برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| خط ۷۶: | خط ۷۶: | ||
هزارهجات سرچشمهٔ رودخانههای کابل (گذرگاه اونی)، ارغنداب (سنگماشه)، هیرمند (حوزهٔ غوربند)، هریرود (لعل و سرجنگل)، مرغاب، بلخاب و کندز است که موقعیت راهبردی آن را در تأمین منابع آب شیرین افغانستان تثبیت کرده است.<ref>علیآبادی، جامعه و فرهنگ افغانستان، 1395ش، ص27-34.</ref> رشتهکوههای اصلی آن شامل سلسلهکوههای بابا (از بامیان تا ۲۰۰ کیلومتر به سمت غرب)، سفیدکوه، سیاهکوه، تیربند ترکستان، سنگشانده، کوهدامن، پسکوه، پیتاب، هزاردره، حاجیگک، درزهدرختان و بند امیر است<ref name=":9">پولادی، هزارهها، 1401ش، ص114-118.</ref> که برخی در ادبیات شفاهی و هنرهای دستی مردم ستایش شدهاند.<ref name=":10">موسوی، هزارههای افغانستان، 1379ش، ص105.</ref> | هزارهجات سرچشمهٔ رودخانههای کابل (گذرگاه اونی)، ارغنداب (سنگماشه)، هیرمند (حوزهٔ غوربند)، هریرود (لعل و سرجنگل)، مرغاب، بلخاب و کندز است که موقعیت راهبردی آن را در تأمین منابع آب شیرین افغانستان تثبیت کرده است.<ref>علیآبادی، جامعه و فرهنگ افغانستان، 1395ش، ص27-34.</ref> رشتهکوههای اصلی آن شامل سلسلهکوههای بابا (از بامیان تا ۲۰۰ کیلومتر به سمت غرب)، سفیدکوه، سیاهکوه، تیربند ترکستان، سنگشانده، کوهدامن، پسکوه، پیتاب، هزاردره، حاجیگک، درزهدرختان و بند امیر است<ref name=":9">پولادی، هزارهها، 1401ش، ص114-118.</ref> که برخی در ادبیات شفاهی و هنرهای دستی مردم ستایش شدهاند.<ref name=":10">موسوی، هزارههای افغانستان، 1379ش، ص105.</ref> | ||
هزارجات دارای ذخایر معدنی غنی از جمله گوگرد، مس، یشم سبز، زبرجد، کوارتز، میکا، مرمر، سنگ سرمه، سرب، آلومینیوم، روی، آهن، گرانیت و سنگ گچ است.<ref>پولادی، هزارهها، 1401ش، ص127-128.</ref> بزرگترین معدن آهن در حاجیگک (مرز بهسود و بامیان) و بزرگترین منابع ذغالسنگ در | هزارجات دارای ذخایر معدنی غنی از جمله گوگرد، مس، یشم سبز، زبرجد، کوارتز، میکا، مرمر، سنگ سرمه، سرب، آلومینیوم، روی، آهن، گرانیت و سنگ گچ است.<ref>پولادی، هزارهها، 1401ش، ص127-128.</ref> بزرگترین معدن آهن در حاجیگک (مرز [[بهسود]] و بامیان) و بزرگترین منابع ذغالسنگ در [[بامیان]]، درهصوف، بغلان و بلخاب قرار دارد.<ref>موسوی، هزارههای افغانستان، 1379ش، ص104.</ref>[[پرونده:قوم هزاره۱۵.jpg|جایگزین=مردان هزاره ۱۸۴۰ (میلادی) - شهر غزنی، نقاشی جیمز اتکینسون|بندانگشتی|مردان هزاره در حدود ۱۸۴۰م در روستاهای [[غزنی]]، نقاشی جیمز اتکینسون]] | ||
=== طبیعت و میراث فرهنگی === | === طبیعت و میراث فرهنگی === | ||
