جز ویکی سازی |
برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| خط ۵۸: | خط ۵۸: | ||
در دوران ساسانیان توسعۀ شهرسازی و شهرنشینی در دستور کار قرار گرفت که از عوامل مهم ثبات، امنیت، کار و رفاه اجتماعی و زیاد شدن جمعیت بهعنوان رکن مهم پیشرفت جامعه بود. در فرایند اصلاحات سیاسی توسط پادشاهان ساسانی، شهرها بهعنوان بخشی از نظام سیاسی و کشورداری آنها مورد توجّه شاهان این سلسله قرارگرفتند که در کتیبههای این دوره انعکاس پیدا کرده و اسامی شهرها و فرمانروایان آنها، به وجهی ذکر شده که همگی تحت سلطه و نظارت شاه بوده است. به باور محققان سیاست رشد شهرنشینی علاوهبر اینکه تسلط آنان را بر سرزمین پهناور ایران با اقلیمهای متفاوت گسترش داد، همچنین موجب تقویت هرچه بیشتر ساختارهای سیاسی اجتماعی شهرها شد. از پیامدهای مهم گسترش شهر و شهرنشینی، به وجود آمدن صنایع، تجارت و کشاورزی در آنها بود. از طرف دیگر گسترش صنایع گوناگون در شهرها و همچنین ایجاد ونگهداری سازههای آبی، مستلزم به کارگیری افراد متخصص در این زمینه و رونق کار، اشتغال زایی و نشاط اقتصادی میشد.<ref>خسروینژاد و دیگران، «تبیین و تحلیل سازوکار شکلگیری شهرسازی در شاهنشاهی»، 1400ش، ص209-210.</ref> | در دوران ساسانیان توسعۀ شهرسازی و شهرنشینی در دستور کار قرار گرفت که از عوامل مهم ثبات، امنیت، کار و رفاه اجتماعی و زیاد شدن جمعیت بهعنوان رکن مهم پیشرفت جامعه بود. در فرایند اصلاحات سیاسی توسط پادشاهان ساسانی، شهرها بهعنوان بخشی از نظام سیاسی و کشورداری آنها مورد توجّه شاهان این سلسله قرارگرفتند که در کتیبههای این دوره انعکاس پیدا کرده و اسامی شهرها و فرمانروایان آنها، به وجهی ذکر شده که همگی تحت سلطه و نظارت شاه بوده است. به باور محققان سیاست رشد شهرنشینی علاوهبر اینکه تسلط آنان را بر سرزمین پهناور ایران با اقلیمهای متفاوت گسترش داد، همچنین موجب تقویت هرچه بیشتر ساختارهای سیاسی اجتماعی شهرها شد. از پیامدهای مهم گسترش شهر و شهرنشینی، به وجود آمدن صنایع، تجارت و کشاورزی در آنها بود. از طرف دیگر گسترش صنایع گوناگون در شهرها و همچنین ایجاد ونگهداری سازههای آبی، مستلزم به کارگیری افراد متخصص در این زمینه و رونق کار، اشتغال زایی و نشاط اقتصادی میشد.<ref>خسروینژاد و دیگران، «تبیین و تحلیل سازوکار شکلگیری شهرسازی در شاهنشاهی»، 1400ش، ص209-210.</ref> | ||
===ج) پیشرفتهای هنری=== | ===ج) پیشرفتهای هنری=== | ||
در دورۀ ساسانی در انواع هنرها پیشرفت قابل توجهی حاصل شد؛ ظرافت، زیبایی، دقت و مهارت هنرمندان در زمان ساسانیان به اوج خود رسیده بود. بهخصوص نقوش برجسته روی فلزات که ماندگاری بهتری دارند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/83989/%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%BA-%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%84%D8%B2%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%DB%8C «نبوغ ساسانیان در فلزکاری و سفالگری»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> تعداد بیشماری از آثار | در دورۀ ساسانی در انواع هنرها پیشرفت قابل توجهی حاصل شد؛ ظرافت، زیبایی، دقت و مهارت هنرمندان در زمان ساسانیان به اوج خود رسیده بود. بهخصوص نقوش برجسته روی فلزات که ماندگاری بهتری دارند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/83989/%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%BA-%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%84%D8%B2%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%DB%8C «نبوغ ساسانیان در فلزکاری و سفالگری»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> تعداد بیشماری از آثار [[معماری]]، نقشبرجسته، [[نقاشی]]، [[پارچهبافی]]، ظروف، اشیای فلزی و شیشهای، جنگافزار و سکههای ارزشمند از دوران ساسانیان برجا مانده است که بهدلیل نقش و نگارهای نمادین، دارای اهمیت هستند. هنر ساسانی با تکیه بر باورهای طبیعتگرا و اعتقاد به ایزدان مهر و آناهیتا و کیش زرتشت در گسترهای وسیع از فارس تا تیسفون، کرمانشاه، سیستان و آذربایجان شکل گرفته و در شاخههای مختلف هنری آثار ارزشمندی از آن برجای مانده است. <ref>جوادی، «طبیعتگرایی در هنر ساسانی»، 1400ش، ص38.</ref> | ||
