صفحهای تازه حاوی «بندانگشتی|شانزدهمین دور مشاعره عنعنوی گل سنجد در خردادماه ۱۴۰۱ش|جایگزین=جشنواره میله گل سنجد{{درشت|'''جشنوارههای محلی افغانستان؛'''}} مجموعهای از آیینهای نکوداشت یا شادمانی جمعی در مناطق گوناگون افغانستان. جشنو...» ایجاد کرد |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''جشنوارههای محلی افغانستان؛'''}} مجموعهای از آیینهای نکوداشت یا شادمانی جمعی در مناطق گوناگون افغانستان. | |||
جشنوارههای محلی افغانستان، بخشی از میراث فرهنگی غنی این کشور و بازتابی از تنوع قومی، آداب و رسوم، و باورهای مذهبی و ملی هستند. این آیینها که در نقاط مختلف افغانستان برگزار میشوند، اغلب با تغییر فصلها، مناسبتهای مذهبی و رویدادهای تاریخی پیوند خوردهاند، ازجمله آیین برافراشتن عَلَم [[امام علی]] در [[نوروز]] با نام میلهٔ سخی، جشن بهاری در مزار شریف با نام میلهٔ گل سرخ، آیین آغاز فصل کشاورزی با نام میلهٔ دهقان، جشن نمادین آغاز [[بهار]] در [[کابل]] و پروان با نام میلهٔ گل ارغوان، و آیین زنانهٔ پخت حلوا در آستانهٔ نوروز با نام میلهٔ سمنک. این جشنوارهها علاوهبر شادیآفرینی و سرگرمکنندگی، کارکردهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی دارند، ازجمله تقویت همبستگی ملی، ترویج [[گردشگری]]، حمایت از تولیدات محلی و انتقال ارزشهای فرهنگی به نسلهای بعدی. برخی از این مراسمها، مانند میلهٔ نهالشانی و میلهٔ گل کچالو، بر اهمیت محیط زیست و کشاورزی تأکید دارند، در حالی که جشنهایی مانند میلهٔ توت و میلهٔ گل نارنج، فرصتی برای نمایش محصولات بومی و هنرهای محلی فراهم میکنند. با وجود چالشهایی مانند ناامنی و تغییرات سیاسی، این آیینها همچنان بهعنوان بخشی زنده از هویت فرهنگی افغانستان پابرجا مانده و نقش مهمی در حفظ سنتها و تقویت روحیهٔ جمعی مردم این سرزمین دارند. | جشنوارههای محلی افغانستان، بخشی از میراث فرهنگی غنی این کشور و بازتابی از تنوع قومی، آداب و رسوم، و باورهای مذهبی و ملی هستند. این آیینها که در نقاط مختلف افغانستان برگزار میشوند، اغلب با تغییر فصلها، مناسبتهای مذهبی و رویدادهای تاریخی پیوند خوردهاند، ازجمله آیین برافراشتن عَلَم [[امام علی]] در [[نوروز]] با نام میلهٔ سخی، جشن بهاری در مزار شریف با نام میلهٔ گل سرخ، آیین آغاز فصل کشاورزی با نام میلهٔ دهقان، جشن نمادین آغاز [[بهار]] در [[کابل]] و پروان با نام میلهٔ گل ارغوان، و آیین زنانهٔ پخت حلوا در آستانهٔ نوروز با نام میلهٔ سمنک. این جشنوارهها علاوهبر شادیآفرینی و سرگرمکنندگی، کارکردهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی دارند، ازجمله تقویت همبستگی ملی، ترویج [[گردشگری]]، حمایت از تولیدات محلی و انتقال ارزشهای فرهنگی به نسلهای بعدی. برخی از این