میراث فرهنگی و تاریخی ملموس هزارجات شامل قلعهها و مجسمههای بودا، شهر ضحاک و شهر غلغله در | میراث فرهنگی و تاریخی ملموس هزارجات شامل قلعهها و مجسمههای بودا، شهر ضحاک و شهر غلغله در [[بامیان]]، شهر بربر و قلعهٔ چهلبرج (با بیش از ۳۰۰ برج) در یکهولنگ، دو کتیبهٔ هفتالیت ارزگان (کشف ۱۹۵۳م)، کافرقلعه (دژ سنگی در نزدیکی ترینکوت)، نقاشیهای صخرهای جاغوری (شامل تصاویر بز کوهی و صحنهٔ نبرد) و تپهٔ شاهقورغان در اجرستان زابل است.<ref>پولادی، هزارهها، 1401ش، ص142-149.</ref> منار جام در ولایت غور نیز از میراثهای فرهنگی این منطقه محسوب میشود.<ref name=":22">[https://www.beytoote.com/iran/ancient/minaret-01jam.html «منار جام معماری واندیشه اسلامی در غرب افغانستان»، وبسایت بیتوته.]</ref> | ||
بند امیر (اولین پارک ملی افغانستان) در قلب هزارجات، شامل پنج دریاچهٔ کوچک به نامهای بند هیبت (بند امیر)، بند قنبر، بند غلامان، بند ذوالفقار و بند پنیر است. بر اساس باور محلی، امام علی برای مهار جریان آب در این مکان حاضر شده و به همین دلیل به «قدمگاه حضرت علی» شهرت یافته است. آب دریاچهها از طریق دیوارههای طبیعی بهصورت آبشار سرازیر میشود و منبع تغذیهٔ رودخانهٔ یکهاولنگ است. این مجموعه توسط کوههای بلند احاطه شده و مملو از ماهیهای گوناگون است.<ref>پولادی، هزارهها، 1401ش، ص266.</ref> تپهٔ اژدها در بامیان، دریاچهٔ ناور و کوه عروس (بلندترین قلهٔ بابا) از دیگر مناظر طبیعی هزارجات هستند.<ref name=":23">پولادی، هزارهها، 1401ش، ص142-149.</ref> | بند امیر (اولین پارک ملی افغانستان) در قلب هزارجات، شامل پنج دریاچهٔ کوچک به نامهای بند هیبت (بند امیر)، بند قنبر، بند غلامان، بند ذوالفقار و بند پنیر است. بر اساس باور محلی، [[امام علی]] برای مهار جریان آب در این مکان حاضر شده و به همین دلیل به «قدمگاه حضرت علی» شهرت یافته است. آب دریاچهها از طریق دیوارههای طبیعی بهصورت آبشار سرازیر میشود و منبع تغذیهٔ رودخانهٔ یکهاولنگ است. این مجموعه توسط کوههای بلند احاطه شده و مملو از ماهیهای گوناگون است.<ref>پولادی، هزارهها، 1401ش، ص266.</ref> تپهٔ اژدها در بامیان، دریاچهٔ ناور و کوه عروس (بلندترین قلهٔ بابا) از دیگر مناظر طبیعی هزارجات هستند.<ref name=":23">پولادی، هزارهها، 1401ش، ص142-149.</ref> | ||
غارهای طبیعی منطقه شامل سنگخانه در کوهبرون بهسود، کفترغار در گیزاب، غار لیگان در ورس، غار خرک در دایکندی، غار پسرویه،<ref name=":24">موسوی، هزارههای افغانستان، 1379ش، ص105.</ref> غار منتهگک در یکهاولنگ، غار یخ و غار خرس در درهٔ قازان، و غار فریدون (یادشده در شاهنامه) در شهیدان بامیان است که هرکدام دارای افسانههای محلی هستند.<ref name=":25">[https://8am.media/fa/incredible-ice-caves-kazan-in-bamian/ «غار یخ شگفتانگیز قازان»، وبسایت روزنامۀ 8 صبح.]</ref> | غارهای طبیعی منطقه شامل سنگخانه در کوهبرون بهسود، کفترغار در گیزاب، غار لیگان در ورس، غار خرک در دایکندی، غار پسرویه،<ref name=":24">موسوی، هزارههای افغانستان، 1379ش، ص105.</ref> غار منتهگک در یکهاولنگ، غار یخ و غار خرس در درهٔ قازان، و غار فریدون (یادشده در شاهنامه) در شهیدان بامیان است که هرکدام دارای افسانههای محلی هستند.<ref name=":25">[https://8am.media/fa/incredible-ice-caves-kazan-in-bamian/ «غار یخ شگفتانگیز قازان»، وبسایت روزنامۀ 8 صبح.]</ref> | ||
