سدههای اولیه، نقش مهمی در گسترش آن ایفا کرد. همچنین، مفاهیمی مانند غربت دنیوی و سرگشتگی روح در عرفان مسیحی، گونۀ معنوی هجرت را بازتاب میدهد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6041/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87%D8%8C_%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%B9%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%AF پاینده، «مسیحیت از عیسی تا یوحنا»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> در ادیان شرقی همچون بودیسم، ترک خانه و تعلقات دنیوی توسط بودا بهعنوان گام نخست در مسیر حقیقتیابی، شکلی از هجرت درونی و بیرونی به شمار میرود.<ref>«بودیسم»، وبسایت حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تاریخ درج مطلب: 5 مهر 1392ش.</ref> اما آنچه به نظر محققان هجرت را در اسلام ممتاز میسازد، نظاممندشدن آن به مثابۀ یک اصل تأسیسی، اجتماعی و تاریخی با کارکردهای چندبعدی و بهعنوان مبدأ تاریخ رسمی امت اسلامی است. اگرچه خروج از وطن در پی حفظ عقیده یا کمالجویی در دیگر سنتهای دینی نیز مشاهده میشود، اما در اسلام این مفهوم بهگونهای ساختاریافته و با پیامدهای عمیق اجتماعی و تمدنی تجلی یافته است.<ref>جلالی و هاشمی، «تحلیل و بررسی موانع و راهکارهای هجرت در آموزههای دینی»، 1402ش، ص۸۳4.</ref> | |||
== کارکردهای امروزی هجرت == | == کارکردهای امروزی هجرت == | ||
| خط ۹۱: | خط ۹۴: | ||
{{پانویس پیشنویس}} | {{پانویس پیشنویس}} | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}}* پاینده، حسین، «مسیحیت از عیسی تا یوحنا»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 3 مرداد 1385ش. | ||
* «تأثیر هجرت بر آراء و اندیشه های اجتماعی ـ سیاسی امام خمینی»، پرتال جامع امامخمینی، تاریخ بازدید: 15 دی 1404ش. | * «تأثیر هجرت بر آراء و اندیشه های اجتماعی ـ سیاسی امام خمینی»، پرتال جامع امامخمینی، تاریخ بازدید: 15 دی 1404ش. | ||
* جلالی، سیدمجتبی، و هاشمی، سید مهدی، «تحلیل و بررسی موانع و راهکارهای هجرت در آموزههای دینی»، راهبرد اجتماعی فرهنگی، شماره ۴۸، پاییز ۱۴۰۲ش. | * جلالی، سیدمجتبی، و هاشمی، سید مهدی، «تحلیل و بررسی موانع و راهکارهای هجرت در آموزههای دینی»، راهبرد اجتماعی فرهنگی، شماره ۴۸، پاییز ۱۴۰۲ش. | ||
* «جوامع مسلمانان مهاجر و سیاست خارجی در اروپای غربی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 8 آبان 1390ش. | * «جوامع مسلمانان مهاجر و سیاست خارجی در اروپای غربی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 8 آبان 1390ش. | ||
* حسینی، سیدجواد، «جایگاه هجرت در مکتب اسلام»، مجلۀ مبلغان، شمارۀ 53، 1383ش. | * حسینی، سیدجواد، «جایگاه هجرت در مکتب اسلام»، مجلۀ مبلغان، شمارۀ 53، 1383ش. | ||
* حسینی، غلامعباس و دیگران، «رویکردی نظری به سیاستهای مهاجرتی | * حسینی، غلامعباس و دیگران، «رویکردی نظری به سیاستهای مهاجرتی دولتهای مهاجرپذیر»، مجلۀ پژوهش سیاست نظری، شمارۀ 35، 1403ش. | ||
خرمشاهی، قوامالدین، «موسی(ع)»، دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، تهران، دوستان، ۱۳۷۷ش. | |||
* رعد جباره، هادی، الاقلیات المسلمة فیالعالم، تهران، الهدی، ۱۳۷۸ش، | * رعد جباره، هادی، الاقلیات المسلمة فیالعالم، تهران، الهدی، ۱۳۷۸ش، | ||
* «سامانههاارتباط با مدیرثبت نام پذیرش»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه علمیه خراسان، تاریخ درج مطلب: 19 آبان 1404ش. | * «سامانههاارتباط با مدیرثبت نام پذیرش»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه علمیه خراسان، تاریخ درج مطلب: 19 آبان 1404ش. | ||
