برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''استان کرمان'''}}؛ استانی در جنوب شرق ایران، به مرکزیت شهر کرمان. | {{درشت|'''استان کرمان'''}}؛ استانی در جنوب شرق ایران، به مرکزیت شهر کرمان. | ||
| خط ۵: | خط ۴: | ||
==معرفی استان کرمان== | ==معرفی استان کرمان== | ||
استان کرمان، پهناورترین استان ایران و نُهمین استان پرجمعیت ایران است. این استان، که از جمله استانهای تاریخی [[ایران]] محسوب میشود، در حدود ۶۶۰ اثر تاریخی ثبت شده در فهرست [[آثار ملی ایران]] دارد. ۶ اثر تاریخی و فرهنگی این استان نیز در فهرست جهانی [[یونسکو]] به ثبت رسیده است: [[ارگ بم]]، باغ شاهزاده ماهان، [[روستای میمند]]، کویر لوت، قناتهای جوپار و بم.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/4090269/شش-گانه-افتخار-کرمان-در-یونسکو-جشن-ثبت-با-طعم-مشکلات-گلیم-بافان ششگانه افتخار کرمان در یونسکو»، خبرگزاری مهر.]</ref> | |||
==مختصات جغرافیایی استان کرمان== | ==مختصات جغرافیایی استان کرمان== | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۳: | ||
==تقسیمات کشوری استان کرمان== | ==تقسیمات کشوری استان کرمان== | ||
براساس آخرین تقسیمات کشوری، استان کرمان دارای ۲۳ شهرستان، ۷۰ شهر، ۵۳ بخش و۱۴۳ دهستان است. شهرستانهای این استان عبارتاند از: بافت، بردسیر، بم، [[جیرفت]]، [[راور]]، رفسنجان، [[زرند]]، [[سیرجان]]، شهر بابک، عنبرآباد، [[کرمان]]، [[کهنوج]]، منوجان، کوهبنان، رودبار جنوب، قلعه گنج، ارزوئیه، انار، [[رابر]]، ریگان، فاریاب، فهرج و نرماشیر.<ref>دفتر تقسیمات کشوری، نقشه و جدول تقسیمات کشوری، 1384ش.</ref> | |||
==پیشینه استان کرمان== | ==پیشینه استان کرمان== | ||
استان کرمان، از دیرباز، از جمله ایالتهای تاریخی و مشهور ایران بوده است. در کتب قدیمی، جغرافیدانان و مورخان ایرانی، از استان کرمان، موقعیت جغرافیایی آن و چگونگی زیست مردمان در آن، یاد کردهاند.<ref>حدود العالم من المشرق الی المغرب، 1362ش، ص229 و 126.</ref> در «احسن التقاسیم»، از کرمان و شهرهای آن به نیکی یاد شده است. | استان کرمان، از دیرباز، از جمله ایالتهای تاریخی و مشهور ایران بوده است. در کتب قدیمی، جغرافیدانان و مورخان ایرانی، از استان کرمان، موقعیت جغرافیایی آن و چگونگی زیست مردمان در آن، یاد کردهاند.<ref>حدود العالم من المشرق الی المغرب، 1362ش، ص229 و 126.</ref> در «احسن التقاسیم»، از کرمان و شهرهای آن به نیکی یاد شده است. | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۳: | ||
==شهرهای مهم استان کرمان== | ==شهرهای مهم استان کرمان== | ||
#'''سیرجان''': که در کتب عربی کهن، از آن با نام السیرجان و الشیرجان یاد شده است. سیرجان، در گذشته، پایتخت ایالت کرمان بوده است. اما، در دوره حاکمیت «ابنالیاس»، کُرسی کرمان از این شهر به بردسیر (شهر کرمان امروزی) منتقل شد. | #'''سیرجان''': که در کتب عربی کهن، از آن با نام السیرجان و الشیرجان یاد شده است. سیرجان، در گذشته، پایتخت ایالت کرمان بوده است. اما، در دوره حاکمیت «ابنالیاس»، کُرسی کرمان از این شهر به بردسیر (شهر کرمان امروزی) منتقل شد. | ||
#'''کرمان''': که در کتب کهن، از آن با نام بردسیر یاد شده و آن را دارای چهار دروازه و دژی بلند عنوان کردهاند. | #'''کرمان''': که در کتب کهن، از آن با نام بردسیر یاد شده و آن را دارای چهار دروازه و دژی بلند عنوان کردهاند. | ||
