تشییع جنازه: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر =تشییع جنازه.png | | تصویر = تشییع جنازه.png | ||
| زیرنویس تصویر =تشییع پیکر [[محمود فرشچیان]] در [[اصفهان]] | | زیرنویس تصویر = تشییع پیکر [[محمود فرشچیان]] در [[اصفهان]] | ||
| image_alt = | | image_alt = تشییع جنازه | ||
| فایل پادکست = | | فایل پادکست = | ||
| حجم فایلپادکست = | | حجم فایلپادکست = | ||
| تاریخ پادکست = | | تاریخ پادکست = | ||
| زیرنویس عنوان = | | زیرنویس عنوان = | ||
| عنوان اصلی = تشییع جنازه | |||
| عنوان اصلی = | | عنوان انگلیسی = | ||
| عنوان انگلیسی = | | عنوان عربی = تشییع الجنازة | ||
| عنوان عربی = | | عنوان علمی = | ||
| عنوان علمی = | | شاخه علمی = فقه اسلامی، اخلاق، آیینهای تدفین | ||
| شاخه علمی = | | نوع مفهوم = آیین و عمل مستحب دینی | ||
| نوع مفهوم = | | معنای اصطلاحی = همراهی و مشارکت در انتقال جنازه میت تا مکان خاکسپاری به قصد تکریم و عبرتآموزی | ||
| معنای اصطلاحی = | | حوزه کاربرد = احکام اسلامی، فرهنگ دینی و مناسبات اجتماعی | ||
| حوزه کاربرد = | | گستره جغرافیایی = جهان اسلام | ||
| گستره جغرافیایی = | | منشأ تاریخی = سیره پیامبر اسلام و اهلبیت (ع) | ||
| منشأ تاریخی = | | نخستین کاربرد = | ||
| ریشه واژه = | |||
| نخستین کاربرد = | | مرتبط با = [[خاکسپاری]]، [[غسل میت]]، [[نماز میت]] | ||
| ریشه واژه = | | اهمیت = پاسداشت حرمت انسان درگذشته و یادآوری ناپایداری دنیا | ||
| مرتبط با = | | مبدع = | ||
| اهمیت = | | مروج = | ||
| مبدع = | | مقدس برای = | ||
| مروج = | | مورد احترام = | ||
| مقدس برای = | | آثار مرتبط = | ||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | }} | ||
'''تشییع جنازه'''، همراهی و مشارکت در انتقال جنازه تا مکان خاکسپاری. | '''تشییع جنازه'''، همراهی و مشارکت در انتقال جنازه تا مکان خاکسپاری. | ||
| خط ۳۴: | خط ۳۲: | ||
== جایگاه تشییع جنازه در آیین خاکسپاری اسلامی == | == جایگاه تشییع جنازه در آیین خاکسپاری اسلامی == | ||
در [[فرهنگ|فرهنگهای مختلف]]، مراسم [[خاکسپاری]] مردگان [[آداب]] متنوعی دارد. در فرهنگ اسلامی، [[مرگ]] به معنای جدایی [[روح]] و حقیقت وجود آدمی از جسم او است، اما [[بدن]] انسان که در وضعیت مرگ، جنازه نامیده میشود همچنان دارای احترام است و باید با آداب ویژهای به خاک سپرده شود.<ref>مجلسی، [https://ar.lib.eshia.ir/11008/31/88/حرمة_المسلم_ميتا بحار الانوار]، ۱۴۰۳ق، ج۳۱، ص۸۸.</ref> آداب اسلامی مربوط به جنازه، از هنگام [[احتضار]] به معنای آشکار شدن نشانههای مرگ در [[انسان]]، آغاز میشود. در چارچوب فرهنگ اسلامی، هرگاه انسانی در آستانه مرگ و خروج روح از بدن قرار میگیرد، اطرافیان، | در [[فرهنگ|فرهنگهای مختلف]]، مراسم [[خاکسپاری]] مردگان [[آداب]] متنوعی دارد. در فرهنگ اسلامی، [[مرگ]] به معنای جدایی [[روح]] و حقیقت وجود آدمی از جسم او است، اما [[بدن]] انسان که در وضعیت مرگ، جنازه نامیده میشود همچنان دارای احترام است و باید با آداب ویژهای به خاک سپرده شود.<ref>مجلسی، [https://ar.lib.eshia.ir/11008/31/88/حرمة_المسلم_ميتا بحار الانوار]، ۱۴۰۳ق، ج۳۱، ص۸۸.