امامزاده صالح: تفاوت میان نسخه‌ها

 

'''[[امامزاده صالح]]'''، آرامگاهی منسوب به فرزند [[امام موسی کاظم]] در [[تجریش]] [[تهران]] است. بنای اولیه این زیارتگاه متعلق به سده پنجم قمری است و بازسازی آن در دوران [[ایلخانیان]]، [[صفویه]] و [[قاجاریان|قاجار]] صورت گرفت. این بنا دارای گنبد کاشی‌کاری فیروزه‌ای، گلدسته‌ها، [[رواق]]‌های منبت‌کاری شده و سردابی آراسته با سنگ مرمر است. آستان مقدس امامزاده صالح علاوه بر اهمیت زیارتی و برگزاری مراسم عزاداری [[عاشورا]]، مدفن دانشمندان و نخبگان معاصر نیز به شمار می‌رود.

 

امام‌زاده صالح، آرامگاه فرزند یا نواده [[امام موسی کاظم]] است و در میان زیارتگاه‌های [[تهران]] جایگاه ویژه‌ای دارد. تعداد زائران این امامزاده از [[ایران]] و جهان در حدود ۳۰ هزار نفر در روز برآورد شده ‌است. در [[عید فطر]]، [[عید قربان]]، [[عید غدیر]] و لحظه تحویل سال، زائران در این زیارتگاه جمع می‌شوند و در [[شب‌ قدر|شب‌های قدر]] و روزهای سوگواری خصوصاً ماه [[محرم]] و روز [[عاشورا]]، مراسم [[سینه‌زنی]] و [[تعزیه]] در بازار تجریش و در حرم امامزاده صالح برگزار می‌شود. از نذرهای خاص این امامزاده پخش بسته‌های نمک، [[آش]]، [[نان]] و [[پنیر]] و سبزی است .همچنین در روزهای چهارشنبه که متعلق به [[موسی بن جعفر]] دانسته می‌شود، زائران زیادی در حرم امامزاده جمع می‌شوند.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/1168153/%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%A8%D9%86-%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D8%B9-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9/ «کرامات حضرت صالح بن موسی برادر حضرت معصومه‌»، وب‌سایت شفقنا.]</ref>  در دهه‌های اخیر افراد مشهوری مانند دکتر [[مجید شهریاری]]، [[دکتر فخری‌زاده]] (دانشمندان هسته‌ای)، طاهره صفارزاده (شاعر، پژوهشگر و مترجم قرآنی)  و ۹ تن از نخبگان شهید سانحه [[هواپیمای اوکراین|هواپیمای اوکراینی]] در محوطه امامزاده صالح دفن شدند.<ref>[https://tehrannameh.com/list/%D8%A7%D9%84%D9%81/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%B6 «امامزاده صالح (تجریش)»، وب‌سایت تهران‌نامه][https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو]</ref> مسئولان و متولیان امامزاده صالح، پنجم ذی‌القعده را روز بزرگداشت این امامزاده تعیین کرده‌اند و هرساله مراسمی در این روز برگزار می‌کنند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو.][https://www.raheeno.com/article/3278/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86.aspx «امامزاده صالح تهران»، وب‌سایت رهی‌نو][https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/398245-%D9%B1%D9%B1%D9%B6%D9%B8%D9%B1%D9%B5%D9%B3-%D9%85%D8%B1%D9%8رو%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D4%B1%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%B4%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%B0%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D9%85%D9%85%DA%A9-%D8%A3%D8%B3%D8%AA زندگی برادر امام رضا در «صالح شمیران»/ چرا نذر امامزاده صالح «نمک» است؟»،خبرگزاری کار ایران: ایلنا.] </ref>

 

==زندگی‌نامه==

برخی امامزاده صالح را از نوادگان [[امام موسی کاظم]] دانسته و عده‌ای ایشان را فرزند بلافصل امام موسی كاظم، برادر [[امام رضا]] و از جمله سادات عالی‌رتبه و امام‌زادگان صحیح‌النسب دانسته‌اند<ref>[https://asemooni.com/imamzadeh-saleh-16870 «آستان مقدس امامزاده صالح ـ میدان تجریش»، پایگاه جامع امامزادگان][https://www.raheeno.com/article/3278/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86.aspx «امامزاده صالح تهران»، وب‌‍سایت رهی‌نو][https://www.tabnak.ir/fa/tags/49880/1/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD «در مورد امامزاده صالح در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref>  که این مطلب را زیارت‌نامه ایشان و کتیبه قدیمی‌ که روی درب ورودی رواق نصب شده تایید می‌کند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/49880/1/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD «در مورد امامزاده صالح در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref>

