افزایش طلاق: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «<big>'''افزایش طلاق'''</big>؛ گسترش انحلال عقد ازدواج و جدایی زن و شوهر در ایران. افزایش طلاق، بهعنوان یک آسیب اجتماعی، در سالهای اخیر نهاد خانواده در ایران را با چالش روبرو کرده است. سستی بنیان خانواده بر کیفیت جمعیت نیز اثر گذاشته و جامعهپذی...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''افزایش طلاق'''</big>؛ گسترش انحلال عقد ازدواج و جدایی زن و شوهر | <big>'''افزایش طلاق'''</big>؛ گسترش انحلال عقد ازدواج و جدایی زن و شوهر. | ||
==عوامل بالارفتن نرخ طلاق== | |||
===الف. علل مهارتی=== | ===الف. علل مهارتی=== | ||
ضعف مهارتهای ارتباطی بین همسران، افراد خانواده و بین خانوادههای زوجین، از علتهای مهم جدایی زن و شوهر در ایران شناخته شده است. مهارتهای همسريابی، دچار ضعف بوده و مشاورههای قبل از ازدواج یا انجام نشده و یا بهدرستی بهآن عمل نشده است.<ref>[https://social.um.ac.ir/article_39788.html بنیهاشمی و دیگران، «بررسی علل، پیامدها و راهکارهای کاهش طلاق در ایران با رویکرد دلفی فازی»، 1390ش، ص218.]</ref> نیاموختن اصول خودشناسی و سازگاری با دیگران، احترام نگذاشتن بهتفاوتهای فردی، بهرسمیت نشناختن هویت مستقل همسر آینده و منطقی نکردن انتظارات در زندگی مشترک، از مهمترین نقاط ضعف ارتباطی زوجین است که در صدر علل طلاق در جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/05/09/107789/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%DA%A9%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%AC%D9%84%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82 «راهکار تحکیم بنیان خانواده و جلوگیری از طلاق»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ضعف مهارتهای ارتباطی بین همسران، افراد خانواده و بین خانوادههای زوجین، از علتهای مهم جدایی زن و شوهر در ایران شناخته شده است. مهارتهای همسريابی، دچار ضعف بوده و مشاورههای قبل از ازدواج یا انجام نشده و یا بهدرستی بهآن عمل نشده است.<ref>[https://social.um.ac.ir/article_39788.html بنیهاشمی و دیگران، «بررسی علل، پیامدها و راهکارهای کاهش طلاق در ایران با رویکرد دلفی فازی»، 1390ش، ص218.]</ref> نیاموختن اصول خودشناسی و سازگاری با دیگران، احترام نگذاشتن بهتفاوتهای فردی، بهرسمیت نشناختن هویت مستقل همسر آینده و منطقی نکردن انتظارات در زندگی مشترک، از مهمترین نقاط ضعف ارتباطی زوجین است که در صدر علل طلاق در جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/05/09/107789/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%DA%A9%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%AC%D9%84%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82 «راهکار تحکیم بنیان خانواده و جلوگیری از طلاق»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
===ب. علل اقتصادی=== | ===ب. علل اقتصادی=== | ||
====3. مهریۀ سنگین==== | ====3. مهریۀ سنگین==== | ||
مهرية سنگین يا در حد متوسط که میتواند مشوق زنان برای طلاق و رفع نگرانی تأمین هزينههای زندگی پس از طلاق باشد، نیز از عوامل موثر در طلاق شمرده شده است.<ref>[https://social.um.ac.ir/article_39788.html بنیهاشمی و دیگران، «بررسی علل، پیامدها و راهکارهای کاهش طلاق در ایران با رویکرد دلفی فازی»، 1390ش، ص216.]</ref> | مهرية سنگین يا در حد متوسط که میتواند مشوق زنان برای طلاق و رفع نگرانی تأمین هزينههای زندگی پس از طلاق باشد، نیز از عوامل موثر در طلاق شمرده شده است.<ref>[https://social.um.ac.ir/article_39788.html بنیهاشمی و دیگران، «بررسی علل، پیامدها و راهکارهای کاهش طلاق در ایران با رویکرد دلفی فازی»، 1390ش، ص216.]</ref> | ||
| خط ۲۳: | خط ۱۱: | ||
