حمید گلزار (بحث | مشارکتها) صفحهای تازه حاوی «'''<big>علوم قرآن؛</big>''' مجموعهای از دانشهای مرتبط با قرآن. علوم قرآن، به مجموعهاى از دانشها گفته میشود كه زمینهساز فهم و درك قرآن است و دانستنیهای لازم برای تفسیر قرآن یا پژوهش پیرامون قرآن را ارائه میکند. اصطلاح علوم قرآن از...» ایجاد کرد |
جز تمیزکاری |
||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
# مسائلی که به گونهای با قرآن و موضوعات وابسته به آن مرتبط است. (علوم حول القرآن) | # مسائلی که به گونهای با قرآن و موضوعات وابسته به آن مرتبط است. (علوم حول القرآن) | ||
==تفاوت علوم قرآن و معارف قرآن== | ==تفاوت علوم قرآن و معارف قرآن== | ||
علوم قرآن، رویکرد برونمتنی دارد و به درون و محتواى [[قرآن]] از جنبه تفسيرى نمیپردازد، اما معارف قرآن با رویکرد درونمتنی، محتواى قرآن را مورد توجه قرار میدهد و بهعنوان يك نوع تفسير موضوعى بهکار مىرود.<ref>[https://lib.eshia.ir/12582/1/7 معرفت، علوم قرآنی، 1381ش، ج1، ص7].</ref> زرقانى (درگذشت | علوم قرآن، رویکرد برونمتنی دارد و به درون و محتواى [[قرآن]] از جنبه تفسيرى نمیپردازد، اما معارف قرآن با رویکرد درونمتنی، محتواى قرآن را مورد توجه قرار میدهد و بهعنوان يك نوع تفسير موضوعى بهکار مىرود.<ref>[https://lib.eshia.ir/12582/1/7 معرفت، علوم قرآنی، 1381ش، ج1، ص7].</ref> زرقانى (درگذشت ۱۳۶۷ق)، علوم قرآن را ناظر به مسائل و مباحثى دانسته که متعلق به «قرآن» از جهت نزول، ترتیب، جمع، كتابت، قرائت، تفسیر، ناسخ، منسوخ و نظایر اینها است.<ref>[https://lib.eshia.ir/42041/1/27 زرقانی، مناهل العرفان فی علوم القرآن، بیتا، ج1، ص27.]</ref> | ||
علوم قرآن، آنگونه كه امروز رایج است، با آنچه در سدههاى نخستین مصطلح بود، متفاوت است. بهعنوان مثال، در گذشته علوم قرآنى، بر مباحث [[تفسیر قرآن]] نیز اطلاق می شد؛ اما به تدریج كثرت و تنوّع مباحث سبب شد میان علوم قرآن و علم تفسیر مرزبندى روشنی بهوجود آید.<ref>[https://lib.eshia.ir/11227/1/3#_ftnref%DB%B8 جوان آراسته، درسنامه علوم قرآنی، 1386ش، ج1، ص2.]</ref> | |||
==پیشینه علوم قرآن== | ==پیشینه علوم قرآن== | ||
دانشمندان علوم قرآنى معتقدند، [[على بن ابىطالب]] از پیشگامان تفسیر و علوم قرآن بوده و افرادی مانند ابنعباس، تفسیر قرآن را از او آموختهاند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/100471/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 جناتی، «سیر تاریخی تفسیر و علوم قرآن»، 1368ش، ش28.]</ref> مصحف تفسیری امام علی، نخستین اثری است که برخی از مباحث علوم قرآن را در بر دارد. این مصحف، همزمان با جمعآوری [[قرآن]] به ترتیب نزول به مسائلی مانند ناسخ و منسوخ، محکم و متشابه و همچنین اسباب نزول پرداخته است. جلالالدین سیوطى نیز بر این باور بوده که امام علی در میان خلفا، بیشترین مباحث را در زمینه علوم قرآنى بیان كرده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11227/1/3#_ftnref%DB%B8 جوان آراسته، درسنامه علوم قرآنی، 1386ش، ج1، ص2.]</ref> عبدالله بن عباس، عبدالله بن مسعود و ابى بن كعب نیز از جمله كسانى هستند كه جایگاه والایی در تفسیر و قرائت قرآن داشتهاند. با توجه به مدارک موجود، یحیی بن یعمر (درگذشت 89ق) اولین کسی بود که درباره قرآن به بحث و بررسی پرداخت و کتابی در فن قرائت قرآن نوشت. بعد از او حسن بصری (درگذشت 110ق) کتابی در عدد آیات قرآن تدوین کرد.<ref>[https://lib.eshia.ir/12582/1/8 معرفت، علوم قرآنی، 1381ش، ج1، ص8.]</ref> | دانشمندان علوم قرآنى معتقدند، [[على بن ابىطالب]] از پیشگامان تفسیر و علوم قرآن بوده و افرادی مانند ابنعباس، تفسیر قرآن را از او آموختهاند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/100471/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 جناتی، «سیر تاریخی تفسیر و علوم قرآن»، 1368ش، ش28.]</ref> مصحف تفسیری امام علی، نخستین اثری است که برخی از مباحث علوم قرآن را در بر دارد. این مصحف، همزمان با جمعآوری [[قرآن]] به ترتیب نزول به مسائلی مانند ناسخ و منسوخ، محکم و متشابه و همچنین اسباب نزول پرداخته است. جلالالدین سیوطى نیز بر این باور بوده که امام علی در میان خلفا، بیشترین مباحث را در زمینه علوم قرآنى بیان كرده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11227/1/3#_ftnref%DB%B8 جوان آراسته، درسنامه علوم قرآنی، 1386ش، ج1، ص2.]</ref> عبدالله بن عباس، عبدالله بن مسعود و ابى بن كعب نیز از جمله كسانى هستند كه جایگاه والایی در تفسیر و قرائت قرآن داشتهاند. با توجه به مدارک موجود، یحیی بن یعمر (درگذشت 89ق) اولین کسی بود که درباره قرآن به بحث و بررسی پرداخت و کتابی در فن قرائت قرآن نوشت. بعد از او حسن بصری (درگذشت 110ق) کتابی در عدد آیات قرآن تدوین کرد.<ref>[https://lib.eshia.ir/12582/1/8 معرفت، علوم قرآنی، 1381ش، ج1، ص8.]</ref> | ||
