|
|
| خط ۳: |
خط ۳: |
| آن اکلی مؤسس و مدیر مؤسسه آموزش دانشگاه لندن میباشد و از سال ۲۰۰۵م از کار دانشگاهی تماموقت بازنشسته شدهاست تا بیشتر به نوشتن و رمانهای جدید خود بپردازد. | | آن اکلی مؤسس و مدیر مؤسسه آموزش دانشگاه لندن میباشد و از سال ۲۰۰۵م از کار دانشگاهی تماموقت بازنشسته شدهاست تا بیشتر به نوشتن و رمانهای جدید خود بپردازد. |
| ==زندگینامه== | | ==زندگینامه== |
| آن اکلی متولد 17 ژانویه 1944م در لندن می باشد. مادرش کاتلین نیمیلر، مددکار اجتماعی و پدرش پروفسور ریچارد تیتماس، تحلیلگر امور اجتماعی و از شالودهگذاران نظام رفاه اجتماعی است. تیموس وقتی «آن» جوان بود او را میستود اما بعدها وقتی «آن» مستقل و یک فمینیست فعال شد، رابطه آنها نیز تیره شد. وی با رابین اُکلی ازدواج کرد و ثمره این ازدواج سه فرزند می باشد. او نویسنده و جامعه شناس است. و دو رمان و تعداد زیادی کتابهای غیر داستانی نوشته است.<ref>[http://www.annoakley.co.uk/ وب سایت ان اکلی] </ref> او اخیرا بر جامعه شناسی بدن و بیوگرافی و زندگی نامه خود متمرکز شده است. | | آن اکلی متولد 17 ژانویه 1944م در لندن می باشد. مادرش کاتلین نیمیلر، مددکار اجتماعی و پدرش پروفسور ریچارد تیتماس، تحلیلگر امور اجتماعی و از شالودهگذاران نظام رفاه اجتماعی است. تیموس وقتی «آن» جوان بود او را میستود اما بعدها وقتی «آن» مستقل و یک فمینیست فعال شد، رابطه آنها نیز تیره شد. وی با رابین اُکلی ازدواج کرد و ثمره این ازدواج سه فرزند می باشد. او نویسنده و جامعه شناس است. و دو رمان و تعداد زیادی کتابهای غیر داستانی نوشته است.<ref>[https://www.annoakley.co.uk/index.html About Ann Oakley"، Ann Oakley's website"] </ref> او اخیرا بر جامعه شناسی بدن و بیوگرافی و زندگی نامه خود متمرکز شده است. |
|
| |
|
| اکلی بهترین کار خود را مطالعه بر روی رابطه [[جنس]] و [[جنسیت]]، کارهای خانگی، زایمان و علوم اجتماعی فمینیست میداند.<ref>وب سایت ان اکلی </ref> | | اکلی بهترین کار خود را مطالعه بر روی رابطه [[جنس]] و [[جنسیت]]، کارهای خانگی، زایمان و علوم اجتماعی فمینیست میداند.<ref>وب سایت ان اکلی </ref> |
| خط ۱۲: |
خط ۱۲: |
|
| |
|
| ==دیدگاهها== | | ==دیدگاهها== |
| پژوهشهای آن اکلی تمرکز خاص و ویژهای بر [[کار خانگی]]، مادری و [[جنسیت]] دارد لذا در مساله کار خانگی اکلی بر این باور است که تضادهای زندگی زناشویی تصویر ایده آلی که این زندگی برای زوجین تصور میکند را به چالش میکشد و معمولا این تصویر با واقعایت زندگی زناشویی در تضاد است او ریشهای این تضاد را در 4 حوزه میداند: | | پژوهشهای آن اکلی بهصورت ویژه بر سه محور کار خانگی، مادری و ساختار جنسیتی خانواده تمرکز دارد. وی تضادهای موجود در زندگی زناشویی را ناشی از تقابل میان تصویر آرمانی ازدواج با واقعیتهای عینی میداند و این تعارض را در چهار حوزه کلی تحلیل میکند: |
| #تقسيم كار جنسي: از [[زنان]] انتظار می رود مسؤوليتهاي كارهای خانه و بچه داری را بر عهده بگيرند و اين يعنی كه [[زنان]] از نظر مالي به [[مردان]] وابسته میشوند و به پولی كه مال خود بدانند، دسترسی ندارند.
