جز ویکی سازی |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''برقع'''}}؛ نوعی پوشش برای چهره بانوان | {{درشت|'''برقع'''}}؛ نوعی پوشش برای چهره بانوان | ||
| خط ۱۱: | خط ۱۰: | ||
== پیشینه برقع == | == پیشینه برقع == | ||
در منابع تاریخی پیش از [[اسلام]] به برقع، انواع و کارکردهای آن اشاره شده است. همچنین سنگنوشتهها و آثار برجایمانده از دوران باستان، پوشیده بودن برخی از زنان آسوری، در قرن ۱۳ قبل از میلاد را نشان میدهد.<ref>Keddie, Women in Middle Eastern History, 1991, P3.</ref> برخی از مورخان معتقدند که رسم پوشش چهره زنان از ایران و یونان به مصر راه یافته است.<ref>Chatty, "The Burqa Face Cover: An Aspect of Dress in Southeastern Arabia» , 1997, P128.</ref> مورخان، همچنین، از پوشش چهره (نقاب) ملکههای پارسی در دوره هخامنشیان سخن گفتهاند. در برخی از متون [[زرتشت|زردشتی]] نیز بر پوشش چهره زنان تأکید شده است. | در منابع تاریخی پیش از [[اسلام]] به برقع، انواع و کارکردهای آن اشاره شده است. همچنین سنگنوشتهها و آثار برجایمانده از دوران باستان، پوشیده بودن برخی از زنان آسوری، در قرن ۱۳ قبل از میلاد را نشان میدهد.<ref>Keddie, Women in Middle Eastern History, 1991, P3.</ref> برخی از مورخان معتقدند که رسم پوشش چهره زنان از ایران و یونان به مصر راه یافته است.<ref>Chatty, "The Burqa Face Cover: An Aspect of Dress in Southeastern Arabia» , 1997, P128.</ref> مورخان، همچنین، از پوشش چهره (نقاب) ملکههای پارسی در دوره هخامنشیان سخن گفتهاند. در برخی از متون [[زرتشت|زردشتی]] نیز بر پوشش چهره زنان تأکید شده است. | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۴: | ||
== برقع در ادبیات فارسی == | == برقع در ادبیات فارسی == | ||
در برخی از آثار ادبی (مانند مضامین داستانی و افسانهای) ایرانیان به نقاب و پوشش چهره زنان، اشاره شده است. برای مثال، در داستان ویس و رامین، ویس در پشت یک پرده، در حالیکه نقابی نیز بر چهره دارد، با رامین به گفتوگو نشسته است.<ref>فخرالدین اسعد گرگانی، ویس و رامین، ۱۳۴۹ش، ص۹۵.</ref> در منظومه خسرو و شیرین نیز، نظامی از نقاب بر چهره داشتن شیرین، بارها سخن گفته است.<ref>نظامی گنجوی، خسرو و شیرین، ۱۳۷۸ش، ص۴۲۳.</ref> در اشعار پارسیزبانان نیز به واژه برقع، در معانی و جایگاههای متفاوتی اشاره شده است. برای مثال، [[سعدی]] در بیتی میگوید:<ref>[https://ganjoor.net/saadi/mavaez/ghasides/sh46/ سعدی، مواعظ، قصاید، قصیده شماره 46، مطلع دوم، بیت 1، سایت گنجور.]</ref> | در برخی از آثار ادبی (مانند مضامین داستانی و افسانهای) ایرانیان به نقاب و پوشش چهره زنان، اشاره شده است. برای مثال، در داستان ویس و رامین، ویس در پشت یک پرده، در حالیکه نقابی نیز بر چهره دارد، با رامین به گفتوگو نشسته است.<ref>فخرالدین اسعد گرگانی، ویس و رامین، ۱۳۴۹ش، ص۹۵.</ref> در منظومه خسرو و شیرین نیز، نظامی از نقاب بر چهره داشتن شیرین، بارها سخن گفته است.<ref>نظامی گنجوی، خسرو و شیرین، ۱۳۷۸ش، ص۴۲۳.</ref> در اشعار پارسیزبانان نیز به واژه برقع، در معانی و جایگاههای متفاوتی اشاره شده است. برای مثال، [[سعدی]] در بیتی میگوید:<ref>[https://ganjoor.net/saadi/mavaez/ghasides/sh46/ سعدی، مواعظ، قصاید، قصیده شماره 46، مطلع دوم، بیت 1، سایت گنجور.]</ref> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
