|
|
| خط ۱: |
خط ۱: |
| در این مدخل پس از بیان علل ضرورت واژهشناسی حجاب به تعریف «تبرج جاهلیت اولی» به عنوان تعبیر قرآنی پرداختهایم. نخست با بررسی اشعار عرب، فرهنگنامهها و تفاسیر، مفهوم جاهلیت را توضیح میدهیم سپس از جاهلیت اولی بحث کرده و دو دیدگاه را مورد بررسی قرار میدهیم:
| | ==معنای جاهلیت== |
|
| |
|
| 1- جاهلیت اولی یک دوره زمانی است.
| | جاهلیت از ریشة جهل است، معنای جهل در «لسان العرب» اینگونه آمده است: |
|
| |
|
| 2- جاهلیت اولی یک فرهنگ است.
| | «جهل، جهل نقیض علم است، كه از آن تعبیر میشود با عبارات جلهه فلان، جهلا و جَهالة، ...: این است كه كاری را بدون علم انجام بدهد. رجل جاهل، جمع آن میشود جُهْل وجُهُل وجُهَّل و جُهَّال وجُهَلاء، همان گونه كه در جمع عالم گفته اند علماء، ؛ وقول مُضَرِّس بن رِبْعِی الفَقْعَسِی: |
|
| |
|
| و در پایان با تعریف تبرج دیدگاه مختار را مطرح مینماییم.
| | «إِنا لَنَصْفَح عن مَـجاهِل قومنا *** ونُقِـیم سالِفَةَ العدوّ الأَصْید» |
| ==مفهوم شناسی تبرج==
| |
|
| |
|
| «تبرّج الجاهلیه الاولی»
| | معنای دیگر معروف جهل این است كه چیزی را نشناسی میگویی: مِثْلـی لا یجْهَل مثلك. كسی مانند من با شخصی مانند تو نا آشنا نیست، این كه در قرآن كریم میفرماید: {یحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ {أَغْنِیاءَ}؛ یعنـی جاهِل به حال آنان، و جاهل ضد عاقل منظور نیست. جهل ضد آگاه بودن مراد است |
| | گفته میشود: هو یجْهَل ذلك یعنی این را نمیداند،(و نمیشناسد.) |
|
| |
|
| [[زنان]] مسلمان به ویژه همسران رسول گرامی اسلام (ص) به پوشش و حجاب مأمور شدهاند و از تبرج جاهلیت نخستین نهی شدهاند.
| | جاهلیت برحه ای از زمان است كه پیش از اسلام قرار داشت، میگویند: «الـجاهِلِـیة الـجَهْلاء»، برای مبالغه، وقولهم: «كان ذلك فـی الـجاهِلِـیة الـجَهْلاء»، «جهلا» تأكید بر جاهلیت است، گاهی از اسم چیز مشتق میشود و آن را تأكید میكند، چنان كه گفته میشود: «وَتِدٌ واتِدٌ وهَمَـجٌ هامِـجٌ ولَـیلة لَـیلاء ویوْمٌ أَیوَمُ.» ودر حدیث نبوی آمده است كه به یكی از صحابه فرمود: «إِنك امرؤ فـیك جاهِلِـیة»؛ توشخص هستی كه چیزی از جاهلیت در تو (باقی مانده) است منظور این جاهلیت حالتی است كه عرب پیش از اسلام داشت، یعنی جهل به خدای سبحان ، رسول خدا، شرایع الهی، و در عوض به انسان مخافره میكردند، دارای تكبر و تجبر وصفات دیگر از این دست بودند.» <ref>( ابن منظور، ماده جهل.)</ref> |
| | |
| تبرّج چیست؟ جاهلیت چیست؟ جاهلیت اولی چیست؟
| |
| | |