صالح بن موسی که در پی انتخاب [[امام رضا]] به‌عنوان ولی‌عهد مأمون، روانۀ [[ایران]] شده بود تا به نزد برادر برود، در میانۀ راه کشته شد. برخی گزارش‌ها، منطقۀ قتل او را ساوجبلاغ و محل دفن او را تجریش، معرفی کرده‌اند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو.]</ref>  اما برخی اسناد، او را دارای دو زیارت‌گاه دانسته‌اند زیرا محل شهادت او را اردبیل و محل دفن سر او را روستایی در منطقۀ ری (میدان تجریش امروزی) اعلام کرده‌اند.<ref>[http://www.citypedia.ir/%d8%a7%d9%85%d8%a7%d9%85%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%b5%d8%a7%d9%84%d8%ad-%d8%aa%d8%ac%d8%b1%db%8c%d8%b4-%d8%af%d8%b1-%d8%b4%d9%87%d8%b1-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86/ «امامزاده صالح تجریش در شهر تهران» وب‌سایت سیتی‌پدیا]«[https://www.tabnak.ir/fa/tags/49880/1/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD در مورد امامزاده صالح در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref>  در گزارش سومی، محل قتل و مکان دفن، همین منطقۀ تجریش، دانسته شده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو.]</ref>

 

==تاریخچه بارگاه امامزاده صالح==

بنای اولیه بارگاه امامزاده صالح در سده پنجم هجری قمری ساخته شد که در سال ۶۱۷ق در جریان حملات مغول به [[شهر ری]] ویران شد.<ref>[https://asemooni.com/imamzadeh-saleh-16870 «آستان مقدس امامزاده صالح ـ میدان تجریش»، پایگاه جامع امامزادگان.]</ref>  بازسازی آن در قرن هفتم<ref>عظیمی‌پور، «امامزاده صالح»، ص۱۰۶.</ref>  یا هشتم هجری<ref>ساسان‌پور، «تهران»، ص۷۰۹حسینی، «صالح، امامزاده»، ص۱۰۹.</ref>

در دورۀ [[ایلخانیان|ایلخانان]] انجام گرفته است. در دوره [[صفویه]] و [[افشاریه]] نیز بخش‌هایی به اصل بقعه امامزاده صالح اضافه شد.<ref>[https://shemiran.ostan-th.ir/?MID=27&id=38 «امامزاده صالح»، وب‌سایت فرمانداری شمیران]عظیمی‌پور، «امامزاده صالح»، ص۱۰۶.</ref>  نقاشی‌های ظریف و [[مقرنس‌کاری‌]]های استادانه داخل حرم مربوط به سال ۱۲۱۰ق است و در همان سال، شاهزادگان [[قاجار]]، املاک بسیاری از جمله حمام و مسجد شمال بقعه و زمین‌های کشاورزی جعفرآباد دربند را وقف امامزاده صالح کردند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو][https://www.tabnak.ir/fa/tags/49880/1/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD «در مورد امامزاده صالح در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref> در دوره ناصرالدین شاه، ضریح جدیدی وقف این بارگاه شد. ساخت اولیه گنبد کاشی امامزاده صالح در سال ۱۳۲۳ش صورت گرفت و در سال ۱۳۳۸ مرمت شد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو][https://www.tabnak.ir/fa/tags/49880/1/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD «در مورد امامزاده صالح در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref>  برپایی سالن اجتماعات و ایوان شمالی و تجدید کاشی‌کاری گنبد در دوران [[پهلوی]] انجام گرفت.<ref>حسینی، «صالح، امامزاده»، ص۱۰۹.</ref>  در سال ۱۳۶۶ش و به دلیل سیل، بنای امامزاده صالح آسیب جدی دید؛ بنابراین در سال ۱۳۷۴ش طرح توسعه و بازسازی بارگاه امامزاده صالح شروع شد. تخریب مقابر صحن قدیمی، خریداری املاک شرق، غرب و جنوب امامزاده، احداث ورودی اصلی امامزاده در ضلع غربی، اتصال پارکینگ و پایانه مسافربری به حرم، هم‌تراز کردن صحن‌های مختلف، احداث ایوان جنوبی و غربی، توسعه شبستان جنوبی در دو طبقه، ساخت کتاب‌خانه، بهداری، آشپزخانه و سرویس بهداشتی جدید از جمله این اقدامات بود. در دهه ۸۰ به‌دلیل تغییرات گسترده در بنای امامزاده، بخش عمده بنای تاریخی آن از بین رفت.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو.] </ref>  بنای امامزاده از سال ۱۳۵۱ش در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفته است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/49880/1/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD «در مورد امامزاده صالح در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.][https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو]</ref>

