بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
ابرابزار
خط ۱: خط ۱:
<big>'''نطنز'''</big>؛ شهرستانی در شمال استان اصفهان.
{{جعبه اطلاعات شهر
| نام                  = نطنز
| تصویر                =
| زیرنویس تصویر        =
| متن جایگزین تصویر    =
| فایل پادکست          =
| حجم فایلپادکست      =
| تاریخ پادکست        =
| زیرنویس عنوان        =
| کشور                = [[ایران]]
| استان                = [[استان اصفهان|اصفهان]]
| شهرستان              =
| بخش                  = مرکزی{{سخ}}امامزاده
| منطقه                =
| مختصات              =
| ارتفاع              =
| مساحت                = ۳۳۹۷ کیلومتر مربع
| تراکم جمعیت          =
| نام‌های دیگر          = بلیده
| نام بومی            =
| نام انگلیسی          =
| نام رسمی            =
| سال سرشماری          = ۱۳۹۵ش
| جمعیت                = ۴۳۹۷۷ نفر (شهرستان){{سخ}}۱۴۱۰۰ نفر (شهر)
| تاریخ تأسیس          =
| نام بنیان‌گذار        =
| پیشینه              = سده‌های پیش از اسلام
| کد پستی              =
| کد تلفن              =
| وبگاه رسمی          =
| آب‌وهوا              = سردسیری{{سخ}}کویری{{سخ}}معتدل
| رودخانه              = لاکژ{{سخ}}سه‌رود
| کوه                  = [[کوه دماوند|کرکس]]
| دریا                =
| پوشش گیاهی          = زیره{{سخ}}زرشک کوهی{{سخ}}اسپندانه{{سخ}}گون{{سخ}}بادام کوهی{{سخ}}انجیر کوهی{{سخ}}درمنه{{سخ}}زرین‌گیاه{{سخ}}زنبق وحشی
| محصولات              = زعفران{{سخ}}گلابی{{سخ}}انار{{سخ}}خشکبار
| سوغات                =
| دانشگاه‌ها            = دانشگاه آزاد اسلامی{{سخ}}پیام‌نور{{سخ}}علمی – کاربردی
| بیمارستان‌ها          =
| فرودگاه              =
| آثار تاریخی          = ۱۸۰۰ اثر تاریخی، فرهنگی و معنوی
| جاذبه‌های گردشگری    = مسجد جامع{{سخ}}آتشکده نطنز{{سخ}}کاخ تاج‌آباد{{سخ}}روستای هنجن{{سخ}}روستای خفر{{سخ}}متین‌آباد{{سخ}}فریزهند
| خواهرخوانده‌ها        =
}}
نطنز؛ شهرستانی در شمال استان اصفهان


شهرستان نطنز یکی از باغ‌شهرهای تاریخی و مرکزی ایران است. این شهرستان در مجاورت آزاد‌راه [[تهران]] – نطنز – [[اصفهان]] و جادهٔ ترانزیت بندرعباس قرار دارد. همچنین وجود سایت هسته‌ای ایران در مجاورت این خطه، بر اهمیت نطنز افزوده است. بخشی از نطنز در کویر قرار دارد و بخشی از آن اطراف رشته‌کوه کرکس واقع شده است. نطنز یکی از نخستین مراکز استخراج و ذوب فلزات و یکی از قدیمی‌‌ترین شهرهای صنعتی شناخته‌شده در جهان است. همچنین این خطه، پایتخت [[شبیه‌خوانی]] ایران شناخته شده است.
[[شهرستان نطنز]] یکی از باغ‌شهرهای تاریخی و مرکزی [[ایران]] است. این شهرستان در مجاورت آزادراه [[تهران]] – نطنز – [[اصفهان]] و جادهٔ ترانزیت [[بندرعباس]] قرار دارد. همچنین وجود سایت هسته‌ای [[ایران]] در مجاورت این خطه، بر اهمیت نطنز افزوده است. بخشی از نطنز در کویر قرار دارد و بخشی از آن اطراف رشته‌کوه کرکس واقع شده است. نطنز یکی از نخستین مراکز استخراج و ذوب فلزات و یکی از قدیمی‌ترین شهرهای صنعتی شناخته‌شده در جهان است. همچنین این خطه، پایتخت [[شبیه‌خوانی]] [[ایران]] شناخته شده است.


