| خط ۵: | خط ۵: | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
تاریخچه آژانس بینالمللی انرژی اتمی به دوران پس از پایان جنگ جهانی دوم بازمیگردد؛ زمانی که بحثهای بینالمللی درباره سلاحهای اتمی آغاز شد. در دسامبر ۱۹۴۵م سران آمریکا، انگلیس و شوروی پیشنهاد تشکیل کمیسیونی در سازمان ملل را مطرح کردند و یک ماه بعد، مجمع عمومی «کمیسیون انرژی اتمی» را برای بررسی استفاده صلحآمیز از انرژی اتمی و نابودی سلاحهای هستهای ایجاد کرد. در ژوئن ۱۹۴۶م آمریکا طرحی برای تأسیس یک سازمان بینالمللی با اختیارات گسترده ارائه داد که با مخالفت شوروی روبهرو شد و اجرا نشد. این کمیسیونها در نهایت در اوایل سال ۱۹۵۲م منحل شدند. یک سال بعد، در دسامبر ۱۹۵۳م رئیسجمهور آمریکا، دوایت آیزنهاور، طرح «اتم برای صلح» را به مجمع عمومی سازمان ملل ارائه کرد که هدف آن ایجاد سازمانی برای توسعه استفاده صلحآمیز از انرژی اتمی و جلوگیری از کاربرد نظامی آن بود. این طرح در نهایت به تأسیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) منجر شد و پس از تصویب اساسنامه توسط ۸۱ کشور در سال | تاریخچه آژانس بینالمللی انرژی اتمی به دوران پس از پایان جنگ جهانی دوم بازمیگردد؛ زمانی که بحثهای بینالمللی درباره سلاحهای اتمی آغاز شد. در دسامبر ۱۹۴۵م سران آمریکا، انگلیس و شوروی پیشنهاد تشکیل کمیسیونی در سازمان ملل را مطرح کردند و یک ماه بعد، مجمع عمومی «کمیسیون انرژی اتمی» را برای بررسی استفاده صلحآمیز از انرژی اتمی و نابودی سلاحهای هستهای ایجاد کرد. در ژوئن ۱۹۴۶م آمریکا طرحی برای تأسیس یک سازمان بینالمللی با اختیارات گسترده ارائه داد که با مخالفت شوروی روبهرو شد و اجرا نشد. این کمیسیونها در نهایت در اوایل سال ۱۹۵۲م منحل شدند. یک سال بعد، در دسامبر ۱۹۵۳م رئیسجمهور آمریکا، دوایت آیزنهاور، طرح «اتم برای صلح» را به مجمع عمومی سازمان ملل ارائه کرد که هدف آن ایجاد سازمانی برای توسعه استفاده صلحآمیز از انرژی اتمی و جلوگیری از کاربرد نظامی آن بود. این طرح در نهایت به تأسیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) منجر شد و پس از تصویب اساسنامه توسط ۸۱ کشور در سال ۱۹۵۶م آژانس در سال ۱۹۵۷م فعالیت خود را بهطور رسمی آغاز کرد.<ref>{{پک|شیرودی|۱۳۸۲|ک=رواق اندیشه|ف=آژانس بین المللی انرژی اتمی (زمینه ها، ساختارها و عملکردها)|ص=۴۳}}</ref><ref>{{پک|Fischer|۱۹۹۷|ک=History of the International Atomic Energy Agency|زبان=en|ج=|ص=۱-۵}}</ref> | ||
== ساختار سازمانی == | |||
ساختار سازمانی آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) از سه رکن اصلی تصمیمگیری و اجرایی تشکیل شده است که عبارتند از: شورای حکام، کنفرانس عمومی و دبیرخانه. بر اساس اساسنامه، کنفرانس عمومی بهعنوان نهاد قانونگذاری و شورای حکام بهعنوان نهاد اجرایی، مسئولیتهای اصلی تصمیمگیری را بر عهده دارند و دبیرخانه وظیفه اجرای مصوبات این دو نهاد را بر عهده دارد.<ref>{{پک/بن|آ۴|ک=iaea|ف=About us|زبان=en}}</ref> | |||
در رأس دبیرخانه، مدیرکل قرار دارد که برای یک دوره چهارساله منصوب میشود و بهعنوان عالیترین مقام اجرایی، پنج دفتر مستقیماً زیر نظر او فعالیت میکنند که عبارتند از: دفتر مدیرکل، دبیرخانه ارگانهای تصمیمگیر، دفتر بازرسی داخلی، دفتر امور حقوقی و دفتر اطلاعرسانی و ارتباطات.<ref>{{پک/بن|آ۴|ک=iaea|ف=About us|زبان=en}}</ref> | |||
در سطح معاونتها، شش اداره اصلی وجود دارد: اداره مدیریت (شامل بخشهای بودجه و مالی، خدمات عمومی، کنفرانس و اسناد، منابع انسانی، فناوری اطلاعات و خدمات تدارکاتی)، اداره انرژی هستهای (حمایت از توسعه پایدار انرژی هستهای)، اداره ایمنی و امنیت هستهای (حفاظت از افراد و محیط زیست در برابر اشعه)، اداره علوم و کاربردهای هستهای (کاربردهای پزشکی، کشاورزی و صنعتی)، اداره همکاریهای فنی (انتقال فناوری به کشورهای عضو) و اداره پادمانها که بهعنوان بازرس هستهای جهانی، وظیفه راستیآزمایی عدم انحراف مواد هستهای از مصارف صلحآمیز را بر عهده دارد.<ref>{{پک/بن|آ۴|ک=iaea|ف=About us|زبان=en}}</ref> | |||
