وجدان کاری: تفاوت میان نسخه‌ها

'''<big>وجدان کاری؛</big>''' تعهد اخلاقی فرد در انجام کار و مسئولیت.

==مفهوم‌شناسی==

 

وجدان کاری، رضایت قلبی و التزام عملی فرد به وظایف تعیین‌شده برای او است. وجدان کاری به‌مثابه تقویت‌کنندۀ درونی موجب می‌شود که فرد بدون نظارت بیرونی با پشتکار و انگیزه به وظایف خود عمل کرده<ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_18214_5e03361f0bf04a9d2ca9751e7007bc09.pdf لیاقتدار و همکاران، «بررسی میزان تاثیر و نقش عوامل مؤثر بر وجدان کاری»،  1389ش، ص27-30.]</ref> و آن را به انجام رساند.<ref>[https://shmu.ac.ir/file/download/page/1611646403-1-3-.pdf اصغریان و جوادپور، «وجدان کاری به عنوان یک اصل اخلاقی»،  وب‌سایت مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شاهرود.]</ref>

 

از دیدگاه اسلام کسانی که وجدان کاری دارند، کار را عمل صالح و مسئولیت اجتماعی می‌دانند. پیشوایان دین وجدان کاری را یک خصیصۀ مهم برای انسان متعهد دانسته‌اند؛ امام علی وجدان کاری را زینت‌بخش انسان معرفی کرده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3280/4363/35126/%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D9%88-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «موانع و آسیب‌های وجدان کاری در فرهنگ اسلامی»،  وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> مهم‌ترین سرمایه برای تعـالی سازمان‌ها، نیروی انسانی متعهد و دارای وجدان کاری است، <ref>[https://ethicsjournal.ir/browse.php?a_id=653&sid=1&slc_lang=fa علیرضایی و همکاران، «رابطۀ وجدان کاری با عملکرد شغلی»،  1392ش، ص76.]</ref> اما تکنولوژی و گسترش مدرنیته، توجه به رویکرد مترقی دین دربارۀ وجدان کاری را محدود کرده است.<ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_18214_5e03361f0bf04a9d2ca9751e7007bc09.pdf لیاقتدار و همکاران، «بررسی میزان تاثیر و نقش عوامل مؤثر بر وجدان کاری»،  1389ش، ص27-28.]</ref>

==ویژگی افراد دارای وجدان کاری==

# رعایت [[عدالت]] در انجام وظیفه؛

# [[احساس مسئولیت]]؛

#تقید نسبت به بقاء و توسعۀ سازمان؛

#تقید نسبت به افراد و گروه‌های کاری دیگر در سازمان؛

#تقید نسبت به جلب رضایت مشتریان.<ref>[https://shmu.ac.ir/file/download/page/1611646403-1-3-.pdf اصغریان و جوادپور، «وجدان کاری به عنوان یک اصل اخلاقی»، وب‌سایت مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شاهرود.]</ref>

همچنین افرادی که از وجدان کاری برخوردارند، انجام صحیح مسئولیت را نوعی عبادت و توفیق الهی می‌دانند که سبب حلال شدن رزق و افزایش رضایت شغلی می‌شود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3280/4363/35126/%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D9%88-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «موانع و آسیب‌های وجدان کاری در فرهنگ اسلامی»،  وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

==جایگاه وجدان کاری در سبک زندگی ایرانی-اسلامی==

اهمیت دادن به عنصر کار و تلاش برای کسب درآمد حلال، سبب می‌شود افراد یک جامعه فعال‌تر شده و [[سبک زندگی]] خود را بر محور دین بنا نهند.<ref>[https://iss.razavi.ac.ir/article_851.html اصغری، «دین، وجدان کاری و رابطۀ آن با سبک زندگی»، 1392ش، ص69-70.]</ref> از این منظر، داشتن وجدان کاری، به فعالیت‌های اجتماعی ارزش و اعتبار بخشیده و کسانی که همواره در زندگی کاهلی و کم‌کاری می‌کنند، گرفتار آسیب‌های فردی (آلودن لقمه‌های خود به حرام) و اجتماعی (سستی چرخه کار در جامعه) می‌شوند. افرادی که پای‌بند به اصول اخلاقی و اعتقادی هستند در انجام مسئولیت‌های خود عملکرد بهتری دارند. چنین کسانی هنگام کار و انجام مسئولیت، همواره نیروی برتری را نظاره‌گر خویش می‌داند و کار و مسئولیت سپرده‌شده را کامل و محکم و همراه با خلاقیت انجام می‌دهد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3280/4363/35126/%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D9%88-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «موانع و آسیب‌های وجدان کاری در فرهنگ اسلامی»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

==عوامل تقویت‌کنندۀ وجدان کاری==

===فردی===

# هـدف داشـتن در زنـدگی؛ <ref>[https://www.roshdmag.ir/fa/article/20592/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D9%88%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C جاوید‌نسب و همکاران، «عوامل مؤثر بر وجدان کاری»،  وب‌سایت دفتر انتشارات و فناوری آموزشی.]</ref>