==نام‌گذاری==
== نام‌گذاری ==
برخی منابع، نطنز را بلیده دانسته‌اند؛ بلیده به‌معنی شهر کوچک است. نام نطنز، ترکیبی از دو واژهٔ «نا» و یا «نه» (حرف نفی) و «تنج» به‌معنی بزرگ و نیرومند است و نطنز به‌معنی شهری نه‌چندان بزرگ و گسترده است. برخی، ریشهٔ نام نطنز را برگرفته از واژهٔ اوستایی «نج» به‌معنی شهری با آب فراوان دانسته‌اند.<ref>[https://natanz.farhang.gov.ir/fa/mdm «معرفی شهرستان نطنز»، وب‌سایت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی اصفهان شهرستان نطنز.]</ref>  
برخی منابع، نطنز را بلیده دانسته‌اند؛ بلیده به‌معنی شهر کوچک است. نام نطنز، ترکیبی از دو واژهٔ «نا» یا «نه» (حرف نفی) و «تنج» به‌معنی بزرگ و نیرومند است و نطنز به‌معنی شهری نه‌چندان بزرگ و گسترده است. برخی، ریشهٔ نام نطنز را برگرفته از واژهٔ اوستایی «نج» به‌معنی شهری با آب فراوان دانسته‌اند.<ref>[https://natanz.farhang.gov.ir/fa/mdm «معرفی شهرستان نطنز»، وب‌سایت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی اصفهان شهرستان نطنز.]</ref>
==پیشینه==
از شهر نطنز تا پیش از سدهٔ هفتم قمری، اطلاعات صحیحی در دست نیست؛ اما می‌توان گفت که نطنز از نواحی قدیمی و آباد ایران بوده است. در نخستین سده‌های اسلامی، نطنز و کاشان از جمله مناطق امیرنشین بودند. در دوران صفویه، نطنز حکومت مستقلی شد که حاکم آن از پایتخت تعیین می‌شد. در آن دوره برخی از وزرا و بزرگان دربار، نطنزی بودند. شاه عباس اول در نطنز دو کاخ ساخت و این شهر را شکارگاه تابستانی خود کرد. در دوران حکومت قاجاریه نیز نطنز از شهرهای مهم کشور محسوب می‌شد.<ref>[https://natanz.farhang.gov.ir/fa/mdm «معرفی شهرستان نطنز»، وب‌سایت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی اصفهان شهرستان نطنز.]</ref>
==جمعیت‌شناسی==
جمعیت این شهرستان بر اساس سرشماری عمومی سال ۱۳۹۵ش، ۴۳۹۷۷ نفر و جمعیت شهر نطنز نیز ۱۴۱۰۰ نفر بوده است.<ref>[https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395 «نتایج سرشماری جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری سال ۱۳۹۵»، درگاه ملی آمار.]</ref>  مردم نطنز به یکی از گویش‌های کهن ایرانی سخن می‌گویند<ref>[http://natanz.isfahan.pnu.ac.ir/portal/Home/Default.aspx?CategoryID=66a9f35f-e1fb-4f61-9127-07ccb26db492 «شهرستان نطنز»، وب‌سایت دانشگاه پیام‌نور مرکز نطنز.]</ref>  و مسلمان و شیعه‌مذهب هستند.<ref>[https://www.visitiran.ir/fa/destination/نطنز «نطنز»، وب‌سایت ویزیت ایران.]</ref>
==جغرافیا==
موقعیت جغرافیایی؛ وسعت شهرستان نطنز ۳۳۹۷ کیلومتر مربع است.<ref>[http://natanz.isfahan.pnu.ac.ir/portal/Home/Default.aspx?CategoryID=66a9f35f-e1fb-4f61-9127-07ccb26db492 «شهرستان نطنز»، وب‌سایت دانشگاه پیام‌نور مرکز نطنز.]</ref>نطنز از شمال به کویر آران‌وبیدگل، از جنوب به میمه، از شرق به اردستان و از غرب به کاشان محدود می‌شود.<ref>[http://natanz.gov.ir «نطنز (نگینی بر حاشیه کویر)»، وب‌سایت فرمانداری شهرستان نطنز.]</ref> 


آب‌وهوا؛ نطنز سه نوع آب‌وهوای سردسیری، کویری و معتدل دارد.<ref>[http://natanz.gov.ir «نطنز (نگینی بر حاشیه کویر)»، وب‌سایت فرمانداری شهرستان نطنز.]</ref>  
== پیشینه ==
از شهر نطنز تا پیش از سدهٔ هفتم قمری، اطلاعات صحیحی در دست نیست؛ اما می‌توان گفت که نطنز از نواحی قدیمی و آباد [[ایران]] بوده است. در نخستین سده‌های اسلامی، نطنز و [[کاشان]] از جمله مناطق امیرنشین بودند. در دوران [[صفویه]]، نطنز حکومت مستقلی شد که حاکم آن از پایتخت تعیین می‌شد. در آن دوره برخی از وزرا و بزرگان دربار، نطنزی بودند. [[شاه عباس اول]] در نطنز دو کاخ ساخت و این شهر را شکارگاه تابستانی خود کرد. در دوران حکومت [[قاجاریه]] نیز نطنز از شهرهای مهم کشور محسوب می‌شد.<ref>[https://natanz.farhang.gov.ir/fa/mdm «معرفی شهرستان نطنز»، وب‌سایت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی اصفهان شهرستان نطنز.]</ref>


رشته‌کوه‌ها؛ رشته‌کوه کرکس با وسعت ۳۴۰۰ کیلومتر مربع در جهت شمال‌غربی – جنوب‌شرقی در شهرستان نطنز امتداد یافته است.<ref>[https://www.alaedin.travel/attractions/iran/natanz/karkas-mountain/کوه-کرکس «کوه کرکس نطنز»، وب‌سایت علاءالدین ترول.]</ref>  
== جمعیت‌شناسی ==
جمعیت این شهرستان بر اساس سرشماری عمومی سال [[۱۳۹۵ (خورشیدی)|۱۳۹۵ش]]، ۴۳۹۷۷ نفر و جمعیت شهر نطنز نیز ۱۴۱۰۰ نفر بوده است.<ref>[https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395 «نتایج سرشماری جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری سال ۱۳۹۵»، درگاه ملی آمار.]</ref> مردم نطنز به یکی از گویش‌های کهن ایرانی سخن می‌گویند<ref>[http://natanz.isfahan.pnu.ac.ir/portal/Home/Default.aspx?CategoryID=66a9f35f-e1fb-4f61-9127-07ccb26db492 «شهرستان نطنز»، وب‌سایت دانشگاه پیام‌نور مرکز نطنز.]</ref> و مسلمان و شیعه‌مذهب هستند.<ref>[https://www.visitiran.ir/fa/destination/نطنز «نطنز»، وب‌سایت ویزیت ایران.]</ref>
 
== جغرافیا ==
موقعیت جغرافیایی؛ وسعت شهرستان نطنز ۳۳۹۷ کیلومتر مربع است.<ref>[http://natanz.isfahan.pnu.ac.ir/portal/Home/Default.aspx?CategoryID=66a9f35f-e1fb-4f61-9127-07ccb26db492 «شهرستان نطنز»، وب‌سایت دانشگاه پیام‌نور مرکز نطنز.]</ref> نطنز از شمال به [[کویر]] آران‌وبیدگل، از جنوب به میمه، از شرق به [[اردستان]] و از غرب به [[کاشان]] محدود می‌شود.<ref>[http://natanz.gov.ir/ «نطنز (نگینی بر حاشیه کویر)»، وب‌سایت فرمانداری شهرستان نطنز.]</ref>
 