| |
| #تفاوتهای نيازهای عاطفی زنان و مردان: از زنان انتظار میرود با كلافگی و عصبانيت شوهر و فرزندانشان بسازند اما خودشان كسی را ندارند كه به او روی بياورند؛
| |
| #تفاوت توان بدنی و بنيه اقتصادی [[زن]] و شوهر: كه ممکن است سبب شود زنان اختياری بر منابع مالی نداشته باشند، از شركت در فعاليتهای اجتماعی ناتوان هستند و حتی با خشونت فيزيکی از جانب شوهر روبرو هستند.
| |
| #سپردن اختيار روابط جنسی و كنترل باروری به دست مردان : به اين معنا كه نيازهای مردان با اهميتتر تلقی میشود و از [[زنان]] انتظار میرود موجبات «لذت» شوهر را فراهم آورند، به نيازهای جنسی او توجه كنند و بر ای او بچه بياورند و بچه داری كنند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/367576 بلالی؛ بختیاری سفر؛ محمدی؛ محققی؛ «عوامل مؤثر بر تضاد نقش های زنان و رابطه آن با تعارضات خانوادگی در شهر همدان» شماره4 زمستان 1395ش ]</ref>
| |
| اکلی کارخانگی زن در جوامع مدرن را دارای ويژگیهای زيرمیداند:
| |
| #انحصاراً زنان آن را انجام میدهند، نه بزرگسالان هر دو جنس؛
| |
| #وابستگی مالی زن به همسرش را نشان میدهد؛
| |
| #كار شمرده نمیشود
| |
| #بر ديگر نقشهای زن برتری و پيشی دارد. وی همچنين معتقد است كه گام برداشتن به سوی برابري جنسيتی، حتی اگر سدهای قانونی و نهادی نيز از سر راه برداشته شوند، با سدی بزرگ به نام وظايف خانهداری زن روبرو است.<ref>بلالی، ؛ بختیاری سفر؛ محمدی؛ محققی؛ «عوامل مؤثر بر تضاد نقش های زنان و رابطه آن با تعارضات خانوادگی در شهر همدان» شماره4 زمستان 1395ش</ref>
| |
|
| |
|
| اوکلى براى مادرى کردن به عنوان نماد آشکار تقسیم کار جنسى، جنبهى اسطورهاى قائل میشود. وى اسطورهى مادرى را مشتمل بر سه ادعاى نادرست میداند:
| | نخست، تقسیم کار جنسیتی که در آن مسئولیت کار خانگی و مراقبت از کودکان به عهده زنان گذاشته میشود و این امر به وابستگی مالی آنان میانجامد. دوم، تفاوت در نیازهای عاطفی زن و شوهر، که در آن زنان موظف به مدیریت عواطف و تنشهای سایر اعضای خانواده هستند، بدون آنکه پشتوانه عاطفی مشابهی دریافت کنند. سوم، تفاوت در توان بدنی و دسترسی اقتصادی، که ممکن است موقعیت چانهزنی زنان را در خانواده تضعیف کند و حتی آنان را در معرض خشونت قرار دهد. چهارم، تحکیم کنترل مردان بر روابط جنسی و تصمیمگیریهای مرتبط با باروری، که در آن تمایلات و نیازهای مردان محوریت دارد و از زنان انتظار میرود پاسخگوی این نیازها باشند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/367576 بلالی؛ بختیاری سفر؛ محمدی؛ محققی؛ «عوامل مؤثر بر تضاد نقش های زنان و رابطه آن با تعارضات خانوادگی در شهر همدان» شماره4 زمستان 1395ش ]</ref> |
| #مادران به کودکان خود نیاز دارند؛
| |
| #کودکان به مادران خود نیاز دارند؛
| |
| #مادرى مظهر بزرگترین دستاورد زندگى زن است <ref>Oakley, Ann (1976) Woman's Work: The Housewife, Past and Present, Vintage Books, NewYork.</ref>.