تعلق زوجین به پايگاه اجتماعی متفاوت، حمايت بیش از حد والدين از فرزندان و کمشدن میزان مسئولیتپذيری آنها در زندگی، گسترش رفتارهای مخاطرهآمیز مانند استفاده از مشروبات الکی و داروهای روانگردان، اعتیاد، افزايش تفاوتهای نسلی، شکستهشدن قبح روابط اجتماعی زوجین با افراد [[نامحرم]]، نگرش توسعهيافتهتر زنان نسبت به مردان، وجود رويکرد مردسالارانه در میان مردان،<ref>[https://social.um.ac.ir/article_39788.html بنیهاشمی و دیگران، «بررسی علل، پیامدها و راهکارهای کاهش طلاق در ایران با رویکرد دلفی فازی»، 1390ش، ص216.]</ref> خشونت خانگی و نبود ارتباط عاطفی بین زوجین دلایلی دیگر است که باعث افزایش آمار طلاق در ایران شده است.<ref>[https://dadsoo.com/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «آمار طلاق در ایران و عوامل موثر بر آن»، وبسایت دادسو.]</ref> | تعلق زوجین به پايگاه اجتماعی متفاوت، حمايت بیش از حد والدين از فرزندان و کمشدن میزان مسئولیتپذيری آنها در زندگی، گسترش رفتارهای مخاطرهآمیز مانند استفاده از مشروبات الکی و داروهای روانگردان، اعتیاد، افزايش تفاوتهای نسلی، شکستهشدن قبح روابط اجتماعی زوجین با افراد [[نامحرم]]، نگرش توسعهيافتهتر زنان نسبت به مردان، وجود رويکرد مردسالارانه در میان مردان،<ref>[https://social.um.ac.ir/article_39788.html بنیهاشمی و دیگران، «بررسی علل، پیامدها و راهکارهای کاهش طلاق در ایران با رویکرد دلفی فازی»، 1390ش، ص216.]</ref> خشونت خانگی و نبود ارتباط عاطفی بین زوجین دلایلی دیگر است که باعث افزایش آمار طلاق در ایران شده است.<ref>[https://dadsoo.com/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «آمار طلاق در ایران و عوامل موثر بر آن»، وبسایت دادسو.]</ref> | ||
===د. علل فرهنگی=== | ===د. علل فرهنگی=== | ||
====2. افزایش امکان زندگی غیرازدواجی==== | ====2. افزایش امکان زندگی غیرازدواجی==== | ||
افزايش امکان زندگی در شکل غیرازدواجی مانند همخانگی، گرايش به تجربهکردن چند زندگی مشترک،<ref>[https://social.um.ac.ir/article_39788.html بنیهاشمی و دیگران، «بررسی علل، پیامدها و راهکارهای کاهش طلاق در ایران با رویکرد دلفی فازی»، 1390ش، ص218.]</ref> سبک جدیدی از زندگی «بدون دردسر» در جامعه که با شعار «باید از زندگی لذت برد» و نباید شرایط سخت زندگی را بر یکدیگر تحمیلکرد، بهزندگیهای مشترک پایان داده است.<ref>. [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/05/09/107789/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%DA%A9%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%AC%D9%84%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82 «راهکار تحکیم بنیان خانواده و جلوگیری از طلاق»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | افزايش امکان زندگی در شکل غیرازدواجی مانند همخانگی، گرايش به تجربهکردن چند زندگی مشترک،<ref>[https://social.um.ac.ir/article_39788.html بنیهاشمی و دیگران، «بررسی علل، پیامدها و راهکارهای کاهش طلاق در ایران با رویکرد دلفی فازی»، 1390ش، ص218.]</ref> سبک جدیدی از زندگی «بدون دردسر» در جامعه که با شعار «باید از زندگی لذت برد» و نباید شرایط سخت زندگی را بر یکدیگر تحمیلکرد، بهزندگیهای مشترک پایان داده است.<ref>. [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/05/09/107789/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%DA%A9%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%AC%D9%84%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82 «راهکار تحکیم بنیان خانواده و جلوگیری از طلاق»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
====3. قدسیتزدایی از خانواده==== | ====3. قدسیتزدایی از خانواده==== | ||