آب‌وهوا؛ نطنز سه نوع آب‌وهوای سردسیری، کویری و معتدل دارد.<ref>[http://natanz.gov.ir/ «نطنز (نگینی بر حاشیه کویر)»، وب‌سایت فرمانداری شهرستان نطنز.]</ref>
 
رشته‌کوه‌ها؛ رشته‌کوه کرکس با وسعت ۳۴۰۰ کیلومتر مربع در جهت شمال‌غربی – جنوب‌شرقی در شهرستان نطنز امتداد یافته است.<ref>[https://www.alaedin.travel/attractions/iran/natanz/karkas-mountain/کوه-کرکس «کوه کرکس نطنز»، وب‌سایت علاءالدین ترول.]</ref>


منابع آبی؛ رودهای فصلی لاکژ و سُه‌رود از رودخانه‌های نطنز محسوب می‌شوند.<ref>[http://natanz.isfahan.pnu.ac.ir/portal/Home/Default.aspx?CategoryID=66a9f35f-e1fb-4f61-9127-07ccb26db492 «شهرستان نطنز»، وب‌سایت دانشگاه پیام‌نور مرکز نطنز.]</ref>
منابع آبی؛ رودهای فصلی لاکژ و سُه‌رود از رودخانه‌های نطنز محسوب می‌شوند.<ref>[http://natanz.isfahan.pnu.ac.ir/portal/Home/Default.aspx?CategoryID=66a9f35f-e1fb-4f61-9127-07ccb26db492 «شهرستان نطنز»، وب‌سایت دانشگاه پیام‌نور مرکز نطنز.]</ref>
حیات‌وحش؛ در نظنز، گونه‌های مختلف جانوران وحشی مانند خزندگان، پرندگان و پستانداران نظیر کل و بز، قوچ و میش وحشی، گراز، گرگ، شغال، روباه، کفتار، گربه وحشی، پلنگ و تشی یافت می‌شود. همچنین تاکنون حدود ۵۳ گونهٔ پرندهٔ مهاجر و بومی، هشت گونهٔ مار و شش گونهٔ مارمولک در آن شناسایی شده است.<ref>[https://natanz.farhang.gov.ir/fa/mdm «معرفی شهرستان نطنز»، وب‌سایت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی اصفهان شهرستان نطنز.]</ref>


پوشش گیاهی؛ زیره، زرشک کوهی، اسپندانه، گون،<ref>[http://natanz.isfahan.pnu.ac.ir/portal/Home/Default.aspx?CategoryID=66a9f35f-e1fb-4f61-9127-07ccb26db492 «شهرستان نطنز»، وب‌سایت دانشگاه پیام‌نور مرکز نطنز.]</ref>بادام کوهی، انجیر کوهی، درمنه، زرین‌گیاه و زنبق وحشی از جمله پوشش گیاهی این خطه محسوب می‌شوند.<ref>[https://natanz.farhang.gov.ir/fa/mdm «معرفی شهرستان نطنز»، وب‌سایت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی اصفهان شهرستان نطنز.]</ref>
حیات‌وحش؛ در نظنز، گونه‌های مختلف جانوران وحشی مانند خزندگان، پرندگان و پستانداران نظیر کل و بز، قوچ و میش وحشی، [[گراز]]، [[گرگ]]، [[شغال]]، [[روباه]]، [[کفتار]]، گربه وحشی، [[پلنگ]] و [[تشی]] یافت می‌شود. همچنین تاکنون حدود ۵۳ گونهٔ پرندهٔ مهاجر و بومی، هشت گونهٔ مار و شش گونهٔ مارمولک در آن شناسایی شده است.<ref>[https://natanz.farhang.gov.ir/fa/mdm «معرفی شهرستان نطنز»، وب‌سایت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی اصفهان شهرستان نطنز.]</ref>
==اقتصاد==
باغ‌داری و پرورش گل از مشاغل پررونق در این شهرستان هستند. از دیگر صنایع موجود در این خطه چینی‌سازی است که هنوز به‌روش دستی انجام می‌شود.<ref>[http://natanz.isfahan.pnu.ac.ir/portal/Home/Default.aspx?CategoryID=66a9f35f-e1fb-4f61-9127-07ccb26db492 «شهرستان نطنز»، وب‌سایت دانشگاه پیام‌نور مرکز نطنز.]</ref>بخشی از اقتصاد این منطقه متکی بر صنعت گردشگری است.<ref>[https://www.injaisfahan.ir/news/157/ «شهر نطنز»، وب‌سایت اینجا اصفهان.]</ref>  نطنز حدود ۱۸۰۰ اثر تاریخی، فرهنگی و معنوی دارد.<ref>[http://natanz.gov.ir «نطنز (نگینی بر حاشیه کویر)»، وب‌سایت فرمانداری شهرستان نطنز.]</ref> یکی از محصولات کشاورزی نطنز، زعفران است که باتوجه به شرایط آب‌وهوایی این خطه از کیفیت بالایی برخوردار است و بخش زیادی از آن صادر می‌شود. زعفران، علاوه بر مقاومت بالا در برابر خشکسالی و کم‌آبی، نقش سازنده‌ای در اقتصاد  و پویایی منطقه داشته است.<ref>[https://www.chargoshe.ir/fa/iran/city/983 «معرفی شهر نطنز»، وب‌سایت چهار گوشه ایران زیبا.]</ref>
==فرهنگ و هنر==
آداب‌ورسوم؛ مردم نطنز برای عزاداری‌های ماه‌های محرم و صفر احترام زیادی قائل هستند. آنها یک شب مانده به شروع محرم در حسینیهٔ ارشاد شهر جمع شده و مراسم «جاروکشی» برگزار می‌کنند. سنت نخل‌گردانی نیز یکی از آیین‌های مشهور این خطه است. مردم در دههٔ اول محرم به تعزیه‌خوانی نیز می‌پردازند که در فهرست میراث‌فرهنگی ناملموس ملی به ثبت رسیده است.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/about-natanz/ آرام‌فر، «درباره شهرستان نطنز/معرفی یکی از قدیمی‌ترین شهرهای اصفهان»، وب‌سایت اتاقک.]</ref>  از برجسته‌ترین آیین‌های مردم نطنز در مناسبت‌های مذهبی، «شبیه‌خوانی» است. این آیین نیز در فهرست ملی میراث‌فرهنگی ناملموس به ثبت رسیده و نطنز پایتخت شبیه‌خوانی ایران شناخته شده است.<ref>[https://www.chargoshe.ir/fa/iran/city/983 «معرفی شهر نطنز»، وب‌سایت چهار گوشه ایران زیبا.]</ref>


