پیش‌نویس:آمنه ودود: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 ==زندگی‌نامه==
-آمنه ودود با نام مِری تِسلی در 1952م در آمریکا متولد شد. وی از نسل آمریکایی‌های آفریقایی تبار است و در 1972م زمانی که مشغول تحصیل در دانشگاه بود، تصمیم گرفت به دین اسلام بپیوندد. او در 1974م به‌صورت رسمی نام خود را به آمنه ودود‌ تغییر داد. ودود خود را پست‌مدرن می‌داند.<ref>[https://journals.atu.ac.ir/article_1609.html خندق آبادی، «متن گرایی تاریخی، نگاهی به روش تفسیر آمنه ودود با تمرکز بر تفسیر آیه 34 سورة النساء »1394]</ref>
+آمنه ودود در سپتامبر ۱۹۵۲م در خانواده‌ای مسیحی و سیاه‌پوست در مریلند ایالات متحده متولد شد. وی در  ۱۹۷۲م و پس از آشنایی تصادفی با متنی از قرآن، به اسلام گروید و نام خود را به آمنه ودود تغییر داد. همزمان با این تحول، رشتۀ تحصیلی خود را به مطالعات اسلامی تغییر داد. ودود پس از تسلط بر زبان عربی، موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد در رشتۀ مطالعات خاورمیانه و دکتری در رشتۀ مطالعات اسلامی و عربی از دانشگاه میشیگان شد.<ref>عباسی و موسوی، «قرائتی نو از قرآن با ره‌یافتی زن‌محور بررسی دیدگاه‌های آمنه ودود در کتاب قرآن و زن»،  1394ش، ص13،</ref>
-ودود دوره کارشناسی ارشد خود را در رشته مطالعات خاورمیانه گذرانده و دکترای خود را در رشته ادبیات عرب و مطالعات اسلامی از دانشگاه میشیگان دریافت کرد. او در دانشگاه قاهره زبان عربی را آموخت.
+=== فعالیت‌های علمی ===
+وی از ۱۹۹۲م به‌عنوان استاد دین و فلسفه در دانشگاه ویرجینیای کامن ولث به تدریس پرداخت و در ادامه در دانشگاه‌هایی در لیبی و مالزی نیز فعالیت آموزشی داشت. او همچنین به عضویت انجمن «خواهران مسلمان» درآمد که با هدف مقابله با تفسیرهای تبعیض‌آمیز علیه زنان در متون دینی تأسیس شده بود. نویسندگان شهرت علمی ودود را  به‌طور عمده مرهون انتشار کتاب «قرآن و زن» در ۱۹۹۲م در مالزی می‌دانند. این کتاب بارها تجدید چاپ و به زبان‌های متعددی از جمله اندونزیایی، عربی، اسپانیایی، مالایی و ایتالیایی ترجمه شده است. وی در ۲۰۱۰م در فهرست ۵۰۰ مسلمان تأثیرگذار جهان قرار گرفت. از دیگر آثار شاخص او در حوزۀ مطالعات زنان و اسلام، کتاب «جهاد جنسیت: اصلاحاتی در اسلام» است. در ۲۰۱۲م به پاس خدمات علمی ودود، مجموعه‌ای با عنوان «جهاد برای برابری» شامل ۳۲ مقاله در بررسی زندگی، آراء و آثار وی توسط دوستان و شاگردان وی منتشر شد.<ref>عباسی و موسوی، «قرائتی نو از قرآن با ره‌یافتی زن‌محور بررسی دیدگاه‌های آمنه ودود در کتاب قرآن و زن»،  1394ش، ص13،</ref>
-ودود شاگرد فضل الرحمان ملک و تحت تأثیر اندیشه‌های روش‌شناسانه او بوده‌است. وی چند سال در دانشگاه مالزی تدریس کرد، چند سال استاد دانشگاه اندونزی بود و همچنین در دانشگاه ویرجینیا در آمریکا تدریس کرد.<ref>[https://fa.wikipedia.org/wiki/ «ودود، آمنه »، در ویکی پدیا]
