علوم قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

علوم قرآن، به مجموعه‌اى از دانش‌ها گفته می‌شود كه زمینه‌ساز فهم و درك [[قرآن]] است و دانستنی‌های لازم برای تفسیر قرآن یا پژوهش پیرامون قرآن را ارائه می‌کند. اصطلاح علوم قرآن از سوی دانشمندان این حوزه، در سه معنا به کار رفته است:

دانشمندان علوم قرآنى معتقدند، [[على بن ابى‌طالب]] از پیشگامان تفسیر و علوم قرآن بوده و افرادی مانند ابن‌عباس، تفسیر قرآن را از او آموخته‌اند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/100471/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 جناتی، «سیر تاریخی تفسیر و علوم قرآن»، 1368ش، ش28.]</ref>  مصحف تفسیری امام علی، نخستین اثری است که برخی از مباحث علوم قرآن را در بر دارد. این مصحف، همزمان با جمع‌آوری [[قرآن]] به ترتیب نزول به مسائلی مانند ناسخ و منسوخ، محکم و متشابه و همچنین اسباب نزول پرداخته است. جلال‌الدین سیوطى نیز بر این باور بوده که امام علی در میان خلفا، بیشترین مباحث را در زمینه علوم قرآنى بیان كرده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11227/1/3#_ftnref%DB%B8 جوان آراسته، درسنامه علوم قرآنی، 1386ش، ج1، ص2.]</ref>  عبدالله بن عباس، عبدالله بن مسعود و ابى بن كعب نیز از جمله كسانى هستند كه جایگاه والایی در تفسیر و قرائت قرآن داشته‌‌اند. با توجه به مدارک موجود، یحیی بن‌ یعمر (درگذشت 89ق) اولین کسی بود که درباره قرآن به بحث و بررسی پرداخت و کتابی در فن قرائت قرآن نوشت. بعد از او حسن بصری (درگذشت 110ق) کتابی در عدد آیات قرآن تدوین کرد.<ref>[https://lib.eshia.ir/12582/1/8 معرفت، علوم قرآنی، 1381ش، ج1، ص8.]</ref>  

توجه به محتوای [[قرآن]]، فرع بر شناخت کامل قرآن و اثبات خاستگاه الهی آن است و این یکی از مهم‌ترین کارکردهای علوم قرآن است. همچنین در علوم قرآن، اثبات می‌شود که تمام قرائت¬های موجود از قرآن یا برخی از آن‌ها ما را به همان نص الهی می‌رساند که بر [[پیامبر اکرم]] نازل شده است. کمک به تشخیص آیه منسوخ از ناسخ در قرآن و همچنین تبیین متشابهات در قرآن، از دیگر کارکردهای علوم قرآن است که با تکیه بر آن، استفاده از مفاهیم قرآن برای استنباط احکام، ممکن می‌گردد.

# ادبیات با مجموعه دانش‌های لغت، اشتقاق، صرف، نحو، بیان و بدیع و همچنین کتاب‌هایی مانند المفردات فی غریب القرآن (از راغب اصفهانی)، [[مجمع البحرین]] (از طریحی)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم (از حسن مصطفوی) و [[لسان العرب]] (از ابن‌منظور) برای تبیین واژه‌ها و مفاهیم قرآنی به‌کار گرفته می‌شوند.