| |
|
| |
|
| وى سپس براى رد ادعاى نیاز مادر و فرزند به یکدیگر به استدلال میپردازد:
| | اکلی کار خانگی را در جوامع مدرن دارای چند ویژگی متمایز میداند: این کار تقریباً به طور انحصاری توسط زنان انجام میپذیرد؛ عاملی برای وابستگی مالی زن به شوهر محسوب میشود؛ در محاسبات اقتصادی جامعه به عنوان «کار» به رسمیت شناخته نمیشود؛ و غالباً بر دیگر نقشهای اجتماعی و حرفهای زنان اولویت مییابد. به باور او، حتی با رفع موانع قانونی و نهادی، سدی به نام وظایف خانهداری همچنان به عنوان مانعی ساختاری در راه دستیابی به برابری جنسیتی باقی خواهد ماند.<ref>بلالی، ؛ بختیاری سفر؛ محمدی؛ محققی؛ «عوامل مؤثر بر تضاد نقش های زنان و رابطه آن با تعارضات خانوادگی در شهر همدان» شماره4 زمستان 1395ش</ref> |
|
| |
|
| در مورد نیاز مادران به کودکان معمولاً ادعا میشود که همهى زنان از غریزهى مادرى برخوردارند و سلامت روانى مادران زمانى که بچهاى را به دنیا آورند و پرورش او را به دیگرى واگذار کنند، آسیب جدى میبیند. عقیدهى عدهاى آن است که سقط جنین همواره منجر به احساس گناه و احیانا منجر به تشتّت کامل روانى ـ عاطفى میگردد؛ ولى تحقیقات خلاف این ادعاها را نشان میدهند. معمولاً کسانى که به اختیار خود و به دلیل نخواستن بچه، [[سقط جنین]] میکنند، از نظر آزمایشهاى روان درمانى در وضعیت مطلوب و نویدبخشى قرار دارند؛ اما مادرانى که به دلایل پزشکى و علیرغم میل به داشتن بچه سقط جنین میکنند، ممکن است از احساس ناراحتى و پشیمانى طولانى رنج ببرند و این نه به دلیل مخالفت با «طبیعت»، بلکه به سبب مخالفت با میل داشتن فرزند، دوست داشتن و مراقبت ازاوست. <ref>[http://ensani.ir/fa/article/47429 بستان، «کارکردهای خانواده از منظر اسلام و فمنیست »حوزه و دانشگاه، شماره 35 1382ش]</ref> | | وی همچنین با ارائه مفهوم «اسطوره مادری»، باورهای رایج در این زمینه را مورد نقد قرار میدهد. به اعتقاد اکلی، این اسطوره بر سه ادعای نادرست استوار است: اینکه مادران به کودکان خود نیاز ذاتی دارند؛ که کودکان منحصراً به مادران بیولوژیک خود نیازمندند؛ و اینکه مادری عالیترین دستاورد ممکن در زندگی یک زن است.<ref>Oakley, Ann (1976) Woman's Work: The Housewife, Past and Present, Vintage Books, NewYork.</ref>[۳] او با استناد به یافتههای روانشناختی و مطالعات موردی مانند موفقیت فرزندخواندگی، استدلال میکند که میل به مادر شدن بیش از آنکه ریشه در غریزه داشته باشد، محصول شرایط فرهنگی و اجتماعی است و قابلیت مراقبت از کودک امری اکتسابی و آموختنی است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/47429 بستان، «کارکردهای خانواده از منظر اسلام و فمنیست »حوزه و دانشگاه، شماره 35 1382ش]</ref> اکلی همچنین با تکیه بر شواهد میانفرهنگی، ادعای نیاز انحصاری کودک به مادر بیولوژیک را رد کرده و امکان مراقبت جمعی یا توسط افراد دیگر را مطرح میسازد.<ref>بستان، ((کارکردهاى خانواده از منظر اسلام و فمینیسم))،حوزه و دانشگاه 1382 شماره 35</ref> |
|
| |
|
| از سوى دیگر، مادرانِ اجتماعى که کودکان را به فرزندخواندگى میپذیرند، بدون کمک غریزهى مادرىِ بیولوژیک، در [[تربیت]] فرزندخوانده بسیار موفقاند.از این رو در دیدگاه اوکلی مادر خوب، مادرى است که از زمان، وسایل و ارادهى لازم برخوردار باشد، نه مادرى که داراى رابطهى خونى با فرزند و یا داراى غریزهى مادرى باشد. پس مىتوان نتیجه گرفت که میل به مادرى، منشأ فرهنگى دارد و قابلیت مادرى کردن، امرى فراگرفتنى است هر چند تغییرات بیولوژیکی بدن مادر با تولد فرزند نمیتواند زنان را به مادران روانی-اجتماعی تبدیل کند.<ref>بستان،((کارکردهاى خانواده از منظر اسلام و فمینیسم))،حوزه و دانشگاه 1382 شماره 35</ref> | | == نقد دیدگاه == |