+=== مواضع و اقدامات بحث‌برانگیز ===
-</ref><ref>عباسی و موسوی، «قرائتی نو از قرآن با ره‌یافتی زن‌محور بررسی دیدگاه‌های آمنه ودود در کتاب قرآن و زن»،  1394ش، ص13،</ref>
+از اقدامات بحث‌برانگیز ودود که بازتاب‌های گسترده‌ای در پی‌داشت، اقامۀ نماز جماعت مختلط (با حضور مردان و زنان) در  ۲۰۰۵م بود. وی در سخنرانی خود در مصلای مرکزی مسلمانان، با استناد به برداشت شخصی از قرآن، مدعی شد که هیچ منع صریحی برای امامت زنان در نماز جماعت وجود ندارد. این اقدام با واکنش‌های تندی از سوی برخی گروه‌های مسلمان مواجه شد و حتی به تهدید جانی علیه وی منجر شد. ودود در سه دهۀ اخیر، تمرکز پژوهشی خود را بر بازخوانی قرآن از منظر فمینیستی قرار داده و با مرور انتقادی سنت تفسیری گذشته، کوشیده است قرائتی زنانه از متن مقدس ارائه دهد. محققان کتاب «قرآن و زن» را نمونۀ شاخص این تلاش‌ها و عصارۀ دیدگاه‌های تفسیری او در این زمینه ارزیابی می‌کنند.<ref>عباسی و موسوی، «قرائتی نو از قرآن با ره‌یافتی زن‌محور بررسی دیدگاه‌های آمنه ودود در کتاب قرآن و زن»،  1394ش، ص13،</ref>
-به‌ نظر وی، پست‌مدرنیسم نهضتی مدافع «بازاندیشی» و «بازسازی» گذشته است و این فرایند برای آفریدن آینده‌ای تکثّرگراتر و سازگارتر ضروری است. این تفکّر وی را در کنار محقّقانی چون محمّد ارکون و محمّد شحرور قرار می‌دهد که هر دو متأثّر از محقّقان پست‌مدرن بودند. هر سه این افراد در صدد انتقاد از روش‌های تثبیت‌شدۀ پژوهش‌های اسلامی و در پی آگاهی‌دادن به انفسی بودن مواضعی برآمدند که درست انگاشته می‌شوند. ودود و شیوه مواجهه او با متن قرآن بر شماری از فمنیست‌های مسلمان تأثیر بسیار نهاد که از آن میان، اسماء بارلاس (1950م) به اذعان خود ودود، از همه به شیوۀ او نزدیکتر است. آمنه ودود متأهل است و پنج فرزند و چند نوه دارد. او اکنون بازنشسته شده‌ است.
 ==دیدگاه==
@@ خط ۲۳: / خط ۲۲: @@
 ==نقد دیدگاه‌==
-برخی از محققان در نقد دیدگاه‌های آمنه ودود نوشته‌اند که روح کلی حاکم بر قرآن به‌طور مطلق و در مورد تمامی احکام قابل‌اجرا نیست؛ زیرا در بحث‌های مربوط به احکام عبادی و بعضی احکام اجتماعی مانند [[ازدواج]]، [[طلاق]]، خمس و زکات، از آنجا که عقل بشر قادر به رسیدن به جزئیات آن  نیست، احکام آن به‌تفصیل و ملاک‌های کلی به‌طور کامل بیان شده و وظیفه هر فرد تبعیت از آن در جزئیات  است. جهت سازگاری قرآن با شرایط زمان، گاه باید معنای پنهان آیه را به دست آورد و توجه به روح حاکم بر قرآن به‌تنهایی نمی‌تواند معنای پنهان آیات را آشکار نماید. معنای پنهان باید با ظاهر همان آیه و پیام‌های آشکار و پنهان آیات دیگر تناسب داشته باشد. <ref>[https://www.gisoom.com/book/11144330/ کلانتری، ابراهیم؛ گوهریان، کوروش، «قرآن چگونگی پاسخگویی به نیازهای زمان»1386ش]
