حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر = | | تصویر = مجلس شورای ملی.png | ||
| زیرنویس تصویر = | | زیرنویس تصویر = ساختمان مجلس شورای ملی در میدان بهارستان در سال ۱۳۳۴ش | ||
| image_alt =عکس قدیمی ساختمان مجلس شورای ملی در میدان بهارستان | | image_alt = عکس قدیمی ساختمان مجلس شورای ملی در میدان بهارستان | ||
| فایل پادکست =مجلس شورای ملی.ogg | | فایل پادکست = مجلس شورای ملی.ogg | ||
| حجم فایلپادکست =۶/۳۰ | | حجم فایلپادکست = ۶/۳۰ | ||
| تاریخ پادکست =۱۴۰۵/۰۵/۲۷ | | تاریخ پادکست = ۱۴۰۵/۰۵/۲۷ | ||
| زیرنویس عنوان = | | زیرنویس عنوان = | ||
| عنوان اصلی = مجلس شورای ملی | |||
| عنوان اصلی = | | عنوان انگلیسی = | ||
| عنوان انگلیسی = | | عنوان عربی = المجلس الوطنی الشوری | ||
| عنوان عربی = | | عنوان علمی = | ||
| عنوان علمی = | | شاخه علمی = حقوق اساسی، تاریخ معاصر ایران | ||
| شاخه علمی = | | نوع مفهوم = نخستین نهاد قانونگذاری مدرن در ایران | ||
| نوع مفهوم = | | معنای اصطلاحی = نهاد برآمده از نهضت مشروطه برای وضع قوانین و نظارت بر دولت | ||
| معنای اصطلاحی = | | حوزه کاربرد = سیاست، حقوق عمومی و تقنین | ||
| حوزه کاربرد = | | گستره جغرافیایی = ایران | ||
| گستره جغرافیایی = | | منشأ تاریخی = ۱۲۸۵ش (فرمان مشروطیت) تا ۱۳۵۷ش | ||
| منشأ تاریخی = | | نخستین کاربرد = | ||
| ریشه واژه = | |||
| نخستین کاربرد = | | مرتبط با = [[نهضت مشروطه]]، [[عمارت بهارستان]]، [[مجلس شورای اسلامی]] | ||
| ریشه واژه = | | اهمیت = مهد قانونگذاری و کانون تحولات سیاسی ایران مدرن | ||
| مرتبط با = | | مبدع = | ||
| اهمیت = | | مروج = | ||
| مبدع = | | مقدس برای = | ||
| مروج = | | مورد احترام = | ||
| مقدس برای = | | آثار مرتبط = مشروطه ایرانی (ماشاءالله آجودانی) | ||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | }} | ||
{{درشت|'''مجلس شورای ملی'''}}؛ نخستین کانون قانونگذاری مدرن و نهاد برآمده از جنبش مشروطه در ایران. | {{درشت|'''مجلس شورای ملی'''}}؛ نخستین کانون قانونگذاری مدرن و نهاد برآمده از جنبش مشروطه در ایران. | ||
| خط ۵۵: | خط ۵۳: | ||
== آمار ادوار و تحولات ساختاری == | == آمار ادوار و تحولات ساختاری == | ||
تحولات ساختاری بیستوچهار دورهٔ مجلس شورای ملی | تحولات ساختاری بیستوچهار دورهٔ مجلس شورای ملی عبارتندد از: | ||
# مدت فعالیت: دوره مجلس تا پایان دورهٔ هجدهم دو سال بود و از دورهٔ نوزدهم به چهار سال افزایش یافت. | # مدت فعالیت: دوره مجلس تا پایان دورهٔ هجدهم دو سال بود و از دورهٔ نوزدهم به چهار سال افزایش یافت. | ||
# تشکیل نظام دو مجلسی: از سال ۱۳۲۸ش با تشکیل مجلس سنا، هفت دوره فعالیت همزمان سنا با مجلس شورای ملی رقم خورد. | # تشکیل نظام دو مجلسی: از سال ۱۳۲۸ش با تشکیل مجلس سنا، هفت دوره فعالیت همزمان سنا با مجلس شورای ملی رقم خورد. | ||
| خط ۷۴: | خط ۷۲: | ||