در بسیاری از هیئت‌ها و محلات نطنز به مناسبت‌های مذهبی، آیین حلیم‌پزان برگزار می‌شود که در این آیین، حلیم را به روش سنتی می‌پزند.
پوشش گیاهی؛ [[زیره]]، [[زرشک]] کوهی، اسپندانه، [[گون]]،<ref>[http://natanz.isfahan.pnu.ac.ir/portal/Home/Default.aspx?CategoryID=66a9f35f-e1fb-4f61-9127-07ccb26db492 «شهرستان نطنز»، وب‌سایت دانشگاه پیام‌نور مرکز نطنز.]</ref> بادام کوهی، انجیر کوهی، درمنه، زرین‌گیاه و زنبق وحشی از جمله پوشش گیاهی این خطه محسوب می‌شوند.<ref>[https://natanz.farhang.gov.ir/fa/mdm «معرفی شهرستان نطنز»، وب‌سایت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی اصفهان شهرستان نطنز.]</ref>
مردم نطنز، سه روز مانده به میلاد امام زمان، آیین شب‌برات را اجرا می‌کنند. اهالی در این سه روز، عصرها به زیارت امامزادگان رفته و در آرامستان‌ها برای درگذشتگان خود فاتحه می‌خوانند و نذورات پخش می‌کنند.<ref>[https://www.chargoshe.ir/fa/iran/city/983 «معرفی شهر نطنز»، وب‌سایت چهار گوشه ایران زیبا.]</ref>


مشاهیر؛ محمد بن احمد نطنزی (صاحب خصائص‌الائمه)، محمود بن صدرالدین نطنزی (استاد منبت‌کار)، میرزا باقر نطنزی (شاعر)، محمدتقی مجلسی (از روحانیون سرشناس)، حسن زینتی (شاعر)، افضل دوتاری نطنزی (موسیقیدان)، شمس نطنزی (شاعر) و ابوالفتح محمد بن علی نطنزی (ادیب قرن پنجم قمری) از مشاهیر این خطه هستند.<ref>[https://www.injaisfahan.ir/news/157/ «شهر نطنز»، وب‌سایت اینجا اصفهان.]</ref>  
== اقتصاد ==
[[باغ‌داری]] و پرورش گل از مشاغل پررونق در این شهرستان هستند. از دیگر صنایع موجود در این خطه چینی‌سازی است که هنوز به‌روش دستی انجام می‌شود.<ref>[http://natanz.isfahan.pnu.ac.ir/portal/Home/Default.aspx?CategoryID=66a9f35f-e1fb-4f61-9127-07ccb26db492 «شهرستان نطنز»، وب‌سایت دانشگاه پیام‌نور مرکز نطنز.]</ref> بخشی از اقتصاد این منطقه متکی بر صنعت [[گردشگری]] است.<ref>[https://www.injaisfahan.ir/news/157/ «شهر نطنز»، وب‌سایت اینجا اصفهان.]</ref> نطنز حدود ۱۸۰۰ اثر تاریخی، فرهنگی و معنوی دارد.<ref>[http://natanz.gov.ir/ «نطنز (نگینی بر حاشیه کویر)»، وب‌سایت فرمانداری شهرستان نطنز.]</ref> یکی از محصولات کشاورزی نطنز، [[زعفران]] است که باتوجه به شرایط آب‌وهوایی این خطه از کیفیت بالایی برخوردار است و بخش زیادی از آن صادر می‌شود. زعفران، علاوه بر مقاومت بالا در برابر خشکسالی و کم‌آبی، نقش سازنده‌ای در اقتصاد و پویایی منطقه داشته است.<ref>[https://www.chargoshe.ir/fa/iran/city/983 «معرفی شهر نطنز»، وب‌سایت چهار گوشه ایران زیبا.]</ref>


موزه‌ها؛ موزهٔ باستان‌شناسی نطنز، اسناد تاریخی رفیعیهٔ روستای طار، عروسک‌های محلی شهر بادرود، مردم‌شناسی حمام نوغهٔ بادرود، مردم‌شناسی ابیانه، خانهٔ موزهٔ کلوک (جواهری) و سرا موزهٔ رهگشای بادرود از موزه‌های فعال در نطنز به ‌شمار می‌روند.<ref>[http://www.imna.ir/news/424509/ «نطنز قابلیت راه‌اندازی موزه‌های تخصصی دارد»، خبرگزاری ایمنا آنلاین.]</ref>  
== فرهنگ و هنر ==
آداب‌ورسوم؛ مردم نطنز برای عزاداری‌های ماه‌های [[محرم]] و [[صفر (ماه)|صفر]] احترام زیادی قائل هستند. آنها یک شب مانده به شروع محرم در حسینیهٔ ارشاد شهر جمع شده و مراسم «جاروکشی» برگزار می‌کنند. سنت [[نخل‌گردانی]] نیز یکی از آیین‌های مشهور این خطه است. مردم در دههٔ اول محرم به [[تعزیه]]‌خوانی نیز می‌پردازند که در فهرست میراث‌فرهنگی ناملموس ملی به ثبت رسیده است.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/about-natanz/ آرام‌فر، «درباره شهرستان نطنز/معرفی یکی از قدیمی‌ترین شهرهای اصفهان»، وب‌سایت اتاقک.]</ref> از برجسته‌ترین آیین‌های مردم نطنز در مناسبت‌های مذهبی، «شبیه‌خوانی» است. این آیین نیز در فهرست ملی میراث‌فرهنگی ناملموس به ثبت رسیده و نطنز پایتخت شبیه‌خوانی ایران شناخته شده است.<ref>[https://www.chargoshe.ir/fa/iran/city/983 «معرفی شهر نطنز»، وب‌سایت چهار گوشه ایران زیبا.]</ref>


