صفحهای تازه حاوی «300px|thumb|left|گیاه باقلا {{درشت|'''باقلا'''}}؛ گیاهی با میوه و دانههای خوراکی. '''باقلا'''، از گیاهان آیینی و کهن ایرانی، با مصارف خوراکی و درمانی متعدد، از خانواده پروانهداران و دارای گلهای بنفش یا سفید است. این گیاه در نواحی گرم و...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''باقلا'''}}؛ گیاهی با میوه و دانههای خوراکی. | {{درشت|'''باقلا'''}}؛ گیاهی با میوه و دانههای خوراکی. | ||
| خط ۳۴: | خط ۳۳: | ||
==کاشت باقلا در جهان و ایران== | ==کاشت باقلا در جهان و ایران== | ||
'''[[باقلا]]'''، از حبوبات مهم جهان، در بیش از ۵۰ کشور کشت میشود و چین، اتیوپی و مصر بزرگترین تولیدکنندگان آن هستند. سالانه حدود ۲٫۵ میلیون هکتار از اراضی کشاورزی جهان به باقلا اختصاص یافته و بیش از ۳۷ میلیون تن برداشت میشود؛ ۶۰ درصد تولید مربوط به آسیا و حدود ۳۰ درصد به آفریقا تعلق دارد. ایران با تولید سالانه بیش از ۴۶ هزار تن در سطح ۳۶ هزار هکتار، مقام دوازدهم جهانی را دارد، اما با عملکرد ۱۲۷۸ کیلوگرم در هکتار، کمتر از میانگین جهانی است. باقلا گیاهی علفی و یکساله است که به صورت بهاره و پاییزه کشت میشود؛ تولید بهاره گستردهتر است. استانهای خوزستان، گلستان و مازندران مهمترین مناطق کشت در ایران هستند که گلستان با برداشت بیش از ۳۲ هزار تن، پیشتاز تولید و از نظر سطح کشت پس از مازندران قرار دارد.<ref>[https://www.isna.ir/news/91022413952/%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87%D9%85%D9%8A%D9%86-%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%AF%D9%83%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D9%84%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86 «ايران؛ دوزادهمين توليدكننده باقلا در جهان»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | '''[[باقلا]]'''، از حبوبات مهم جهان، در بیش از ۵۰ کشور کشت میشود و چین، اتیوپی و مصر بزرگترین تولیدکنندگان آن هستند. سالانه حدود ۲٫۵ میلیون هکتار از اراضی کشاورزی جهان به باقلا اختصاص یافته و بیش از ۳۷ میلیون تن برداشت میشود؛ ۶۰ درصد تولید مربوط به آسیا و حدود ۳۰ درصد به آفریقا تعلق دارد. ایران با تولید سالانه بیش از ۴۶ هزار تن در سطح ۳۶ هزار هکتار، مقام دوازدهم جهانی را دارد، اما با عملکرد ۱۲۷۸ کیلوگرم در هکتار، کمتر از میانگین جهانی است. باقلا گیاهی علفی و یکساله است که به صورت بهاره و پاییزه کشت میشود؛ تولید بهاره گستردهتر است. استانهای خوزستان، گلستان و مازندران مهمترین مناطق کشت در ایران هستند که گلستان با برداشت بیش از ۳۲ هزار تن، پیشتاز تولید و از نظر سطح کشت پس از مازندران قرار دارد.<ref>[https://www.isna.ir/news/91022413952/%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87%D9%85%D9%8A%D9%86-%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%AF%D9%83%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D9%84%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86 «ايران؛ دوزادهمين توليدكننده باقلا در جهان»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ||
| خط ۵۳: | خط ۵۱: | ||
