بدون خلاصۀ ویرایش |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات کوه | |||
| نام = کوه دماوند | |||
| تصویر = | |||
| زیرنویس تصویر = | |||
| متن جایگزین تصویر = | |||
| فایل پادکست = | |||
| حجم فایل پادکست = | |||
| تاریخ پادکست = | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| نامهای دیگر = بیکنی{{سخ}}دُباوند{{سخ}}دمباوند{{سخ}}دنباوند{{سخ}}دوباهوند{{سخ}}دومباوند{{سخ}}دیمباوند{{سخ}}زباوند{{سخ}}زماوند{{سخ}}کوه لاجورد | |||
| نام بومی = | |||
| نام انگلیسی = | |||
| نام علمی = | |||
| کشور = ایران | |||
| استان = [[استان مازندران]] | |||
| شهرستان = آمل | |||
| بخش = لاریجان | |||
| منطقه = | |||
| رشتهکوه = [[رشتهکوه البرز]] | |||
| مختصات = | |||
| ارتفاع = بیش از ۵ هزار و ۵۰۰ متر | |||
| مساحت = | |||
| نوع = مخروطیشکل{{سخ}}آتشفشانی | |||
| دوره زمینشناسی = | |||
| سن سنگ = | |||
| جنس سنگ = | |||
| گسل = | |||
| آخرین فوران = | |||
| نوع آتشفشان = مخروطیشکل | |||
| وضعیت آتشفشانی = خاموش | |||
| مسیر صعود = | |||
| آبوهوا = | |||
| پوشش گیاهی = | |||
| حیات وحش = | |||
| رودخانهها = رودخانههای دائمی و موقت | |||
| دریاچهها = | |||
| یخچالها = سیوله{{سخ}}دوبی سل{{سخ}}عروسکها{{سخ}}دره یخار{{سخ}}خورتاب سر{{سخ}}شمال غربی{{سخ}}یخچال غربی | |||
| اهمیت = | |||
| مناطق حفاظتشده = | |||
| آثار تاریخی = | |||
| جاذبههای گردشگری = آبشار یخی{{سخ}}یخچالهای طبیعی | |||
| وضعیت = | |||
| وبگاه رسمی = | |||
}} | |||
{{درشت|'''کوه دماوند'''}}؛ بلندترین قلهٔ ایران و بلندترین آتشفشان آسیا. | {{درشت|'''کوه دماوند'''}}؛ بلندترین قلهٔ ایران و بلندترین آتشفشان آسیا. | ||
کوه دماوند، بلندترین | کوه دماوند، بلندترین قله آتشفشانی خاموش در [[رشتهکوه البرز]] است که با ارتفاعی فرازتر از پنج هزار متر در [[استان مازندران]] قرار دارد. این جاذبه طبیعی و ملی علاوه بر برخورداری از منابع آبی سرشار همچون چشمههای آبگرم و یخچالهای دائمی بینظیر، از دیرباز در [[ادبیات شفاهی]] و اسطورههای ایرانی جلوهگر بوده و به عنوان نماد صلابت و آشیانه سیمرغ شناخته میشود. این نماد اساطیری با تاریخچهای کهن از سکونت انسان و پیوندی عمیق با اشعار [[نظامی گنجوی|نظامی]] و [[محمدتقی بهار|ملکالشعرای بهار]]، تجلیبخش پیوستگی جغرافیا، حماسه و ادبیات در فلات ایران است. | ||
== | == ویژگیهای طبیعی == | ||
کوه دماوند، | کوه دماوند، بلندترین قلهٔ ایران، واقع در [[رشتهکوه البرز]] و در شمال ایران قرار دارد. قلهٔ دماوند، از قلههای مخروطیشکل و آتشفشانی است که امروزه خاموش است. هرچند از دهانههای متعدد این کوه، گاز گوگرد متصاعد میشود، اما، قلهٔ اصلی آن، در تمام روزهای سال، پوشیده از برف است.<ref>جعفری، گیتاشناسی ایران، ج1، کوهها و کوهنامة ایران، 1379ش، ص256.</ref> شهر و رودی بههمین نام (دماوند) نیز در [[استان تهران]] قرار دارند.<ref>دفتر تقسیمات کشوری، نقشه و جدول تقسیمات کشوری، 1383ش؛ جغرافیای استان تهران، 1383ش.</ref> | ||
==پیشینه کوه دماوند== | == جغرافیای کوه دماوند == | ||