غذاهای محلی؛‌ ماشاب (آش ماش)، آش کشک، شامی و کشکبا از معروف‌ترین غذاهای محلی این خطه محسوب می‌شوند.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/about-natanz/ آرام‌فر، «درباره شهرستان نطنز/معرفی یکی از قدیمی‌ترین شهرهای اصفهان»، وب‌سایت اتاقک.]</ref>
در بسیاری از هیئت‌ها و محلات نطنز به مناسبت‌های مذهبی، آیین [[حلیم‌پزان]] برگزار می‌شود که در این آیین، [[حلیم]] را به روش سنتی می‌پزند.
سوغات و صنایع‌دستی؛ از سوغاتی‌های لذیذ این خطه گلابی، انار، زعفران و خشکبار هستند و هنرمندان این خطه به هنرهایی همچون قالی‌بافی، خراطی و سفال‌گری می‌پردازند.<ref>[http://natanz.gov.ir «نطنز (نگینی بر حاشیه کویر)»، وب‌سایت فرمانداری شهرستان نطنز.]</ref>
مردم نطنز، سه روز مانده به میلاد [[امام زمان]]، آیین شب‌برات را اجرا می‌کنند. اهالی در این سه روز، عصرها به زیارت امامزادگان رفته و در آرامستان‌ها برای درگذشتگان خود فاتحه می‌خوانند و نذورات پخش می‌کنند.<ref>[https://www.chargoshe.ir/fa/iran/city/983 «معرفی شهر نطنز»، وب‌سایت چهار گوشه ایران زیبا.]</ref>
==آموزش و پژوهش==
نطنز دارای دانشگاه آزاد اسلامی،<ref>[https://natanz.iau.ir/fa «شرایط پذیرش و تحصیل در دانشگاه»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد نطنز.]</ref>  پیام‌نور<ref>[http://natanz.isfahan.pnu.ac.ir/portal/home/?NEWS/1654194/1654542/2121756/كليه-پذيرفته-شدگان-ميبايست-از-تاريخ-1401/07/04%C2%A0-الي-1401/07/12%C2%A0-جهت-پذيرش-غير-حضوري-به-سيستم-مراجعه-نمايند «خلاصه مراحل پذیرش»، وب‌سایت دانشگاه پیام‌نور مرکز نطنز.]</ref>  و علمی – کاربردی است.<ref>[https://irantahsil.org/رشته-های-دانشگاه-علمی-کاربردی-نطنز/ «نحوه پذیرش دانشجو در رشته‌های علمی کاربردی نطنز»، وب‌سایت ایران تحصیل.]</ref>  


حوزهٔ علمیهٔ برادران مرتضویه<ref>[http://mortazavieh-natanz.rozblog.com «پذیرش حوزه‌های علمیه سراسر کشور»، وب‌سایت حوزه علمیه مرتضویه نطنز.]</ref>  و مدرسهٔ علمیهٔ خواهران الزهراء نیز در این شهرستان مشغول به فعالیت هستند.<ref>[https://balad.ir/p/مدرسه-علمیه-الزهراء-خواهران-natanz_school-6ABLvgJ5pU7Jbe#17/33.531823/51.901696 «مدرسه علمیه الزهراء خواهران»، وب‌سایت بلد.]</ref>
مشاهیر؛ محمد بن احمد نطنزی (صاحب خصائص‌الائمه)، محمود بن صدرالدین نطنزی (استاد منبت‌کار)، میرزا باقر نطنزی (شاعر)، [[محمدتقی مجلسی]] (از روحانیون سرشناس)، حسن زینتی (شاعر)، افضل دوتاری نطنزی (موسیقیدان)، شمس نطنزی (شاعر) و ابوالفتح محمد بن علی نطنزی (ادیب قرن پنجم قمری) از مشاهیر این خطه هستند.<ref>[https://www.injaisfahan.ir/news/157/ «شهر نطنز»، وب‌سایت اینجا اصفهان.]</ref>
==تقسیمات کشوری==
در سال ۱۳۳۶ش، نطنز به شهرستان ارتقا یافت و در حال حاضر دارای دو بخش مرکزی و امامزاده و چهار شهر نطنز، بادرود، خالدآباد و طرقرود و ۵ دهستان است.<ref>[http://natanz.gov.ir «نطنز (نگینی بر حاشیه کویر)»، وب‌سایت فرمانداری شهرستان نطنز.]</ref>
==گردشگری==
مسجد جامع؛ قدمت مسجد جامع نطنز به دوران ایلخانی باز می‌گردد. در ابتدا یک مسجد در این مکان احداث شد؛ سپس بقعهٔ شیخ عبدالصمد اصفهانی، ایوان جلوی خانقاه و مناره‌ها به این مجموعه اضافه شدند. مسجد جامع از جمله آثار ملی ثبت‌ شده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/نطنز-28230-ci/sort/13/ «دیدنی‌های نطنز»، وب‌سایت کجارو.]</ref>  


آتشکده؛ در نزدیکی مسجد جامع آتشکده‌ای قرار دارد که قدمت آن به دورهٔ ساسانیان باز می‌گردد. بخش عمده‌ای از آتشکده تخریب شده و تنها آثاری از دیواره‌های آن مشخص است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/نطنز-28230-ci/sort/13/ «دیدنی‌های نطنز»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
موزه‌ها؛ موزهٔ باستان‌شناسی نطنز، اسناد تاریخی رفیعیهٔ روستای طار، عروسک‌های محلی شهر بادرود، مردم‌شناسی حمام نوغهٔ بادرود، مردم‌شناسی ابیانه، خانهٔ موزهٔ کلوک (جواهری) و سرا موزهٔ رهگشای بادرود از موزه‌های فعال در نطنز به‌شمار می‌روند.<ref>[http://www.imna.ir/news/424509/ «نطنز قابلیت راه‌اندازی موزه‌های تخصصی دارد»، خبرگزاری ایمنا آنلاین.]</ref>