|
| | برخی از نویسندگان با تکیه بر منظومۀ فکری اسلامی، نقدهایی را بر این دیدگاه مطرح کردهاند. به باور آنان، در اسلام کار خانگی و مادری نه به عنوان بار تکلیفی نابرابر یا اسطورهای فرهنگی، بلکه به مثابه نقشهایی معنادار و مبتنی بر فطرت در نظر گرفته میشوند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/285865/صادقی فسایی ، «ضرورت نظریه پردازی در حوزه مسایل زنان از تحقیق تا نظریه» شماره 50 زمستان 1389ش]</ref> این دسته از منتقدان اشاره میکنند که اگرچه تکفل اقتصادی خانواده در اسلام بر عهدۀ مرد است، این امر به معنای محرومیت زن از فعالیت اقتصادی در چارچوب موازین شرعی و اخلاقی نیست. در خصوص مادری، برخی محققان اسلامی بر این باورند که این نقش، جایگاهی خلاق و بینظیر در نظام آفرینش تلقی میشود که با غریزه و فطرت زن هماهنگ است.<ref> وسائل الشیعه، ج14، ص 280 ـ 309 و ج15، ص 184 ـ 190</ref> |
| اما ادعاى دیگر، یعنى نیاز کودکان به مادران، سه مطلب را مفروض مىگیرد:
| |
| #کودکان به طور خاص به مادران بیولوژیک خود نیازمندند؛
| |
| #در یک نگاه وسیعتر، کودکان به مادران نیازمندند و به هیچ نوع مراقب دیگرى نیاز ندارند؛
| |
| #کودکان نیاز دارند که در زمینهى ارتباط یک به یک پرورش یابند.
| |
| ولى شواهد موجود هیچیک ازمطالب فوق را تأیید نمیکنند. مسئلهى فرزندخواندگى و نیز شیردهى اشتراکى که در بسیارى از جوامع به چشم مىخورد، دلیلى بر نادرستى مطلب اول است.<ref>بستان، ((کارکردهاى خانواده از منظر اسلام و فمینیسم))،حوزه و دانشگاه 1382 شماره 35</ref>
| |
|
| |
|
| ==نقد دیدگاه==
| | به گفتۀ این منتقدان، بسیاری از اظهارات افراطی در نقد مادری، واکنشی به گفتمان اغراقشدۀ غربی در دو قرن اخیر است که با مبانی اسلامی سازگاری ندارد. آنان با پذیرش مواردی مانند فرزندخواندگی در سنت اسلامی، بر پیوند عمیق عاطفی و زیستشناختی مادر و فرزند تأکید دارند.[۹] همچنین استدلال میکنند که حتی اگر سقط جنین اختیاری فاقد عوارض روانی باشد، نمیتواند دلیلی بر نفی هرگونه ارتباط ویژه میان مادر و فرزند قلمداد شود. در نهایت، برخی از این محققان با رویکردی کارکردگرایانه، اولویت پرورش کودک توسط مادر طبیعی و فواید بیبدیل شیر مادر را ـ که در احکامی چون حق حضانت نیز متجلی است ـ مورد تأکید قرار میدهند.<ref>بستان، (( کارکردهاى خانواده از منظر اسلام و فمینیسم))،شماره35 1382ش</ref> |
| آنچه در نقد دیدگاه آن اکلی مورد توجه قرار میگیرد این مطلب است که خانهداري و کارهاي مربوط به خانه نبايد جزیی از زن بودن تلقي گردد. بنابر ديدگاه اسلام، همهي مردم به صورت مستقيم مکلف به رفع نيازهاي اقتصادي خود نيستند و عدهاي از جمله زنان بنا بر فلسفهي خاصي ميتوانند تحت سرپرستي و کفالت ديگري قرار گيرند. اگرچه اسلام [[زنان]] را از دغدغهي اقتصاد خانوار رها ساخته اما توليد ثروت و انتخاب شغل را براي زنان به هيچ وجه ممنوع نساخته است به شرط آنکه شغل آنها با الزامات زندگي خانوادگي و شرعي و قواعد اخلاقي و انساني منافات نداشته باشد. اما مسئلهي مادري و وظايف مربوط به آن امري ً کاملا متمایز است. زنان مادري را وجه مهمي از زندگي خود تلقي ميکنند و آن را يک نوع خلاقيت خاص زنان ميدانند که اين برتري را به زنان ميدهد که در عالم خلقت بي نظير باشند.