[[پرونده:مجلس شورای ملی۳.jpg|جایگزین=محمد مصدق و ابوالقاسم کاشانی|بندانگشتی|محمد مصدق و ابوالقاسم کاشانی]] | [[پرونده:مجلس شورای ملی۳.jpg|جایگزین=محمد مصدق و ابوالقاسم کاشانی|بندانگشتی|محمد مصدق و ابوالقاسم کاشانی]] | ||
مظفرالدینشاه با امضای فرمان تأسیس، مشروعیت این نهاد را پذیرفت، اما جانشین او محمدعلیشاه، رویکرد تقابل نظامی را برگزید که با ایستادگی چهرههای نامداری چون میرزا جهانگیرخان صوراسرافیل و سید محمد طباطبایی روبهرو شد. در دوران پهلوی اول، رضاشاه ابتدا از مجرای مجلس پنجم و با یاری حامیانی چون سید محمد تدین سلطنت خود را تثبیت کرد<ref>پهلوی، مأموریت برای وطنم، 1345ش، ص۵۳؛ | مظفرالدینشاه با امضای فرمان تأسیس، مشروعیت این نهاد را پذیرفت، اما جانشین او محمدعلیشاه، رویکرد تقابل نظامی را برگزید که با ایستادگی چهرههای نامداری چون میرزا جهانگیرخان صوراسرافیل و سید محمد طباطبایی روبهرو شد. در دوران پهلوی اول، رضاشاه ابتدا از مجرای مجلس پنجم و با یاری حامیانی چون سید محمد تدین سلطنت خود را تثبیت کرد<ref>پهلوی، مأموریت برای وطنم، 1345ش، ص۵۳؛ | ||
گلشاییان، گذشتهها و اندیشههای زندگی یا خاطرات من، 1377ش، ج1، ص422.</ref> اما بهمرور با حذف فراکسیونهای مستقل و منتقدانی چون [[سید حسن مدرس]]، کارکرد نظارتی پارلمان را به سود ارادهٔ ملوکانه | گلشاییان، گذشتهها و اندیشههای زندگی یا خاطرات من، 1377ش، ج1، ص422.</ref> اما بهمرور با حذف فراکسیونهای مستقل و منتقدانی چون [[سید حسن مدرس]]، کارکرد نظارتی پارلمان را به سود ارادهٔ ملوکانه تفیف کرد.<ref>مدرسی، مرد روزگاران، مدرس شهید نابغه ملی ایران، 1374ش، ص۳۳۴- 3۳۵.</ref> این رابطه در دورهٔ [[محمدرضاشاه]] به دو نیمه تقسیم شد؛ در ۱۲ سال نخست، بهدلیل ضعف دربار، مجلس با حضور نخبگانی چون محمد مصدق و ابوالقاسم کاشانی به کانون اصلی تصمیمگیری ملی تبدیل شد<ref>مهدوینیا، نخستوزیران ایران، زندگی سیاسی عبدالحسین هژیر، 1373ش، ص۳۰۶.</ref> اما از دههٔ ۱۳۴۰ش به بعد، با تثبیت قدرت شاه و ظهور سیستم تکحزبی، مجلس بار دیگر به نهادی همسو با تصمیمات دربار تبدیل شد.<ref>امیرعلایی، چند خاطره سیاسی، 1370ش، ص۷۷.</ref> | ||
== انحلال مجلس شورای ملی == | == انحلال مجلس شورای ملی == | ||
| خط ۸۲: | خط ۸۰: | ||
== چالشها == | == چالشها == | ||
سیر فعالیت مجلس شورای ملی، تحت تأثیر مناسبات قدرت داخلی و مداخلات خارجی پیش رفت.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/749/درباره-مجالس-شورای-ملی-1285-1357 شاهدی، «دربارۀ مجلس شورای ملی (1285-1357ش)»، پژوهشکدۀ تاریخ معاصر.]</ref> بررسی ادوار قانونگذاری نشاندهندهٔ دگرگونی تدریجی در فرآیندهای اداری و وظایف نظارتی این نهاد است. این ارگان در دورههای مختلف بهویژه در دوران پهلوی اول و دوم، تحت تأثیر مصوبات درونساختی و مداخلات دولتی قرار گرفت. در این دورهها، کارکرد مستقل مشورتی پارلمان کاهش یافت و مکانیزمهای نظارتی مانند سؤال، استیضاح و بررسی آزادانهٔ لوایح مالی در عمل از دستور کار خارج شد. تغییرات کارکردی مجلس همزمان با منازعات میان ساختارهای سنتی و مدرن در جامعه و حضور طبقات قدیمی قدرت شکل گرفت. این تقابلهای