مراسمها، مانند میلهٔ نهالشانی و میلهٔ گل کچالو، بر اهمیت محیط زیست و کشاورزی تأکید دارند، در حالی که جشنهایی مانند میلهٔ توت و میلهٔ گل نارنج، فرصتی برای نمایش محصولات بومی و هنرهای محلی فراهم میکنند. با وجود چالشهایی مانند ناامنی و تغییرات سیاسی، این آیینها همچنان بهعنوان بخشی زنده از هویت فرهنگی افغانستان پابرجا مانده و نقش مهمی در حفظ سنتها و تقویت روحیهٔ جمعی مردم این سرزمین دارند. | ||
| خط ۱۱۸: | خط ۱۱۸: | ||
==جشنوارههای کشت و کار== | ==جشنوارههای کشت و کار== | ||
===میلهٔ توت=== | ===میلهٔ توت=== | ||
میلهٔ توت در برخی شهرهای افغانستان بهویژه [[پنجشیر]] از قدمت تاریخی برخوردار است و همهساله در این ولایت برگزار میشود.<ref>[https://rta.af/fa/article518-2/ «جشنوارۀ فرهنگی میلۀ توت در پنجشیر برگزار شد»، وبسایت رادیو تلویزیون ملی افغانستان.]</ref> این جشن که مردم برای برپایی آن لحظهشماری میکنند،<ref>[https://fa2.ifilmtv.ir/Iran/Content/69099/جشنواره%20توت%20در%20پنجشیر%20برگزار%20شد «جشنوارۀ توت در پنجشیر برگزار شد»، وبسایت آیفیلم 2.]</ref> در فصل [[تابستان]] بهویژه در روزهای آخر برداشت توت با مشارکت مسئولان، اهالی فرهنگ و ادب و اقشار مختلف مردم از ولایتهای افغانستان با سخنرانی مقامات حکومتی آغاز میشود و با شعر، آوازخوانی، [[موسیقی]] و صحبتهای تخصصی با موضوع باغداری و کشاورزی ادامه مییابد.<ref>[https://rta.af/fa/article518-2/ «جشنوارۀ فرهنگی میلۀ توت در پنجشیر برگزار شد»، وبسایت رادیو تلویزیون ملی افغانستان.]</ref> میلهٔ توت بهطور معمول در ساعت ۱۰ صبح تا عصر برگزار میشود<ref>[https://mandegardaily.com/?p=14270 «چهارمین جشنوارۀ توت در پنجشیر برگزار شد»، وبسایت روزنامۀ ماندگار.]</ref> اما بعضی اوقات از عصر شروع میشود و تا چهار صبح ادامه دارد.<ref>[http://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=54178 «توتخوری، جشن سنتی پنجشیر»، وبسایت اطلاعرسانی افغانستان.]</ref> | میلهٔ توت در برخی شهرهای افغانستان بهویژه [[پنجشیر]] از قدمت تاریخی برخوردار است و همهساله در این ولایت برگزار میشود.<ref>[https://rta.af/fa/article518-2/ «جشنوارۀ فرهنگی میلۀ توت در پنجشیر برگزار شد»، وبسایت رادیو تلویزیون ملی افغانستان.]</ref> این جشن که مردم برای برپایی آن لحظهشماری میکنند،<ref>[https://fa2.ifilmtv.ir/Iran/Content/69099/جشنواره%20توت%20در%20پنجشیر%20برگزار%20شد «جشنوارۀ توت در پنجشیر برگزار شد»، وبسایت آیفیلم 2.]</ref> در فصل [[تابستان]] بهویژه در روزهای آخر برداشت توت با مشارکت مسئولان، اهالی فرهنگ و ادب و اقشار مختلف مردم از ولایتهای افغانستان با سخنرانی مقامات حکومتی آغاز میشود و با شعر، آوازخوانی، [[موسیقی]] و صحبتهای تخصصی با موضوع باغداری و کشاورزی ادامه مییابد.