به باور پژوهشگران، امروزه [[خانواده]] از قدسیت و جایگاه معنوی خود فرو افتاده و سبکهای نوین زندگی، تصمیم طلاق را آسان ساخته است. | به باور پژوهشگران، امروزه [[خانواده]] از قدسیت و جایگاه معنوی خود فرو افتاده و سبکهای نوین زندگی، تصمیم طلاق را آسان ساخته است. | ||
====4. رواج طلاق توافقی==== | ====4. رواج طلاق توافقی==== | ||
اجرای طلاقهای توافقی بهتقلید از سبک زندگی غربی با 27 هزار و 320 مورد (در تهران)، از بیشترین پروندههای مربوط بهدعاوی خانوادگی است که طلاق گرفتن را به یک مد تبدیل کرده است. کارشناسان خانواده از طلاق توافقی بهعنوان «بحران پنهان» یاد میکنند که نظام خانوادهها را متزلزل کرده است.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/433894/%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D9%85 «چگونه مانع طلاق توافقی شویم؟»، خبر آنلاین.]</ref> | اجرای طلاقهای توافقی بهتقلید از سبک زندگی غربی با 27 هزار و 320 مورد (در تهران)، از بیشترین پروندههای مربوط بهدعاوی خانوادگی است که طلاق گرفتن را به یک مد تبدیل کرده است. کارشناسان خانواده از طلاق توافقی بهعنوان «بحران پنهان» یاد میکنند که نظام خانوادهها را متزلزل کرده است.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/433894/%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D9%85 «چگونه مانع طلاق توافقی شویم؟»، خبر آنلاین.]</ref> | ||
| خط ۳۵: | خط ۲۱: | ||
کاهش دينداری، کمرنگ شدن ارزشهای اخلاقی تعهد و وفاداری به همسر، مسئولیتناپذیری در قبال زندگی مشترک و فرزندان، انجام ندادن تعهدات همسرانه جهت بقا و تداوم نسل بشری، نپرداخن به تعهدات الزامي مانند تمكين ازسوی زن، عدم پرداخت نفقه از سوی مرد، نداشتن معاشرت نيکو، تأمين نکردن نيازهای جنسي و عدم تفاهم و تشریک مساعی جهت حل مشکلات بهوجود آمده،<ref>ابراهیمیپور، شاخصهای خانوادۀ مطلوب در اسلام، 1391ش، ص417.</ref> تصمیم طلاق را ساده کرده و بهجدایی همسران انجامیده است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/05/09/107789/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%DA%A9%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%AC%D9%84%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82 «راهکار تحکیم بنیان خانواده و جلوگیری از طلاق»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | کاهش دينداری، کمرنگ شدن ارزشهای اخلاقی تعهد و وفاداری به همسر، مسئولیتناپذیری در قبال زندگی مشترک و فرزندان، انجام ندادن تعهدات همسرانه جهت بقا و تداوم نسل بشری، نپرداخن به تعهدات الزامي مانند تمكين ازسوی زن، عدم پرداخت نفقه از سوی مرد، نداشتن معاشرت نيکو، تأمين نکردن نيازهای جنسي و عدم تفاهم و تشریک مساعی جهت حل مشکلات بهوجود آمده،<ref>ابراهیمیپور، شاخصهای خانوادۀ مطلوب در اسلام، 1391ش، ص417.</ref> تصمیم طلاق را ساده کرده و بهجدایی همسران انجامیده است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/05/09/107789/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%DA%A9%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%AC%D9%84%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82 «راهکار تحکیم بنیان خانواده و جلوگیری از طلاق»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
== | == عوامل افزایش طلاق == | ||
طلاق از عوامل مختلف و درهمتنیدهای ناشی میشود. در قرآن کریم به عوامل عام طلاق اشاره شده است: | |||
بیتوجهی یا کمتوجهی به نیاز جنسی همسر؛ | |||
همکفو نبودن و فقدان همسانهمسری؛ | |||
=== | ضعف اعتقادات و ایمان همسران؛ | ||
عدم شناخت همسران از نقشها و انتظارات خود؛ | |||
بدخلقی در خانواده؛ | |||
تجملگرایی و دنیاطلبی (مخصوصاً زنان)؛ | |||
تنوعطلبی و ازدواج مجدد مردان؛ | |||