اداری و مداخلهٔ نهادهای نظامی و اجرایی در روند برگزاری انتخابات، سبب شد تا ساختار ظاهری مجلس بهعنوان رکن تقنینی حفظ شود، اما مصوبات آن در جهت تثبیت سیاستهای یکپارچه دولتها و حذف نظاممند جریانهای منتقد پیش برود؛ فرآیندی که در نهایت منجر به کاهش پایگاه عمومی این نهاد در دهههای پایانی مشروطیت شد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/639110/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8% | سیر فعالیت مجلس شورای ملی، تحت تأثیر مناسبات قدرت داخلی و مداخلات خارجی پیش رفت.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/749/درباره-مجالس-شورای-ملی-1285-1357 شاهدی، «دربارۀ مجلس شورای ملی (1285-1357ش)»، پژوهشکدۀ تاریخ معاصر.]</ref> بررسی ادوار قانونگذاری نشاندهندهٔ دگرگونی تدریجی در فرآیندهای اداری و وظایف نظارتی این نهاد است. این ارگان در دورههای مختلف بهویژه در دوران پهلوی اول و دوم، تحت تأثیر مصوبات درونساختی و مداخلات دولتی قرار گرفت. در این دورهها، کارکرد مستقل مشورتی پارلمان کاهش یافت و مکانیزمهای نظارتی مانند سؤال، استیضاح و بررسی آزادانهٔ لوایح مالی در عمل از دستور کار خارج شد. تغییرات کارکردی مجلس همزمان با منازعات میان ساختارهای سنتی و مدرن در جامعه و حضور طبقات قدیمی قدرت شکل گرفت. این تقابلهای اداری و مداخلهٔ نهادهای نظامی و اجرایی در روند برگزاری انتخابات، سبب شد تا ساختار ظاهری مجلس بهعنوان رکن تقنینی حفظ شود، اما مصوبات آن در جهت تثبیت سیاستهای یکپارچه دولتها و حذف نظاممند جریانهای منتقد پیش برود؛ فرآیندی که در نهایت منجر به کاهش پایگاه عمومی این نهاد در دهههای پایانی مشروطیت شد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/639110/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%_ح%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%_د%D8%B1-%D9%85%D8%_ج%D9%84%D8%B3-%D8%_ش%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%_ی-%D8%AF% نوروزی چلیچه و محمدی مصیری، «بررسی ساختاری بحرانهای نهادی در مجلس شورای ملی ایران»، 1404ش، ص21-23.]</ref> | ||
تحولات تقنینی، تغییرات کادر مدیریتی و رویدادهای اداری برآمده از هر دوره در جدول زیر گزارش شده است: | تحولات تقنینی، تغییرات کادر مدیریتی و رویدادهای اداری برآمده از هر دوره در جدول زیر گزارش شده است: | ||
| خط ۸۸: | خط ۸۶: | ||
! دورهٔ مجلس !! رئیس/ رؤسای مجلس !! اقدامات اداری و مصوبات کلیدی دوره | ! دورهٔ مجلس !! رئیس/ رؤسای مجلس !! اقدامات اداری و مصوبات کلیدی دوره | ||
|- | |- | ||
| اول(۱۲۸۵–۱۲۸۷ش)|| | | اول (۱۲۸۵–۱۲۸۷ش) || | ||
* مرتضیقلیخان هدایت (صنیعالدوله) | * مرتضیقلیخان هدایت (صنیعالدوله) | ||
* محمود علامیر (احتشامالسلطنه) | * محمود علامیر (احتشامالسلطنه) | ||
| خط ۹۷: | خط ۹۵: | ||
