شایعه: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱۹: / خط ۱۹: @@
 == زمینه‌های ایجاد و گسترش شایعه ==
-گرچه شایعه در همه فرهنگ‌های بشری وجود دارد ولی بعضی عوامل و ویژگی‌های فردی و اجتماعی، زمينۀ مناسب‌تری را برای ایجاد و انتشار شايعه فراهم می‌کند.<ref>کرامتی مقدم، مروری بر تأثیرات شبکه‌های اجتماعی در تولید، انتشار و باورپذیری شایعه در سطح جامعه،۱۴۰۰ش، ص۱۵۹.</ref>
+نظریه پردازان علوم ارتباطات، شایعه را به‌عنوان یک کنش متقابل طبیعی در تمام جوامع بشری برمی‌شمرند.[عسگری، «عوامل اجتماعی در مهندسی شایعه»، ۱۳۸۸ش، ص67.] با این‌حال بعضی شرایط و عوامل فردی و اجتماعی را نیز در شکل‌گیری و یا فراگیری شايعه مؤثر  می‌دانند،[کرامتی مقدم، مروری بر تأثیرات شبکه‌های اجتماعی در تولید، انتشار و باورپذیری شایعه در سطح جامعه،۱۴۰۰ش، ص۱۵۹.] که بعضی موارد آن عبارت است از:
-کارشناسان، دو امر اهمیت و ابهام را زمینۀ ایجاد شایعه می‌دانند.<ref>غروی نائینی و دیگران، «شایعه در قرآن و روایات و امنیت جامعه»، 1399ش، ص1.</ref> همچنین فقر اطلاع‌رسانی سریع و صحیح در جامعه، زمینۀ مساعدتری برای انتشار شایعه فراهم می‌کند.<ref>غروی نائینی و دیگران، «شایعه در قرآن و روایات و امنیت جامعه»، 1399ش، ص2.</ref> شایعه در میان گروه‌های همگن و افراد هم‌فکر شدت نفوذ بیشتری دارد.<ref>حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص۴1.</ref>
+الف_ '''عوامل اجتماعی'''
-از جهت فردی نیز، ویژگی‌هایی مثل ساده‌اندیشی و زودباوری،<ref>افروز، «مبانی روانشناختی شایعه»، 1374ش، ص8.</ref> عدم اعتماد به نفس،<ref>افروز، «مبانی روانشناختی شایعه»، 1374ش، ص9.</ref> عدم احساس امنیت روانی و یا اطمینان خاطر نسبت به حال و آیندۀ خود، سبب تأثیرپذیری بیشتر در برابر شایعات است.<ref>افروز، «مبانی روانشناختی شایعه»، 1374ش، ص8.</ref>
+۱_'''اهمیت و ابهام''': بر اساس دیدگاه کارشناسان علوم اجتماعی، دو عامل «اهمیت موضوع» و «ابهام اطلاعات» از مهم‌ترین زمینه‌های شکل‌گیری شایعه محسوب می‌شوند.[غروی نائینی و دیگران، «شایعه در قرآن و روایات و امنیت جامعه»، 1399ش، ص1.]
-گاهی نیز انگیزۀ جلب توجه اجتماعی، به‎ویژه در افراد با اعتمادبه نفس پایین و یا دچار خودتحقیری، از عوامل انتشار شایعه و تکرار آن و یا حتی شایعه‌سازی است.<ref>حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص۵۰.</ref>
+۲_'''ضعف در اطلاع‌رسانی''': از نظر کارشناسان علوم اجتماعی، نبودِ اطلاع‌رسانیِ سریع، دقیق و قابل اعتماد در جامعه، شرایط مساعدتری برای انتشار و گسترش شایعات ایجاد می‌کند.[غروی نائینی و دیگران، «شایعه در قرآن و روایات و امنیت جامعه»، 1399ش، ص2.]
-بعضی کارشناسان مطالعه شایعات در میان یک گروه را معیاری برای سنجش روانی و نیازهای آن گروه<ref>حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص۴۰.</ref> و شاخصی برای شناخت روانی افراد تکرارکنندۀ آن تلقی می‌کنند.<ref>حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص۴۰.</ref> برای مثال اگر مضمون شایعه بدبینانه باشد نشان‌دهندۀ نگرانی و اضطراب و اگر مضمون آن امیدوارانه باشد نشان‌دهندۀ امیدواری آنهاست.<ref>حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص۴۰.</ref>
+۳_'''همگنی گروهی:''' مطالعات نشان می‌دهد شایعه در میان گروه‌های همگن و افراد هم‌فکر، نفوذ و گسترش بیشتری دارد.[حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص41.]
+ب_'''عوامل فردی و روان‌شناختی'''
+۱_'''ویژگی‌های شناختی و شخصیتی:''' در بعضی مطالعات به ویژگی‌های فردی مثل ساده‌اندیشی و زودباوری،[افروز، «مبانی روانشناختی شایعه»، 1374ش، ص8.] پایین بودن اعتماد به نفس،[افروز، «مبانی روانشناختی شایعه»، 1374ش، ص9.] فقدان احساس امنیت روانی یا اطمینان نسبت به وضعیت حال و آینده، به عنوان بستری برای افزایش تأثیرپذیری افراد در برابر شایعات اشاره‌ شده است.[افروز، «مبانی روانشناختی شایعه»، 1374ش، ص8. ]
+۲_'''انگیزه جلب توجه''': برخی پژوهشگران معتقدند انگیزه جلب توجه اجتماعی، به‌ویژه در افرادی با اعتماد به نفس پایین یا مبتلا به خودتحقیری، می‌تواند از عوامل تکرار، بازنشر و حتی تولید شایعه باشد.[حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص۵۰.]
 == پیامدهای شایعه ==