 

بنای بقعه امامزاده صالح، ساختمان چهارگوش بزرگ و محکم با دیوارهای قطور است و فضای درونی آن حدود 6.5 متر مربع است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو.]</ref>  کاشی‌کاری‌های گنبدها و گلدسته‌های بنا، به سبک معماری سده‌های هفتم و هشتم هجری بوده و رنگ فیروزه‌ای زیادی در آن به‌کار رفته است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو]</ref>  تناسب طاق‌های داخل حرم و شکل ساختمان، نشانگر معماری ممتاز عهد قاجار است؛ البته در دهه‌های اخیر تغییراتی در معماری این بنا صورت گرفته و از بنای قدیمی و تزیینات داخلی حرم چیز زیادی باقی نمانده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو.]</ref>  [[آینه‌کاری|آیینه‌کاری]] داخل امامزاده طی دو دهه گذشته انجام شده است. فضای داخلی امامزاده صالح چهار رواق دارد و درب‌هایی که رواق‌ها را به حرم وصل می‌کنند [[منبت‌کاری|منبت‌کاری]] شده‌اند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو.]</ref>  در داخل حرم نقاشی‌های زیبایی از دوره قاجار قرار گرفته است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو.]</ref>  ضریح امروزی امامزاده صالح، با نقره و کتیبه‌های آب‌طلا تزیین شده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو.]</ref> مقبره اصلی امامزاده صالح مانند بسیاری از بقاع متبرکه، در سردابِ بنا قرار دارد. ۳۰ سال پیش، مسیر دسترسی به سردابِ حرم که مسدود شده بود شناسایی و بازسازی شد. برای رسیدن به سرداب باید  از پلکان کنار صحن وارد راهروی آیینه‌کاری شد. این راهرو بعد از پنج پله مرمرین به سرداب می‌رسد. سرداب حرم امامزاده صالح ۱۶ متر مربع مساحت داشته و دیوارهای آن با سنگ مرمر یشمی پوشیده شده‌اند. بالای دیوارها کاشی‌کاری‌های زیبایی به چشم می‌خورد. مقبره در وسط سرداب قراردارد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو.]</ref> مساحت زیارتگاه حدود ۳,۰۰۰ متر مربع است. در قسمت شمالی صحن، [[مسجد|مسجدی]] به مساحت ۱۰۰ متر مربع وجود دارد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو][https://www.raheeno.com/article/3278/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86.aspx «امامزاده صالح تهران»، وب‌سایت رهی‌نو.]</ref>  طبق طرح توسعه جدید که از سال 1374ش آغاز شده، فضای این زیارتگاه طی سه مرحله به 16000 متر افزایش خواهد یافت.<ref>[https://www.raheeno.com/article/3278/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86.aspx «امامزاده صالح تهران»، وب‌سایت رهی‌نو.]</ref>

 

===کتاب===

بقاع متبرکه استان [[تهران]]؛ نوشته محمد جعفر سروقدی.