* ایجاد نظم اداری و ممنوعیت دخالت تماشاچیان.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/128313 «رؤسای مجلس شورای ملی؛ از صنیعالدوله تا جواد سعید»، مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.]</ref> | * ایجاد نظم اداری و ممنوعیت دخالت تماشاچیان.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/128313 «رؤسای مجلس شورای ملی؛ از صنیعالدوله تا جواد سعید»، مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.]</ref> | ||
|- | |- | ||
| دوم(۱۲۸۸–۱۲۹۰ش)|| | | دوم (۱۲۸۸–۱۲۹۰ش) || | ||
* میرزا صادق مستشارالدوله | * میرزا صادق مستشارالدوله | ||
* میرزا اسماعیلخان ممتازالدوله | * میرزا اسماعیلخان ممتازالدوله | ||
| خط ۱۰۸: | خط ۱۰۶: | ||
* تصویب مصوبه تصمیم قانونی راجع به امتداد مجلس شورای ملی برای جلوگیری از ایجاد وقفه تقنینی در مواجهه با ناامنیها.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/90617 «تصمیم قانونی راجع به امتداد مجلس شورای ملی»، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | * تصویب مصوبه تصمیم قانونی راجع به امتداد مجلس شورای ملی برای جلوگیری از ایجاد وقفه تقنینی در مواجهه با ناامنیها.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/90617 «تصمیم قانونی راجع به امتداد مجلس شورای ملی»، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | ||
|- | |- | ||
| سوم(۱۲۹۳–۱۲۹۴ش)|| حسین پیرنیا (مؤتمنالملک)|| | | سوم (۱۲۹۳–۱۲۹۴ش) || حسین پیرنیا (مؤتمنالملک) || | ||
* گشایش مجلس با حضور ۶۸ نماینده از ۱۳۶ کرسی قانونی و برگزاری ۷۹ جلسه عمومی. | * گشایش مجلس با حضور ۶۸ نماینده از ۱۳۶ کرسی قانونی و برگزاری ۷۹ جلسه عمومی. | ||
* اعلام بیطرفی رسمی ایران در جنگ جهانی اول. | * اعلام بیطرفی رسمی ایران در جنگ جهانی اول. | ||
| خط ۱۱۵: | خط ۱۱۳: | ||
* تصویب قانون سربازگیری و قانون پستی.<ref>[https://irdc.ir/fa/news/11194/نگاهی-به-عملکرد-مجلس-شورای-ملی-در-دوران-جنگ-ج «نگاهی به عملکرد مجلس شورای ملی در دوران جنگ جهانی اول»، وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref> | * تصویب قانون سربازگیری و قانون پستی.<ref>[https://irdc.ir/fa/news/11194/نگاهی-به-عملکرد-مجلس-شورای-ملی-در-دوران-جنگ-ج «نگاهی به عملکرد مجلس شورای ملی در دوران جنگ جهانی اول»، وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref> | ||
|- | |- | ||
| چهارم(۱۳۰۰–۱۳۰۲ش)|| حسین پیرنیا (مؤتمنالملک)|| | | چهارم (۱۳۰۰–۱۳۰۲ش) || حسین پیرنیا (مؤتمنالملک) || | ||
* لغو قرارداد ۱۹۱۹م در صحن علنی. | * لغو قرارداد ۱۹۱۹م در صحن علنی. | ||
* واگذاری نفت شمال به شرکت استاندارد اویل. | * واگذاری نفت شمال به شرکت استاندارد اویل. | ||
| خط ۱۲۱: | خط ۱۱۹: | ||
* تصویب عضویت رسمی ایران در جامعه ملل.<ref>هاشمیان، «دوره چهارم مجلس شورای ملی (پروگرام افتتاح مجلس شورای ملی دوره چهارم توسط احمدشاه)»، ۱۳۸۸ش، ص۹۹۳–۹۹۴.</ref> | * تصویب عضویت رسمی ایران در جامعه ملل.<ref>هاشمیان، «دوره چهارم مجلس شورای ملی (پروگرام افتتاح مجلس شورای ملی دوره چهارم توسط احمدشاه)»، ۱۳۸۸ش، ص۹۹۳–۹۹۴.</ref> | ||
|- | |- | ||