| خط ۳۳: | خط ۳۱: | ||
{{پایان نستعلیق}} | {{پایان نستعلیق}} | ||
همچنین، [[حافظ]] نیز از واژه برقع، بارها در اشعار خود بهره گرفته است، مانند:<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh95 حافظ، غزلیات، غزل شماره 95، بیت 4، سایت گنجور.]</ref> | همچنین، [[حافظ]] نیز از واژه برقع، بارها در اشعار خود بهره گرفته است، مانند:<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh95 حافظ، غزلیات، غزل شماره 95، بیت 4، سایت گنجور.]</ref> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
| خط ۴۱: | خط ۳۹: | ||
== انواع برقع و پراکندگی آن در ایران و کشورهای اسلامی == | == انواع برقع و پراکندگی آن در ایران و کشورهای اسلامی == | ||
استفاده از برقع، بیشتر در میان زنان بلوچ، عرب و زنان منطقه [[خلیج فارس]] ([[جزیره قشم|قشم]]، میناب، بندرعباس و بندر لنگه) و نیز مناطقی از خراسان مرسوم بود. در نواحی ساحلی خلیج فارس، برقع را بهصورت «بُرکه» تلفظ میکنند. در برخی نقاط دیگر، مانند هرمزگان، بوشهر، لارستان و [[کنگان]] نیز آن را «بتوله» مینامند.<ref>انجمروز، سیر تاریخی برقع از باستان تا به امروز، ۱۳۷۱ش، ص۳۳–۳۴.</ref> | استفاده از برقع، بیشتر در میان زنان بلوچ، عرب و زنان منطقه [[خلیج فارس]] ([[جزیره قشم|قشم]]، میناب، بندرعباس و بندر لنگه) و نیز مناطقی از خراسان مرسوم بود. در نواحی ساحلی خلیج فارس، برقع را بهصورت «بُرکه» تلفظ میکنند. در برخی نقاط دیگر، مانند هرمزگان، بوشهر، لارستان و [[کنگان]] نیز آن را «بتوله» مینامند.<ref>انجمروز، سیر تاریخی برقع از باستان تا به امروز، ۱۳۷۱ش، ص۳۳–۳۴.</ref> | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۴: | ||
نوع دیگر آن نیز تمام پیشانی، بینی، لبها و چانه را پوشش داده و تنها در بخش دو چشم، سوراخهایی را ایجاد میکنند. امروزه، برقعهای کوچکتری در منطقه [[خلیج فارس]]، توسط زنان، استفاده میشود که بازمانده و تغییرشکل یافتهٔ همان برقعها (بتولهها) ی قدیم است. زنان در این مناطق، از برقعهایی با رنگهای سیاه، قرمز، نارنجی و طلایی استفاده میکنند. در میان زنان بلوچی نیز، استفاده از برقعهای مستطیلشکل، قرمزرنگ و [[سوزندوزی]] شده رایج است. | نوع دیگر آن نیز تمام پیشانی، بینی، لبها و چانه را پوشش داده و تنها در بخش دو چشم، سوراخهایی را ایجاد میکنند. امروزه، برقعهای کوچکتری در منطقه [[خلیج فارس]]، توسط زنان، استفاده میشود که بازمانده و تغییرشکل یافتهٔ همان برقعها (بتولهها) ی قدیم است. زنان در این مناطق، از برقعهایی با رنگهای سیاه، قرمز، نارنجی و طلایی استفاده میکنند. در میان زنان بلوچی نیز، استفاده از برقعهای مستطیلشکل، قرمزرنگ و [[سوزندوزی]] شده رایج است. | ||
