تعدد زوجات در قوم بلوچ: تفاوت میان نسخه‌ها

# '''نداشتن حق انتخاب از سوی پسر در ازدواج اول'''؛ در فرهنگ بلوچ خیلی اتفاق می‌افتد که مادر پسر، نوزاد دختر را بر اساس سنت «ناف‌بر» برای فرزند خود برمی‌گزیند. همچنین در فرهنگ بلوچ، انتخاب همسر برای فرزند، حق [[پدر]] و مادر است.<ref>[http://chabahargasht.ir/post-107 «عروسی بلوچ»، وب‌سایت چابهارگشت.]</ref>

# '''رویکرد قیِّم‌مآبانه به زن'''؛ انگارهٔ «ناموس‌پرستی» در جامعهٔ بلوچ، سرپرستی از همسر و فرزندان متوفی را برای نزدیکان وی الزام‌آور می‌سازد. این سنت زمینه‌ساز [[ازدواج]] زن بیوه با مردی از نزدیکان شوهر قبلی او می‌شود.

# '''پذیرش فرهنگی و الگوپذیری از نسل قبل'''؛ در جامعهٔ بلوچ، چندهمسری از نظر زنان نیز حق مسلم مردان به‌حساب می‌آید و با وجود ناراحتی قلبی، در برابر آن واکنش نشان نمی‌دهند. در این حالت، حمایت حقوقی از زنان نیز دشوار و حتی غیرممکن است.

# '''وابستگی اقتصادی زنان'''؛ در فرهنگ [[بلوچ]]، کار بیرون از منزل برای زنان مقبولیت ندارد و از طرفی، زنان کارهای خانگی مانند [[سوزن‌دوزی مردم بلوچ|سوزن‌دوزی]] را با توجه به زمان‌بر بودن تهیه و فروش آن، برای مخارج زندگی کافی نمی‌دانند. در فرهنگ بلوچ [[مهریه|مهریهٔ]] ازدواج قابل توجه است که به‌صورت [[طلا]]، نقره و گاهی [[پول]] نقد در نظر گرفته می‌شود. این امر زنان را وادار به کنارآمدن با پدیدهٔ چندهمسری می‌کند.

# '''جمعیت بالای دختران مجرد'''؛ تحقیقات نشان می‌دهد که تا دو دهه قبل، سن ازدواج میان مردم بلوچ بسیار پایین بوده است؛ اما گسترش [[شهرنشینی]] و آموزش دختران سبب شده است که [[سن ازدواج]] میان این مردم بالا برود. از این جهت گزینهٔ ازدواج دختران کم شده و تعداد زیادی از آنها مجبور به ازدواج با مردان متأهل می‌شوند.

# '''دشواری طلاق برای زنان'''؛ در فرهنگ عمومی بلوچ طلاق یک امر ناپسند است و به طرد زن منجر می‌شود. از این جهت بسیاری از زنان مجبور می‌شوند که چندهمسری شوهر خود یا ازدواج با مرد متأهل را بپذیرند.

# '''قَسم جن‌طلاق/ زن‌طلاق'''؛ مردم بلوچ برای تعهد به پیمان، اعلام برائت از اتهامات یا حتمی‌ساختن انتقام خود از طایفه یا شخصی، قسم زن‌طلاق یاد می‌کنند. این قَسم با کفاره هم جبران نمی‌شود و در صورت عدم موفقیت، در فرهنگ بلوچ زن او مطلقه است و این امر باعث فرودستی زن و در نتیجه زمینه تن‌دادن او به ازدواج با مرد متأهل می‌شود.

# '''افراط در مهمان‌داری'''؛ ناتوانی زن در پذیرایی از مهمان‌های بسیار در [[خانواده]]، زمینه‌ساز ازدواج بعدی شوهر می‌شود.

# '''کاهش فساد اخلاقی'''؛ مردم بلوچ معتقدند که وفور زنان مجرد در جامعه، سبب طغیان گرایش‌های جنسی جوانان می‌شود؛ بنابراین پدیدهٔ چندهمسری برای کنترل تعداد زنان مجرد به کار گرفته می‌شود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/522834/%D9%81%D9%8هم-%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%DA%86%D9%86%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D1%86-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D9%87%D8%A7%DB علی‌نقیان و روستاخیز، «فهم پدیدارشناختی چندهمسری در میان بلوچ‌های ساکن در شهرستان چابهار»، 1397ش، ص102-108.]</ref>

# '''مذهب و پیروی از سنت پیامبر'''؛ مردان بلوچ، چندهمسری خود را با آیات [[قرآن]] و نیز چندهمسری [[حضرت محمد|پیامبر اکرم]]، توجیه می‌کنند. مولوی‌ها نیز روی این موضوع در خطبه‌ها تأکید دارند و خود آنها نیز زنان متعدد دارند.<ref>[https://balochistan1.blogsky.com/1391/06/20/post-1697/ بلوچی، «چندهمسری در بلوچستان و مشکلات آن»، وبلاگ سرزمین بلوچستان.]</ref>

