بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''<big>فیلترینگ</big>'''؛ سازوکاری فنی و حقوقی برای محدودسازی دسترسی به محتوای ناهنجار در فضای مجازی.         
'''<big>فیلترینگ</big>'''؛ سازوکاری فنی و حقوقی برای محدودسازی دسترسی به محتوای ناهنجار در فضای مجازی.         


فیلترینگ اینترنت مجموعه اقداماتی فنی و حقوقی برای محدودسازی دسترسی کاربران به برخی محتوا، خدمات یا منابع آنلاین است که بر اساس قوانین، مقررات یا سیاست‌های اعمال‌شده توسط دولت‌ها یا نهادهای ذی‌ربط، نامناسب یا غیرمجاز تشخیص داده می‌شوند. این فرایند در نظام حقوقی ایران به‌عنوان راهکاری برای پیشگیری از جرم، از طریق کاهش فرصت‌ها و ابزارهای ارتکاب آن، شناخته می‌شود و با هدف صیانت از ارزش‌های فرهنگی و حفظ امنیت عمومی، تحت نظارت شورای عالی فضای مجازی اجرا می‌شود.
فیلترینگ اینترنت مجموعه اقدامات فنی و حقوقی برای محدودسازی دسترسی به محتوای نامناسب است که در ایران با هدف پیشگیری از جرم، صیانت از ارزش‌های فرهنگی و حفظ امنیت عمومی تحت نظارت شورای عالی فضای مجازی اجرا می‌شود. با وجود این، اجرای این سیاست‌ها با چالش‌هایی نظیر آسیب به [[اقتصاد دیجیتال]]، کاهش امنیت کاربران به‌دلیل رواج [[فیلترشکن‌|فیلترشکن‌ها]] و ایجاد شکاف در دسترسی آزاد به اطلاعات روبه‌رو است. در سطح بین‌المللی نیز اگرچه قوانینی برای حفاظت از [[سلامت روان]] کودکان و نوجوانان وضع شده، اما تحلیل‌گران به تناقضی در سیاست‌های رسانه‌ای فرامرزی اشاره دارند که در آن پلتفرم‌های بدون محدودیت به‌عنوان ابزاری برای تغییر نگرش‌های فرهنگی در جوامع هدف به‌کار گرفته می‌شوند.
 
با این حال، اجرای این سیاست‌ها با چالش‌های جدی نظیر آسیب به [[اقتصاد دیجیتال]]، کاهش امنیت کاربران به‌دلیل رواج [[فیلترشکن‌|فیلترشکن‌ها]] و ایجاد شکاف در دسترسی آزاد به اطلاعات روبه‌رو شده است. در سطح بین‌المللی نیز بسیاری از کشورها، به‌ویژه در سال‌های اخیر، قوانین سخت‌گیرانه‌ای را برای محافظت از [[سلامت روان]] کودکان و نوجوانان در [[فضای مجازی]] وضع کرده‌اند. با این حال، تحلیل‌گران به وجود نوعی تناقض در سیاست‌های رسانه‌ای فرامرزی اشاره دارند که در آن، پلتفرم‌های بدون محدودیت به‌عنوان ابزاری در [[جنگ نرم]] برای تغییر نگرش‌های فرهنگی در جوامع هدف به‌کار گرفته می‌شوند.


