ابرابزار
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:پالان.jpg|جایگزین=پالان‌دوزی-سنندج|بندانگشتی|تصویر چند پالان در کارگاهی در شهر بانه]]
{{درشت|'''پالان'''}}؛ پوشاک ضخیم آکنده از پشم، کاه یا پوشال که بر پشت حیوان بارکش می‌نهند.
{{درشت|'''پالان'''}}؛ پوشاک ضخیم آکنده از پشم، کاه یا پوشال که بر پشت حیوان بارکش می‌نهند.{{سخ}}پالان یک وسیله شبیه به زین است که روی کمر یا پشت چهارپایان قرار می‌گیرد تا هم حیوان بار کمتری تحمل کند و هم سوار شدن یا حمل بار برای انسان راحت‌تر باشد. برخلاف زین که مخصوص اسب‌ها و صرفاً برای سواری به‌کار می‌رود، پالان برای حمل بار و همچنین حمل مسافر روی چهارپایان مانند [[خر|الاغ]]، قاطر استفاده می‌شود. ساختار پالان معمولاً از پارچه یا گونی است که داخل آن با کاه یا پوشال پر می‌شود و دوخت آن به دقت و با ظرافت خاصی انجام می‌شود تا ضمن حمایت از حیوان، استحکام کافی برای حمل بار را داشته باشد.
 
پالان یک وسیله شبیه به زین است که روی کمر یا پشت چهارپایان قرار می‌گیرد تا هم حیوان بار کمتری تحمل کند و هم سوار شدن یا حمل بار برای انسان راحت‌تر باشد. برخلاف زین که مخصوص اسب‌ها و صرفاً برای سواری به‌کار می‌رود، پالان برای حمل بار و همچنین حمل مسافر روی چهارپایان مانند [[خر|الاغ]]، قاطر استفاده می‌شود. ساختار پالان معمولاً از پارچه یا گونی است که داخل آن با کاه یا پوشال پر می‌شود و دوخت آن به دقت و با ظرافت خاصی انجام می‌شود تا ضمن حمایت از حیوان، استحکام کافی برای حمل بار را داشته باشد.


== معرفی پالان ==
== معرفی پالان ==
خط ۸: خط ۹:


== انواع پالان ==
== انواع پالان ==
[[پرونده:پالان۱.jpg|جایگزین=پالان قجری|بندانگشتی|پالان مسافری در دست پیرمرد پالان دوز رشتی]]
پالان انواع مختلفی دارد که هر کدام با توجه به نوع حیوان، کاربرد و منطقه‌ای که در آن استفاده می‌شود، ویژگی‌های خاص خود را دارند:
پالان انواع مختلفی دارد که هر کدام با توجه به نوع حیوان، کاربرد و منطقه‌ای که در آن استفاده می‌شود، ویژگی‌های خاص خود را دارند:
# '''پالان باربری:''' این نوع پالان برای حمل بار روی چهارپایان مانند الاغ، قاطر و خر استفاده می‌شود. ساختار آن محکم و ضخیم است تا بتواند بار سنگین را تحمل کند.
# '''پالان باربری:''' این نوع پالان برای حمل بار روی چهارپایان مانند الاغ، قاطر و خر استفاده می‌شود. ساختار آن محکم و ضخیم است تا بتواند بار سنگین را تحمل کند.
خط ۳۴: خط ۳۴:
در [[امثال و حکم|امثال و حِکم]] ایرانیان، به واژهٔ پالان و موارد کاربرد آن اشاره شده است. برای مثال، «آدم نادان را داخل پالان خر گذاشتند، گفت: چرا پاهام بیرون است»؛<ref>ذوالفقاری، فرهنگ بزرگ ضرب‌المثل‌های فارسی، ج1، ۱۳۸۸ش، ص205.</ref> «از [[خر]] لخت، پالان نمی‌توان برداشت»؛<ref>خضرایی، فرهنگ‌نامهٔ امثال و حکم ایرانی، ۱۳۸۲ش، ص۲۲۳.</ref> «اول خر می‌خرند، بعد پالان را»؛<ref>دهگان، فرهنگ جامع ضرب‌المثل‌های فارسی، ۱۳۸۳ش، ص۱۷۰.</ref> «این خر نشد، خر دیگر، پالون می‌سازیم، رنگ دیگر»؛<ref>خضرایی، فرهنگ‌نامهٔ امثال و حکم ایرانی، ۱۳۸۲ش، ص۲۲۳؛ عسکری‌عالم، فرهنگ عامهٔ لرستان، ج3، ۱۳۸۶–۱۳۸۷ش، ص65؛ امینی، فرهنگ عوام، ج1، ۱۳۵۰ش، ص72.</ref> «پالان ترمه، خر را عوض نمی‌کند»؛<ref>شاملو، کتاب کوچه، ۱۳۸۵ش، ص۲۴۶؛ انوری، فرهنگ بزرگ سخن، ج2، ۱۳۸۱ش، ص1258؛ خضرایی، فرهنگ‌نامهٔ امثال و حکم ایرانی، ۱۳۸۲ش، ص۲۲3.</ref> «پالانش کج شده (از دین برگشته است)»؛<ref>امینی، فرهنگ عوام، ج1، ۱۳۵۰ش، ص130؛ خضرایی، فرهنگ‌نامهٔ امثال و حکم ایرانی، ۱۳۸۲ش، ص۲۲4.</ref> «پالان کسی کج بودن (کنایه از رفتاری غیراخلاقی و ناروا داشتن)»؛<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/پالان معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه پالان.]</ref> «دستش به خر نمی‌رسد، به پالانش می‌زند»؛ «پالان خر دجال است (کاری که انجام آن دیر شده).<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/پالان دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه پالان.]</ref>
در [[امثال و حکم|امثال و حِکم]] ایرانیان، به واژهٔ پالان و موارد کاربرد آن اشاره شده است. برای مثال، «آدم نادان را داخل پالان خر گذاشتند، گفت: چرا پاهام بیرون است»؛<ref>ذوالفقاری، فرهنگ بزرگ ضرب‌المثل‌های فارسی، ج1، ۱۳۸۸ش، ص205.</ref> «از [[خر]] لخت، پالان نمی‌توان برداشت»؛<ref>خضرایی، فرهنگ‌نامهٔ امثال و حکم ایرانی، ۱۳۸۲ش، ص۲۲۳.</ref> «اول خر می‌خرند، بعد پالان را»؛<ref>دهگان، فرهنگ جامع ضرب‌المثل‌های فارسی، ۱۳۸۳ش، ص۱۷۰.</ref> «این خر نشد، خر دیگر، پالون می‌سازیم، رنگ دیگر»؛<ref>خضرایی، فرهنگ‌نامهٔ امثال و حکم ایرانی، ۱۳۸۲ش، ص۲۲۳؛ عسکری‌عالم، فرهنگ عامهٔ لرستان، ج3، ۱۳۸۶–۱۳۸۷ش، ص65؛ امینی، فرهنگ عوام، ج1، ۱۳۵۰ش، ص72.</ref> «پالان ترمه، خر را عوض نمی‌کند»؛<ref>شاملو، کتاب کوچه، ۱۳۸۵ش، ص۲۴۶؛ انوری، فرهنگ بزرگ سخن، ج2، ۱۳۸۱ش، ص1258؛ خضرایی، فرهنگ‌نامهٔ امثال و حکم ایرانی، ۱۳۸۲ش، ص۲۲3.</ref> «پالانش کج شده (از دین برگشته است)»؛<ref>امینی، فرهنگ عوام، ج1، ۱۳۵۰ش، ص130؛ خضرایی، فرهنگ‌نامهٔ امثال و حکم ایرانی، ۱۳۸۲ش، ص۲۲4.</ref> «پالان کسی کج بودن (کنایه از رفتاری غیراخلاقی و ناروا داشتن)»؛<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/پالان معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه پالان.]</ref> «دستش به خر نمی‌رسد، به پالانش می‌زند»؛ «پالان خر دجال است (کاری که انجام آن دیر شده).<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/پالان دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه پالان.]</ref>