| پنجم(۱۳۰۲–۱۳۰۴ش)|| میرزا حسن خان مستوفی|| افزایش بیسابقه مداخلهٔ وزارت جنگ و شخص رضاخان در گزینش نامزدهای دلخواه بر صندوقهای رای ایالات.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/128313 «رؤسای مجلس شورای ملی؛ از صنیعالدوله تا جواد سعید»، مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.]</ref> | | پنجم (۱۳۰۲–۱۳۰۴ش) || میرزا حسن خان مستوفی || افزایش بیسابقه مداخلهٔ وزارت جنگ و شخص رضاخان در گزینش نامزدهای دلخواه بر صندوقهای رای ایالات.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/128313 «رؤسای مجلس شورای ملی؛ از صنیعالدوله تا جواد سعید»، مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.]</ref> | ||
* تصویب قانون نظام وظیفه عمومی و تغییر تقویم رسمی کشور به هجری شمسی. | * تصویب قانون نظام وظیفه عمومی و تغییر تقویم رسمی کشور به هجری شمسی. | ||
* تصویب ماده واحدهٔ تغییر سلطنت، اعلام انقراض سلسلهٔ قاجار و واگذاری حکومت موقت به رضاخان در ۹ آبان ۱۳۰۴ش.<ref>لوح مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی و اسلامی، نسخه دوم، بیتا، دوره۵.</ref> | * تصویب ماده واحدهٔ تغییر سلطنت، اعلام انقراض سلسلهٔ قاجار و واگذاری حکومت موقت به رضاخان در ۹ آبان ۱۳۰۴ش.<ref>لوح مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی و اسلامی، نسخه دوم، بیتا، دوره۵.</ref> | ||
|- | |- | ||
| ششم(۱۳۰۵–۱۳۰۷ش)|| | | ششم (۱۳۰۵–۱۳۰۷ش) || | ||
* سید محمد تدین | * سید محمد تدین | ||
* حسین پیرنیا | * حسین پیرنیا | ||
| خط ۱۳۵: | خط ۱۳۳: | ||
| هفتم تا نهم | | هفتم تا نهم | ||
(۱۳۰۷–۱۳۱۳ش) | (۱۳۰۷–۱۳۱۳ش) | ||
|| حسین دادگر (عدلالملک)|| | || حسین دادگر (عدلالملک) || | ||
* تبدیل مجلس به نهادی همسو با حاکمیت رضاشاه، حذف مکانیزمهای نظارتی مانند سؤال و استیضاح، و تصویب بدون مخالفت لوایح دولتی.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/749/درباره-مجالس-شورای-ملی-1285-1357 شاهدی، «دربارۀ مجلس شورای ملی (1285-1357ش)»، پژوهشکدۀ تاریخ معاصر.]</ref> | * تبدیل مجلس به نهادی همسو با حاکمیت رضاشاه، حذف مکانیزمهای نظارتی مانند سؤال و استیضاح، و تصویب بدون مخالفت لوایح دولتی.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/749/درباره-مجالس-شورای-ملی-1285-1357 شاهدی، «دربارۀ مجلس شورای ملی (1285-1357ش)»، پژوهشکدۀ تاریخ معاصر.]</ref> | ||
* تصویب قانون ثبت احوال و اجباری شدن سجل و نام خانوادگی. | * تصویب قانون ثبت احوال و اجباری شدن سجل و نام خانوادگی. | ||
| خط ۱۴۴: | خط ۱۴۲: | ||
| دهم تا سیزدهم | | دهم تا سیزدهم | ||
(۱۳۱۴–۱۳۲۲ش) | (۱۳۱۴–۱۳۲۲ش) | ||
|| میرزا حسن اسفندیاری (محتشمالسلطنه)|| | || میرزا حسن اسفندیاری (محتشمالسلطنه) || | ||
* رسمیت یافتن نام ایران به جای پرشیا در اسناد بینالمللی. | * رسمیت یافتن نام ایران به جای پرشیا در اسناد بینالمللی. | ||
* تصویب پیمان سعدآباد با کشورهای همسایه. | * تصویب پیمان سعدآباد با کشورهای همسایه. | ||
| خط ۱۵۲: | خط ۱۵۰: | ||
