خط ۱۰: خط ۱۰:


== انواع شایعات ==
== انواع شایعات ==
شایعات از نظر محتوا، مقدار و یا مدت زمان تاثیرگذاری، سرعت انتشار و مانند آن دارای انواع مختلفی است. بعضی شایعات بیان کننده آرزوها و امیدهای یک گروه است و شایعات رویایی نامیده می‌شود.<ref>حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص45.</ref> بعضی شایعات نیز بیان‌گر ترس‌ها و نگرانی‌های گروه خاص است.<ref>حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص45.</ref> گاهی یک شایعه به صورت پچ‌پچ‌کنان و به صورت مخفیانه و احساس رازداری انتشار می‌یابد تا اینکه همه از آن خبردار می‌شوند.<ref>حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص43.</ref> گاهی نیز یک شایعه به سرعت و در زمان کم انتشار وسیع می‌یابد. شایعات همراه با احساسات و عواطف شدید معمولا از این قبیل هستند.<ref>حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص44.</ref> بعضی شایعات نیز همراه با ویژگی وحشت‌آوری بوده و گروه مخاطب را به واکنش و تحریک وامی‌دارد مثل شایعاتی که مربوط به دشمن و خطر حمله و خشونت از جانب آنان است و افراد را به یرداشتن اموال خود و خارج شدن از شهر تحریک می‌کند.<ref>حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص47.</ref> بعضی شایعات برای مدت محدودی اثرگذاری دارد و سپس از بین می‌رود و بعضی شایعات برای مدت طولانی باقی‌مانده و اثرگذاری آن باقی می‌ماند.<ref>حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص4۸.</ref> بعضی شایعات نیز گرچه بعداز مدتی خاموش می‌شود اما با گذشت زمان دوباره در لباسی جدید جلوه می‌کند.<ref>حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص۴۹.</ref> از نظر بعضی پژوهشگران دلیل آن، ثابت ماندن نیازها، ترس‌ها، امیدها و کینه‌ها در طول نسل‌هاست.<ref>حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص50.</ref>  
در منابع علوم اجتماعی و ارتباطات، شایعات از منظرهای مختلفی، دسته‌بندی شده است. بعضی ازدسته‌بندی‌ها عبارت است از:
 
۱_'''از نظر محتوا''': بر اساس دیدگاه کارشناسان، بعضی شایعات بازتاب‌دهندۀ آرزوها، تمایلات و امیدهای یک گروه اجتماعی هستند که از آن‌ با عنوان «شایعات رویایی» یاد می‌شود. بعضی شایعات نیز ترس‌ها، نگرانی‌ها و احساس ناامنی یک گروه خاص را منعکس می‌سازند..<ref>حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص45.</ref>  
 
۲_ '''شیوه و سرعت انتشار''': بررسی‌های پژوهشی نشان می‌دهد برخی شایعات در آغاز به‌صورت پنهانی، زمزمه‌وار و همراه با احساس رازداری میان افراد منتشر می‌شوند و به‌تدریج گسترش می‌یابد.<ref>حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص43.</ref> در مقابل، برخی دیگر از شایعات در مدت‌زمان کوتاه و با سرعت بالا انتشار می‌یابند. به اعتقاد کارشناسان، این دسته از شایعات غالباً با هیجانات و عواطف شدید همراه هستند و همین ویژگی موجب گسترش سریع آن‌ها می‌شود.<ref>حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص44.</ref> ۳_'''از نظر دوام و ماندگاری''': از نگاه کارشناسان، شایعات از حیث مدت و استمرار اثرگذاری نیز گوناگون هستند. برخی شایعات تنها در دوره‌ای کوتاه اثرگذارند و سپس فروکش می‌کنند، اما برخی دیگر برای مدتی طولانی در ذهن و رفتار افراد باقی می‌ماند.<ref>حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص4۸.</ref> همچنین پژوهش‌ها نشان می‌دهد که بعضی شایعات، با وجود آنکه پس از مدتی خاموش می‌شوند، اما در گذر زمان با قالبی جدید و ظاهری متفاوت دوباره بازتولید و منتشر می‌شوند.<ref>حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص۴۹.</ref>  


== زمینه‌های ایجاد و گسترش شایعه ==
== زمینه‌های ایجاد و گسترش شایعه ==