کوه دماوند، با ارتفاع بیش از ۵ هزار و ۵۰۰ متر،<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/amol/mount-damavand «دماوند»، سفرمارکت.]</ref> در استان [[مازندران]]، شهرستان آمل و بخش لاریجان<ref>نصرتی، دماوند خاستگاه اساطیر ایران زمین، 1381ش، ص15.</ref> واقع شده است. این قله، در میانهٔ راه [[تهران]] به آمل بوده و نزدیکترین شهر به آن نیز «گزنک» است که در فاصله ۱۰ کیلومتری از آن قرار دارد.<ref>سفرنامة ناصرخسرو قبادیانی، 1384ش، ص4-5.</ref> این قله، در روزهای صاف و بدون غبار، از بخشهایی از کشور ترکمنستان، سواحل [[چمخاله]]، کیاشهر (استان [[گیلان]])، ارتفاعات [[نطنز]] (استان [[اصفهان]])، جنوب ابهر (استان [[زنجان]])، [[تهران]] و [[قم]] قابل مشاهده است.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/amol/mount-damavand «دماوند»، سفرمارکت.]</ref> | |||
== پیشینه کوه دماوند == | |||
آشوریان، کوه دماوند را کان سنگ لاجورد میدانستند. بر اساس اشارات صورت گرفته در متون برجایمانده از آن دوران، این کوه و منطقهٔ اطراف آن، تا پیش از حملهٔ آشوریان، از حدود [[مادها]] بهشمار میرفته است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8859-قله-دماوند/ «قله دماوند»، کجارو.]</ref> در دامنهٔ این کوه، تعداد زیادی گور وجود دارد که متخصصان، قدمت آنها را به دوران پیش از تاریخ نسبت دادهاند. برخی از متخصصان نیز معتقدند که قدمت سکونت انسان در این منطقه، به حدود ۳۸ قرنِ قبل برمیگردد. در منابع تاریخی و جغرافیایی کهن، از کوه دماوند با نامهای بیکنی، دُباوند، دمباوند، دنباوند، دوباهوند، دومباوند، دیمباوند، زباوند، زماوند و کوه لاجورد یاد شده است.<ref>مستوفی قزوینی، نزهة القلوب، 1383ش، ص77 و 229.</ref> حمدالله مستوفی، این قله را با نام دماوند معرفی کرده است.<ref>جعفری، گیتاشناسی ایران، ج2، رود و رودنامههای ایران، 1379ش، ص475-476.</ref> | آشوریان، کوه دماوند را کان سنگ لاجورد میدانستند. بر اساس اشارات صورت گرفته در متون برجایمانده از آن دوران، این کوه و منطقهٔ اطراف آن، تا پیش از حملهٔ آشوریان، از حدود [[مادها]] بهشمار میرفته است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8859-قله-دماوند/ «قله دماوند»، کجارو.]</ref> در دامنهٔ این کوه، تعداد زیادی گور وجود دارد که متخصصان، قدمت آنها را به دوران پیش از تاریخ نسبت دادهاند. برخی از متخصصان نیز معتقدند که قدمت سکونت انسان در این منطقه، به حدود ۳۸ قرنِ قبل برمیگردد. در منابع تاریخی و جغرافیایی کهن، از کوه دماوند با نامهای بیکنی، دُباوند، دمباوند، دنباوند، دوباهوند، دومباوند، دیمباوند، زباوند، زماوند و کوه لاجورد یاد شده است.<ref>مستوفی قزوینی، نزهة القلوب، 1383ش، ص77 و 229.</ref> حمدالله مستوفی، این قله را با نام دماوند معرفی کرده است.<ref>جعفری، گیتاشناسی ایران، ج2، رود و رودنامههای ایران، 1379ش، ص475-476.</ref> | ||