کاخ تاج‌آباد؛ کاخ تاج‌آباد (کوشک تاج‌آباد) و کاخ عباس‌آباد در زمان شاه عباس صفوی با وسعت ۱۰۰ هکتار ساخته شدند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/نطنز-28230-ci/sort/13/ «دیدنی‌های نطنز»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
غذاهای محلی؛ ماشاب (آش ماش)، [[آش کشک]]، شامی و کشکبا از معروف‌ترین غذاهای محلی این خطه محسوب می‌شوند.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/about-natanz/ آرام‌فر، «درباره شهرستان نطنز/معرفی یکی از قدیمی‌ترین شهرهای اصفهان»، وب‌سایت اتاقک.]</ref>
سوغات و صنایع‌دستی؛ از سوغاتی‌های لذیذ این خطه [[گلابی]]، [[انار]]، [[زعفران]] و خشکبار هستند و هنرمندان این خطه به هنرهایی همچون [[قالی‌بافی]]، [[خراطی]] و [[سفال‌گری]] می‌پردازند.<ref>[http://natanz.gov.ir/ «نطنز (نگینی بر حاشیه کویر)»، وب‌سایت فرمانداری شهرستان نطنز.]</ref>


روستای هنجن؛ از جاذبه‌های گردشگری آن می‌توان به کوه‌های لاوزه و برزقو، کاخ و باغ عباس‌‌آباد، پل و قلعهٔ تاریخی هنجن، رودخانهٔ هنجن، رودخانه‌های چیمه و برز، امامزاده سید داوود، بی‌‌بی زینب خاتون و چشمه و قنات اشاره کرد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/نطنز-28230-ci/sort/13/ «دیدنی‌های نطنز»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
== آموزش و پژوهش ==
نطنز دارای دانشگاه آزاد اسلامی،<ref>[https://natanz.iau.ir/fa «شرایط پذیرش و تحصیل در دانشگاه»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد نطنز.]</ref> پیام‌نور<ref>[http://natanz.isfahan.pnu.ac.ir/portal/home/?NEWS/1654194/1654542/2121756/كليه-پذيرفته-شدگان-ميبايست-از-تاريخ-1401/07/04%C2%A0-الي-1401/07/12%C2%A0-جهت-پذيرش-غير-حضوري-به-سيستم-مراجعه-نمايند «خلاصه مراحل پذیرش»، وب‌سایت دانشگاه پیام‌نور مرکز نطنز.]</ref> و علمی – کاربردی است.<ref>[https://irantahsil.org/رشته-های-دانشگاه-علمی-کاربردی-نطنز/ «نحوه پذیرش دانشجو در رشته‌های علمی کاربردی نطنز»، وب‌سایت ایران تحصیل.]</ref>


روستای خفر؛ روستای خفر به‌دلیل داشتن زمستان‌های بسیار سرد به جهنم سفید مشهور است. در روستای خفر جاذبه‌های گردشگری دیدنی همچون قلعهٔ تاریخی، آب‌‌انبار، مسجد بابا سیاه‌پوش و امامزاده احمد وجود دارند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/نطنز-28230-ci/sort/13/ «دیدنی‌های نطنز»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
حوزهٔ علمیهٔ برادران مرتضویه<ref>[http://mortazavieh-natanz.rozblog.com/ «پذیرش حوزه‌های علمیه سراسر کشور»، وب‌سایت حوزه علمیه مرتضویه نطنز.]</ref> و مدرسهٔ علمیهٔ خواهران الزهراء نیز در این شهرستان مشغول به فعالیت هستند.<ref>[https://balad.ir/p/مدرسه-علمیه-الزهراء-خواهران-natanz_school-6ABLvgJ5pU7Jbe#17/33.531823/51.901696 «مدرسه علمیه الزهراء خواهران»، وب‌سایت بلد.]</ref>
 
== تقسیمات کشوری ==
در سال [[۱۳۳۶ (خورشیدی)|۱۳۳۶ش]]، نطنز به شهرستان ارتقا یافت و در حال حاضر دارای دو بخش مرکزی و امامزاده و چهار شهر نطنز، بادرود، خالدآباد و طرقرود و ۵ دهستان است.<ref>[http://natanz.gov.ir/ «نطنز (نگینی بر حاشیه کویر)»، وب‌سایت فرمانداری شهرستان نطنز.]</ref>
 
== گردشگری ==
[[مسجد جامع نطنز|مسجد جامع]]؛ قدمت مسجد جامع نطنز به دوران ایلخانی بازمی‌گردد. در ابتدا یک مسجد در این مکان احداث شد؛ سپس بقعهٔ شیخ عبدالصمد اصفهانی، ایوان جلوی خانقاه و مناره‌ها به این مجموعه اضافه شدند. مسجد جامع از جمله آثار ملی ثبت‌شده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/نطنز-28230-ci/sort/13/ «دیدنی‌های نطنز»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
 
[[آتشکده نطنز|آتشکده]]؛ در نزدیکی مسجد جامع آتشکده‌ای قرار دارد که قدمت آن به دورهٔ ساسانیان بازمی‌گردد. بخش عمده‌ای از آتشکده تخریب شده و تنها آثاری از دیواره‌های آن مشخص است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/نطنز-28230-ci/sort/13/ «دیدنی‌های نطنز»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
 
کاخ تاج‌آباد؛ کاخ تاج‌آباد (کوشک تاج‌آباد) و کاخ عباس‌آباد در زمان [[شاه عباس اول|شاه عباس صفوی]] با وسعت ۱۰۰ هکتار ساخته شدند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/نطنز-28230-ci/sort/13/ «دیدنی‌های نطنز»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
 