+مهم‌ترین نقدی که بر روش تفسیری اولیۀ آمنه ودود و برخی جریان‌های فمینیستی مرتبط وارد شده، این است که تأکید بر «روح کلی» حاکم بر قرآن نمی‌تواند به‌طور مطلق در مورد تمامی احکام آن اعمال شود.<ref>[https://www.gisoom.com/book/11144330/ کلانتری، ابراهیم؛ گوهریان، کوروش، «قرآن چگونگی پاسخگویی به نیازهای زمان»1386ش]
-</ref>
+</ref>[۱] در حوزۀ احکام عبادی و نیز بخشی از احکام اجتماعی مانند ازدواج، طلاق، خمس و زکات، از آنجا که عقل بشر به طور مستقل قادر به درک جزئیات و حکمت‌های کامل آنها نیست، این احکام به صورت تفصیلی و با بیان مناطات کلی تشریح شده‌اند و وظیفۀ مکلف، تبعیت از همان جزئیات است. برای سازگاری قرآن با شرایط متغیر زمانی، گاه نیاز به استنباط معنای عمیق‌تر (باطن) آیات وجود دارد و صرف توجه به روح کلی، بدون در نظر گرفتن ظاهر آیات و تناسب با دیگر مفاهیم قرآنی، نمی‌تواند به کشف این معانی بینجامد.<ref> Hidayatulah, Aysha (2014). Feminist Edges of the Quran. Newyork: Oxford university press.ص 140</ref>
+در نقد رویکرد تساوی‌خواهانۀ مبتنی بر این روش، عایشه هدایت‌الله ـ که خود از فمینیست‌های اسلامی است ـ متذکر شده است که رویکرد آزادی‌خواهانه (لیبرال) فمینیستی، گاه به صورت تقلیدی (سهوی یا عمدی) در آثار فمینیستی بازتولید می‌شود. به اعتقاد وی، لازم است مشخص شود کدام نوع «تساوی» مدنظر است و این مدعا بر پایه تحقیقات نظری و فلسفی مستدل به اثبات برسد.<ref>Hidayatulah, Aysha (2014). Feminist Edges of the Quran. Newyork: Oxford university press.ص 140</ref>
+از جمله نقدهای جزئی‌تر مطرح شده بر دیدگاه ودود می‌توان به این موارد اشاره کرد:
+- احتمال وقوع «تفسیر به رأی» در بازخوانی قرآن برای نیل به اهداف فمینیستی؛
+- فهم و تفسیر قرآن بدون ارجاع کافی به سنت نبوی؛
+- محدودکردن تفاوت‌های زن و مرد صرفاً به تفاوت‌های زیست‌شناختی؛
+- عدم توجه کافی به علوم قرآنی و اسلامی در فرآیند فهم قرآن؛
+- ادعای پاسخگویی قرآن به نیازهای دوران معاصر تنها با تکیه بر روح کلی آن؛
+- برداشت‌های مشخص شده به‌عنوان نادرست از مفاهیم کلیدی چون «قوّامون»، «ضَرب» و «دَرَجه»؛
-برخی از محققان در نقد تساوی‌خواهی با این روش نوشته‌اند که رویکرد آزادی‌خواهی یا لیبرالیسم فمینیستی، مورد تقلید سهوی یا عمدی فمینیست‌ها در آثارشان بوده است. در حالی که باید مشخص نمایند چه نوع تساوی مدنظر آنان است و آن را براساس تحقیقات نظری و فلسفی به اثبات رسانند.<ref> Hidayatulah, Aysha (2014). Feminist Edges of the Quran. Newyork: Oxford university press.ص 140</ref>
+- وصف‌کردن زبان قرآن به‌عنوان زبانی «جنسیتی».<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1190576/ حسینی، مریم السادات، «نقدی بر کتاب قرآن و زن نگاشته آمنه ودود»1395ش]</ref>