امروزه، این قله، بهعنوان یکی از مناطق چهارگانه باارزش در حوزهٔ حفاظتی محیط زیست ایران و نیز بهعنوان اثر طبیعی و ملی به ثبت رسیده است.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/amol/mount-damavand «دماوند»، سفرمارکت.]</ref> روز ملی دماوند، همزمان با [[تیرگان]] ([[۱۳ تیر]])، در ایران برگزار میشود.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8859-قله-دماوند/ «قله دماوند»، کجارو.]</ref> | امروزه، این قله، بهعنوان یکی از مناطق چهارگانه باارزش در حوزهٔ حفاظتی محیط زیست ایران و نیز بهعنوان اثر طبیعی و ملی به ثبت رسیده است.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/amol/mount-damavand «دماوند»، سفرمارکت.]</ref> روز ملی دماوند، همزمان با [[تیرگان]] ([[۱۳ تیر]])، در ایران برگزار میشود.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8859-قله-دماوند/ «قله دماوند»، کجارو.]</ref> | ||
==نامگذاری کوه دماوند== | == نامگذاری کوه دماوند == | ||
دماوند، از ترکیب دو واژه «دم» و «آوند» تشکیل شده است. دم بهمعنای بخار و آوند نیز بهمعنای دارا بودن است. کوه دماوند، بهدلیل آتشفشانی بودن، همواره دارای دم، دود و بخار است که بههمین دلیل آن را «دماوند» میخوانند.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/amol/mount-damavand «دماوند»، سفرمارکت.]</ref> | دماوند، از ترکیب دو واژه «دم» و «آوند» تشکیل شده است. دم بهمعنای بخار و آوند نیز بهمعنای دارا بودن است. کوه دماوند، بهدلیل آتشفشانی بودن، همواره دارای دم، دود و بخار است که بههمین دلیل آن را «دماوند» میخوانند.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/amol/mount-damavand «دماوند»، سفرمارکت.]</ref> | ||
==منابع آبی دماوند== | == منابع آبی دماوند == | ||
[[چشمه | [[چشمه]]های آب معدنی متعدد، آبگرم اسک، تلخرود و لاریجان، از جمله منابع آبی هستند که از دماوند سرچشمه میگیرند. چشمهسارها و رودخانههای دائمی و موقت بسیاری نیز از این کوه سرچشمه گرفته و به سمت [[دریای خزر]] جریان دارند.<ref>[http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/دماوند.aspx تکمیل همایون، «دماوند»، سایت دانشنامه ایران زمین.]</ref> | ||
==دیدنیهای کوه دماوند== | == دیدنیهای کوه دماوند == | ||
کوه دماوند، بهدلیل طبیعت بکر و زیبای خود، دارای اماکن [[گردشگری]] بسیاری است که از آن جمله میتوان به آبشاری یخزده اشاره کرد که در جهان، بیهمتا است. این | کوه دماوند، بهدلیل طبیعت بکر و زیبای خود، دارای اماکن [[گردشگری]] بسیاری است که از آن جمله میتوان به [[آبشار|آبشاری]] یخزده اشاره کرد که در جهان، بیهمتا است. این [[آبشار]]، ۷ متر طول و ۳ متر قطر دارد. یخ این [[آبشار]]، هیچگاه ذوب نمیشود و حتی در فصل تابستان و بههنگام ظهر، تنها مقدار کمی آب در اطراف آن جریان مییابد. این [[آبشار]] یخی، در ارتفاع ۵۱۰۰ متری این قله قرار دارد. از دیگر جاذبههای طبیعی این قله میتوان به یخچالهای طبیعی معروف این کوه، مانند سیوله، دوبی سل، عروسکها، دره یخار، خورتاب سر، شمال غربی و یخچال غربی اشاره کرد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8859-قله-دماوند/ «قله دماوند»، کجارو.]</ref> | ||
==دماوند در ادبیات فارسی== | == دماوند در ادبیات فارسی == | ||
