جز ویکی سازی و تمیزکاری
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:ايلخانان (3).jpg|بندانگشتی|جایگزین=نقشهٔ ایران در زمان ایلخانان|نقشهٔ ایران ایلخانی (غازان خان) از کتاب اطلس تاریخی ایران، نشر دانشگاه تهران]]
{{درشت|'''ایلخانان؛'''}} نام سلسله‌ای از حاکمان مغول در ایران.
{{درشت|'''ایلخانان؛'''}} نام سلسله‌ای از حاکمان مغول در ایران.


خط ۸: خط ۷:


== تاریخچه حکومت ایلخانان ==
== تاریخچه حکومت ایلخانان ==
[[پرونده:ايلخانان (2).jpg|بندانگشتی|جایگزین=غازان خان|نگاره مراسم اسلام‌آوردن غازان خان در جامع‌التواریخ]]
حکومت ایلخانان بیش از یک‌ونیم قرن بر بیشتر آسیای میانه، [[افغانستان]]، ایران، عراق و آسیای صغیر و گاهی تا شام (سوریه) حکومت کردند. این سلسله با قدرت‌یابی «هولاکوخان» آغاز شد که به‌دستور «منگو قاآن» برادر خود، مأمور تکمیل فتوحات مغول در ایران شده بود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225991/ایلخانیان موسوی، «ایلخانان»، وب‌سایت دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
حکومت ایلخانان بیش از یک‌ونیم قرن بر بیشتر آسیای میانه، [[افغانستان]]، ایران، عراق و آسیای صغیر و گاهی تا شام (سوریه) حکومت کردند. این سلسله با قدرت‌یابی «هولاکوخان» آغاز شد که به‌دستور «منگو قاآن» برادر خود، مأمور تکمیل فتوحات مغول در ایران شده بود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225991/ایلخانیان موسوی، «ایلخانان»، وب‌سایت دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>


خط ۵۵: خط ۵۳:
=== ۴. علل گسترش تشیع ===
=== ۴. علل گسترش تشیع ===
==== ۱. رواداری دینی ایلخانان ====
==== ۱. رواداری دینی ایلخانان ====
[[پرونده:ايلخانان (1).jpg|بندانگشتی|جایگزین=نهج الحق و کشف الصدق علامه حلی|کتاب نهج الحق و کشف الصدق از علامه حلی]]
ایلخانان ایران، به هر دینی که بودند، بر آزادی عقیدهٔ مردم تأکید داشتند و روحانیان مذاهب گوناگون را محترم می‌داشتند و آنان را از پرداخت مالیات معاف می‌کردند. شیعیان امامی از موقعیت به‌وجودآمده به‌خوبی استفاده کردند و زمینه‌های رشد مذهب تشیع امامی را فراهم ساختند.<ref>ابن‌فضل‌الله عمری، مسالک الابصار، ۱۹۸۸م، ج ۳، ص45.</ref> رواداری دینی ایلخانان بنیاد مصلحت‌اندیشانه داشته و یک رویکردی سیاسی بوده است تا در سرزمین‌هایی که از نظر زبان، آیین و اندیشه‌های مردم بیگانه بودند، بهتر و در امنیت زندگی کنند.<ref>خلیلی، رواداری فرهنگی در عصر مغولان، 1397، ص12.</ref>
ایلخانان ایران، به هر دینی که بودند، بر آزادی عقیدهٔ مردم تأکید داشتند و روحانیان مذاهب گوناگون را محترم می‌داشتند و آنان را از پرداخت مالیات معاف می‌کردند. شیعیان امامی از موقعیت به‌وجودآمده به‌خوبی استفاده کردند و زمینه‌های رشد مذهب تشیع امامی را فراهم ساختند.<ref>ابن‌فضل‌الله عمری، مسالک الابصار، ۱۹۸۸م، ج ۳، ص45.</ref> رواداری دینی ایلخانان بنیاد مصلحت‌اندیشانه داشته و یک رویکردی سیاسی بوده است تا در سرزمین‌هایی که از نظر زبان، آیین و اندیشه‌های مردم بیگانه بودند، بهتر و در امنیت زندگی کنند.<ref>خلیلی، رواداری فرهنگی در عصر مغولان، 1397، ص12.</ref>


خط ۷۸: خط ۷۵:


در زمان ایلخانان قصیده که زبان مدح است، از رواج افتاد اما غزل‌سرایی پیشرفت کرد. شاعران بزرگ مانند [[عطار نیشابوری|عطار]]، فخرالدین عراقی، اوحدی اصفهانی و شیخ محمود شبستری، اندیشه‌های عرفانی خود را در قالب غزل به جلوه درآوردند و موجب رونق زبان فارسی شدند.<ref>[https://vista.ir/m/a/yrpg7/ادبیات-پارسی-در-روزگار-ایلخانان «ادبیات پارسی در روزگار ایلخانان»، وب‌سایت مجلۀ ویستا.]</ref>
در زمان ایلخانان قصیده که زبان مدح است، از رواج افتاد اما غزل‌سرایی پیشرفت کرد. شاعران بزرگ مانند [[عطار نیشابوری|عطار]]، فخرالدین عراقی، اوحدی اصفهانی و شیخ محمود شبستری، اندیشه‌های عرفانی خود را در قالب غزل به جلوه درآوردند و موجب رونق زبان فارسی شدند.<ref>[https://vista.ir/m/a/yrpg7/ادبیات-پارسی-در-روزگار-ایلخانان «ادبیات پارسی در روزگار ایلخانان»، وب‌سایت مجلۀ ویستا.]</ref>
* [[پرونده:ايلخانان (4).jpg|بندانگشتی|جایگزین=تاریخ جهانگشای جوینی|کتاب تاریخ جهانگشای جوینی اثر محمد جوینی]]'''سرایش منظومه‌های حماسی و تاریخی'''
* '''سرایش منظومه‌های حماسی و تاریخی'''


در دوران ایلخانان سرایش منظومه‌های حماسی به زبان فارسی رواج بیشتر پیدا کرد که در گسترش این زبان نقش مهم داشت. برای مثال سام‌نامهٔ سیفی، سام‌نامهٔ خواجوی کرمانی، ظفرنامهٔ حمدالله مستوفی، کرت‌نامه ربیعی پوشنگی و غازان‌نامهٔ شمس‌الدین کاشی از آن جمله است.<ref>[https://vista.ir/m/a/yrpg7/ادبیات-پارسی-در-روزگار-ایلخانان «ادبیات پارسی در روزگار ایلخانان»، وب‌سایت مجلۀ ویستا.]</ref>
در دوران ایلخانان سرایش منظومه‌های حماسی به زبان فارسی رواج بیشتر پیدا کرد که در گسترش این زبان نقش مهم داشت. برای مثال سام‌نامهٔ سیفی، سام‌نامهٔ خواجوی کرمانی، ظفرنامهٔ حمدالله مستوفی، کرت‌نامه ربیعی پوشنگی و غازان‌نامهٔ شمس‌الدین کاشی از آن جمله است.<ref>[https://vista.ir/m/a/yrpg7/ادبیات-پارسی-در-روزگار-ایلخانان «ادبیات پارسی در روزگار ایلخانان»، وب‌سایت مجلۀ ویستا.]</ref>