سازمان زنان: تفاوت میان نسخه‌ها

آنچه در طول چندین دهه پس از انقلاب [[مشروطه]] بر جامعه [[ایران]] گذشت سبب ایجاد نهادها و سازمانهای جدیدی شد که بنا به اقتضای تغییرات اجتماعی٬ سیاسی و فرهنگ زمان شکل گرفتند. جمعیت‌های زنان یکی از همین نهادها بود. نخستین رویکرد زنان به فعالیتهای اجتماعی، به صورت سازماندهی شده و هدفمند در حرکتهای مشروطه خواهی نمود یافت.<ref>[https://www.gisoom.com/book/1452233  مورگان شوستر، «اختناق ایران»، کاویان، ص238، 1386ش]</ref>

از طرفی تأسیس مدارس دخترانه اگرچه آگاهی و دانش زنان را در زمینه های مختلف ارتقا داد اما گـروههای فـارغ التـحصیل اغـلب دختران و زنانی بودند که از الگوهای آموزش به شیوه غربی تأثیر بسیاری پذیرفته بودند. این گروه پس از اتمام تحصیل مدارس دیگری را تأسیس کردند و یا پایه‌گذاران جمعیت‌های زنان شدند. لازم است اشاره کنیم که رهبران یا مؤسسان جمعیتها و مدارس اغلب زنان<ref>[https://ketabnak.com/book/114083 بامداد، «زن ایرانی: از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید»، 1347ش]</ref> بدرالملوک بامداد زن ایرانی از انقلاب مشروطه تا انقلاب سفید، نویسنده در بخش عمده ای از کتاب خود به معرفی هریک از این افراد می پردازد منسوب به خانواده های فرهنگی یا رجال سیاسی و اشراف بودند. جمعیتهای مـذکور عموما به وسیله مطبوعات همفکر همان دوره حمایت می شدند و یا موسسان جمعیت٬ مدتی پس از تأسیس٬ اقدام به انتشار روزنامه می کردند. به این ترتیب٬ افکار حاـکم بر هر جمعیت از طریق مطبوعات٬ در جامعه بازتاب می یافت. <ref>[https://archive.faraketab.ir/417004 شیخ الاسلامی، «زنان روزنامه‌نگار و اندیشمند ایران»، ص 83-87، 1351ش]  

در کنار این تغییرات به  قدرت رسـیدن رضـاشاه و تأسـیس حکـومت پـهلوی نیز سـبب شـد سـازوکارهای اجتماعی تغییرات عمده ای را پذیرا شوند. [[رضاشاه]] در رأس سیاستهای خود طرحهای دگرگون سازی فرهنگی را با تکیه بر الگوهای غربی اجرا کرد. این دگرگون سازی نهادها و سازمانهایی را می طلبید تا بتوانند زمینه های تحقق یافتن آن طرحها را در جامعه مذهبی ایران فراهم آورند. جمعیتهای زنان و مدارس دختران در این زمـان کـارآمـدترین نـهادهایی بـودند کـه می توانستند در جامعه زنان مؤثر واقع شوند و اهداف دولت را جامه عمل بپوشانند. به همین دلیل٬ تعداد انجمن های زنان روبه افزایش رفت.<ref>[https://ketabnak.com/book/76072 ناهید، «زنان ایران در جنبش مشروطه»، ص 113، 1360ش]</ref>علاوه بر برنامه‌های خاص دولت و حکومت، فشارهای بین المللی نیز سبب می شد که حکومت جریان  ترقی خواهی را شتاب بخشد؛ به عنوان مثال، در دهم سپتامبر ١٩٣٠م ([[۸ شهریور]] ١٣٠٩) در یازدهمین مجمع بین المللی سازمان ملل «رفتار شرقیان با زنان» در دستور کار قرار گرفت و قانون تشکیل کمیسیونی از طرف جامعه ملل برای جلوگیری از تجاوز به حقوق زنان در شرق تصویب شد.<ref>[https://www.iranketab.ir/book/50372 هدایت، «کتاب خاطرات و خطرات»، ص459، 1399ش]</ref>همچنین در سال ١٣١١ش. در تـالار وزارت فرهنگ مسعودیه٬ کنگره اتحاد زنـان شـرق بـا حـضور نـمایندگان ١٠ کشـور تشکیل شد. بررسی تـرقیات روزافـزون زنـان اروپـایی مـحرومیتهای زنـان کشـورهای اسلامی و لزوم اقدامات جدی از سوی زنان روشنفکر موضوعات مطرح شده در این ـکنگره بودند.

شروع جنگ جهانی و پیامدهای آن در ایران ورود نیروهای متفقین به ایران تمایل  رضاشاه به آلمان و مجموعه عوامل دیگر سبب شد رضاشاه با دخالت نیروهای غربی به نفع پسرش از سلطنت کناره‌گیری کند. به هـمین دلیـل بسـیاری از طـرحـهای دولت رضاشاه متوقف شد. در اغلب شهرهای مذهبی بار دیگر مردم به حجاب روی آوردند. جمعیتهایی مانند [[کانون بانوان]] حزب زنان و جمعیت زنان، با انتشار مقالت سعی در حفظ مظاهر تجدد داشتند. برخی از جمعیتها با دیدار خصوصی از سیاسیون سعی در جلب حمایت آنان داشتند؛ اما از آنجا که حکومت جدید هنوز ثبات و استقرار لازم را به دست نیاورده بـود از ایـن حـرکتها حـمایتی نکـرد.<ref>آرشیو سازمان اسناد ملی ایران٬ سال ٬١٣٢٦ شماره ١٣٤٣</ref> در ایـن دوران جـمعیت‌های زنـان عمده ترین فعالیت خود را حول محور تشکیل کلاسهای سوادآموزی یا کمک به افـراد بی بضاعت قرار دادند. زمانی که بار دیگر تصمیم گرفته شد نیروی زنان در خدمت سیاست‌های حکومت قرار گیرد٬ در اردیبهشت ماه سال ١٣٣٨ ش [[شورای عالی زنان]] متشکل از ١٨ جمعیت آغاز به کار کرد و کلیه جمعیتهای زنان تعطیل اعلام شد.<ref>[https://oldmag.ir/product « مجله اطلاعات بانوان»، ش210، ص2، 1340ش]</ref> ریاست این شورا به عهده [[اشرف پهلوی]] قـرار گـرفت. دلیـل اصلی تشکیل شورای عالی زنان مـبارزه بـا بـی‌سوادی اعـلام شـد؛ امـا، در حـقیقت جمعیت‌های پراکنده با اهـداف مـتفاوت در ارتـباط بـا بـرنامه های وزارت فـرهنگ قـرار گرفتند.تا عهده دار نقش جدیدی از سوی حکومت در جامعه شوند<ref>[https://oldmag.ir/product « مجله اطلاعات بانوان»، ش317، ص5، 1339ش]</ref>  <ref>[https://oldmag.ir/product «  نشریه سال بـین المـللی زن»، ص253، 1925ق]</ref>

در اواخر سال ١٣٤٤ش زمزمه های مخالفت با شورای عالی زنان از درون کادر شـورا شنیده شد؛ به طوری که در آخرین کنگره سالنه شورای عالی زنان صراحتا اعلام کردند شورای عالی زنان در شکل و هیئت سازمانی نیست که بتواند بنیاد خواسته شـاه را در مورد تساوی حقوق زن و مرد تقویت کند؛ به همین دلیل در ١٣٤٥ش شورای عالی زنان منحل اعلام شد و «سازمان زنان ایران» جایگزین آن گردید.