بدبینی و تهمتزدن به یکدیگر.<ref>. حکیم و زاهدیفر، «علل طلاق و راهبردهای کاهش آن از دیدگاه قرآن کریم»، 1389ش، ص302-340.</ref> | |||
این عوامل در پژوهشها و نظریات مختلف نیز بیان شده است: | |||
=== عوامل کلان طلاق === | |||
گاهی ساختارهای کلان جامعه همچون فقرِ ناشی از ساختار جامعه شهری و جهانیشدن اقتصاد و تاکید فراوان بر مصرفگرایی و ارزشهای مادی به طلاق میانجامد. طبق نظریه بحران ارزشها، در جوامع در حال توسعه همچون ایران، کشاکش سنت و مدرنیته، سقوط ارزشهای معنوی و دینی همچون قناعت و سادهزیستی و جایگزینی ارزشهای جدیدی چون اشتغال زنان، مصرفگرایی و تجملات، به افزایش طلاق میانجامد. از منظر کارکردگرایی نیز حذف بسیاری از کارکردهای پیشین خانواده، عدم اتکای همسران به خانواده، <ref>. نیازی و همکاران، «ﻓﺮاﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت درﺑﺎرة ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻃﻼق در اﻳﺮان ﺑﺮای دورة 1386-1396»، 1396ش، ، ص182.</ref> اشتغال و افزایش پایگاه اجتماعی زنان، نقش مهمی در بروز طلاق دارد؛ <ref>. گیدنز، جامعهشناسی، 1373ش، ص481.</ref> لذا نسبت طلاق زنان شاغل تقریباً دوبرابر کل زنان و چهار برابر زوجهایی است که فقط مرد شاغل است.<ref>. سگالن، جامعهشناسی تاریخی خانواده، 1380ش، ص181.</ref> | |||
=== عوامل خرد طلاق === | |||
طبق نظریه مبادله، اگر یکی از زوجین، احساس زیان در ازدواج کند، احتمال گسست وجود دارد.<ref>. قاضیزاده، «فراتحلیل کمّی بررسی عوامل مؤثر بر طلاق طی سالهای 1379 تا 1393»، 1401ش، ص211.</ref> همچنین توان زوجین در تامین مستقل نیازهای خود و عدم وابستگیشان به روابط زناشویی، استحکام خانواده را سست میکند. از منظر نظریه نیاز و انتظار، عدم تامین انتظارات هر یک از زوجین در زندگی زناشویی، به نارضایتی و پشیمانی آنان منجر میشود. در نظریه توزیع قدرت نیز تضاد میان زوجین سبب تلاش هر یک برای تسلط بر دیگری و تداوم این وضعیت سبب افزایش تنش و نهایتاً طلاق میشود.<ref>. نیازی و همکاران، «ﻓﺮاﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت درﺑﺎرة ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻃﻼق در اﻳﺮان ﺑﺮای دورة 1386-1396»، 1396ش، ص183.</ref> طبق نظریه همسانهمسری، ناهمسانی فرهنگی، نژادی و مذهبی زوجین به طلاق میانجامد و در نظریه شبکه، اگر زوجین عضو شبکهای از خانوادهها و اطرافیان مختلف باشند، با هضمشدن در آن شبکه، ناخواسته با همسر خود طبق الگوهای شبکه تعامل میکنند که سبب جدال، تیرگی روابط و طلاق میشود.<ref>. قاضیزاده، «فراتحلیل کمّی بررسی عوامل مؤثر بر طلاق طی سالهای 1379 تا 1393»، 1401ش، ص211.</ref> | |||
=== مهمترین عوامل طلاق در ایران === | |||
طبق پژوهشها، عوامل طلاق در چهار دهه اخیر در ایران جابهجا شدهاند؛ بهعنوان مثال، بهجای اختلاف سنی زوجین که مهمترین عامل سه دهه ابتدایی بوده، <ref>. کلانتری و همکاران، «مرور سه دهه تحقیقات علل طلاق در ایران»، 1390ش، ص148.</ref> در دهه اخیر، افزایش سطح انتظارات و تامیننشدن آن، بیشترین تاثیر را داشته است. مهمترین عوامل طلاق در ایران در دهه 1390ش بهترتیب عبارتند از: | |||
تفاوتهای فرهنگی؛ | |||
بردآورده نشدن انتظارات؛ | |||
عدم شناخت قبل از ازدواج؛ | |||
نارضایتی از زندگی؛ | |||
اختلافات دینی-اعتقادی و اخلاقی؛ | |||
شغل و درآمد نامناسب؛ | |||
دخالت دیگران.<ref>. نیازی و همکاران، «ﻓﺮاﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت درﺑﺎرة ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻃﻼق در اﻳﺮان ﺑﺮای دورة 1386-1396»، 1396ش، ص188-191</ref> | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
نسخهٔ ۱۲ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۱۹
افزایش طلاق؛ گسترش انحلال عقد ازدواج و جدایی زن و شوهر.