| برای پاسخ دادن به این پرسشها، باید هركدام را جداگانه مورد بررسی قرار دهیم. نخست، جاهلیت اولی را توضیح میدهیم سپس، اصل جاهلیت، و آنگاه تبرّج را. از اینرو كه بحث جاهلیت اولی بحث كلیدی و راهگشا است، در این زمینه، یعنی تبرج جاهلیت اولی، مفصلتر از سایر واژههای مورد نظر بحث میكنیم. | |
|
| |
|
| ==جاهلیت اول== | | ==جاهلیت اول== |
| خط ۹۲: |
خط ۸۸: |
|
| |
|
| اكنون به اصل معنای جاهلیت میپردازیم. آیا منظور از جاهلیت بیاطلاعاتی، بیدانشی و نادانی است، یا معنای دیگری مورد نظر اسلام و قرآن بوده است؟ | | اكنون به اصل معنای جاهلیت میپردازیم. آیا منظور از جاهلیت بیاطلاعاتی، بیدانشی و نادانی است، یا معنای دیگری مورد نظر اسلام و قرآن بوده است؟ |
|
| |
| ==معنای جاهلیت==
| |
|
| |
| جاهلیت از ریشة جهل است، معنای جهل در «لسان العرب» اینگونه آمده است:
| |
|
| |
| «جهل، جهل نقیض علم است، كه از آن تعبیر میشود با عبارات جلهه فلان، جهلا و جَهالة، ...: این است كه كاری را بدون علم انجام بدهد. رجل جاهل، جمع آن میشود جُهْل وجُهُل وجُهَّل و جُهَّال وجُهَلاء، همان گونه كه در جمع عالم گفته اند علماء، ؛ وقول مُضَرِّس بن رِبْعِی الفَقْعَسِی:
| |
|
| |
| «إِنا لَنَصْفَح عن مَـجاهِل قومنا *** ونُقِـیم سالِفَةَ العدوّ الأَصْید»
| |
|
| |
| معنای دیگر معروف جهل این است كه چیزی را نشناسی میگویی: مِثْلـی لا یجْهَل مثلك. كسی مانند من با شخصی مانند تو نا آشنا نیست، این كه در قرآن كریم میفرماید: {یحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ {أَغْنِیاءَ}؛ یعنـی جاهِل به حال آنان، و جاهل ضد عاقل منظور نیست. جهل ضد آگاه بودن مراد است
| |
| گفته میشود: هو یجْهَل ذلك یعنی این را نمیداند،(و نمیشناسد.)
| |
|
| |
| جاهلیت برحه ای از زمان است كه پیش از اسلام قرار داشت، میگویند: «الـجاهِلِـیة الـجَهْلاء»، برای مبالغه، وقولهم: «كان ذلك فـی الـجاهِلِـیة الـجَهْلاء»، «جهلا» تأكید بر جاهلیت است، گاهی از اسم چیز مشتق میشود و آن را تأكید میكند، چنان كه گفته میشود: «وَتِدٌ واتِدٌ وهَمَـجٌ هامِـجٌ ولَـیلة لَـیلاء ویوْمٌ أَیوَمُ.» ودر حدیث نبوی آمده است كه به یكی از صحابه فرمود: «إِنك امرؤ فـیك جاهِلِـیة»؛ توشخص هستی كه چیزی از جاهلیت در تو (باقی مانده) است منظور این جاهلیت حالتی است كه عرب پیش از اسلام داشت، یعنی جهل به خدای سبحان ، رسول خدا، شرایع الهی، و در عوض به انسان مخافره میكردند، دارای تكبر و تجبر وصفات دیگر از این دست بودند.» <ref>( ابن منظور، ماده جهل.)</ref>
| |
|
| |
| همان گونه كه از متن بر میآید به نظر ابن منظور مقصود از جاهلیت یك معنای لغوی نیست. منظور یك فرهنگ است؛ فرهنگی كه خدا و شرایع الهی در آن مفقود است و عناصر انسانیت ستیز بر آن حاكم است.
| |
|
| |
|
| ==جهل در پژوهشهای نو== | | ==جهل در پژوهشهای نو== |