نقاشی، پارچهبافی و قالیبافی از جمله هنرهایی هستند که در عصر ساسانی رواج داشتند. یکی از فرشهای معروف عهد خسروپرویز، قالی چهار فصل است که در کتابهای کهن شرقی از آن یاد میشود. این نشان میدهد که مردم آن دوره با رنگرزی پشم آشنایی کامل داشتهاند و از رنگهای موجود در طبیعت مثل لاجورد و سرخدانه استفاده میکردند. در قالیبافی معاصر، هنوز از نقشه چهار فصل استفاده میشود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/214235/%C2%AB%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%C2%BB-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D8%B4%D8%AF «نگاهی به هنر دورۀ ساسانی منتشر شد»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی،.]</ref> | نقاشی، پارچهبافی و قالیبافی از جمله هنرهایی هستند که در عصر ساسانی رواج داشتند. یکی از فرشهای معروف عهد خسروپرویز، قالی چهار فصل است که در کتابهای کهن شرقی از آن یاد میشود. این نشان میدهد که مردم آن دوره با رنگرزی پشم آشنایی کامل داشتهاند و از رنگهای موجود در طبیعت مثل لاجورد و سرخدانه استفاده میکردند. در قالیبافی معاصر، هنوز از نقشه چهار فصل استفاده میشود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/214235/%C2%AB%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%C2%BB-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D8%B4%D8%AF «نگاهی به هنر دورۀ ساسانی منتشر شد»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی،.]</ref> | ||
پژوهشگران عصر پیشرفت هنر موسیقی در ایران باستان را، دورة ساسانی دانستهاند. در این دوره از چهرههای تأثیرگذار موسیقی مانند نکیسا، سرکیس، باربد، رامتین و بامشاد میتوان نام برد. تأثیر هنر موسیقی دورة ساسانی بر کشورهای همسایه تا قرنها بعد ادامه داشت. <ref>همایون، «موسیقی در ایران: فصلی فشرده از تاریخ موسیقی در ایران»، 1377ش، ص8.</ref> | پژوهشگران عصر پیشرفت هنر موسیقی در ایران باستان را، دورة ساسانی دانستهاند. در این دوره از چهرههای تأثیرگذار موسیقی مانند نکیسا، سرکیس، باربد، رامتین و بامشاد میتوان نام برد. تأثیر هنر موسیقی دورة ساسانی بر کشورهای همسایه تا قرنها بعد ادامه داشت. <ref>همایون، «موسیقی در ایران: فصلی فشرده از تاریخ موسیقی در ایران»، 1377ش، ص8.</ref> | ||
===د) دانش مهندسی و معماری=== | ===د) دانش مهندسی و معماری=== | ||
مهندسان در دورۀ ساسانی نخستین بار در جهان گنبدهایی بر سطحهای چهارگوش بنا کردند که به دانش بسیار پیشرفته و مهارت زیاد نیاز داشت. این بزرگترین دستاورد معماری دورۀ ساسانی بود که تأثیری تاریخی و پایدار در معماری گذاشت. بههمین دلیل برخی پژوهشگران اروپایی ایران را خاستگاه گنبد در معماری جهان میدانند. نخستین نمونۀ تکاملیافتۀ بناهای گنبددار ایرانی در کاخ شاپور یکم در بیشاپور دیده میشود که بر پایهای مربعی شکل با ضلعهای حدود ۲۳ متر ساخته شده است. ساخت گنبدهای چهارطاقی و ایوانهای طاقدار بزرگ این دوره، در معماری ایران بعد از اسلام نیز ادامه یافت و جایگاه ویژهای پیدا کرد. <ref>جعفری، ساسانیان فرمانروایان ایرانشهر، 1402ش، ص116-117. </ref> | مهندسان در دورۀ ساسانی نخستین بار در جهان گنبدهایی بر سطحهای چهارگوش بنا کردند که به دانش بسیار پیشرفته و مهارت زیاد نیاز داشت. این بزرگترین دستاورد معماری دورۀ ساسانی بود که تأثیری تاریخی و پایدار در معماری گذاشت. بههمین دلیل برخی پژوهشگران اروپایی ایران را خاستگاه گنبد در معماری جهان میدانند. نخستین نمونۀ تکاملیافتۀ بناهای گنبددار ایرانی در کاخ شاپور یکم در بیشاپور دیده میشود که بر پایهای مربعی شکل با ضلعهای حدود ۲۳ متر ساخته شده است. ساخت گنبدهای چهارطاقی و ایوانهای طاقدار بزرگ این دوره، در معماری ایران بعد از اسلام نیز ادامه یافت و جایگاه ویژهای پیدا کرد. <ref>جعفری، ساسانیان فرمانروایان ایرانشهر، 1402ش، ص116-117. </ref> | ||