#توجـه کـافی بـه برنامـه‌ریـزی صـحیح قبـل از آغـاز هـر فعالیـت؛ <ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_18214_5e03361f0bf04a9d2ca9751e7007bc09.pdf لیاقتدار و همکاران، «بررسی میزان تاثیر و نقش عوامل مؤثر بر وجدان کاری»،  1389ش، ص29-30.]</ref>

# خلاقیت و توانمندی در ارائۀ ایده‌هـای جدیـد؛ <ref>[https://shmu.ac.ir/file/download/page/1611646403-1-3-.pdf اصغریان و جوادپور، «وجدان کاری به عنوان یک اصل اخلاقی»،  وب‌سایت مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شاهرود.]</ref>

#اسـتعداد، توانمندی و مهارت‌های فردی.<ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_18214_5e03361f0bf04a9d2ca9751e7007bc09.pdf لیاقتدار و همکاران، «بررسی میزان تاثیر و نقش عوامل مؤثر بر وجدان کاری»، 1389ش، ص29-30.]</ref>

===خانوادگی===

# نهادینه‌سازی وجدان کاری در کودکان؛ <ref>[https://www.roshdmag.ir/fa/article/20592/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D9%88%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C جاوید‌نسب و همکاران، «عوامل مؤثر بر وجدان کاری»، وب‌سایت دفتر انتشارات و فناوری آموزشی.]</ref>

# ایجـاد و تقویت حـس مسـئولیت‌پذیری در فرزندان؛ <ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_18214_5e03361f0bf04a9d2ca9751e7007bc09.pdf لیاقتدار و همکاران، «بررسی میزان تاثیر و نقش عوامل مؤثر بر وجدان کاری»، 1389ش، ص29-30.]</ref>

# آموزش خوب‌زیستن و بهره‌مندی کامل از مواهب جهان.<ref>[https://www.roshdmag.ir/fa/article/20592/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D9%88%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C جاوید‌نسب و همکاران، «عوامل مؤثر بر وجدان کاری»،  وب‌سایت دفتر انتشارات و فناوری آموزشی.]</ref>

 

==پیامدهای وجدان کاری==

 

از جمله پیامدهای وجدان کاری عبارت‌اند از:

 

# ایجاد نظم در کار و حس انجام وظیفه در افـراد؛ <ref>[https://shmu.ac.ir/file/download/page/1611646403-1-3-.pdf اصغریان و جوادپور، «وجدان کاری به عنوان یک اصل اخلاقی»،  وب‌سایت مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شاهرود.]</ref>

#افزایش سطح بهره‌وری و عملکرد شغلی؛ <ref>[https://ethicsjournal.ir/browse.php?a_id=653&sid=1&slc_lang=fa علیرضایی و همکاران، «رابطۀ وجدان کاری با عملکرد شغلی»،  1392ش، ص76.]</ref>

#افزایش عــدالت اجتمــاعی؛ <ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_18214_5e03361f0bf04a9d2ca9751e7007bc09.pdf لیاقتدار و همکاران، «بررسی میزان تاثیر و نقش عوامل مؤثر بر وجدان کاری»،  1389ش، ص29-30.]</ref>

#افزایش مدیریت مشارکتی و توزیع پست‌ها و مشاغل بر مبنای توانایی‌ها و خواسته‌های کارکنان؛ <ref>[https://ensani.ir/fa/article/20043/%D9%88%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D9%86 ساروخانی و طالبیان، «وجدان کاری و عوامل مؤثر بر آن»،  1381ش، ص162-163.]</ref>

 

==چالش‌های وجدان کاری==

 

امروزه دلایل متعدد فردی، اجتماعی و فرهنگی سبب کاهش وجدان کاری شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3280/4363/35126/%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D9%88-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «موانع و آسیب‌های وجدان کاری در فرهنگ اسلامی»،  وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> ضعف ایمان، پیروی از خواسته‌ها و تمایلات سیری‌نا‌پذیر نفسانی، <ref>تمیمی آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، 1410ق، ج1، ص434.</ref> ریاست‌طلبی‌، ثروت‌اندوزی<ref>. مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج48، ص131.</ref> و ریا، <ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3280/4363/35126/%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D9%88-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «موانع و آسیب‌های وجدان کاری در فرهنگ اسلامی»،  وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر کاهش توجه به وجدان کاری در جامعه است. نادیده گرفتن وجدان کاری در مدیریت سازمان‌ها، معضلات بزرگی به‌وجود می‌آورد، از جمله: تضعیف اصول اخلاقی؛ نگرش منفی به کار و تلاش و کاهش عملکرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2127253/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D9%88%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D9%88%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C آل‌نبی، «بررسی تاثیر اخلاق و وجدان کاری بر بهره‌وری و مدیریت منابع انسانی»،  1399ش، ص144-145]</ref>

 

{{پانویس}}

*اصغریان، مصطفی و جوادپور، فریبا، «وجدان کاری به عنوان یک اصل اخلاقی»،  وب‌سایت مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، تاریخ بازدید: 1 خرداد 1403ش.

*علیرضایی، نفیسه و همکاران، «رابطۀ وجدان کاری با عملکرد شغلی»،  فصلنامۀ اخلاق در علوم و فناوری، شمارۀ2، 1392ش.

*«موانع و آسیب‌های وجدان کاری در فرهنگ اسلامی»،  وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 8 آبان 1390ش.