بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
==زندگینامه== | ==زندگینامه== | ||
آمنه ودود در 25 سپتامبر ۱۹۵۲م در خانوادهای مسیحی و سیاهپوست در مریلند ایالات متحده متولد شد.<ref>موسوی، «قرائتی زنمحور از گزارههای اخلاقی قرآن»، 1391ش، ص151.</ref> وی در ۱۹۷۲م و پس از آشنایی تصادفی با متنی از قرآن، به اسلام گروید و نام خود را به آمنه ودود تغییر داد. همزمان با این تحول، رشتۀ تحصیلی خود را به مطالعات اسلامی تغییر داد. ودود پس از تسلط بر زبان عربی، موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد در رشتۀ مطالعات خاورمیانه و دکتری در رشتۀ مطالعات اسلامی و عربی از دانشگاه میشیگان شد.<ref>عباسی و موسوی، «قرائتی نو از قرآن با رهیافتی زنمحور بررسی دیدگاههای آمنه ودود در کتاب قرآن و زن»، 1394ش، | آمنه ودود در 25 سپتامبر ۱۹۵۲م در خانوادهای مسیحی و سیاهپوست در مریلند ایالات متحده متولد شد.<ref>موسوی، «قرائتی زنمحور از گزارههای اخلاقی قرآن»، 1391ش، ص151.</ref> وی در ۱۹۷۲م و پس از آشنایی تصادفی با متنی از قرآن، به اسلام گروید و نام خود را به آمنه ودود تغییر داد. همزمان با این تحول، رشتۀ تحصیلی خود را به مطالعات اسلامی تغییر داد. ودود پس از تسلط بر زبان عربی، موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد در رشتۀ مطالعات خاورمیانه و دکتری در رشتۀ مطالعات اسلامی و عربی از دانشگاه میشیگان شد.<ref>عباسی و موسوی، «قرائتی نو از قرآن با رهیافتی زنمحور بررسی دیدگاههای آمنه ودود در کتاب قرآن و زن»، 1394ش، ص130،</ref> | ||
=== فعالیتهای علمی === | === فعالیتهای علمی === | ||
| خط ۱۶: | خط ۱۶: | ||
==دیدگاه== | ==دیدگاه== | ||
آمنه ودود، | آمنه ودود، اسلام را نظامی جامع میداند که باید تجارب و ادراکات زنان را به اندازۀ مردان به رسمیت بشناسد. از دید او، گرچه اصول قرآن بر برابری تأکید دارد، اما در عمل، تفسیر و اجرای تاریخی آن به نفع مردان انحراف یافته است. وی این نابرابری را نه ناشی از ذات اسلام، بلکه محصول قرائت مردانهای میداند که بر سنت تفسیری حاکم شده است. بههمین دلیل، ودود با رویکردی هرمنوتیکی و با نگاهی زنانه به بازخوانی قرآن پرداخته و در کتاب «قرآن و زن» میکوشد برابری کامل زنان و مردان را در تمام مراحل هستی از منظر قرآن اثبات نماید.<ref>عباسی و موسوی، «قرائتی نو از قرآن با رهیافتی زنمحور بررسی دیدگاههای آمنه ودود در کتاب قرآن و زن»، 1394ش، ص144.</ref> | ||
وی معتقد است قرآن در بافت تاریخی و فرهنگی عربستان دورۀ نزول پاسخگوی مسائل اخلاقی، اجتماعی و دینی آن جامعه بوده و باید میان احکام عبادی ثابت و بخشهای عام و قابل تطبیق قرآن تمایز قائل شد.<ref>خندقآبادی، «متنگرایی تاریخی؛ نگاهی به روش تفسیری آمنه ودود با تمرکز بر تفسیر آیة 34 سورة النّساء»، 1394ش، ص43</ref> | |||
