حسینقلی‌خان بختیاری: تفاوت میان نسخه‌ها

حسینقلی‌خان بختیاری از خوانین معروف طایفه دورَکیِ هفت‌لنگ بختیاری بود.<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8 . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>  وی در سال 1237ق <ref>  [https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص74.]</ref> در چهار محال و بختیاری متولد شد.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>  حسینقلی‌خان، فرزند جعفرقلی‌خان بختیاری یکی از خوانین معروف بختیاری و بی‌بی شاه‌پسند بوده<ref>[https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص74.]</ref>  که پس از مرگ پدر در سال ۱۲۵۲ق به همرا برادرانش تحت سرپرستی عموی خود قرار گرفتند.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8 . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>  وی در سن 24 سالگی با دوراندیشی، مأمور ادارۀ مناطق دیناران، دورکی و بابادی شد. <ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref> او همچنین خود را به معتمد‌الدوله ارمنی، حاکم وقت [[اصفهان]]، نزدیک کرد  <ref>[https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص74.]</ref>و از این راه، حاکمیت منطقۀ بختیاری به عموی او، مهدی‌قلی‌خان، رسید.<ref>  [https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>  حسینقلی‌خان پس از دو سال، ادارۀ طایفۀ چهارلنگ بختیاری را بر عهده گرفت <ref>[https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص74.]</ref> و با حمایت برادران و تدبیر و شجاعت خود، همۀ حریفان و مخالفان را ناکام گذاشت و ابتدا به‌عنوان ناظم بختیاری و سپس به‌عنوان ایلخانی بختیاری تا سال 1299‌ق، نقش‌آفرینی کرد. حسینقلی‌خان علاوه بر ادارۀ ایل بختیاری در منطقۀ خوزستان و جنوب ایران، مسئول اخذ مالیات و سرکوب برخی آشوب‌ها در ایلات لرستان و قشقایی و کهکیلویه بود.<ref>  [http://pahlaviha.pchi.ir/show.php?page=contents&id=18286 . معتضد، «حسینقلی‌خان بختیاری مالی بود یا نبود!؟»، وب‌سایت پایگاه جامع تاریخ معاصر ایران.]</ref>

حسینقلی‌خان بنا بر رسم آن روزگار، در طول حیات خود ۱۰ [[همسر]] اختیار کرد که از آنها صاحب دوازده دختر و شش پسر شد. فرزندان پسر او عبارت‌اند از:

# اسفندیار خان (سردار اسعد اول)؛<ref>  [https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>  

# نجف‌قلی‌خان صمصام‌السلطنه (رئیس‌الوزرای ایران در دو دوره در عهد قاجار)؛<ref>  [http://mostafasatary.blogfa.com/post/125 ستاری، «حسینقلی‌خان ایلخانی بزرگان لر»، وب‌سایت مصطفی ستاری]</ref>  

[[بی‌بی مریم بختیاری]] نیز دختر شجاع و دلیر حسینقلی‌خان بود که نقش سازنده‌ای در تاریخ ایران داشته است.<ref>  [https://qajartime.com/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%87%D8%A7/ . مهرآبادی، «حسینقلی‌خان؛ نخستین کسی که بختیاری را متحد کرد»، وب‌سایت قجرتایم.]</ref>

حسینقلی‌خان در یکپارچگی [[ایل بختیاری]] نقش بسزایی داشت. اقدامات و فعالیت‌های سیاسی -اجتماعی و نزدیکی وی به دربار حکومتی سبب امتیازهایی برای ایل بختیاری شد. در آن دوران قتل، آشوب و غارت در میان طوایف ایل بختیاری امری مرسوم بود و این امر سبب چند دستگی و ایجاد دشمنی میان طوایف و تیره‌های مختلف ایل بختیاری شد. با انتصاب حسینقلی‌خان به‌عنوان ایلخان بختیاری وی به مبارزه با ظلم و غارت و بی‌ثباتی در ایل بختیاری پرداخت و با این کار امنیت، آرامش، صلح و اتحاد را میان طوایف بختیاری برقرار کرد. وی با تایید امیر‌کبیر، ایل هفت‌لنگ و چهار‌لنگ را زیر یک پرچم متحد کرد و کنفدراسیون بختیاری را بنیان‌ نهاد. اتحاد طوایف بختیاری، سال‌ها بعد در جنبش مشروطیت نقش مؤثری داشت.<ref>  [https://sedayehammihan.ir/political/11682/%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE/ . «شتابزده درباره حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، وب‌سایت صدای هم‌میهن.]</ref>