در بازی جذاب «باقالی به چند من»، بازیکنان به دو گروه مساوی تقسیم شده و در هر گروه، یک اوستا (استاد) وجود دارد. استاد دسته اول، زیر گوش استاد دسته دوم، عددی را اعلام میکند و بازیکنان گروه دوم باید تلاش کنند تا عدد را حدس بزنند. بازی با سؤال و جوابهایی بین اعضای دو گروه جریان مییابد. گروه اول، با شعر «لب لب لب من، لب لب تو، باقالی به چند من؟»، گروه دوم را به بیان حدس اول آنها دعوت میکنند. در این مرحله، یکی از شاگردان گروه دوم حدس خود را بیان میکند و برای مثال میگوید: «باقالی به ۵ من». این پرسش و پاسخ تا سه مرتبه ادامه مییابد و اگر بازیکنان گروه دوم حدس درستی نداشته باشند، همگی بازنده هستند و باید به بازیکنان گروه اول، کولی بدهند.<ref>شاملو، کتاب کوچه، «حرف ب»، دفتر اول، ۱۳۷۷ش، ص۵۷۷.</ref> | در بازی جذاب «باقالی به چند من»، بازیکنان به دو گروه مساوی تقسیم شده و در هر گروه، یک اوستا (استاد) وجود دارد. استاد دسته اول، زیر گوش استاد دسته دوم، عددی را اعلام میکند و بازیکنان گروه دوم باید تلاش کنند تا عدد را حدس بزنند. بازی با سؤال و جوابهایی بین اعضای دو گروه جریان مییابد. گروه اول، با شعر «لب لب لب من، لب لب تو، باقالی به چند من؟»، گروه دوم را به بیان حدس اول آنها دعوت میکنند. در این مرحله، یکی از شاگردان گروه دوم حدس خود را بیان میکند و برای مثال میگوید: «باقالی به ۵ من». این پرسش و پاسخ تا سه مرتبه ادامه مییابد و اگر بازیکنان گروه دوم حدس درستی نداشته باشند، همگی بازنده هستند و باید به بازیکنان گروه اول، کولی بدهند.<ref>شاملو، کتاب کوچه، «حرف ب»، دفتر اول، ۱۳۷۷ش، ص۵۷۷.</ref> | ||
===باقلا در خوراک مردم ایران=== | ===باقلا در خوراک مردم ایران=== | ||
در نظام آشپزی ایرانیان نیز، باقلا، ماده اصلی چندین نوع [[خورش]] و [[پلو]] محسوب میشود. خورش باقلی،<ref>بسحاق اطعمه، کلیات، ۱۳۸۲ش، ص18 و 253.</ref> خوراکهایی همچون کماج قبولی، بغرای مرصع، کوکو، آش [[عاشورا]] و باقلی پلاو از جمله خوراکهای دوران [[صفویه|صفویان]] در ایران بوده است.<ref>باورچی بغدادی، «کارنامه، در باب طباخی و صنعت آن»، ۱۳۶۰ش، ص۴۵ و ۵۳؛{{سخ}} | |||
نورالله، «مادة الحیاة، رساله در علم طباخی»، ۱۳۶۰ش، ص۲۰۲ و ۲۱۲ و ۲۴۶.</ref> باقلا گرمک، کوکوی باقلا، باقلاپلاو و دمپخت نیز از غذاهای دوره [[قاجاریه|قاجاریان]] در [[ایران]] است.<ref>آشپزباشی، سفرهٔ اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۱۰ و ۱۸ و ۳۰ و ۷۴.</ref> خوراکهای محلی باقلاقاتوق در شمال ایران، بورانی باقلا در شوشتر، آش ماست کازرونیها، خورش باقله آلوچهٔ سیرجانیها، ترشه [[آش]] گیلانیها و کوفته باقلا و خورش باقلا که در نقاطی مختلفی از ایران طبخ میشوند نیز در میان ایرانیان،<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ج1، ۱۳۸۴ش، ص547؛{{سخ}} | نورالله، «مادة الحیاة، رساله در علم طباخی»، ۱۳۶۰ش، ص۲۰۲ و ۲۱۲ و ۲۴۶.</ref> باقلا گرمک، کوکوی باقلا، باقلاپلاو و دمپخت نیز از غذاهای دوره [[قاجاریه|قاجاریان]] در [[ایران]] است.<ref>آشپزباشی، سفرهٔ اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۱۰ و ۱۸ و ۳۰ و ۷۴.</ref> خوراکهای محلی باقلاقاتوق در شمال ایران، بورانی باقلا در شوشتر، آش ماست کازرونیها، خورش باقله آلوچهٔ سیرجانیها، ترشه [[آش]] گیلانیها و کوفته باقلا و خورش باقلا که در نقاطی مختلفی از ایران طبخ میشوند نیز در میان ایرانیان،<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ج1، ۱۳۸۴ش، ص547؛{{سخ}} | ||
مظلومزاده، آشپزی در فرهنگ مردم کازرون، ۱۳۸۳ش، ص۱۳۰؛{{سخ}} | مظلومزاده، آشپزی در فرهنگ مردم کازرون، ۱۳۸۳ش، ص۱۳۰؛{{سخ}} | ||