<ref>[https://rta.af/fa/article518-2/ «جشنوارۀ فرهنگی میلۀ توت در پنجشیر برگزار شد»، وبسایت رادیو تلویزیون ملی افغانستان.]</ref> میلهٔ توت بهطور معمول در ساعت ۱۰ صبح تا عصر برگزار میشود<ref>[https://mandegardaily.com/?p=14270 «چهارمین جشنوارۀ توت در پنجشیر برگزار شد»، وبسایت روزنامۀ ماندگار.]</ref> اما بعضی اوقات از عصر شروع میشود و تا چهار صبح ادامه دارد.<ref>[http://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=54178 «توتخوری، جشن سنتی پنجشیر»، وبسایت اطلاعرسانی افغانستان.]</ref> | ||
| خط ۱۵۶: | خط ۱۵۵: | ||
===میلهٔ نهالشانی=== | ===میلهٔ نهالشانی=== | ||
میلهٔ نهالشانی به کمک ادارهٔ زراعت و مؤسسات دیگر اجرا و طی آن هزاران نهال بین مردم توزیع میشود. این نهالهای مثمر مانند نهال [[بادام]]، گیلاس، شفتالو و [[انگور]]، در مناطق عمومی، زمینهای شخصی، مدارس و کنار خیابانها غرس میشود.<ref>[https://www.bakhtarnews.af/dr/از-روز-ملی-نهال-شانی-در-سمنگان-تجلیل-شد/ «از روز ملی نهالشانی در سمنگان تجلیل شد»، وبسایت آژانس خبری باختر.]</ref> جوانان داوطلب بهمدت سه روز هزاران نهال را غرس میکنند.<ref>[https://8am.media/fa/the-start-of-the-sapling-planting-campaign-by-the-youth-in-khost/ «آغاز کارزار نهالشانی از سوی جوانان در خوست»، وبسایت روزنامۀ 8 صبح.]</ref> در برخی شهرها مانند چخچران، زمان نهالشانی از ۱۰ حوت/اسفند آغاز و تا ۲۵ حمل/فروردین ادامه مییابد.<ref>[https://jameghor.com/article/فصل-بهار-ونهال-شانی/ بیپروا، «فصل بهار و نهالشانی»، وبسایت جام غور.]</ref> | میلهٔ نهالشانی به کمک ادارهٔ زراعت و مؤسسات دیگر اجرا و طی آن هزاران نهال بین مردم توزیع میشود. این نهالهای مثمر مانند نهال [[بادام]]، گیلاس، شفتالو و [[انگور]]، در مناطق عمومی، زمینهای شخصی، مدارس و کنار خیابانها غرس میشود.<ref>[https://www.bakhtarnews.af/dr/از-روز-ملی-نهال-شانی-در-سمنگان-تجلیل-شد/ «از روز ملی نهالشانی در سمنگان تجلیل شد»، وبسایت آژانس خبری باختر.]</ref> جوانان داوطلب بهمدت سه روز هزاران نهال را غرس میکنند.<ref>[https://8am.media/fa/the-start-of-the-sapling-planting-campaign-by-the-youth-in-khost/ «آغاز کارزار نهالشانی از سوی جوانان در خوست»، وبسایت روزنامۀ 8 صبح.]</ref> در برخی شهرها مانند چخچران، زمان نهالشانی از ۱۰ حوت/اسفند آغاز و تا ۲۵ حمل/فروردین ادامه مییابد.<ref>[https://jameghor.com/article/فصل-بهار-ونهال-شانی/ بیپروا، «فصل بهار و نهالشانی»، وبسایت جام غور.]</ref> | ||