روستای هنجن؛ از جاذبه‌های گردشگری آن می‌توان به کوه‌های لاوزه و برزقو، کاخ و باغ عباس‌آباد، پل و قلعهٔ تاریخی هنجن، رودخانهٔ هنجن، رودخانه‌های چیمه و برز، امامزاده سید داوود، بی‌بی زینب خاتون و چشمه و قنات اشاره کرد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/نطنز-28230-ci/sort/13/ «دیدنی‌های نطنز»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
 
روستای خفر؛ روستای خفر به‌دلیل داشتن زمستان‌های بسیار سرد به جهنم سفید مشهور است. در روستای خفر جاذبه‌های گردشگری دیدنی همچون قلعهٔ تاریخی، آب‌انبار، مسجد بابا سیاه‌پوش و امامزاده احمد وجود دارند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/نطنز-28230-ci/sort/13/ «دیدنی‌های نطنز»، وب‌سایت کجارو.]</ref>


منطقهٔ گردشگری متین‌آباد؛ این منطقه اولین اکوکمپ ایران است که در ۲۵ کیلومتری شمال نطنز در ابتدای رمل‌های بزرگ کویر و در جنوب دریاچهٔ نمک واقع شده است. در این منطقه امکانات تفریحی مانند شترسواری، موتور و ماشین‌سواری در شن وجود دارد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/نطنز-28230-ci/sort/13/ «دیدنی‌های نطنز»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
منطقهٔ گردشگری متین‌آباد؛ این منطقه اولین اکوکمپ ایران است که در ۲۵ کیلومتری شمال نطنز در ابتدای رمل‌های بزرگ کویر و در جنوب دریاچهٔ نمک واقع شده است. در این منطقه امکانات تفریحی مانند شترسواری، موتور و ماشین‌سواری در شن وجود دارد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/نطنز-28230-ci/sort/13/ «دیدنی‌های نطنز»، وب‌سایت کجارو.]</ref>


چشمهٔ آب‌سرخ فریزهند؛ این چشمه در روستایی با نام فریزهند در ۴۵ کیلومتری شمال‌غربی نطنز واقع شده و با داشتن آهن فراوان سرخ‌رنگ است. این آب برای کمبود آهن بدن و دستگاه گوارش مفید دانسته شده است. <ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/نطنز-28230-ci/sort/13/ «دیدنی‌های نطنز»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
چشمهٔ آب‌سرخ فریزهند؛ این چشمه در روستایی با نام فریزهند در ۴۵ کیلومتری شمال‌غربی نطنز واقع شده و با داشتن آهن فراوان سرخ‌رنگ است. این آب برای کمبود آهن بدن و دستگاه گوارش مفید دانسته شده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/نطنز-28230-ci/sort/13/ «دیدنی‌های نطنز»، وب‌سایت کجارو.]</ref>


از دیگر جاذبه‌های گردشگری این شهرستان می‌توان به امامزاده آقا علی‌عباس و سید محمد، محلهٔ افوشته، غار پریان، دهکدهٔ گردشگری رایان، کاروانسرای میرابوالمعالی، گنبد باز، مسجد میر، امامزاده عبدالله،<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/نطنز-28230-ci/sort/13/ «دیدنی‌های نطنز»، وب‌سایت کجارو.]</ref>روستای ابیانه، شربت‌خانه و سردر خانقاه، محوطهٔ باستانی اریسمان، قلعهٔ طرق، تپهٔ باستانی قلعه‌گوشه، مسجد سرمک، خانهٔ میرترابیان، تپهٔ باستانی قلعه‌گوشه، تپهٔ مشی، تپهٔ سوچن، بقعهٔ سید فاضل، خانهٔ خلیلیان، خانهٔ جهانه، خانهٔ صفره، خانهٔ نعیمی، حمام هرده، خانهٔ حجازی، خانهٔ فخار، خانهٔ آقاگل، خانهٔ جهانشاه و امامزاده سلطان گورآباد اشاره کرد.<ref>[https://natanz.farhang.gov.ir/fa/mdm «معرفی شهرستان نطنز»، وب‌سایت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی اصفهان شهرستان نطنز.]</ref>  
از دیگر جاذبه‌های گردشگری این شهرستان می‌توان به امامزاده آقا علی‌عباس و سید محمد، محلهٔ افوشته، [[غار پریان]]، دهکدهٔ گردشگری رایان، کاروانسرای میرابوالمعالی، گنبد باز، مسجد میر، امامزاده عبدالله،<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/نطنز-28230-ci/sort/13/ «دیدنی‌های نطنز»، وب‌سایت کجارو.]</ref> روستای [[ابیانه (ناتنز)|ابیانه]]، شربت‌خانه و سردر خانقاه، محوطهٔ باستانی اریسمان، قلعهٔ طرق، تپهٔ باستانی قلعه‌گوشه، مسجد سرمک، خانهٔ میرترابیان، تپهٔ باستانی قلعه‌گوشه، تپهٔ مشی، تپهٔ سوچن، بقعهٔ سید فاضل، خانهٔ خلیلیان، خانهٔ جهانه، خانهٔ صفره، خانهٔ نعیمی، حمام هرده، خانهٔ حجازی، خانهٔ فخار، خانهٔ آقاگل، خانهٔ جهانشاه و امامزاده سلطان گورآباد اشاره کرد.<ref>[https://natanz.farhang.gov.ir/fa/mdm «معرفی شهرستان نطنز»، وب‌سایت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی اصفهان شهرستان نطنز.]</ref>
==مشکلات زیست‌محیطی==
 