| |
| <ref>[http://ensani.ir/fa/article/285865/صادقی فسایی ، «ضرورت نظریه پردازی در حوزه مسایل زنان از تحقیق تا نظریه» شماره 50 زمستان 1389ش]</ref>
| |
| مطلب بعدی این است که؛ بسیارى از اظهارات افراطیاى که در مخالفت با نقش [[مادرى]] صورت گرفته، در واقع واکنشهایى بودهاند در برابر پارهاى ادّعاهاى اغراق آمیز که در فرهنگ غرب، به ویژه در دو قرن اخیر، دربارهى نقش مادرى صورت گرفتهاست و در عبارات منقول از آن اوکلى به برخى از آنها اشاره شد. به نظر میرسد این ادّعاها از منظر اسلامى نیز تأییدى کسب نمیکنند .در تاریخ صدر اسلام دست کم به سیستمهاى فرزندخواندگى، سپردن کودک شیرخوار به دایه و [[تربیت]] در خانواده ى گسترده به طور شایع برمیخوریم و در متون دینى هم احکام فراوانى راجع به این جهات مقرر گردیده است، بدون آنکه هیچ موضع منفیاى در قبال آنها اتخاذ گردد<ref> وسائل الشیعه، ج14، ص 280 ـ 309 و ج15، ص 184 ـ 190</ref>.
| |
| با این همه، چنین نیست که اسلام همهى مبانى زیستى مادرى را نادیده بگیرد و تعریفى صرفا اجتماعى از آن ارائه دهد. اینکه میل به مادرى کردن جنبه ى غریزى دارد یا نه، مسألهاى پیچیده و قابل بحث است، اما حتى انکار غریزهى مادرى منطقا این نتیجه را در پى نخواهد داشت که هیچگونه ارتباط ویژه و منحصر به فردى بین مادر طبیعى و فرزند پس از انعقاد نطفه و رشد جنین تا زمان ولادت به وجود نمیآید؛ بلکه برعکس میتوان به استناد یافتههاى روانشناسى بر وجود چنین ارتباطى استدلال کرد.<ref>بستان، (( کارکردهاى خانواده از منظر اسلام و فمینیسم))،شماره35 1382ش</ref> | |
| | |
| اگر هم این مطلب صحیح باشد که [[سقط جنین]] اختیارى هیچگونه عوارض روانى نامطلوبى براى مادر ایجاد نمی کند، نمیتواند شاهدى بر ردّ هرگونه ارتباط ویژهى عاطفى بین مادر و فرزند باشد، بلکه ممکن است از نتایج تغییرات فرهنگى و پذیرش ارزشهاى جدید توسط بسیارى از [[زنان]] امروزى، به ویژه در خصوص کاهش تولیدمثل باشد. چنین استدلالى همانند آن است که زنده به گور کردن دختران توسط پدران آنها در دوران جاهلیت را شاهدى بر ردّ عاطفهى پدرى تلقى کنیم! واضح است که ارزشهاى فرهنگى گاه میتوانند عمیقترین احساسات درونى افراد را نیز تحت تأثیر قرار دهند؛ بنابراین بدون آنکه دیدگاهى جبرگرایانه را به اسلام نسبت دهیم، میتوانیم تحلیلى کارکردى از دیدگاه اسلام نسبت به مادرى ارائه نماییم که بر اولویت پرورش فرزندان توسط مادران طبیعى نسبت به سایر شیوههاى پرورش کودکان تأکید میورزد. امتیاز شیر مادر نسبت به سایر انواع شیر، که اینک متخصصان تغذیهى کودک هم به آن اذعان دارند، یکى از جنبههاى این تأکید است که در روایات اسلامى مورد توجه قرار گرفته است . همچنین، این واقعیت که در شرایط عادى هیچ عاطفهاى با عاطفهى مادر نسبت به فرزند برابرى نمیکند، از روایات مختلف قابل استفاده است. از جمله میتوان به روایات مربوط به حق [[حضانت]] فرزند پس از [[طلاق]] اشاره کرد که به طور ضمنى بر نیاز متقابل مادر و فرزند دلالت دارند .<ref>بستان، (( کارکردهاى خانواده از منظر اسلام و فمینیسم))،شماره35 1382ش</ref> | |
|
| |
|
| ==آثار== | | ==آثار== |
| مهمترین کتابهای آن اکلی «جنس، جنسیت و جامعه»، «زنان تحت سلطه»، «کار خانگی» وکتاب داستانی " اتاق مردان" می باشد.