انواع بازیهای ملی، مسابقات دهقانی مانند اسبدوانی، نیزهبازی، رژهٔ حیوانات،<ref>[https://www.ariaye.com/dari4/nowroz/alam.html رحیمی، «نوروز در تاریخ کشور ما»، وبسایت آریایی.]</ref> بیلبازی، داربازی، قوچجنگی، مرغجنگی، تخممرغجنگی، سگجنگی، چرخوفلک و اسبهای چوبی هنگام برپایی میلهٔ نهالشانی برگزار میشود. نهالشانی به هدف ایجاد نشاط، تقویت روحیهٔ مثبت و گسترش فضای سبز بیشتر و حمایت از هوای سالم صورت میگیرد، تا ضمن بهوجود آمدن محیط پاک، روحیات مردم نیز اندکی از نا امنی و جنگ با برنامههای مفرح در طبیعت [[شادی|شاد]] شود.<ref>عابدوف، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، 1393ش، ص108.</ref> میلهٔ نهالشانی در برخی شهرها مانند خوست با تنوع بسیار همراه است. اتن (رقص ملی)، حضور باغداران و کشاورزان در قالب گروههای مختلف با فرمهای متحدالشکل در گروه خود و متفاوت از دیگر گروهها و اختصاص مناطق وسیع برای نهالشانی، این جشن را جذاب میسازد.<ref>[https://www.facebook.com/share/v/cuV9t2jZS6sfpX6P/ «میلۀ نهالشانی در ولایت خوست»، فیسبوک.]</ref> | انواع بازیهای ملی، مسابقات دهقانی مانند اسبدوانی، نیزهبازی، رژهٔ حیوانات،<ref>[https://www.ariaye.com/dari4/nowroz/alam.html رحیمی، «نوروز در تاریخ کشور ما»، وبسایت آریایی.]</ref> بیلبازی، داربازی، قوچجنگی، مرغجنگی، تخممرغجنگی، سگجنگی، چرخوفلک و اسبهای چوبی هنگام برپایی میلهٔ نهالشانی برگزار میشود. نهالشانی به هدف ایجاد نشاط، تقویت روحیهٔ مثبت و گسترش فضای سبز بیشتر و حمایت از هوای سالم صورت میگیرد، تا ضمن بهوجود آمدن محیط پاک، روحیات مردم نیز اندکی از نا امنی و جنگ با برنامههای مفرح در طبیعت [[شادی|شاد]] شود.<ref>عابدوف، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، 1393ش، ص108.</ref> میلهٔ نهالشانی در برخی شهرها مانند خوست با تنوع بسیار همراه است. اتن (رقص ملی)، حضور باغداران و کشاورزان در قالب گروههای مختلف با فرمهای متحدالشکل در گروه خود و متفاوت از دیگر گروهها و اختصاص مناطق وسیع برای نهالشانی، این جشن را جذاب میسازد.<ref>[https://www.facebook.com/share/v/cuV9t2jZS6sfpX6P/ «میلۀ نهالشانی در ولایت خوست»، فیسبوک.]</ref> | ||
در برنامهٔ غرس نهال، عموم مردم اعم از زن و مرد و کوچک و بزرگ، رسانهها، نهادهای مدنی و مقامات حکومتی سهم میگیرند.<ref>[https://youtu.be/knWGB18ljLc?si=Yio9NmWogiIgbn%20o «گامی دیگر به سوی پیشرفت افغانستان، نهالشانی همراه با سرکس»، وبسایت یوتیوب.]</ref> قبل از تسلط طالبان در برخی موارد زنان هم در این کار حضور فعال داشتند.<ref>[https://hdowa.wordpress.com/2016/03/01/میله-و-کمپاین-نهال-شانی-را-در-باغ-زنانه/ «میله و کمپاین نهالشانی در باغ زنانۀ شمیره»، وبسایت ریاست امور زنان ولایت هرات.]</ref> هنرمندان نیز با اجرای نمایش در ارتباط با موضوع نهالشانی و مراقبت از آن در بین حاضران، در فرهنگسازی محیط سبز تلاش میکنند.