== '''مفهوم‌شناسی''' ==
== '''مفهوم‌شناسی''' ==
فیلترینگ [[اینترنت]] به‌معنای ایجاد محدودیت در دسترسی کاربران به محتوا یا وب‌سایت‌هایی است که بر اساس قوانین، مقررات یا معیارهای اخلاقی و سیاسی، نامناسب تشخیص داده می‌شوند.<ref>[https://civilica.com/note/1002/ صنعتی، «فیلترینگ یا پالایش اینترنتی»، 1403ش.]</ref> این فرایند از نظر حقوقی نوعی پیشگیری وضعی از جرم محسوب می‌شود که با سلب ابزار و فرصت از مجرمان بالقوه، از وقوع جرایم در فضای مجازی جلوگیری می‌کند.<ref>[https://journal.refah.ac.ir/article_726111_fed2e56ee0eb3583b3faff485afec490.pdf نصرالهی، «ماهیت و مسائل حقوقی پالایش فضای مجازی»، 1403ش، ص7.]</ref> فیلترینگ به روش‌های فنی مختلفی از جمله دستکاری در سیستم نام دامنه (DNS)، مسدود‌سازی آدرس‌های IP و بازرسی عمیق بسته‌ها (DPI) انجام می‌گیرد.<ref>[https://iccima.ir/wp-content/uploads/2024/11/%D9%81%DB%8C%D9%84%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86%DA%AF.pdf احمدی، «اثر فیلترینگ اینترنت بر تجارت داخلی و خارجی کشور»، 1403ش، ص59.]</ref> در سال‌های اخیر، مفهوم '''«'''فیلترینگ هوشمند'''»''' نیز مطرح شده است که به‌جای مسدود کردن کامل یک دامنه یا پلتفرم، تنها بخش‌های حاوی محتوای مجرمانه را از دسترس خارج کرده و اجازۀ دسترسی به سایر بخش‌ها را به کاربران می‌دهد.<ref>[https://www.chaponashr.ir/core/media/contents/1614157902.pdf احمدی دستجردی، تحلیل فقهی-حقوقی فیلترینگ، 1399ش، ص28.]</ref> همچنین در نگاهی نوین، رسانه و فضای مجازی به‌عنوان ابزار قدرت و شکل‌دهی به ارزش‌ها نگریسته می‌شوند که می‌توانند به‌عنوان سلاحی در جنگ نرم برای تغییر نگرش جوامع هدف به کار روند.<ref>[https://farsnews.ir/Fatemehkavand/1766673069665578796/%D9%81%DB%8C%D9%84%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7-%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 کاوند، «فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران»، خبرگزاری فارس.]</ref>
فیلترینگ [[اینترنت]] به‌معنای ایجاد محدودیت در دسترسی کاربران به محتوا یا وب‌سایت‌هایی است که بر اساس قوانین، مقررات یا معیارهای اخلاقی و سیاسی، نامناسب تشخیص داده می‌شوند.<ref>[https://civilica.com/note/1002/ صنعتی، «فیلترینگ یا پالایش اینترنتی»، 1403ش.]</ref> این فرایند از نظر حقوقی نوعی پیشگیری وضعی از جرم محسوب می‌شود که با سلب ابزار و فرصت از مجرمان بالقوه، از وقوع جرایم در فضای مجازی جلوگیری می‌کند.<ref>[https://journal.refah.ac.ir/article_726111_fed2e56ee0eb3583b3faff485afec490.pdf نصرالهی، «ماهیت و مسائل حقوقی پالایش فضای مجازی»، 1403ش، ص7.]</ref> فیلترینگ به روش‌های فنی مختلفی از جمله دستکاری در سیستم نام دامنه (DNS)، مسدود‌سازی آدرس‌های IP و بازرسی عمیق بسته‌ها (DPI) انجام می‌گیرد.<ref>[https://iccima.ir/wp-content/uploads/2024/11/%D9%81%DB%8C%D9%84%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86%DA%AF.pdf احمدی، «اثر فیلترینگ اینترنت بر تجارت داخلی و خارجی کشور»، 1403ش، ص59.]</ref> در سال‌های اخیر، مفهوم '''«'''فیلترینگ هوشمند'''»''' نیز مطرح شده است که به‌جای مسدود کردن کامل یک دامنه یا پلتفرم، تنها بخش‌های حاوی محتوای مجرمانه را از دسترس خارج کرده و اجازۀ دسترسی به سایر بخش‌ها را به کاربران می‌دهد.<ref>[https://www.chaponashr.ir/core/media/contents/1614157902.pdf احمدی دستجردی، تحلیل فقهی-حقوقی فیلترینگ، 1399ش، ص28.]</ref>  


== '''وضعیت فیلترینگ در جهان''' ==
== '''وضعیت فیلترینگ در جهان''' ==