در افغانستان و برخی نواحی ماوراءالنهر، زنان پوششی کامل (از سر تا پا) دارند که به «بُرقُع» یا «بُقرا» معروف است.<ref>Dozy, Dictionaire détaillé des noms des vêtements, 1845, P68.</ref> این پوشش، همچون [[چادر]] ایرانی، حجابی کامل است که صورت را نیز پوشانده و تنها در جلو چشمان فرد، شکافی مشبک وجود دارد. در میان زنان پشتو زبان در افغانستان نیز، این حجاب به «چادری» معروف است. این نوع از برقع، هنوز در میان بسیاری از خانوادههای افغانستانی مرسوم است. | در افغانستان و برخی نواحی ماوراءالنهر، زنان پوششی کامل (از سر تا پا) دارند که به «بُرقُع» یا «بُقرا» معروف است.<ref>Dozy, Dictionaire détaillé des noms des vêtements, 1845, P68.</ref> این پوشش، همچون [[چادر]] ایرانی، حجابی کامل است که صورت را نیز پوشانده و تنها در جلو چشمان فرد، شکافی مشبک وجود دارد. در میان زنان پشتو زبان در افغانستان نیز، این حجاب به «چادری» معروف است. این نوع از برقع، هنوز در میان بسیاری از خانوادههای افغانستانی مرسوم است. | ||
زنان، در کشورهای عربی مانند [[امارات متحده عربی|امارات]]، بحرین، عربستان، عمان، قطر، کویت و [[فلسطین]]، و نیز برخی از کشورهای آفریقایی همچون سودان، الجزایر و مغرب، هنوز از برقع برای پوشش صورت استفاده میکنند.<ref>انجمروز، سیر تاریخی برقع از باستان تا به امروز، ۱۳۷۱ش، ص77 و 101.</ref> برقع در این مناطق، نوع و جنس متفاوتی دارد. برای مثال، در امارات، زنان از برقعهایی لطیف، کوچک و نواردوزی شده استفاده میکنند. برقعهایی تزئینشده با سنگهای قیمتی و سکههای [[طلا]] نیز در این مناطق مرسوم است. در کشورهای عربی، تغییر کاربری برقع از ابزاری نمادین برای پوشش به ابزاری برای خودنمایی و مُد تبدیل شده است.<ref>انجمروز، سیر تاریخی برقع از باستان تا به امروز، ۱۳۷۱ش، ص78.</ref> | زنان، در کشورهای عربی مانند [[امارات متحده عربی|امارات]]، بحرین، عربستان، عمان، قطر، کویت و [[فلسطین]]، و نیز برخی از کشورهای آفریقایی همچون سودان، الجزایر و مغرب، هنوز از برقع برای پوشش صورت استفاده میکنند.<ref>انجمروز، سیر تاریخی برقع از باستان تا به امروز، ۱۳۷۱ش، ص77 و 101.</ref> برقع در این مناطق، نوع و جنس متفاوتی دارد. برای مثال، در امارات، زنان از برقعهایی لطیف، کوچک و نواردوزی شده استفاده میکنند. برقعهایی تزئینشده با سنگهای قیمتی و سکههای [[طلا]] نیز در این مناطق مرسوم است. در کشورهای عربی، تغییر کاربری برقع از ابزاری نمادین برای پوشش به ابزاری برای خودنمایی و مُد تبدیل شده است.<ref>انجمروز، سیر تاریخی برقع از باستان تا به امروز، ۱۳۷۱ش، ص78.</ref> | ||
| خط ۵۵: | خط ۵۲: | ||
== نحوه ساخت و کاربرد برقع == | == نحوه ساخت و کاربرد برقع == | ||
در مناطق جنوبی [[ایران]]، برقع را از پارچه خشک و آهارداری بهنام «شیله»، که با موادی رنگی، رنگ شده است، درست میکنند. پارچههای کتان [[سوزندوزی]] شده و رنگارنگ نیز برای دوخت برقع استفاده میشوند. برای قسمت وسط برقع، روی بینی، از شاخههای درخت [[خرما]] استفاده میشده که این قسمت، در میان مردم هرمزگان به «مهر» معروف است. بند برقع نیز معمولاً از جنس خود پارچه، چرم، زنجیرهای طلا یا نقره است. | در مناطق جنوبی [[ایران]]، برقع را از پارچه خشک و آهارداری بهنام «شیله»، که با موادی رنگی، رنگ شده است، درست میکنند. پارچههای کتان [[سوزندوزی]] شده و رنگارنگ نیز برای دوخت برقع استفاده میشوند. برای قسمت وسط برقع، روی بینی، از شاخههای درخت [[خرما]] استفاده میشده که این قسمت، در میان مردم هرمزگان به «مهر» معروف است. بند برقع نیز معمولاً از جنس خود پارچه، چرم، زنجیرهای طلا یا نقره است. | ||
