| خط ۷: | خط ۷: | ||
=== فعالیتهای علمی === | === فعالیتهای علمی === | ||
وی از ۱۹۹۲م بهعنوان استاد دین و فلسفه در دانشگاه ویرجینیای کامن ولث به تدریس پرداخت و در ادامه در دانشگاههایی در لیبی و مالزی نیز فعالیت آموزشی داشت. او همچنین به عضویت انجمن «خواهران مسلمان» درآمد که با هدف مقابله با تفسیرهای تبعیضآمیز علیه زنان در متون دینی تأسیس شده بود. نویسندگان شهرت علمی ودود را بهطور عمده مرهون انتشار کتاب «قرآن و زن» در ۱۹۹۲م در مالزی میدانند. این کتاب بارها تجدید چاپ و به زبانهای متعددی از جمله اندونزیایی، عربی، اسپانیایی، مالایی و ایتالیایی ترجمه شده است | وی از ۱۹۹۲م بهعنوان استاد دین و فلسفه در دانشگاه ویرجینیای کامن ولث به تدریس پرداخت و در ادامه در دانشگاههایی در لیبی و مالزی نیز فعالیت آموزشی داشت. او همچنین به عضویت انجمن «خواهران مسلمان» درآمد که با هدف مقابله با تفسیرهای تبعیضآمیز علیه زنان در متون دینی تأسیس شده بود. نویسندگان شهرت علمی ودود را بهطور عمده مرهون انتشار کتاب «قرآن و زن» در ۱۹۹۲م در مالزی میدانند. این کتاب بارها تجدید چاپ و به زبانهای متعددی از جمله اندونزیایی، عربی، اسپانیایی، مالایی و ایتالیایی ترجمه شده است.<ref>عباسی و موسوی، «قرائتی نو از قرآن با رهیافتی زنمحور بررسی دیدگاههای آمنه ودود در کتاب قرآن و زن»، 1394ش، ص13،</ref> | ||
=== مواضع و اقدامات بحثبرانگیز === | === مواضع و اقدامات بحثبرانگیز === | ||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
==دیدگاه== | ==دیدگاه== | ||
آمنه ودود، قرآنپژوه فمینیست، با تکیه بر رویکرد هرمنوتیکیِ «توحیدی» که متأثر از روششناسی فضلالرحمن است، به بازخوانی قرآن میپردازد. ودود معتقد است قرآن در بافت تاریخی و فرهنگی عربستان دوره نزول پاسخگوی مسائل اخلاقی، اجتماعی و دینی آن جامعه بوده و باید میان احکام عبادی ثابت و بخشهای عام و قابل تطبیق قرآن تمایز قائل شد.<ref>خندقآبادی، | آمنه ودود، قرآنپژوه فمینیست، با تکیه بر رویکرد هرمنوتیکیِ «توحیدی» که متأثر از روششناسی فضلالرحمن است، به بازخوانی قرآن میپردازد. ودود معتقد است قرآن در بافت تاریخی و فرهنگی عربستان دوره نزول پاسخگوی مسائل اخلاقی، اجتماعی و دینی آن جامعه بوده و باید میان احکام عبادی ثابت و بخشهای عام و قابل تطبیق قرآن تمایز قائل شد.<ref>خندقآبادی، «متنگرایی تاریخی؛ نگاهی به روش تفسیری آمنه ودود با تمرکز بر تفسیر آیة 34 سورة النّساء»، 1394ش، ص43</ref> | ||
وی تفسیرهای سنتی از آیات مرتبط با زنان را ناشی از فهم ناقص و تحمیل پیشفرضهای مردانه بر قرآن میداند و بر این باور است که بسیاری از تفاسیر، راهحلهای خاص تاریخی قرآن را به عنوان اصولی جهانشمول تلقی کردهاند. | وی تفسیرهای سنتی از آیات مرتبط با زنان را ناشی از فهم ناقص و تحمیل پیشفرضهای مردانه بر قرآن میداند و بر این باور است که بسیاری از تفاسیر، راهحلهای خاص تاریخی قرآن را به عنوان اصولی جهانشمول تلقی کردهاند. ودود با تأکید بر انعطافپذیری قرآن، معتقد است که روح حاکم بر قرآن، عدالت، اخلاق و معنویت است، نه تقلید صرف از ساختارهای اجتماعی صدر اسلام.<ref>[https://www.dinonline.com/19327 طالبی، «تفسیر قرآن بر پایه حقوق زنان»، دینآنلاین.]</ref> | ||
