تنبک: تفاوت میان نسخه‌ها

{{درشت|'''تنبک'''}}؛ از آلات موسیقی کوبه‌ای.

== واژه‌شناسی تنبک ==

تنبک، ترکیبی از دو واژه تُم (صدای ناحیه مرکزی پوست) و بَک (صدای ناحیه کناری پوست) است.<ref>ملاح، فرهنگ سازها، ۱۳۷۶ش، ص۱۸۶.</ref> برخی تنبک را تغییریافته واژه «خنبک» یا «خمک» می‌دانند که به‌معنای «خم کوچک» است. محققان، دلیل این نام‌گذاری را شکل و شمایل این ساز می‌دانند که شبیه به خُم است.<ref>ملاح، فرهنگ سازها، ۱۳۷۶ش، ص۱۸5-186؛{{سخ}}

آنندراج، محمدپادشاه، ۱۳۳۶ش، ذیل واژه خنبک.</ref> برخی دیگر نیز نام «ضرب» را بر تنبک گذاشته‌اند که برگرفته از نقش تأمین و نگهداری ضرب در [[موسیقی]] است.<ref>پورمندان، دایرةالمعارف موسیقی کهن ایران، ۱۳۷۹ش، ص۷۰؛{{سخ}}

== ساخت تنبک ==

در ساخت تنبک، از چوب درخت [[توت]]، گردو، آبنوس یا افرا استفاده می‌کنند.<ref>ملاح، فرهنگ سازها، ۱۳۷۶ش، ص۱۸9؛{{سخ}}

مسعودیه، سازهای ایران، ۱۳۸۴ش، ص۲۴۵؛{{سخ}}

== پیشینه تنبک ==

از تنبک، در رساله‌های کهن و متعددی یاد شده است. برای مثال، در متن خسرو قبادیان و ریدک، از تنبک با نام‌های دنبلگ و ستخمک یاد شده که طبل‌هایی کوچک با بدنه‌ای استوانه‌ای شکل بودند.<ref>Farmer, Studies in Oriental Musical Instrument, 1939, P83;

«خسرو قبادان و ردیک»، متون پهلوی، ۱۳۷۱ش، ص77.</ref> در متون برجای‌مانده از سده ۱۱ق، به تنبک با نام دنبک اشاره شده<ref>Kempfer, Amoenitatum exoticarum, 1976, P741-742.</ref> و از جمله سازهای متداول در دوره [[قاجاریه|قاجاریان]] بوده است. در آن دوران، از دنبک در کنار سازهای دیگر و نیز در گروه‌های موسیقی (درباری، لوطی‌ها و مطرب‌ها) استفاده می‌شده است.<ref>موریه، سفرنامه، ۱۳۸۶ش، ج1، ص153؛{{سخ}}