#'''بم''': برخی از مورخان، از این شهر بهعنوان قصبهای مهم، بزرگ و خوب یاد کردهاند که در میان سرزمینهای اسلامی، مشهور بوده است. پارچههای صادراتی بم در گذشته بسیار معروف بود. ارگ بم (قلعه بم) از جمله آثار کهن این شهر است. | #'''بم''': برخی از مورخان، از این شهر بهعنوان قصبهای مهم، بزرگ و خوب یاد کردهاند که در میان سرزمینهای اسلامی، مشهور بوده است. پارچههای صادراتی بم در گذشته بسیار معروف بود. ارگ بم (قلعه بم) از جمله آثار کهن این شهر است. | ||
#'''شهربابک''': این شهر، به بابک، پدر اردشیر، مؤسس سلسلهٔ سلاطین ساسانی منسوب است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/شهربابک دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه شهربابک، سایت واژهیاب.]</ref> | #'''شهربابک''': این شهر، به بابک، پدر اردشیر، مؤسس سلسلهٔ سلاطین ساسانی منسوب است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/شهربابک دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه شهربابک، سایت واژهیاب.]</ref> | ||
#'''نرماشیر''': مورخان در قرن چهارم، این منطقه را قصبهای مهم، بزرگ، آباد و پناهگاه معرفی کردهاند؛ شهری با جمعیتی شگفتآور، کاخهای زیبا و پاکیزه است. | #'''نرماشیر''': مورخان در قرن چهارم، این منطقه را قصبهای مهم، بزرگ، آباد و پناهگاه معرفی کردهاند؛ شهری با جمعیتی شگفتآور، کاخهای زیبا و پاکیزه است. | ||
| خط ۳۷: | خط ۳۴: | ||
==موقعیت طبیعی استان کرمان== | ==موقعیت طبیعی استان کرمان== | ||
پهنهٔ جغرافیایی استان کرمان، در حدود ۱۱ درصد از کل وسعت ایران است که از نظر ناهمواریهای موجود در آن، به دو دسته تقسیم میشود: | |||
#'''قسمت شرقی استان''': این قسمت از استان کرمان را کویر لوت در شمال، لوت زنگیاحمد در وسط و جازموریان در جنوب پوشانده است. بخشی از رشته کوههای جبال بارز، در قسمت جنوب شرق استان، این پیوستگی و یکدست بودن مناطق پست کویری را قطع میکند.<ref>گیتاشناسی (واحد پژوهش و تألیف)، اطلس گیتاشناسی استانهای ایران، 1383ش، ص156ـ157.</ref> | #'''قسمت شرقی استان''': این قسمت از استان کرمان را کویر لوت در شمال، لوت زنگیاحمد در وسط و جازموریان در جنوب پوشانده است. بخشی از رشته کوههای جبال بارز، در قسمت جنوب شرق استان، این پیوستگی و یکدست بودن مناطق پست کویری را قطع میکند.<ref>گیتاشناسی (واحد پژوهش و تألیف)، اطلس گیتاشناسی استانهای ایران، 1383ش، ص156ـ157.</ref> | ||
#'''قسمت مرکزی و غربی استان کرمان''': سه رشته کوه «پلوار»، «جبال بارز» و «بشاگرد» در این منطقه حضور دارند. علاوهبر آن، چند کوه پراکنده نیز در این نواحی به چشم میخورد. بلندترین کوه استان کرمان، کوه «هِزار» با ارتفاع ۴۴۶۵ متر است که در کوهستان جبال بارز در مرکز استان واقع شده است. | #'''قسمت مرکزی و غربی استان کرمان''': سه رشته کوه «پلوار»، «جبال بارز» و «بشاگرد» در این منطقه حضور دارند. علاوهبر آن، چند کوه پراکنده نیز در این نواحی به چشم میخورد. بلندترین کوه استان کرمان، کوه «هِزار» با ارتفاع ۴۴۶۵ متر است که در کوهستان جبال بارز در مرکز استان واقع شده است. | ||