عوامل بالارفتن نرخ طلاق
الف. علل مهارتی
ضعف مهارتهای ارتباطی بین همسران، افراد خانواده و بین خانوادههای زوجین، از علتهای مهم جدایی زن و شوهر در ایران شناخته شده است. مهارتهای همسريابی، دچار ضعف بوده و مشاورههای قبل از ازدواج یا انجام نشده و یا بهدرستی بهآن عمل نشده است.[۱] نیاموختن اصول خودشناسی و سازگاری با دیگران، احترام نگذاشتن بهتفاوتهای فردی، بهرسمیت نشناختن هویت مستقل همسر آینده و منطقی نکردن انتظارات در زندگی مشترک، از مهمترین نقاط ضعف ارتباطی زوجین است که در صدر علل طلاق در جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته است.[۲]
ب. علل اقتصادی
3. مهریۀ سنگین
مهرية سنگین يا در حد متوسط که میتواند مشوق زنان برای طلاق و رفع نگرانی تأمین هزينههای زندگی پس از طلاق باشد، نیز از عوامل موثر در طلاق شمرده شده است.[۳]
ج. علل اجتماعی
تعلق زوجین به پايگاه اجتماعی متفاوت، حمايت بیش از حد والدين از فرزندان و کمشدن میزان مسئولیتپذيری آنها در زندگی، گسترش رفتارهای مخاطرهآمیز مانند استفاده از مشروبات الکی و داروهای روانگردان، اعتیاد، افزايش تفاوتهای نسلی، شکستهشدن قبح روابط اجتماعی زوجین با افراد نامحرم، نگرش توسعهيافتهتر زنان نسبت به مردان، وجود رويکرد مردسالارانه در میان مردان،[۴] خشونت خانگی و نبود ارتباط عاطفی بین زوجین دلایلی دیگر است که باعث افزایش آمار طلاق در ایران شده است.[۵]
د. علل فرهنگی
2. افزایش امکان زندگی غیرازدواجی
افزايش امکان زندگی در شکل غیرازدواجی مانند همخانگی، گرايش به تجربهکردن چند زندگی مشترک،[۶] سبک جدیدی از زندگی «بدون دردسر» در جامعه که با شعار «باید از زندگی لذت برد» و نباید شرایط سخت زندگی را بر یکدیگر تحمیلکرد، بهزندگیهای مشترک پایان داده است.[۷]
3. قدسیتزدایی از خانواده
به باور پژوهشگران، امروزه خانواده از قدسیت و جایگاه معنوی خود فرو افتاده و سبکهای نوین زندگی، تصمیم طلاق را آسان ساخته است.
