جز ویکی سازی و تمیزکاری
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:چشمه آب گرم۱.jpg|alt=چشمه آبگرم سرعین|بندانگشتی|چشمه آبگرم سرعین ]]
{{درشت|'''چشمه آبگرم'''}}؛ چشمه‌ای با آب گرم و حاوی مواد معدنی
{{درشت|'''چشمه آبگرم'''}}؛ چشمه‌ای با آب گرم و حاوی مواد معدنی


خط ۶۱: خط ۶۰:


===گرمابه‌ها؛ محلی برای تطهیر جسم و روح===
===گرمابه‌ها؛ محلی برای تطهیر جسم و روح===
[[پرونده:چشمه آب گرم.jpg|جایگزین=عکس قدیمی گرمابه|بندانگشتی|گرمابه، عکس از روح الله وحدتی]]
در کنار برخی از آبگرم‌ها، گرمابه‌ها (حمام‌ها) ی بزرگی ساخته می‌شدند که مردم در آن به آب‌تنی مشغول شده و برای پاک‌کردن تن خود از آلودگی‌ها و گناه‌ها استفاده می‌شدند.<ref>Encyclopaedia Judaica, 1971, VII, P.251, 1241.</ref> برخی نیز، به نیت تبرک در این گرمابه‌ها به آب‌تنی مشغول می‌شدند.<ref>Smith, The Religion of the Semites, 1972, P184.</ref>
در کنار برخی از آبگرم‌ها، گرمابه‌ها (حمام‌ها) ی بزرگی ساخته می‌شدند که مردم در آن به آب‌تنی مشغول شده و برای پاک‌کردن تن خود از آلودگی‌ها و گناه‌ها استفاده می‌شدند.<ref>Encyclopaedia Judaica, 1971, VII, P.251, 1241.</ref> برخی نیز، به نیت تبرک در این گرمابه‌ها به آب‌تنی مشغول می‌شدند.<ref>Smith, The Religion of the Semites, 1972, P184.</ref>


خط ۷۰: خط ۶۸:


===ساخت زیارتگاه‌ها در کنار چشمه‌های مقدس===
===ساخت زیارتگاه‌ها در کنار چشمه‌های مقدس===
[[پرونده:چشمه آب گرم۲.jpg|جایگزین=چشمه یله گنبد قزوین  |بندانگشتی|چشمه یله گنبد قزوین ]]
از دوران کهن، برخی از مردم، در کنار این آبگرم‌ها، معابد و زیارتگاه‌هایی ساخته‌اند. مانند چشمه «سیداسماعیل» در کنار مقبره امام‌زاده سیداسماعیل در [[تنکابن]]<ref>ماسه، معتقدات و آداب ایرانی، ج1، ۱۳۵۵ش، ص413.</ref> و چشمه «یاعلی گنبد» در قزوین.<ref>Schlimmer, Terminologie medico-pharmaceutique et anthropologique francaise-persane, 1974, P220.</ref> این چشمه را برای افرادی که درد معده، کمر، روماتیسم، سوء هاضمه، کم‌خونی و بیماری پوستی دارند مفید می‌دانند.<ref>گلریز، مینودر، ۱۳۳۷ش، ص813.</ref>
از دوران کهن، برخی از مردم، در کنار این آبگرم‌ها، معابد و زیارتگاه‌هایی ساخته‌اند. مانند چشمه «سیداسماعیل» در کنار مقبره امام‌زاده سیداسماعیل در [[تنکابن]]<ref>ماسه، معتقدات و آداب ایرانی، ج1، ۱۳۵۵ش، ص413.</ref> و چشمه «یاعلی گنبد» در قزوین.<ref>Schlimmer, Terminologie medico-pharmaceutique et anthropologique francaise-persane, 1974, P220.</ref> این چشمه را برای افرادی که درد معده، کمر، روماتیسم، سوء هاضمه، کم‌خونی و بیماری پوستی دارند مفید می‌دانند.<ref>گلریز، مینودر، ۱۳۳۷ش، ص813.</ref>