هامون جازموریان، از دیگر پدیدههای طبیعی این استان است که در جنوب شرق این استان و در جوار استان [[سیستان]] و بلوچستان قرار دارد. این هامون، در گذشته، دریاچهای بزرگ بوده که امروزه از رودخانههای هلیلرود (استان کرمان) و بمپور (سیستان و بلوچستان) و سایر جریانهای سطحی سیراب و به دریاچهای فصلی تبدیل شده است. هامون، در فصلهای بدون بارش، بهصورت باتلاق و شورهزار خودنمایی میکند.<ref>کلینسلی، کویرهای ایران و خصوصیات ژئومورفولوژیکی و پالئوکیماتولوژی آن، 1381ش، ص185-188.</ref> | |||
کویر نمک سیرجان نیز در غرب استان و در دامنههای غربی کوهستان مرکزی استان کرمان قرار دارد که همانند سایر کویرهای کوچک داخلی استان، پایانهٔ ریزآبههای ارتفاعات اطراف آن است.<ref>کلینسلی، کویرهای ایران و خصوصیات ژئومورفولوژیکی و پالئوکیماتولوژی آن، 1381ش، ص220ـ221.</ref> | کویر نمک سیرجان نیز در غرب استان و در دامنههای غربی کوهستان مرکزی استان کرمان قرار دارد که همانند سایر کویرهای کوچک داخلی استان، پایانهٔ ریزآبههای ارتفاعات اطراف آن است.<ref>کلینسلی، کویرهای ایران و خصوصیات ژئومورفولوژیکی و پالئوکیماتولوژی آن، 1381ش، ص220ـ221.</ref> | ||
| خط ۴۸: | خط ۴۶: | ||
استان کرمان، بهدلیل شرایط خاص اقلیمی و جغرافیایی، از تنوع آب و هوایی قابل توجهی برخوردار است. در نواحی شمال و شمالغربی این استان، آب و هوای خشک، در نواحی جنوب و جنوبشرقی آن، آب و هوای گرم و مرطوب و در نواحی جنوبغربی و مرکز استان نیز، آب و هوای سرد و کوهستانی برقرار است. میزان بارندگی در این استان، بهصورت میانگین سالیانه، در مناطق پست در حدود ۳۰–۶۰ میلیمتر و در مناطق کوهستانی در حدود ۳۵۰–۴۰۰ میلیمتر است. | استان کرمان، بهدلیل شرایط خاص اقلیمی و جغرافیایی، از تنوع آب و هوایی قابل توجهی برخوردار است. در نواحی شمال و شمالغربی این استان، آب و هوای خشک، در نواحی جنوب و جنوبشرقی آن، آب و هوای گرم و مرطوب و در نواحی جنوبغربی و مرکز استان نیز، آب و هوای سرد و کوهستانی برقرار است. میزان بارندگی در این استان، بهصورت میانگین سالیانه، در مناطق پست در حدود ۳۰–۶۰ میلیمتر و در مناطق کوهستانی در حدود ۳۵۰–۴۰۰ میلیمتر است. | ||
==منابع آبی استان کرمان== | ==منابع آبی استان کرمان== | ||
استان کرمان، دارای منابع آب گرم و چشمههای آب معدنی بسیاری است که برای درمان بیماریهای پوستی، غددی و بیماریهای عصبی و زنان بسیار مؤثر است. مانند: آبگرم و آب درمانی جوشان، چشمههای آب معدنی آرتزین چمن جیرفت، آبگرم دیمند و گویگان و آبگرم گور ساردوئیه و اختیارآباد کرمان، چاه آرتزین واقع در غرب رباط شهربابک، چشمه حسینآباد راین، چشمه سرمور فیضآباد راور، حوض نو کرمان، چشمه بوجان سیرجان، آب معدنی قاسمآباد رفسنجان، سولو و ده شیخ بافت، آبگرم قلعه عسکر بردسیر، چشمه ته خاتون کرمان، چشمههای معدنی یاس چمن بافت چشمه معدنی غرغرهراین، چشمه ابارق بم، چشمه معدنی پاچنار کرمان، آوران رفسنجان، چشمه آب معدنی حسینآباد رفسنجان، گلی آونگ سیرجان، باب تنگل زرند.<ref>گلابزاده، کرمان در آینه گردشگری، 1389ش، ص179.</ref> دو دریاچهٔ فصلی مخرگه در شهربابک و دریاچه فصلی نمک در غرب سیرجان نیز در این استان وجود دارند. | |||