برداشت بی‌رویه از معادن، کاهش فعالیت‌های کشاورزی، از میان رفتن مراتع و قنات‌ها، آلودگی برخی از کارخانجات، تخلیهٔ نخاله‌های ساختمانی در اطراف شهر و احداث فاضلاب شهری از مهم‌ترین مشکلات زیست‌محیطی نطنز به‌ شمار می‌روند.<ref>[[snai.ir/236500|«مشکلات زیست‌محیطی آسیب جدی به شهر نطنز وارد کرده است»، پایگاه خبری صاحب‌نیوز.]]</ref>  
== مشکلات زیست‌محیطی ==
==نطنز در ادبیات==
برداشت بی‌رویه از معادن، کاهش فعالیت‌های کشاورزی، از میان رفتن مراتع و قنات‌ها، آلودگی برخی از کارخانجات، تخلیهٔ نخاله‌های ساختمانی در اطراف شهر و احداث فاضلاب شهری از مهم‌ترین مشکلات زیست‌محیطی نطنز به‌شمار می‌روند.<ref>[[snai.ir/236500|«مشکلات زیست‌محیطی آسیب جدی به شهر نطنز وارد کرده است»، پایگاه خبری صاحب‌نیوز.]]</ref>
اصطلاح «تحفهٔ نطنز» در ادبیات عامه، کنایه از نمونه‌ای کمیاب است. برخی از بزرگان ادبیات نطنز معتقدند که تحفهٔ نطنز نوعی خشکبار است که از الگ (میوه‌ای از خانوادهٔ هلو که تنها در نطنز کشت می‌شود)، گردو و خاک‌قند به‌دست می‌آيد. برخی گلابی را تحفهٔ نطنز می‌دانند؛ زیرا گلابی نطنز به‌دلیل خاک و آب‌وهوای این خطه، طعمی متفاوت دارد. در کل، نوع خاک و آب‌وهوای نطنز به‌گونه‌ای است که شرایط برای رویش بهترین نوع محصولات کشاورزی و باغی فراهم است و می‌توان گفت که تمام فرآورده‌های گیاهی نطنز به‌نوعی «تحفه» محسوب می‌شوند.<ref>[https://onlysc.ir/post/نطنز-کجاست.p270042 «نطنز»، وب‌سایت انلیکس.]</ref>
 
==امکانات رفاهی==
== نطنز در ادبیات ==
از امکانات رفاهی نطنز می‌توان به هتل سرابان، هتل شاهین و هتل سه ستاره قصر جهان، خانهٔ تاریخی توسلیان و اقامتگاه جواهر اشاره کرد.<ref>[https://www.injaisfahan.ir/news/157/ «شهر نطنز»، وب‌سایت اینجا اصفهان.]</ref>  
اصطلاح «تحفهٔ نطنز» در ادبیات عامه، کنایه از نمونه‌ای کمیاب است. برخی از بزرگان ادبیات نطنز معتقدند که تحفهٔ نطنز نوعی خشکبار است که از الگ (میوه‌ای از خانوادهٔ هلو که تنها در نطنز کشت می‌شود)، گردو و خاک‌قند به‌دست می‌آید. برخی گلابی را تحفهٔ نطنز می‌دانند؛ زیرا گلابی نطنز به‌دلیل خاک و آب‌وهوای این خطه، طعمی متفاوت دارد. در کل، نوع خاک و آب‌وهوای نطنز به‌گونه‌ای است که شرایط برای رویش بهترین نوع محصولات کشاورزی و باغی فراهم است و می‌توان گفت که تمام فرآورده‌های گیاهی نطنز به‌نوعی «تحفه» محسوب می‌شوند.<ref>[https://onlysc.ir/post/نطنز-کجاست.p270042 «نطنز»، وب‌سایت انلیکس.]</ref>
==پانویس==
 
{{پانویس}}
== امکانات رفاهی ==
==منابع==
از امکانات رفاهی نطنز می‌توان به هتل سرابان، هتل شاهین و هتل سه ستاره قصر جهان، خانهٔ تاریخی توسلیان و اقامتگاه جواهر اشاره کرد.<ref>[https://www.injaisfahan.ir/news/157/ «شهر نطنز»، وب‌سایت اینجا اصفهان.]</ref>
* آرام‌فر، امیرحسین، «درباره شهرستان نطنز/معرفی یکی از قدیمی‌ترین شهرهای اصفهان»، وب‌سایت اتاقک، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مرداد ۱۴۰۱ش.
 
== پانویس ==
{{پانویس}}
 
== منابع ==
* آرام‌فر، امیرحسین، «دربارهٔ شهرستان نطنز/معرفی یکی از قدیمی‌ترین شهرهای اصفهان»، وب‌سایت اتاقک، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مرداد ۱۴۰۱ش.
* «اسکان ۱۵ هزار مسافر در پارک‌های شهر نطنز»، خبرگزاری ایمنا آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۱ش.
* «اسکان ۱۵ هزار مسافر در پارک‌های شهر نطنز»، خبرگزاری ایمنا آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۱ش.
* «پذیرش حوزه‌های علمیه سراسر کشور»، وب‌سایت حوزه علمیه مرتضویه نطنز، تاریخ درج مطلب: ۱۶ بهمن ۱۳۹۵ش.
* «پذیرش حوزه‌های علمیه سراسر کشور»، وب‌سایت حوزه علمیه مرتضویه نطنز، تاریخ درج مطلب: ۱۶ بهمن ۱۳۹۵ش.
خط ۸۶: خط ۱۴۳:
* «نطنز (نگینی بر حاشیه کویر)»، وب‌سایت فرمانداری شهرستان نطنز، تاریخ بازدید: ۶ مهر ۱۴۰۱ش.
* «نطنز (نگینی بر حاشیه کویر)»، وب‌سایت فرمانداری شهرستان نطنز، تاریخ بازدید: ۶ مهر ۱۴۰۱ش.
* «نطنز»، وب‌سایت ویزیت ایران، تاریخ بازدید: ۶ مهر ۱۴۰۱ش.
* «نطنز»، وب‌سایت ویزیت ایران، تاریخ بازدید: ۶ مهر ۱۴۰۱ش.
<!--
== تغییر مسیرهای پیشنهادی ==
شهرستان نطنز{{سخ}}
شهر نطنز{{سخ}}
نطنز اصفهان{{سخ}}
-->
[[رده:اصلاح رباتیک]]
[[رده:خطای محتوایی]]
[[رده:شهرستان نطنز]]
[[رده:شهرهای استان اصفهان]]
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/نطنز»