| | آن اکلی در حوزۀ مطالعات جنسیت و خانواده آثاری منتشر کرده که از جمله مهمترین آنها میتوان به کتابهای «جنس، جنسیت و جامعه»، «زنان تحت سلطه» و «کار خانگی» اشاره کرد. محور اصلی این آثار، بررسی موقعیت زنان در جامعه مدرن و نقد نقشهای سنتی مبتنی بر جنسیت است. بهویژه در کتاب «کار خانگی»، او برای نخستین بار مسئلۀ خانهداری را به عنوان شکلی از «کار» مورد توجه جدی قرار داد و آن را در چارچوب تحلیلهای فمینیستی مطرح نمود. |
| | |
| موضوع کتابهای وی، شامل موضوعهای گوناگونی از خانهداری و بارداری گرفته تا خاطره نویسی شخصی می باشد.کتابهای آن اکلی بیشتر درباره ٔ مسائل [[زنان]] و موقعیت آنها در جامعه ٔ مدرن و نقشهای سنتی زنان است. او در کتاب خانهداری برای نخستین بار به خانهداری به عنوان مسئلهای جدی پرداخت و آن را «کار» شمارد.
| |
|
| |
|
| آن اکلی با همکاری [[جولیت میچل]] چند جلد مجموعه مقالات مهم در زمینه فمینیسم ویراستاری و منتشر کردهاست.او همچنین نوشتههای مهمی درباره تعارضهای روش تحقیق علوم انسانی دارد.
| | او همچنین در حوزه ویراستاری علمی، با همکاری جولیت میچل، چند مجموعه مقاله تأثیرگذار در حوزۀ فمینیسم را ویرایش و منتشر کرده است. افزون بر این، اکلی در حوزۀ روششناسی علوم انسانی، به ویژه درباره تعارضهای روششناختی در پژوهشهای مرتبط با جنسیت، آثاری را به رشتۀ تحریر درآورده است. |
|
| |
|
| آن اکلی در زمینه ادبیات داستانی رمانهای پرفروشی نوشتهاست که از آن میان میتوان به کتاب" اتاق مردان" اشاره کرد که در تلویزیون بی بی سی تبدیل به مجموعه تلویزیونی شد.
| | در حوزۀ ادبیات داستانی نیز آن اکلی آثاری دارد که از جمله شناختهشدهترین آنها رمان «اتاق مردان» است. این اثر نه تنها به عنوان یک کتاب پرفروش مطرح شد، بلکه توسط شبکۀ تلویزیونی بیبیسی به یک مجموعه تلویزیونی اقتباس گردید. |
|
| |
|
| ==پانویس== | | ==پانویس== |
| خط ۶۵: |
خط ۴۰: |
| *بستان، حسین، ((کارکردهاى خانواده از منظر اسلام و فمینیسم))،حوزه و دانشگاه 1382 شماره 35، از صفحه 4-35 | | *بستان، حسین، ((کارکردهاى خانواده از منظر اسلام و فمینیسم))،حوزه و دانشگاه 1382 شماره 35، از صفحه 4-35 |
| *بلالی، اسماعیل، بختیاری سفر، زهره، ((عوامل مؤثر بر تضاد نقشهای زنان و رابطه آن با تعارضات خانوادگی در شهر همدان))، جامعه شناسی کاربردی، سال بیست و هفتم، شماره پیاپی 64، شماره چهارم، زمستان1395، صفحه 117-132 | | *بلالی، اسماعیل، بختیاری سفر، زهره، ((عوامل مؤثر بر تضاد نقشهای زنان و رابطه آن با تعارضات خانوادگی در شهر همدان))، جامعه شناسی کاربردی، سال بیست و هفتم، شماره پیاپی 64، شماره چهارم، زمستان1395، صفحه 117-132 |
| | *.About Ann Oakley", Ann Oakley's website, accessed on 17 December 2025" |