استان کرمان، همچنین دارای آبشارهای بسیاری است؛ مانند: آبشار اوردیکان (بردسیر، گلزار)، آبشار راین (راین کرمان)، آبشار کوهپایه (کرمان)، آبشارهای خوشکار (بافت)، آبشار فیض آباد (راور)، آبشار رودفرق (عنبرآباد)، آبشار سرندکوه (عنبرآباد)، آبشار بنگان، آبشار دلفارد (جیرفت)، آبشار دره ده والی ساردوئیه (جیرفت)، آبشار طرنگ (بافت)، آبشار عشقآباد هنزا.<ref>گلابزاده، کرمان در آینه گردشگری، 1389ش، ص185.</ref> | استان کرمان، همچنین دارای آبشارهای بسیاری است؛ مانند: آبشار اوردیکان (بردسیر، گلزار)، آبشار راین (راین کرمان)، آبشار کوهپایه (کرمان)، آبشارهای خوشکار (بافت)، آبشار فیض آباد (راور)، آبشار رودفرق (عنبرآباد)، آبشار سرندکوه (عنبرآباد)، آبشار بنگان، آبشار دلفارد (جیرفت)، آبشار دره ده والی ساردوئیه (جیرفت)، آبشار طرنگ (بافت)، آبشار عشقآباد هنزا.<ref>گلابزاده، کرمان در آینه گردشگری، 1389ش، ص185.</ref> | ||
==تهدیدهای طبیعی استان کرمان== | ==تهدیدهای طبیعی استان کرمان== | ||
استان کرمان، از جمله مناطق زلزلهخیز ایران است و گُسلهای طولانی و متعددی در پهنهٔ این استان وجود دارد. زلزله مرگبار و ویرانگر ۱۳۸۲ش، در شهر «بم»، بیش از ۸۰ درصد از این شهر و نواحی اطراف آن را تخریب کرد.<ref>سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، جغرافیای استان کرمان، 1383ش، ص64-69.</ref> | استان کرمان، از جمله مناطق زلزلهخیز ایران است و گُسلهای طولانی و متعددی در پهنهٔ این استان وجود دارد. زلزله مرگبار و ویرانگر ۱۳۸۲ش، در شهر «بم»، بیش از ۸۰ درصد از این شهر و نواحی اطراف آن را تخریب کرد.<ref>سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، جغرافیای استان کرمان، 1383ش، ص64-69.</ref> | ||
| خط ۶۸: | خط ۶۵: | ||
==اماکن آموزشی استان کرمان== | ==اماکن آموزشی استان کرمان== | ||
استان کرمان، از جمله استانهای دانشگاهی ایران است. بیش از ۱۱۰ دانشگاه و مرکز آموزش عالی در این استان وجود دارد. از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد: دانشگاه علوم پزشکی کرمان، دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشگاه تحصیلات صنعتی کرمان، مرکز بینالمللی علوم و فناوری پیشرفته کرمان، دانشگاه پیام نور واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان، دانشکده فنی [[شهید چمران]] کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بافت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات سیرجان، دانشگاه علوم پزشکی بم، دانشگاه صنعتی سیرجان، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، دانشگاه علوم بهزیستی بم، دانشگاه علوم پزشکی جیرفت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت، آموزشکده فنی و مهندسی شهربابک. | استان کرمان، از جمله استانهای دانشگاهی ایران است. بیش از ۱۱۰ دانشگاه و مرکز آموزش عالی در این استان وجود دارد. از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد: دانشگاه علوم پزشکی کرمان، دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشگاه تحصیلات صنعتی کرمان، مرکز بینالمللی علوم و فناوری پیشرفته کرمان، دانشگاه پیام نور واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان، دانشکده فنی [[شهید چمران]] کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بافت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات سیرجان، دانشگاه علوم پزشکی بم، دانشگاه صنعتی سیرجان، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، دانشگاه علوم بهزیستی بم، دانشگاه علوم پزشکی جیرفت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت، آموزشکده فنی و مهندسی شهربابک. | ||