* تصویب قانون انتشار کوپن ارزاق عمومی در پی قحطی ناشی از اشغال متفقین.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/128313 «رؤسای مجلس شورای ملی؛ از صنیعالدوله تا جواد سعید»، مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.]</ref> | * تصویب قانون انتشار کوپن ارزاق عمومی در پی قحطی ناشی از اشغال متفقین.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/128313 «رؤسای مجلس شورای ملی؛ از صنیعالدوله تا جواد سعید»، مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.]</ref> | ||
|- | |- | ||
| چهاردهم (۱۳۲۲–۱۳۲۴ش)|| سید محمدصادق طباطبایی|| | | چهاردهم (۱۳۲۲–۱۳۲۴ش) || سید محمدصادق طباطبایی || | ||
* پدیدار شدن فضای سیاسی نسبتاً باز در ۱۲ سال نخست سلطنت محمدرضاشاه پهلوی. | * پدیدار شدن فضای سیاسی نسبتاً باز در ۱۲ سال نخست سلطنت محمدرضاشاه پهلوی. | ||
* رای اعتماد به ۹ کابینه و ۱۱۰ وزیر در پی تکثر احزاب در بهارستان.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/749/درباره-مجالس-شورای-ملی-1285-1357 شاهدی، «دربارۀ مجلس شورای ملی (1285-1357ش)»، پژوهشکدۀ تاریخ معاصر.]</ref> | * رای اعتماد به ۹ کابینه و ۱۱۰ وزیر در پی تکثر احزاب در بهارستان.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/749/درباره-مجالس-شورای-ملی-1285-1357 شاهدی، «دربارۀ مجلس شورای ملی (1285-1357ش)»، پژوهشکدۀ تاریخ معاصر.]</ref> | ||
| خط ۱۶۰: | خط ۱۵۸: | ||
| پانزدهم | | پانزدهم | ||
(۱۳۲۶–۱۳۲۸ش) | (۱۳۲۶–۱۳۲۸ش) | ||
|| رضا حکمت (سردار فاخر)|| | || رضا حکمت (سردار فاخر) || | ||
* تحریم انتخابات مجلس تا زمان خروج کامل نیروهای متفقین. | * تحریم انتخابات مجلس تا زمان خروج کامل نیروهای متفقین. | ||
* الزام دولت به گفتگو جهت استیفای حقوق نفتی ایران. | * الزام دولت به گفتگو جهت استیفای حقوق نفتی ایران. | ||
| خط ۱۷۸: | خط ۱۷۶: | ||
| هجدهم تا بیستم | | هجدهم تا بیستم | ||
(۱۳۳۲–۱۳۴۰ش) | (۱۳۳۲–۱۳۴۰ش) | ||
|| رضا حکمت سردار فاخر || | |||
* درونساختاری شدن سیستم گزینش نامزدها و تبدیل کادر نمایندگان به برگزیدگان حکومت.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/749/درباره-مجالس-شورای-ملی-1285-1357 شاهدی، «دربارۀ مجلس شورای ملی (1285-1357ش)»، پژوهشکدۀ تاریخ معاصر.]</ref> | * درونساختاری شدن سیستم گزینش نامزدها و تبدیل کادر نمایندگان به برگزیدگان حکومت.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/749/درباره-مجالس-شورای-ملی-1285-1357 شاهدی، «دربارۀ مجلس شورای ملی (1285-1357ش)»، پژوهشکدۀ تاریخ معاصر.]</ref> | ||
* تصویب واگذاری امتیاز استخراج نفت به کنسرسیوم بینالمللی و پرداخت غرامت به شرکت نفت انگلیس در دوره هجدهم.<ref>لوح مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی و اسلامی، نسخه دوم، بیتا، دوره18.</ref> | * تصویب واگذاری امتیاز استخراج نفت به کنسرسیوم بینالمللی و پرداخت غرامت به شرکت نفت انگلیس در دوره هجدهم.<ref>لوح مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی و اسلامی، نسخه دوم، بیتا، دوره18.</ref> | ||