ودود در تحلیل آیاتی مانند شهادت، ارث، تعدد زوجات و حضانت، بر نقش بافت تاریخی در شکلگیری این احکام تأکید میکند | ودود در تحلیل آیاتی مانند شهادت، ارث، تعدد زوجات و حضانت، بر نقش بافت تاریخی در شکلگیری این احکام تأکید میکند و معتقد است قرآن در جهت بهبود وضعیت زنان در جامعه آن زمان گام برداشته است.<ref>[https://www.dinonline.com/19327 طالبی، «تفسیر قرآن بر پایه حقوق زنان»، دینآنلاین.]</ref> به باور او، حتی در مواردی که ظاهر آیات به تفاوت حقوقی زن و مرد اشاره دارد، میتوان با توجه به مقاصد عدالتخواهانه قرآن، قرائتی مبتنی بر برابری ارائه داد.<ref> بارلاس، «بازخوانی متن مدس از منظر زنان، تفسیر آمنه ودود از قرآن»، ترجمۀ مهداد عباسی و منیه السادات موسوی، مجلۀ پژوهش شمارۀ 139، 1392ش، ص24. </ref> | ||
در اثر بعدی خود با عنوان «جهاد جنسیت»، ودود رویکرد پیشین خویش را بازنگری کرده و بیشتر به نقش زمینه تاریخی و اجتماعی در شکلگیری متن مقدس توجه نشان میدهد. این تحول فکری، وجوه اشتراکی میان دیدگاه او و برخی فمینیستهای سکولار ایجاد کرده است.<ref>خندقآبادی، | در اثر بعدی خود با عنوان «جهاد جنسیت»، ودود رویکرد پیشین خویش را بازنگری کرده و بیشتر به نقش زمینه تاریخی و اجتماعی در شکلگیری متن مقدس توجه نشان میدهد. این تحول فکری، وجوه اشتراکی میان دیدگاه او و برخی فمینیستهای سکولار ایجاد کرده است.<ref>خندقآبادی، «متنگرایی تاریخی؛ نگاهی به روش تفسیری آمنه ودود با تمرکز بر تفسیر آیة 34 سورة النّساء»، 1394ش، ص69.</ref> | ||
==نقد دیدگاه== | ==نقد دیدگاه== | ||
مهمترین نقدی که بر روش تفسیری اولیۀ آمنه ودود و برخی جریانهای فمینیستی مرتبط وارد شده، این است که تأکید بر «روح کلی» حاکم بر قرآن نمیتواند بهطور مطلق در مورد تمامی احکام آن اعمال شود.<ref> | مهمترین نقدی که بر روش تفسیری اولیۀ آمنه ودود و برخی جریانهای فمینیستی مرتبط وارد شده، این است که تأکید بر «روح کلی» حاکم بر قرآن نمیتواند بهطور مطلق در مورد تمامی احکام آن اعمال شود.<ref>کلانتری و گوهریان، قرآن چگونگی پاسخگویی به نیازهای زمان، 1386ش، ص35. | ||
</ref> | </ref> در حوزۀ احکام عبادی و نیز بخشی از احکام اجتماعی مانند ازدواج، طلاق، خمس و زکات، از آنجا که عقل بشر به طور مستقل قادر به درک جزئیات و حکمتهای کامل آنها نیست، این احکام به صورت تفصیلی و با بیان مناطات کلی تشریح شدهاند و وظیفۀ مکلف، تبعیت از همان جزئیات است. برای سازگاری قرآن با شرایط متغیر زمانی، گاه نیاز به استنباط معنای عمیقتر (باطن) آیات وجود دارد و صرف توجه به روح کلی، بدون در نظر گرفتن ظاهر آیات و تناسب با دیگر مفاهیم قرآنی، نمیتواند به کشف این معانی بینجامد.<ref> Hidayatulah, Aysha (2014). Feminist Edges of the Quran. Newyork: Oxford university press.ص 140</ref> | ||