<ref>[https://youtu.be/knWGB18ljLc?si=Yio9NmWogiIgbn%20o «گامی دیگر به سوی پیشرفت افغانستان، نهالشانی همراه با سرکس»، وبسایت یوتیوب.]</ref> | در برنامهٔ غرس نهال، عموم مردم اعم از زن و مرد و کوچک و بزرگ، رسانهها، نهادهای مدنی و مقامات حکومتی سهم میگیرند.<ref>[https://youtu.be/knWGB18ljLc?si=Yio9NmWogiIgbn%20o «گامی دیگر به سوی پیشرفت افغانستان، نهالشانی همراه با سرکس»، وبسایت یوتیوب.]</ref> قبل از تسلط طالبان در برخی موارد زنان هم در این کار حضور فعال داشتند.<ref>[https://hdowa.wordpress.com/2016/03/01/میله-و-کمپاین-نهال-شانی-را-در-باغ-زنانه/ «میله و کمپاین نهالشانی در باغ زنانۀ شمیره»، وبسایت ریاست امور زنان ولایت هرات.]</ref> هنرمندان نیز با اجرای نمایش در ارتباط با موضوع نهالشانی و مراقبت از آن در بین حاضران، در فرهنگسازی محیط سبز تلاش میکنند.<ref>[https://youtu.be/knWGB18ljLc?si=Yio9NmWogiIgbn%20o «گامی دیگر به سوی پیشرفت افغانستان، نهالشانی همراه با سرکس»، وبسایت یوتیوب.]</ref> | ||
| خط ۱۷۷: | خط ۱۷۶: | ||
===میلهٔ گل نارج=== | ===میلهٔ گل نارج=== | ||
میلهٔ گل نارنج نخستینبار در سال ۱۳۴۰ش، در ولایت ننگرهار با برنامهٔ مشاعره برگزار شد.<ref>[http://afghanpaper.com/nbody.php?id=34532 «میلۀ گل نارنج در ننگرهار»، وبسایت شبکۀ اطلاعرسانی افغانستان.]</ref> برخی منابع، سابقهٔ مشاعره در جشن گل نارنج را تا ۵۰۰ سال برآورد کردهاند.<ref>[https://youtu.be/ay2iOqfya_4?si=1cUdgPmhWlTJj7xm «صبح و زندگی- مهمان صدیق انصاری در رابطه با میلۀ گل نارنج»، از صفحۀ Ariana Television در یوتیوب.]</ref> میلهٔ گل نارنج در فصل [[بهار]] از تاریخ ۱۰ تا ۳۰ حمل/[[فروردین]] در هنگامهٔ شکفتن درختان نارنج و در حالی که [[عطر]] آن تمام شهر را فرا میگیرد با حضور پرتعداد مردم<ref>[http://afghanpaper.com/nbody.php?id=34532 «میلۀ گل نارنج در ننگرهار»، وبسایت شبکۀ اطلاعرسانی افغانستان.]</ref> در هتلهای معروف شهر جلالآباد یا در یکی از باغهای این شهر برپا میشود. کاخ شاهی،<ref>[https://tkg.af/2015/04/01/ميله-و-مشاعره-گل-نارنج-در-شهر-جلال-آباد/ «میله و مشاعرۀ گل نارنج در شهر جلالآباد برگزار میشود»، وبسایت کلید.]</ref> هتل سپینغر و باغ تاریخی سراجالعماره از جملهٔ مکانهای برگزاری میلهٔ گل نارنج است.<ref>[http://afghanpaper.com/nbody.php?id=34532 «میلۀ گل نارنج در ننگرهار»، وبسایت شبکۀ اطلاعرسانی افغانستان.]</ref> مراسم با سخنرانی مقامات حکومتی در مورد تاریخچهٔ این جشن و اهمیت آن در رشد و توسعهٔ فرهنگی شروع میشود. شعرخوانی و مشاعره بین شرکتکنندگان بیشترین زمان را در این جشن به خود اختصاص میدهد<ref>[http://afghanpaper.com/nbody.php?id=34532 «میلۀ گل نارنج در ننگرهار»، وبسایت شبکۀ اطلاعرسانی افغانستان.]</ref> و قبل از حاکمیت طالبان، موسیقی، آوازخوانی، اجرای تئاتر، اتن (نوعی رقص محلی) و پایکوبی نیز در این مراسم رواج داشت.<ref>[https://tolonews.com/fa/afghanistan/برگذاری-میلۀ-گل-نارنج-در-ننگرهار «برگزاری میلۀ گل ناریج در ننگرهار»، وبسایت طلوعنیوز.]</ref> | |||