* تصویب تأسیس ساواک و افزایش طول دوره قانونی مجلس از ۲ به ۴ سال در دوره نوزدهم.<ref>لوح مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی و اسلامی، نسخه دوم، بیتا، دوره21.</ref> | * تصویب تأسیس ساواک و افزایش طول دوره قانونی مجلس از ۲ به ۴ سال در دوره نوزدهم.<ref>لوح مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی و اسلامی، نسخه دوم، بیتا، دوره21.</ref> | ||
* تصویب پیمان نظامی سنتو و موافقتنامه دفاعی ایران و آمریکا.<ref>لوح مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی و اسلامی، نسخه دوم، بیتا، دوره19.</ref> | * تصویب پیمان نظامی سنتو و موافقتنامه دفاعی ایران و آمریکا.<ref>لوح مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی و اسلامی، نسخه دوم، بیتا، دوره19.</ref> | ||
|- | |- | ||
| بیستویکم | | بیستویکم | ||
| خط ۱۹۴: | خط ۱۹۱: | ||
| بیستودوم و بیستوسوم | | بیستودوم و بیستوسوم | ||
(۱۳۴۶–۱۳۵۴ش) | (۱۳۴۶–۱۳۵۴ش) | ||
|| دکتر عبدالله ریاضی|| | || دکتر عبدالله ریاضی || | ||
* دستچین شدن تمامی نمایندگان از میان احزاب رسمی و دولتی شامل حزب مردم، حزب ایران نوین و پانایرانیست<ref>ایدئولوژی حزب پانایرانیست که بنیاد گرفته از مکتب پانایرانیسم است، براین باور است که تمامی مردمان ایرانیتبار باید زیر یک پرچم و در کشوری واحد به نام ایران زندگی کنند. این حزب که حزبی ملیگرا بهحساب میآید، پانایرانیسم را همان ملیگرایی ایرانی میداند.</ref> طی پروسههای تشریفاتی. | * دستچین شدن تمامی نمایندگان از میان احزاب رسمی و دولتی شامل حزب مردم، حزب ایران نوین و پانایرانیست<ref>ایدئولوژی حزب پانایرانیست که بنیاد گرفته از مکتب پانایرانیسم است، براین باور است که تمامی مردمان ایرانیتبار باید زیر یک پرچم و در کشوری واحد به نام ایران زندگی کنند. این حزب که حزبی ملیگرا بهحساب میآید، پانایرانیسم را همان ملیگرایی ایرانی میداند.</ref> طی پروسههای تشریفاتی. | ||
* تصویب لایحهٔ جدایی بحرین از ایران در دوره بیستودوم. | * تصویب لایحهٔ جدایی بحرین از ایران در دوره بیستودوم. | ||
| خط ۲۰۲: | خط ۱۹۹: | ||
| بیستوچهارم | | بیستوچهارم | ||
(۱۳۵۴–۱۳۵۷ش) | (۱۳۵۴–۱۳۵۷ش) | ||
|| دکتر جواد سعید|| | || دکتر جواد سعید || | ||
* اختصاص کامل تمامی کرسیهای پارلمان به اعضای حزب واحد رستاخیز به فرمان شاه در ۱۱ اسفند ۱۳۵۳ش<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/749/درباره-مجالس-شورای-ملی-1285-1357 شاهدی، «دربارۀ مجلس شورای ملی (1285-1357ش)»، پژوهشکدۀ تاریخ معاصر.]</ref> و حذف کامل اصوات مخالف.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/639110/%D8%A8%D8% | * اختصاص کامل تمامی کرسیهای پارلمان به اعضای حزب واحد رستاخیز به فرمان شاه در ۱۱ اسفند ۱۳۵۳ش<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/749/درباره-مجالس-شورای-ملی-1285-1357 شاهدی، «دربارۀ مجلس شورای ملی (1285-1357ش)»، پژوهشکدۀ تاریخ معاصر.]</ref> و حذف کامل اصوات مخالف.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/639110/%D8%A8%D8%_ر%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%_س%D8%_ا%D8%AE%D8%_ت%D8%_ا%D8%_ر%D8%_ی-%D8%_ب%D8%_ح%D8%_ر%D8%_ان-%D9%87%D8%_ا%D8%_ی-%D9%_ن%D9%_ه%D8%_ا%D9%_ف-%D8%_د%D8%_ر-%D9%_م%D8%_ج%D9%84%D8%_س-%D8%_ش%D9%88%D8%B1%D8%A7-%D8%_د نوروزی چلیچه و محمدی مصیری، «بررسی ساختاری بحرانهای نهادی در مجلس شورای ملی ایران»، 1404ش، ص21-23.]</ref> | ||