اداره پادمانها خود از بخشهای تخصصی متعددی تشکیل شده است، از جمله سه بخش عملیات برای مناطق مختلف جغرافیایی، دفتر راستیآزمایی ایران، بخش مفاهیم و برنامهریزی، بخش مدیریت اطلاعات و بخش خدمات فنی و علمی که هر یک نقش مشخصی در فرآیند نظارت و بازرسی ایفا میکنند.<ref>{{پک/بن|آ۴|ک=iaea|ف=About us|زبان=en}}</ref> | |||
== نشریات == | |||
آژانس بینالمللی انرژی اتمی یکی از ناشران پیشرو در حوزه هستهای است. این آژانس بیش از ۹,۰۰۰ نشریه علمی و فنی منتشر کرده است که طیف گستردهای از موضوعات را پوشش میدهند، از جمله انرژی هستهای، پرتودرمانی، ایمنی و امنیت هستهای و حقوق هستهای.<ref>{{پک/بن|آ۳|ک=iaea|ف=Publications|زبان=en}}</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۱۲: | خط ۲۴: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=شیرودی|نام۱=مرتضی|تاریخ=۱۳۸۲|عنوان=آژانس بین المللی انرژی اتمی (زمینه ها، ساختارها و عملکردها)|پیوند=https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/24803/%D8%A7%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%B3-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B1%DA%98%DB%8C-%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B9%D9%85%D9%84%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7|ژورنال=رواق اندیشه|دوره=هفدهم|شماره=۲۳|صفحات=۴۲-۵۹}} | {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=شیرودی|نام۱=مرتضی|تاریخ=۱۳۸۲|عنوان=آژانس بین المللی انرژی اتمی (زمینه ها، ساختارها و عملکردها)|پیوند=https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/24803/%D8%A7%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%B3-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B1%DA%98%DB%8C-%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B9%D9%85%D9%84%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7|ژورنال=رواق اندیشه|دوره=هفدهم|شماره=۲۳|صفحات=۴۲-۵۹}} | ||
{{یادکرد وب|عنوان=نگاهي به تاريخچه، ساختار و نحوه عملكرد آژانس بينالمللي انرژي اتمي|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/83942/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%8A-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D8%B9%D9%85%D9%84%D9%83%D8%B1%D8%AF-%D8%A2%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%B3-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%86%D8%B1%DA%98%D9%8A|تاریخ=۱۳ خرداد ۱۳۸۳|تاریخ بازبینی=۳۱ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|کدآ۲}}|وبگاه=خبرگزاری مهر}} | |||
{{یادکرد وب|عنوان=About us|نشانی=https://www.iaea.org/about|تاریخ=|تاریخ بازبینی=۱۶ اوت ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|آ۴}}|کد زبان=|وبگاه=iaea}} | |||
{{یادکرد کتاب|عنوان=History of the International Atomic Energy Agency|سال=۱۹۹۷|مکان=A-1400 Vienna|ناشر=Division of Publications|پیوند=|نام۱=David|نام۲=|نام خانوادگی۱=Fischer|نام خانوادگی۲=|نام۳=|نام خانوادگی۳=|پیوند نویسنده۱=|پیوند نویسنده۲=|پیوند نویسنده۳=|دوره=|شابک=|کد زبان=|نام مترجم=|نام خانوادگی مترجم=|نام ویراستار=|نام خانوادگی ویراستار=}} | {{یادکرد کتاب|عنوان=History of the International Atomic Energy Agency|سال=۱۹۹۷|مکان=A-1400 Vienna|ناشر=Division of Publications|پیوند=|نام۱=David|نام۲=|نام خانوادگی۱=Fischer|نام خانوادگی۲=|نام۳=|نام خانوادگی۳=|پیوند نویسنده۱=|پیوند نویسنده۲=|پیوند نویسنده۳=|دوره=|شابک=|کد زبان=|نام مترجم=|نام خانوادگی مترجم=|نام ویراستار=|نام خانوادگی ویراستار=}} | ||
{{یادکرد وب|عنوان=History|نشانی=https://www.iaea.org/about/overview/history|تاریخ=|تاریخ بازبینی=۱۶ اوت ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|آ۱}}|کد زبان=|وبگاه=iaea}} | {{یادکرد وب|عنوان=History|نشانی=https://www.iaea.org/about/overview/history|تاریخ=|تاریخ بازبینی=۱۶ اوت ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|آ۱}}|کد زبان=|وبگاه=iaea}} | ||
{{یادکرد وب|عنوان=Publications|نشانی=https://www.iaea.org/|تاریخ=|تاریخ بازبینی=۱۶ اوت ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|آ۳}}|کد زبان=|وبگاه=iaea}} | |||