در ادبیات رسمی ایرانیان نیز، شاعران و نویسندگان بسیاری از واژهٔ پالان استفاده کرده‌اند. برای مثال، [[فردوسی]] می‌گوید:<ref>[https://ganjoor.net/ferdousi/shahname/bahgoor/sh12 فردوسی، شاهنامه، پادشاهی بهرام گور، بخش 12، بیت 5، وب‌سایت گنجور]</ref>{{سخ}}
در ادبیات رسمی ایرانیان نیز، شاعران و نویسندگان بسیاری از واژهٔ پالان استفاده کرده‌اند. برای مثال، [[فردوسی]] می‌گوید:<ref>[https://ganjoor.net/ferdousi/shahname/bahgoor/sh12 فردوسی، شاهنامه، پادشاهی بهرام گور، بخش 12، بیت 5، وب‌سایت گنجور]</ref>
{{آغاز نستعلیق}}
{{آغاز نستعلیق}}
  {{شعر|نستعلیق}}
  {{شعر|نستعلیق}}
خط ۴۱: خط ۴۱:
  {{پایان نستعلیق}}
  {{پایان نستعلیق}}


[[ناصر خسرو|ناصرخسرو]] نیز گفته است:<ref>[https://ganjoor.net/naserkhosro/divann/ghaside-naser/sh179 ناصرخسرو، دیوان اشعار، قصاید، قصیده شماره 179، بیت 23، وب‌سایت گنجور.]</ref>{{سخ}}
[[ناصر خسرو|ناصرخسرو]] نیز گفته است:<ref>[https://ganjoor.net/naserkhosro/divann/ghaside-naser/sh179 ناصرخسرو، دیوان اشعار، قصاید، قصیده شماره 179، بیت 23، وب‌سایت گنجور.]</ref>
{{آغاز نستعلیق}}
{{آغاز نستعلیق}}
  {{شعر|نستعلیق}}
  {{شعر|نستعلیق}}
خط ۴۷: خط ۴۷:
  {{پایان شعر}}
  {{پایان شعر}}
  {{پایان نستعلیق}}
  {{پایان نستعلیق}}
[[مولانا]] نیز در اشعار خود از این واژه بهره گرفته و می‌گوید:<ref>[https://ganjoor-net.translate.goog/moulavi/masnavi/daftar2/sh18?_x_tr_sl=fa&_x_tr_tl=en&_x_tr_hl=en&_x_tr_pto=op,sc مولانا، مثنوی معنوی، دفتر دوم، بخش 18، بیت 82، وب‌سایت گنجور.]</ref>{{سخ}}
[[مولانا]] نیز در اشعار خود از این واژه بهره گرفته و می‌گوید:<ref>[https://ganjoor-net.translate.goog/moulavi/masnavi/daftar2/sh18?_x_tr_sl=fa&_x_tr_tl=en&_x_tr_hl=en&_x_tr_pto=op,sc مولانا، مثنوی معنوی، دفتر دوم، بخش 18، بیت 82، وب‌سایت گنجور.]</ref>
{{آغاز نستعلیق}}
{{آغاز نستعلیق}}
  {{شعر|نستعلیق}}
  {{شعر|نستعلیق}}