-تفسیر به رأی در بازخوانی قرآن جهت رسیدن به اهداف فمینیستی، فهم و تفسیر قرآن بدون مراجعه به سنت، انحصار تفاوت‌های مرد و زن به تفاوت‌های زیست‌شناختی، انکار اهمیت علوم قرآنی و اسلامی در فهم قرآن، ادعای پاسخگویی قرآن به نیازهای روز با توجه به روح و هدف قرآن، برداشت‌های نادرست از مفاهیم واژگانی چون «قوّامون»، «ضَرب» و «دَرَجه» و زبان قرآن را زبان جنسیتی دانستن از جمله نقدهایی است که منتقدان بر بر دیدگاه ودود وارد کرده‌اند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1190576/ حسینی، مریم السادات، «نقدی بر کتاب قرآن و زن نگاشته آمنه ودود»1395ش]</ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس|۲|گروه=پانویس|اندازه=ریز}}
 ==منابع==
-*«آمنه، ودود»در ویکی پدیا،بازدید 10 بهمن 1401ش
+*خندق‌آبادی، حسین، «متن‌گرایی تاریخی؛ نگاهی به روش تفسیری آمنه ودود با تمرکز بر تفسیر آیة 34 سورة النّساء»،مجلۀ سراج منیر (دانشگاه علامه طباطبایی) شمارۀ 18،  1394ش.
-*طالبی، میلاد؛آمنه، ودود، «تفسیر قرآن بر پایه حقوق زنان، دین آنلاین» 20 تیر 1399ش
+* بیرامی، رقیه و دیگران، «از هرمنوتیک توحیدی تا پارادایم توحیدی؛ بررسی تطور روش‌شناسی آمنه ودود در فهم قرآن»، دوفصلنامۀ علمی پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن،  شمارۀ 12، 1397ش.
-*خندق‌آبادی،حسین،«متن‌گرایی تاریخی؛ نگاهی به روش تفسیری آمنه ودود با تمرکز بر تفسیر آیة 34 سورة النّساء»،سراج منیر(دانشگاه علامه طباطبایی) بهار 1394 ش، شماره 18،ص از 41 تا 76
+*حسینی، «نقدی بر کتاب قرآن و زن نگاشته آمنه ودود»، مجلۀ گلستان قرآن، شمارۀ 9، 1395ش.
-* بیرامی،رقیه؛ محمدحسن صانعی‌پور؛ محمود کریمی بنادکوهی؛ لیلا السادات مروجی،((از هرمنوتیک توحیدی تا پارادایم توحیدی؛ بررسی تطور روش‌شناسی آمنه ودود در فهم قرآن))،دوفصلنامه علمی پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن،دوره 6، شماره 2، شماره پیاپی 12، بهار و تابستان 1397ش، صفحه 11-32
+*طالبی، میلاد، «تفسیر قرآن بر پایه حقوق زنان»، وب‌سایت دین آنلاین، تاریخ درج مطلب: 20 تیر 1399ش.
-*حسینی،((نقدی بر کتاب قرآن و زن نگاشته آمنه ودود))، گلستان قرآن تابستان 1395ش، شماره 9، ص  23 تا 25
+*عباسی، مهرداد، موسوی، متینه السادات، «قرائتی نو از قرآن با ره‌یافتی زن‌محور بررسی دیدگاه‌های آمنه ودود در کتاب قرآن و زن»، مجلۀ پژوهش‎نامه زنان، شماره، 3،  1394ش.
-*عباسی، مهرداد، موسوی، متینه السادات، «قرائتی نو از قرآن با ره‌یافتی زن‌محور بررسی دیدگاه‌های آمنه ودود در کتاب قرآن و زن»، مجلۀ پژوهش‎نامه زنان، شماره، 3، پاییز 1394ش.
+*کلانتری، ابراهیم؛ گوهریان؛ کورش،«قرآن و چگونگی پاسخگویی به نیاز‌های زمان»، دفتر نشر معارف، 1386ش.
-*کلانتری، ابراهیم؛ گوهریان؛ کورش،« قرآن و چگونگی پاسخگویی به نیاز‌های زمان»، دفتر نشر معارف، 1386ش