===آب مراد؛ چشمه‌های حاجت‌دهنده===
===آب مراد؛ چشمه‌های حاجت‌دهنده===
[[پرونده:چشمه آب گرم۴.jpg|جایگزین=حوض مراد اصفهان |بندانگشتی|حوض مراد اصفهان ]]
تعدادی از آبگرم‌های [[ایران]]، به‌دلیل حاجت‌روا شدن عده‌ای در کنار آن‌ها، به «آب مراد» معروف شده‌اند. مانند چشمه‌ای در نزدیکی [[کرمان]] که مورد توجه [[مسلمانان]] و زردشتیان است.<ref>سروشیان، فرهنگ بهدینان، ۱۳۳۵ش، ص207.</ref> در سمنان،<ref>حقیقت، تاریخ قومس، ۱۳۶۲ش، ص۲۳۱.</ref> [[اصفهان]]<ref>جنیدی، «آبگرم ورتون اصفهان»، ۱۳۴۶ش، ص271.</ref> و سنندج نیز چشمه‌هایی به‌همین نام یا «حوض مراد» وجود دارد. برخی برای بچه‌دار شدن در برکهٔ این آبگرم‌ها آب‌تنی می‌کنند.<ref>ماسه، معتقدات و آداب ایرانی، ج1، ۱۳۵۵ش، ص414؛{{سخ}}
تعدادی از آبگرم‌های [[ایران]]، به‌دلیل حاجت‌روا شدن عده‌ای در کنار آن‌ها، به «آب مراد» معروف شده‌اند. مانند چشمه‌ای در نزدیکی [[کرمان]] که مورد توجه [[مسلمانان]] و زردشتیان است.<ref>سروشیان، فرهنگ بهدینان، ۱۳۳۵ش، ص207.</ref> در سمنان،<ref>حقیقت، تاریخ قومس، ۱۳۶۲ش، ص۲۳۱.</ref> [[اصفهان]]<ref>جنیدی، «آبگرم ورتون اصفهان»، ۱۳۴۶ش، ص271.</ref> و سنندج نیز چشمه‌هایی به‌همین نام یا «حوض مراد» وجود دارد. برخی برای بچه‌دار شدن در برکهٔ این آبگرم‌ها آب‌تنی می‌کنند.<ref>ماسه، معتقدات و آداب ایرانی، ج1، ۱۳۵۵ش، ص414؛{{سخ}}
فرهنگ جغرافیایی ایران، ذیل بابا گرگر، ۱۳۳۰ش.</ref>
فرهنگ جغرافیایی ایران، ذیل بابا گرگر، ۱۳۳۰ش.</ref>


==حمام‌های آبگرم==
==حمام‌های آبگرم==
[[پرونده:چشمه آب گرم۳.jpg|جایگزین=حمام شاه‌عباسی در لاریجان |بندانگشتی|حمام شاه‌عباسی در لاریجان ]]
آب این چشمه‌ها، از گرمایی طبیعی برخودار است. به‌همین دلیل، مردم از گذشته‌های دور، از این گرمای طبیعی برای گرمابه‌های خود بهره می‌گرفتند. مردم در مسیر این چشمه‌ها، شاخه‌هایی را ایجاد می‌کردند تا آب‌های گرم به‌صورت مستقیم به داخل چال حوض یا خزینهٔ حمام‌ها هدایت شوند. قدیمی‌ترین این حمام‌ها، حمام چشمهٔ «غدر حَمه» در شهر غَداره است. در سمنان نیز، بقایای گرمابه‌ای در مجموعهٔ «قلعه آبگرم» وجود دارد که در کنار چشمهٔ آبگرم شمال غربی این منطقه ساخته شده است.<ref>مخلصی، آثار تاریخی سمنان، ۱۳۵۶ش، ص74.</ref>
آب این چشمه‌ها، از گرمایی طبیعی برخودار است. به‌همین دلیل، مردم از گذشته‌های دور، از این گرمای طبیعی برای گرمابه‌های خود بهره می‌گرفتند. مردم در مسیر این چشمه‌ها، شاخه‌هایی را ایجاد می‌کردند تا آب‌های گرم به‌صورت مستقیم به داخل چال حوض یا خزینهٔ حمام‌ها هدایت شوند. قدیمی‌ترین این حمام‌ها، حمام چشمهٔ «غدر حَمه» در شهر غَداره است. در سمنان نیز، بقایای گرمابه‌ای در مجموعهٔ «قلعه آبگرم» وجود دارد که در کنار چشمهٔ آبگرم شمال غربی این منطقه ساخته شده است.<ref>مخلصی، آثار تاریخی سمنان، ۱۳۵۶ش، ص74.</ref>