4. رواج طلاق توافقی
اجرای طلاقهای توافقی بهتقلید از سبک زندگی غربی با 27 هزار و 320 مورد (در تهران)، از بیشترین پروندههای مربوط بهدعاوی خانوادگی است که طلاق گرفتن را به یک مد تبدیل کرده است. کارشناسان خانواده از طلاق توافقی بهعنوان «بحران پنهان» یاد میکنند که نظام خانوادهها را متزلزل کرده است.[۸]
ه. علل اخلاقی و حقوقی
کاهش دينداری، کمرنگ شدن ارزشهای اخلاقی تعهد و وفاداری به همسر، مسئولیتناپذیری در قبال زندگی مشترک و فرزندان، انجام ندادن تعهدات همسرانه جهت بقا و تداوم نسل بشری، نپرداخن به تعهدات الزامي مانند تمكين ازسوی زن، عدم پرداخت نفقه از سوی مرد، نداشتن معاشرت نيکو، تأمين نکردن نيازهای جنسي و عدم تفاهم و تشریک مساعی جهت حل مشکلات بهوجود آمده،[۹] تصمیم طلاق را ساده کرده و بهجدایی همسران انجامیده است.[۱۰]
عوامل افزایش طلاق
طلاق از عوامل مختلف و درهمتنیدهای ناشی میشود. در قرآن کریم به عوامل عام طلاق اشاره شده است:
بیتوجهی یا کمتوجهی به نیاز جنسی همسر؛
همکفو نبودن و فقدان همسانهمسری؛
ضعف اعتقادات و ایمان همسران؛
عدم شناخت همسران از نقشها و انتظارات خود؛
بدخلقی در خانواده؛
تجملگرایی و دنیاطلبی (مخصوصاً زنان)؛
تنوعطلبی و ازدواج مجدد مردان؛
بدبینی و تهمتزدن به یکدیگر.[۱۱]
این عوامل در پژوهشها و نظریات مختلف نیز بیان شده است:
عوامل کلان طلاق
گاهی ساختارهای کلان جامعه همچون فقرِ ناشی از ساختار جامعه شهری و جهانیشدن اقتصاد و تاکید فراوان بر مصرفگرایی و ارزشهای مادی به طلاق میانجامد. طبق نظریه بحران ارزشها، در جوامع در حال توسعه همچون ایران، کشاکش سنت و مدرنیته، سقوط ارزشهای معنوی و دینی همچون قناعت و سادهزیستی و جایگزینی ارزشهای جدیدی چون اشتغال زنان، مصرفگرایی و تجملات، به افزایش طلاق میانجامد. از منظر کارکردگرایی نیز حذف بسیاری از کارکردهای پیشین خانواده، عدم اتکای همسران به خانواده، [۱۲] اشتغال و افزایش پایگاه اجتماعی زنان، نقش مهمی در بروز طلاق دارد؛ [۱۳] لذا نسبت طلاق زنان شاغل تقریباً دوبرابر کل زنان و چهار برابر زوجهایی است که فقط مرد شاغل است.[۱۴]
عوامل خرد طلاق
طبق نظریه مبادله، اگر یکی از زوجین، احساس زیان در ازدواج کند، احتمال گسست وجود دارد.[۱۵] همچنین توان زوجین در تامین مستقل نیازهای خود و عدم وابستگیشان به روابط زناشویی، استحکام خانواده را سست میکند. از منظر نظریه نیاز و انتظار، عدم تامین انتظارات هر یک از زوجین در زندگی زناشویی، به نارضایتی و پشیمانی آنان منجر میشود. در نظریه توزیع قدرت نیز تضاد میان زوجین سبب تلاش هر یک برای تسلط بر دیگری و تداوم این وضعیت سبب افزایش تنش و نهایتاً طلاق میشود.[۱۶] طبق نظریه همسانهمسری، ناهمسانی فرهنگی، نژادی و مذهبی زوجین به طلاق میانجامد و در نظریه شبکه، اگر زوجین عضو شبکهای از خانوادهها و اطرافیان مختلف باشند، با هضمشدن در آن شبکه، ناخواسته با همسر خود طبق الگوهای شبکه تعامل میکنند که سبب جدال، تیرگی روابط و طلاق میشود.[۱۷]
مهمترین عوامل طلاق در ایران
طبق پژوهشها، عوامل طلاق در چهار دهه اخیر در ایران جابهجا شدهاند؛ بهعنوان مثال، بهجای اختلاف سنی زوجین که مهمترین عامل سه دهه ابتدایی بوده، [۱۸] در دهه اخیر، افزایش سطح انتظارات و تامیننشدن آن، بیشترین تاثیر را داشته است. مهمترین عوامل طلاق در ایران در دهه 1390ش بهترتیب عبارتند از:
تفاوتهای فرهنگی؛
بردآورده نشدن انتظارات؛
عدم شناخت قبل از ازدواج؛
نارضایتی از زندگی؛
اختلافات دینی-اعتقادی و اخلاقی؛
شغل و درآمد نامناسب؛
دخالت دیگران.[۱۹]
پانویس
- ↑ بنیهاشمی و دیگران، «بررسی علل، پیامدها و راهکارهای کاهش طلاق در ایران با رویکرد دلفی فازی»، 1390ش، ص218.