# '''افزایش قدرت و نفوذ سیاسی'''； در جامعهٔ بلوچ، کاهش اختلافات و اتحاد در برابر قبایل رقیب، همواره دارای اهمیت بوده است. امروزه نیز افزایش هواداران برای شرکت در [[مشارکت در انتخابات|انتخابات]]، اهمیت زیادی دارد. سران بلوچ با گرفتن چندهمسر از قبایل مختلف، این اتحاد را ایجاد می‌کند و در پی بازتولید این سنت در میان جوانان هستند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/522834/%D9%81%D9%87%D9%8هم-%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%DA%86%D9%86%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%A6-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D9%87%D8%A7%DB علی‌نقیان و روستاخیز، «فهم پدیدارشناختی چندهمسری در میان بلوچ‌های ساکن در شهرستان چابهار»، 1397ش، ص101-102.]</ref>

# '''مرگ‌ومیر مردان'''； به‌دلیل نزاع‌های قبیله‌ای و نیز اقتصاد مبتنی بر قاچاق، مرگ‌ومیر مردان در جامعهٔ بلوچ، به‌مراتب بیشتر از زنان است. فقر و درماندگی، زنان بیوه را وادار به [[ازدواج]] با مردان متأهل به‌ویژه نزدیکان شوهر قبلی، می‌کند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/63346/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%8من-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%B2%D9%88%D8%AC%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%8%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8 ناستی‌زایی، «عوامل مؤثر در تعدد زوجات از دیدگاه دانشجویان بلوچ»، 1385ش، ص70.]</ref>

# '''حمایت از زنان بی‌سرپرست'''； بسیار از مردان بلوچ در ردهٔ سنی بالا، با زنان بیوه و بی‌سرپرست، به‌منظور حمایت از آنان، ازدواج می‌کنند.

# '''تنوع‌طلبی مردان'''； از نظر زنان بلوچ، [[فرزندآوری]] زیاد، تناسب میل و نیازهای جنسی زنان را کاهش می‌دهد و مردان را به ازدواج مجدد وامی‌دارد. البته مردان علت تنوع‌طلبی را پایین بودن امکانات بهداشتی، عدم رسیدگی به شوهر و گذراندن بیشتر وقت با فرزندان از سوی زنان، می‌دانند. مردان همچنین با وجود رضایت قلبی از همسر اول، ازدواج دوم را مایهٔ شادابی و طراوت می‌دانند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1608978241-10344-99-95.pdf اسمعیلی و دیگران، «کاوشی کیفی از علل و زمینه‌های شکل‌گیری چندهمسری مردان»، 1398ش، ص70-71.]</ref>

# '''مشکلات جسمانی و رفتاری زنان'''； مشکلات [[نازایی]]، نقص حرکتی، بیماری‌های صعب‌العلاج و بداخلاقی زن، عامل تمایل مردان به ازدواج مجدد می‌شود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/522834/%D9%81%D9%87%D9%85-%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%DA%86%D9%86%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D2%A6-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D9%87%D8%A7%DB علی‌نقیان و روستاخیز، «فهم پدیدارشناختی چندهمسری در میان بلوچ‌های ساکن در شهرستان چابهار»، 1397ش، ص103.]</ref>

# '''علاقه به پسر و فرزندآوری بیشتر'''； از نظر مردان بلوچ فرزند بیشتر، یک ارزش حیثیت‌آفرین است و باعث قدرت طایفه و تیرهٔ آنها می‌شود؛ اما فررند دختر که در سنین کم ازدواج کرده از خانهٔ پدری می‌رود، ارزش فرزند پسر را ندارد. زنی که نتواند این خواستهٔ شوهر را برآورده کند، با ازدواج دوم شوهر، روبه‌رو می‌شود.<ref>[http://www.ensafnews.com/304037/%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%8الآ-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%8و-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%83%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%8C-%D9%8 «فرزندآوری بالا در سیستان و بلوچستان مسئلۀ فرهنگی یا مکانیسم دفاعی»، پایگاه خبری و تحلیلی انصاف.]</ref>

# '''ثروت‌مندی مردان'''； در فرهنگ بلوچ، تعدد زوجات در ارتقای اجتماعی مرد نقش دارد و مردان ثروت‌مند با آسودگی بیشتری از این فرصت بهره می‌گیریم.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/63346/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%B2%D9%88%D8%AC%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%8ه-%D8%AF%D8%A7%D9%8%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8 ناستی‌زایی، «عوامل مؤثر در تعدد زوجات از دیدگاه دانشجویان بلوچ»، 1385ش، ص69-70.]</ref>