وی تفسیرهای سنتی از آیات مرتبط با زنان را ناشی از فهم ناقص و تحمیل پیشفرضهای مردانه بر قرآن میداند و بر این باور است که بسیاری از تفاسیر، راهحلهای خاص تاریخی قرآن را به عنوان اصولی جهانشمول تلقی کردهاند. ودود با تأکید بر انعطافپذیری قرآن، معتقد است که روح حاکم بر قرآن، عدالت، اخلاق و معنویت است، نه تقلید صرف از ساختارهای اجتماعی صدر اسلام.<ref>[https://www.dinonline.com/19327 طالبی، «تفسیر قرآن بر پایه حقوق زنان»، دینآنلاین.]</ref> | وی تفسیرهای سنتی از آیات مرتبط با زنان را ناشی از فهم ناقص و تحمیل پیشفرضهای مردانه بر قرآن میداند و بر این باور است که بسیاری از تفاسیر، راهحلهای خاص تاریخی قرآن را به عنوان اصولی جهانشمول تلقی کردهاند. ودود با تأکید بر انعطافپذیری قرآن، معتقد است که روح حاکم بر قرآن، عدالت، اخلاق و معنویت است، نه تقلید صرف از ساختارهای اجتماعی صدر اسلام.<ref>[https://www.dinonline.com/19327 طالبی، «تفسیر قرآن بر پایه حقوق زنان»، دینآنلاین.]</ref> | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۸: | ||
==نقد دیدگاه== | ==نقد دیدگاه== | ||
مهمترین نقدی که بر روش تفسیری اولیۀ آمنه ودود و برخی جریانهای فمینیستی مرتبط وارد شده، این است که تأکید بر «روح کلی» حاکم بر قرآن نمیتواند بهطور مطلق در مورد تمامی احکام آن اعمال شود.<ref>کلانتری و گوهریان، قرآن چگونگی پاسخگویی به نیازهای زمان، 1386ش، ص35. | مهمترین نقدی که بر روش تفسیری اولیۀ آمنه ودود و برخی جریانهای فمینیستی مرتبط وارد شده، این است که تأکید بر «روح کلی» حاکم بر قرآن نمیتواند بهطور مطلق در مورد تمامی احکام آن اعمال شود.<ref>کلانتری و گوهریان، قرآن چگونگی پاسخگویی به نیازهای زمان، 1386ش، ص35. | ||
</ref> در حوزۀ احکام عبادی و نیز بخشی از احکام اجتماعی مانند ازدواج، طلاق، خمس و زکات، از آنجا که عقل بشر | </ref> در حوزۀ احکام عبادی و نیز بخشی از احکام اجتماعی مانند ازدواج، طلاق، خمس و زکات، از آنجا که عقل بشر بهطور مستقل قادر به درک جزئیات و حکمتهای کامل آنها نیست، این احکام بهصورت تفصیلی و با بیان مناطات کلی تشریح شدهاند و وظیفۀ مکلف، تبعیت از همان جزئیات است. برای سازگاری قرآن با شرایط متغیر زمانی، گاه نیاز به استنباط معنای عمیقتر (باطن) آیات وجود دارد و صرف توجه به روح کلی، بدون در نظر گرفتن ظاهر آیات و تناسب با دیگر مفاهیم قرآنی، نمیتواند به کشف این معانی بینجامد.<ref> Hidayatulah, Aysha (2014). Feminist Edges of the Quran. Newyork: Oxford university press.ص 140</ref> | ||
در نقد رویکرد تساویخواهانۀ | منتقدان در نقد رویکرد تساویخواهانۀ وی متذکر شدهاندکه رویکرد آزادیخواهانه (لیبرال) فمینیستی، گاه بهصورت تقلیدی (سهوی یا عمدی) در آثار فمینیستی بازتولید میشود. به اعتقاد وی، لازم است مشخص شود کدام نوع «تساوی» مدنظر است و این مدعا بر پایۀ تحقیقات نظری و فلسفی مستدل به اثبات برسد.<ref>Hidayatulah, Aysha (2014). Feminist Edges of the Quran. Newyork: Oxford university press.ص 140</ref> | ||
از جمله نقدهای جزئیتر مطرح شده بر دیدگاه ودود میتوان به این موارد اشاره کرد: | از جمله نقدهای جزئیتر مطرح شده بر دیدگاه ودود میتوان به این موارد اشاره کرد: | ||
| خط ۳۶: | خط ۳۸: | ||
- فهم و تفسیر قرآن بدون ارجاع کافی به سنت نبوی؛ | - فهم و تفسیر قرآن بدون ارجاع کافی به سنت نبوی؛ | ||
- محدودکردن تفاوتهای زن و مرد | - محدودکردن تفاوتهای زن و مرد تنها به تفاوتهای زیستشناختی؛ | ||
- عدم توجه کافی به علوم قرآنی و اسلامی در فرآیند فهم قرآن؛ | - عدم توجه کافی به علوم قرآنی و اسلامی در فرآیند فهم قرآن؛ | ||