* لغو قانون تقویم شاهنشاهی، انحلال اداری ساواک و تصویب لایحه محاکمه وزرای اسبق جهت همراهی با افکار عمومی.<ref>خوشزاد، آخرین مجلس مشروطه؛ دوره بیست و چهارم مجلس شورای ملی و انقلاب اسلامی، 1390ش، ص۲۹۲–۲۹۶.</ref> | * لغو قانون تقویم شاهنشاهی، انحلال اداری ساواک و تصویب لایحه محاکمه وزرای اسبق جهت همراهی با افکار عمومی.<ref>خوشزاد، آخرین مجلس مشروطه؛ دوره بیست و چهارم مجلس شورای ملی و انقلاب اسلامی، 1390ش، ص۲۹۲–۲۹۶.</ref> | ||
|} | |} | ||
== نگارخانه == | == نگارخانه == | ||
<gallery widths="250" heights=" | <gallery widths="250" heights="۲۵۰"> | ||
پرونده:مجلس شورای ملی۴.png|جایگزین=نخستین نمایندگان مجلس|نگاره نخستین نمایندگان مجلس | پرونده:مجلس شورای ملی۴.png|جایگزین=نخستین نمایندگان مجلس|نگاره نخستین نمایندگان مجلس | ||
پرونده:مجلس شورای ملی۵.jpg|صحن مجلس در دورههای نخست | پرونده:مجلس شورای ملی۵.jpg|صحن مجلس در دورههای نخست | ||
پرونده:مجلس شورای ملی۶.jpg|اعضای هیئت رئیسه دوره دوم مجلس شورای ملّی | پرونده:مجلس شورای ملی۶.jpg|اعضای هیئت رئیسه دوره دوم مجلس شورای ملّی | ||
پرونده:مجلس شورای ملی۷.jpg|جایگزین=نمایندگان دورهٔ دوم مجلس شورای ملی|تعدادی از نمایندگان دورهٔ دوم مجلس شورای ملی | پرونده:مجلس شورای ملی۷.jpg|جایگزین=نمایندگان دورهٔ دوم مجلس شورای ملی|تعدادی از نمایندگان دورهٔ دوم مجلس شورای ملی | ||
پرونده:مجلس شورای ملی۸.jpg|ده هزار ریالی - پشت اسکناس تصویر مجلس شورای ملی | پرونده:مجلس شورای ملی۸.jpg|ده هزار ریالی - پشت اسکناس تصویر مجلس شورای ملی | ||
پرونده:مجلس شورای ملی۹.jpg|سردر مجلس شورای ملی | پرونده:مجلس شورای ملی۹.jpg|سردر مجلس شورای ملی | ||
پرونده:مجلس شورای ملی۱۰.jpg|نمای داخلی صحن مجلس شورای ملی | پرونده:مجلس شورای ملی۱۰.jpg|نمای داخلی صحن مجلس شورای ملی | ||
| خط ۲۴۵: | خط ۲۴۲: | ||
* هاشمیان، هادی، «دوره چهارم مجلس شورای ملی (پروگرام افتتاح مجلس شورای ملی دوره چهارم توسط احمدشاه)»، مجله پیام بهارستان، دوره۲، شماره۳، ۱۳۸۸ش. | * هاشمیان، هادی، «دوره چهارم مجلس شورای ملی (پروگرام افتتاح مجلس شورای ملی دوره چهارم توسط احمدشاه)»، مجله پیام بهارستان، دوره۲، شماره۳، ۱۳۸۸ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
<!-- | |||
== تغییر مسیرهای پیشنهادی == | |||
مجلس شورای ملی ایران{{سخ}} | |||
بهارستان{{سخ}} | |||
مجلّس شورای ملی{{سخ}} | |||
--> | |||
[[رده:مجلس شورای ملی| ]] | |||
[[رده:اصلاح رباتیک+عکس+تایید]] | |||
[[رده:قوه مقننه ایران]] | |||
[[رده:مصورسازی]] | |||