حسینقلی‌خان با تکیه بر جایگاه اجتماعی خود، اقدامات سیاسی متعددی انجام داد<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8 . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>  و به‌منظور عدالت‌خواهی و مقابله با استکبار خود را به دربار [[قاجار]] نزدیک کرد تا بتواند به دادخواهی مردم بپردازد.<ref>  [https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص-73 75.]</ref>  وی نقش تعیین کننده‌ای در اتحاد و همدلی طوایف بختیاری، تشکیل جنبش‌ها و حرکت‌های سیاسی و مقابله با ظلم حاکمان داشت.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8 . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref> از جمله اقدامات حسینقلی‌خان عبارت‌اند از:

# سرکوب سران یاغی بختیاری مانند موسی‌خان، رئیس طوایف بابادی به اتهام دزدی و قتل و غارت؛<ref>  [https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref> 

# تصدی جایگاه نایب‌الحکومه منطقۀ بختیاری؛<ref>[https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص-73 74.]</ref>   

# غلبه بر خوانین ایل بختیاری و برگزیده شدن به مدت ۴۰ سال به‌عنوان ایلخانی تمام منطقۀ بختیاری؛ <ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8 . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>  

# سرکوبی شورشیان و مخالفان دولت مرکزی؛

# ایجاد امنیت و ثبات در منطقه بختیاری؛<ref>[https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص-73 74.]</ref> 

# دفع حملۀ انگلیسی‌ها برای اشغال خرمشهر در زمانی که هرات توسط شاه قاجار محاصره شده بود و انگلیسی‌ها با فشار نظامی، خواستار پذیرش جدایی هرات توسط دولت ایران بودند.<ref>[https://sedayehammihan.ir/political/11682/%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE/ . «شتابزده درباره حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، وب‌سایت صدای هم‌میهن.]</ref>

عدالت‌خواهی و ظلم‌ستیزی حسینقلی‌خان موجب شد که [[ناصر‌الدین شاه]]، از میزان نفوذ و تأثیر حسینقلی‌خان در ایل بختیاری و دربار احساس خطر کرده و اقدامات و قدرت وی را تهدیدی برای حکومت [[قاجار]] قلمداد کند و سرانجام تصمیم به نابودی او گرفت.<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8 . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>  مسعود میرزا ظل‌السلطان، فرزند ناصرالدین شاه که حاکم وقت اصفهان بود، مأمور قتل حسینقلی‌خان شد. حسینقلی‌خان به دعوت ظل‌السلطان به اصفهان رفت و پس از تماشای مشق سربازان در میدان شاه، به‌همراه ظل‌السلطان به عمارت دولتی دعوت شد و به شیوۀ رایج در دربار قاجار با قهوۀ قجری مسموم<ref>  [https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>  در ۲۷ رجب ۱۲۹۹ق به قتل رسید. جسد حسینقلی‌خان در تکیه میر در قبرستان تخت‌فولاد اصفهان به خاک سپرده شد. <ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8 . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref> در روز خاکسپاری وی زن‌های بختیاری لباس‌ها را پاره‌پاره کرده و به‌رسم بختیاری در مراسم سوگواری دلیر‌مردان، گیسوان خود را می‌بریدند.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>

یارُم تو بساز کلک و کشتی *** تَسُمِت که بِگِریُمِت اُو<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8 . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>