در نقد رویکرد تساویخواهانۀ مبتنی بر این روش، عایشه هدایتالله ـ که خود از فمینیستهای اسلامی است ـ متذکر شده است که رویکرد آزادیخواهانه (لیبرال) فمینیستی، گاه به صورت تقلیدی (سهوی یا عمدی) در آثار فمینیستی بازتولید میشود. به اعتقاد وی، لازم است مشخص شود کدام نوع «تساوی» مدنظر است و این مدعا بر پایه تحقیقات نظری و فلسفی مستدل به اثبات برسد.<ref>Hidayatulah, Aysha (2014). Feminist Edges of the Quran. Newyork: Oxford university press.ص 140</ref> | در نقد رویکرد تساویخواهانۀ مبتنی بر این روش، عایشه هدایتالله ـ که خود از فمینیستهای اسلامی است ـ متذکر شده است که رویکرد آزادیخواهانه (لیبرال) فمینیستی، گاه به صورت تقلیدی (سهوی یا عمدی) در آثار فمینیستی بازتولید میشود. به اعتقاد وی، لازم است مشخص شود کدام نوع «تساوی» مدنظر است و این مدعا بر پایه تحقیقات نظری و فلسفی مستدل به اثبات برسد.<ref>Hidayatulah, Aysha (2014). Feminist Edges of the Quran. Newyork: Oxford university press.ص 140</ref> | ||
| خط ۴۱: | خط ۴۱: | ||
- برداشتهای مشخص شده بهعنوان نادرست از مفاهیم کلیدی چون «قوّامون»، «ضَرب» و «دَرَجه»؛ | - برداشتهای مشخص شده بهعنوان نادرست از مفاهیم کلیدی چون «قوّامون»، «ضَرب» و «دَرَجه»؛ | ||
- وصفکردن زبان قرآن بهعنوان زبانی «جنسیتی».<ref> | - وصفکردن زبان قرآن بهعنوان زبانی «جنسیتی».<ref>حسینی، «نقدی بر کتاب قرآن و زن نگاشته آمنه ودود»، 1395ش، ص23-25.</ref> | ||
== افتخارات و جوایز == | == افتخارات و جوایز == | ||
| خط ۴۹: | خط ۴۹: | ||
{{پانویس|۲|گروه=پانویس|اندازه=ریز}} | {{پانویس|۲|گروه=پانویس|اندازه=ریز}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* | *بارلاس، اسماء، بازخوانی متن مدس از منظر زنان، تفسیر آمنه ودود از قرآن، ترجمۀ مهداد عباسی و متینةالسادات، موسوی، مجلۀ پژوهش شمارۀ 139، 1392ش | ||
* بیرامی، رقیه و دیگران، «از هرمنوتیک توحیدی تا پارادایم توحیدی؛ بررسی تطور روششناسی آمنه ودود در فهم قرآن»، | *بیرامی، رقیه و دیگران، «از هرمنوتیک توحیدی تا پارادایم توحیدی؛ بررسی تطور روششناسی آمنه ودود در فهم قرآن»، دو فصلنامۀ علمی پژوهشنامۀ تفسیر و زبان قرآن، شمارۀ 12، 1397ش. | ||
*حسینی، «نقدی بر کتاب قرآن و زن نگاشته آمنه ودود»، مجلۀ گلستان قرآن، شمارۀ 9، 1395ش. | *خندقآبادی، حسین، «متنگرایی تاریخی؛ نگاهی به روش تفسیری آمنه ودود با تمرکز بر تفسیر آیة 34 سورة النّساء»، مجلۀ سراج منیر (دانشگاه علامه طباطبایی) شمارۀ 18، 1394ش. | ||
*حسینی، مریم سادات، «نقدی بر کتاب قرآن و زن نگاشته آمنه ودود»، مجلۀ گلستان قرآن، شمارۀ 9، 1395ش. | |||
*طالبی، میلاد، «تفسیر قرآن بر پایه حقوق زنان»، وبسایت دین آنلاین، تاریخ درج مطلب: 20 تیر 1399ش. | *طالبی، میلاد، «تفسیر قرآن بر پایه حقوق زنان»، وبسایت دین آنلاین، تاریخ درج مطلب: 20 تیر 1399ش. | ||
*عباسی، مهرداد، موسوی، متینه السادات، «قرائتی نو از قرآن با رهیافتی زنمحور بررسی دیدگاههای آمنه ودود در کتاب قرآن و زن»، مجلۀ پژوهشنامه زنان، شماره، 3، 1394ش. | *عباسی، مهرداد، موسوی، متینه السادات، «قرائتی نو از قرآن با رهیافتی زنمحور بررسی دیدگاههای آمنه ودود در کتاب قرآن و زن»، مجلۀ پژوهشنامه زنان، شماره، 3، 1394ش. | ||
*کلانتری، | *کلانتری، ابراهیم و گوهریان، کورش، قرآن و چگونگی پاسخگویی به نیازهای زمان، قم، دفتر نشر معارف، 1386ش. | ||
*موسوی، | *موسوی، متینةالسادات، «قرائتی زنمحور از گزارههای اخلاقی قرآن»، مجلۀ مطالعات اخلاق کاربردی، شمارۀ 28، 1391ش. | ||