دماوند، از قلههای کهن و نامدار ایرانی است که از دیرباز، در ادبیات رسمی و [[ادبیات شفاهی|شفاهی]] [[زبان فارسی|فارسیزبانان]] حضور داشته است. برای مثال، [[نظامی گنجوی|نظامی]] در شعر خود گفته است:<ref>[https://ganjoor.net/nezami/5ganj/khosro-shirin/sh59 نظامی، خمسه، خسرو و شیرین، بخش | دماوند، از قلههای کهن و نامدار ایرانی است که از دیرباز، در ادبیات رسمی و [[ادبیات شفاهی|شفاهی]] [[زبان فارسی|فارسیزبانان]] حضور داشته است. برای مثال، [[نظامی گنجوی|نظامی]] در شعر خود گفته است:<ref>[https://ganjoor.net/nezami/5ganj/khosro-shirin/sh59 نظامی، خمسه، خسرو و شیرین، بخش 59, بیت 23، سایت گنجور.]</ref> {{آغاز نستعلیق}} {{شعر|نستعلیق}} {{ب|به شخص کوه پیکر کوه میکند|غمی در پیش چون کوه دماوند}} {{پایان شعر}} {{پایان نستعلیق}} | ||
{{آغاز نستعلیق}} | [[محمدتقی بهار|ملکالشعرای بهار]] نیز از جمله شاعران است که شعری در وصف دماوند سروده و آن را ستوده است:<ref>[https://ganjoor.net/bahar/ghasidebk/sh79 ملک الشعرای بهار، قصاید، شماره 79، بیت 1، سایت گنجور.]</ref> {{آغاز نستعلیق}} {{شعر|نستعلیق}} {{ب|ای دیو سپید پای در بند|ای گنبد گیتی ای دماوند}} {{پایان شعر}} {{پایان نستعلیق}} | ||
[[ | این قله، همچنین، در [[افسانه]]ها و داستانهای اساطیری بسیاری بهعنوان نماد عظمت و صلابت ایرانیان آمده و نیز آشیانهٔ سیمرغ، پناهگاه جادوگران و زیستگاه ضحاک عنوان شده است.<ref>[http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/دماوند.aspx تکمیل همایون، «دماوند»، سایت دانشنامه ایران زمین.]</ref> شهرت این کوه در ادبیات فارسیزبانان، بیشتر از هر چیز مرهون دو شخصیت اساطیری ایران، یعنی فریدون و ضحاک است. فریدون، ضحاک را در غاری در درون کوه دماوند به بند میکشد. هنوز هم برخی از ساکنین این منطقه، بر این باورند که ضحاک در این کوه زندانی است و برخی صداهای شنیده شده از این کوه را نالههای ضحاک میدانند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8859-قله-دماوند/ «قله دماوند»، کجارو.]</ref> | ||
== پانویس == | |||
==پانویس== | |||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* تکمیل همایون، غلامحسین، «دماوند»، سایت دانشنامه ایرانزمین، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۴۰۱ش. | * تکمیل همایون، غلامحسین، «دماوند»، سایت دانشنامه ایرانزمین، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۴۰۱ش. | ||
| خط ۵۵: | خط ۹۱: | ||
* نظامی، خمسه، خسرو و شیرین، سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۴۰۱ش. | * نظامی، خمسه، خسرو و شیرین، سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۴۰۱ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
<!-- | |||
== تغییر مسیرهای پیشنهادی == | |||
کوه دماوند{{سخ}} | |||
دماوند{{سخ}} | |||
قله دماوند{{سخ}} | |||
بیکنی{{سخ}} | |||
بیک نی{{سخ}} | |||
دباوند{{سخ}} | |||
دُباوند{{سخ}} | |||
دمباوند{{سخ}} | |||
دنباوند{{سخ}} | |||
دوباهوند{{سخ}} | |||
دومباوند{{سخ}} | |||
دیمباوند{{سخ}} | |||
زباوند{{سخ}} | |||
زماوند{{سخ}} | |||
کوه لاجورد{{سخ}} | |||
قلهٔ دماوند{{سخ}} | |||
--> | |||
[[رده:استان مازندران]] | |||
[[رده:اصلاح رباتیک]] | |||
[[رده:رشتهکوه البرز]] | |||
[[رده:قله دماوند]] | |||
[[رده:هندسه بحث رباتیک]] | |||