- ↑ «راهکار تحکیم بنیان خانواده و جلوگیری از طلاق»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ بنیهاشمی و دیگران، «بررسی علل، پیامدها و راهکارهای کاهش طلاق در ایران با رویکرد دلفی فازی»، 1390ش، ص216.
- ↑ بنیهاشمی و دیگران، «بررسی علل، پیامدها و راهکارهای کاهش طلاق در ایران با رویکرد دلفی فازی»، 1390ش، ص216.
- ↑ «آمار طلاق در ایران و عوامل موثر بر آن»، وبسایت دادسو.
- ↑ بنیهاشمی و دیگران، «بررسی علل، پیامدها و راهکارهای کاهش طلاق در ایران با رویکرد دلفی فازی»، 1390ش، ص218.
- ↑ . «راهکار تحکیم بنیان خانواده و جلوگیری از طلاق»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «چگونه مانع طلاق توافقی شویم؟»، خبر آنلاین.
- ↑ ابراهیمیپور، شاخصهای خانوادۀ مطلوب در اسلام، 1391ش، ص417.
- ↑ «راهکار تحکیم بنیان خانواده و جلوگیری از طلاق»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ . حکیم و زاهدیفر، «علل طلاق و راهبردهای کاهش آن از دیدگاه قرآن کریم»، 1389ش، ص302-340.
- ↑ . نیازی و همکاران، «ﻓﺮاﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت درﺑﺎرة ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻃﻼق در اﻳﺮان ﺑﺮای دورة 1386-1396»، 1396ش، ، ص182.
- ↑ . گیدنز، جامعهشناسی، 1373ش، ص481.
- ↑ . سگالن، جامعهشناسی تاریخی خانواده، 1380ش، ص181.
- ↑ . قاضیزاده، «فراتحلیل کمّی بررسی عوامل مؤثر بر طلاق طی سالهای 1379 تا 1393»، 1401ش، ص211.
- ↑ . نیازی و همکاران، «ﻓﺮاﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت درﺑﺎرة ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻃﻼق در اﻳﺮان ﺑﺮای دورة 1386-1396»، 1396ش، ص183.
- ↑ . قاضیزاده، «فراتحلیل کمّی بررسی عوامل مؤثر بر طلاق طی سالهای 1379 تا 1393»، 1401ش، ص211.
- ↑ . کلانتری و همکاران، «مرور سه دهه تحقیقات علل طلاق در ایران»، 1390ش، ص148.
- ↑ . نیازی و همکاران، «ﻓﺮاﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت درﺑﺎرة ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻃﻼق در اﻳﺮان ﺑﺮای دورة 1386-1396»، 1396ش، ص188-191
منابع
- «آمار طلاق در ایران و عوامل موثر بر آن»، وبسایت دادسو، تاریخ درج مطلب: 1 مرداد 1401ش.
- ابراهیمیپور، قاسم، شاخصهای خانوادۀ مطلوب در اسلام، قم، مرکز بررسیهای راهبردی ریاست جمهوری با همکاری پژوهشگاه المصطفی، 1391ش.
- «چگونه مانع طلاق توافقی شویم؟»، خبر آنلاین؛ تاریخ درج مطلب: 16 تیر 1394ش.
- «راهکار تحکیم بنیان خانواده و جلوگیری از طلاق»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 9 مرداد 1392ش.
- بنیهاشمی، فریبا سادات، و دیگران، «بررسی علل، پیامدها و راهکارهای کاهش طلاق در ایران با رویکرد دلفی فازی»، مجلّۀ علوم اجتماعي دانشكدۀ ادبيات و علوم انساني دانشگاه فردوسي مشهد، شمارۀ اول، بهار و تابستان 1399ش.
- «قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، مصوب 1307ش.
- «قانون جوانی جمعیت و حمایت از خانواده»، مصوب مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، مصوب ۱۴۰۰ش.
- «مهمترین ویژگیهای فرزندان طلاق چیست؟»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: 19 بهمن 1400ش.