برگزاری برنامهٔ جشن بهعهدهٔ وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان است و اجرای آن را اهالی فرهنگ و ادب عهدهدار میشوند و همچنین تعدادی از مردم بهخصوص جوانان بهدلیل علاقهای که به این مراسم دارند بهصورت داوطلبانه در برپایی این جشن سهم میگیرند.<ref>[https://youtu.be/ay2iOqfya_4?si=1cUdgPmhWlTJj7xm «صبح و زندگی- مهمان صدیق انصاری در رابطه با میلۀ گل نارنج»، از صفحۀ Ariana Television در یوتیوب.]</ref> مسئولان برگزاری، از مدتها قبل با اعلام رسمی برای ارسال شعر در این جشن فراخوان میدهند.<ref>[https://parstoday.ir/dari/news/uncategorised-i206594-جشÙ_سÙتÛ_Ú¯Ù_ÙارÙج_در_ÙÙاÛت_ÙÙگرÙار_اÙغا٠«جشن سنتی گل نارنج در ولایت ننگرهار افغانستان به عنوان اعلام خبر آمدن بهار تلقی میشود»، وبسایت ParsToday.]</ref> در سال ۱۳۹۱ش، صدها تن از مقامات حکومتی و نیز شرکتکنندگانی از شهرهای کابل، پکتیا، پکتیکا، خوست، کنر، لغمان و عدهای از فرهنگیان پیشاور پاکستان در میلهٔ گل نارنج شرکت کردند.<ref>[http://afghanpaper.com/nbody.php?id=34532 «میلۀ گل نارنج در ننگرهار»، وبسایت شبکۀ اطلاعرسانی افغانستان.]</ref> | برگزاری برنامهٔ جشن بهعهدهٔ وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان است و اجرای آن را اهالی فرهنگ و ادب عهدهدار میشوند و همچنین تعدادی از مردم بهخصوص جوانان بهدلیل علاقهای که به این مراسم دارند بهصورت داوطلبانه در برپایی این جشن سهم میگیرند.<ref>[https://youtu.be/ay2iOqfya_4?si=1cUdgPmhWlTJj7xm «صبح و زندگی- مهمان صدیق انصاری در رابطه با میلۀ گل نارنج»، از صفحۀ Ariana Television در یوتیوب.]</ref> مسئولان برگزاری، از مدتها قبل با اعلام رسمی برای ارسال شعر در این جشن فراخوان میدهند.<ref>[https://parstoday.ir/dari/news/uncategorised-i206594-جشÙ_سÙتÛ_Ú¯Ù_ÙارÙج_در_ÙÙاÛت_ÙÙگرÙار_اÙغا٠«جشن سنتی گل نارنج در ولایت ننگرهار افغانستان به عنوان اعلام خبر آمدن بهار تلقی میشود»، وبسایت ParsToday.]</ref> در سال ۱۳۹۱ش، صدها تن از مقامات حکومتی و نیز شرکتکنندگانی از شهرهای کابل، پکتیا، پکتیکا، خوست، کنر، لغمان و عدهای از فرهنگیان پیشاور پاکستان در میلهٔ گل نارنج شرکت کردند.<ref>[http://afghanpaper.com/nbody.php?id=34532 «میلۀ گل نارنج در ننگرهار»، وبسایت شبکۀ اطلاعرسانی افغانستان.]</ref> | ||