شرح حال و زیارت‌نامه صالح بن موسی الکاظم؛

فیلم مستند «صالح شمیران»، روایت‌گر زندگی‌نامه‌ی امامزاده صالح و تاریخچه زیارتگاه او است. این فیلم به کارگردانی و تهیه‌کنندگی بابک مینایی و گویندگی پرویز بهرام در سال ۱۳۹۵ش تولید شد.<ref>[https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%8... زندگی برادر امام رضا در «صالح شمیران»/ چرا نذر امامزاده صالح «نمک» است؟»، وب‌سایت ایلنا.]</ref>

 

این مجموعه زیارتی امکانات مناسبی همچون [[کتابخانه]]، دارالقرآن، کتاب‌فروشی و پارکینگ دارد؛ همچنین ویلچرهایی در ورودی‌های حرم موجود است که افراد می‌توانند از آن‌ها استفاده کنند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو.]</ref>  زائرانی که با خودروی شخصی به امامزاده مراجعه می‌کنند برای دسترسی به پارکینگ طبقاتی واقع در جنوب امامزاده صالح، باید در جنوب میدان تجریش وارد خروجی خیابان شهید دربندی شوند. پارکینگ در خروجی اول این خیابان قرار دارد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو.]</ref>

 

==مسیرهای دسترسی به امامزاده صالح==

مرقد امامزاده صالح در کنار میدان تجریش<ref>قاسمی، «تجریش»، ص۵۸۰.</ref>  در ضلع جنوب شرقی<ref>حسینی، «صالح، امامزاده»، ص۱۰۹</ref>

در مجاورت [[بازار]] تجریش قرار گرفته‌ و زائران برای رسیدن به امامزاده باید از میان بازار عبور کنند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو.]</ref>  این امامزاده دارای سه ورودی در ضلع‌های جنوبی، شرقی و غربی است؛ ورودی‌های جنوبی و شرقی امامزاده به بازار تجریش ختم می‌شوند ولی ورودی غربی آن به پایانه درون‌شهری تجریش می‌رسد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو.]</ref>

برای رسیدن به امامزاده می‌توان از تاکسی، [[مترو]]، اتوبوس بی‌آرتی و خودرو شخصی استفاده کرد. برای سفر با مترو باید در آخرین ایستگاه خط یک مترو پیاده شده و از خروجی جنوبی ایستگاه خارج شد. در صورت استفاده از خطوط بی‌آرتی باید سوار بی‌آرتی راه‌آهن-تجریش شده و در پایانه تجریش پیاده شد.<ref>[https://www.raheeno.com/article/3278/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86.aspx «امامزاده صالح تهران»، وب‌سایت رهی‌نو][https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو.]</ref>  برای سفر با خودرو شخصی، می‌توان از خیابان ولیعصر به میدان تجریش رفت یا از طریق مسیر خیابان شریعتی، میدان قدس و خیابان شهرداری به میدان تجریش رسید.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8785-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو.]</ref>

 

* «آستان مقدس امامزاده صالح ـ میدان تجریش»، پایگاه جامع امامزادگان، تاریخ بازدید: 27 شهریور 1401ش.

* «امامزاده صالح تهران»، وب‌سایت رهی‌نو، تاریخ درج مطلب: 11 اسفند 1400ش.

* «امامزاده صالح»، وب‌سایت فرمانداری شمیران، تاریخ بازدید: 27 شهریور 1401ش.

* «امامزاده صالح (تجریش)»، وب‌سایت تهران‌نامه، تاریخ بازدید: 27 شهریور 1401ش.

* حسینی، حمیدرضا، «صالح، امامزاده»، در دانشنامه تهران بزرگ، تهران، مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی، آخرین به روز‌رسانی: 15 آذر 1398ش.

* «در مورد امامزاده صالح در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، سایت تابناک، تاریخ بازدید: 27 شهریور 1401ش.

* «زندگی برادر امام رضا در «صالح شمیران»/ چرا نذر امامزاده صالح «نمک» است؟»، سایت ایلنا، تاریخ درج مطلب: 2 مهر 1401ش.

* ساسان‌پور، فرزانه، «تهران» در دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دایرة المعارف اسلامی، چاپ اول، ۱۳۸۳ش.

* عظیمی‌پور، نسیم، «امامزاده صالح»، در دانشنامه فرهنگ مردم ایران، تهران، مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی، آخرین به‌روز‌رسانی: 24 آذر 1398ش.

* قاسمی، علی، «تجریش» در دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دایرة‌المعارف اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۸۸ش.

* «کرامات حضرت صالح بن موسی برادر حضرت معصومه‌»، وب‌سایت شفقنا، تاریخ درج مطلب: 27 خرداد 1400ش.

* وکیلی، زیبا، «امامزاده صالح»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 27 شهریور1401ش.