</ref> آداب اسلامی مربوط به جنازه، از هنگام [[احتضار]] به معنای آشکار شدن نشانههای مرگ در [[انسان]]، آغاز میشود. در چارچوب فرهنگ اسلامی، هرگاه انسانی در آستانه مرگ و خروج روح از بدن قرار میگیرد، اطرافیان، جنازهٔ او را بهسوی [[قبله]] میگردانند و [[شهادتین]] را به او تلقین میکنند. [[ادب اسلامی]] دیگر آن است که [[جنابت|جُنُب]] و [[قاعدگی|حائض]] از حضور در کنار انسان در حال جاندادن، پرهیز کند. مسلمانان پس از مرگ، جنازه را [[غسل میت|میشویند]]، با [[کافور]]، آن را [[حنوط|خوشبو میکنند]] و [[کفن|پارچهای پاکیزه]] بر آن میپوشانند؛ سپس بر جنازه، نماز میخوانند و آن را تا [[قبر|محل دفن]]، همراهی و مشایعت میکنند. [[مسلمان|مسلمانان]]، جنازه را به صورت کفنپوش، در قبر وارد میکنند، آن را روبهقبله قرار میدهند و صورت مرده را بر خاک گور مینهند. در پایان [[سنگ لحد]] را قرار میدهند و قبر را با خاک میپوشانند.<ref>طباطبایی یزدی، [https://ar.lib.eshia.ir/10027/2/18/توجيهه_إلى_القبلة العروة الوثقی]، ١٤١٩ق، ج۲، ص۱۸–۱۳۱.</ref> | ||
== حکم شرعی == | == حکم شرعی == | ||
| خط ۴۴: | خط ۴۲: | ||
* عبرتآموزی و تفکر دربارهٔ [[مرگ]] و [[آخرت]]؛ | * عبرتآموزی و تفکر دربارهٔ [[مرگ]] و [[آخرت]]؛ | ||
* حرکتکردن پشتسر یا دو طرف جنازه؛ | * حرکتکردن پشتسر یا دو طرف جنازه؛ | ||
* حمل جنازه توسط چهار نفر از چهار طرف.<ref>طباطبایی یزدی، [https://ar.lib.eshia.ir/10027/2/85/في_التشييع_يستحب العروة الوثقی]، ١٤١٩ق، ج۲، | * حمل جنازه توسط چهار نفر از چهار طرف.<ref>طباطبایی یزدی، [https://ar.lib.eshia.ir/10027/2/85/في_التشييع_يستحب العروة الوثقی]، ١٤١٩ق، ج۲، ص۸۵–۸۶.</ref> | ||
=== مکروهات === | === مکروهات === | ||
| خط ۵۰: | خط ۴۸: | ||
* سرگرمشدن به کارهای بیهوده؛ | * سرگرمشدن به کارهای بیهوده؛ | ||
* سخنگفتن به غیر [[ذکر]] خدا؛ | * سخنگفتن به غیر [[ذکر]] خدا؛ | ||
* سریع بردن جنازه.<ref>طباطبایی یزدی، [https://ar.lib.eshia.ir/10027/2/87/%D9%88%D9%8A%D9%83%D8%B1%D9%87_%D8%A3%D9% | * سریع بردن جنازه.<ref>طباطبایی یزدی، [https://ar.lib.eshia.ir/10027/2/87/%D9%88%D9%8A%D9%83%D8%B1%D9%87_%D8%A3%D9%_5%D9%88%D8%B1%3A العروة الوثقی]، ١٤١٩ق، ج۲، ص۸۷.</ref> | ||
== آداب تشییع جنازه == | == آداب تشییع جنازه == | ||
[[مسلمانان]] و بهویژه [[شیعه|شیعیان]] در آداب و مناسک دینی، پیرو [[پیامبر اکرم]] و اهلبیت او هستند. مورخان و حدیثنگاران در سیره پیامبر و [[اهلبیت]] به آداب بسیاری دربارهٔ تشییع جنازه توجه کردهاند، ازجمله: | [[مسلمانان]] و بهویژه [[شیعه|شیعیان]] در آداب و مناسک دینی، پیرو [[پیامبر اکرم]] و اهلبیت او هستند. مورخان و حدیثنگاران در سیره پیامبر و [[اهلبیت]] به آداب بسیاری دربارهٔ تشییع جنازه توجه کردهاند، ازجمله: | ||
* [[حضرت محمد]]، مسلمانان را به حفظ آرامش و وقار و آرام راهرفتن در تشییع جنازه سفارش کرده و از آنها خواسته است که جنازه را با شدت، بالا و پایین نکنند. او هنگام تشییع جنازه، اندوهگین میشد، کم سخن میگفت و بیشتر [[حدیث نفس]] میکرد. او همچنین به [[ابوذر]] سفارش کرد که در تشییع جنازه، با [[خشوع]] به یاد داشته باش که تو نیز به او میپیوندی.<ref>ریشهری، [https://ar.lib.eshia.ir/11023/4/2976/%D8%A3%D8% | * [[حضرت محمد]]، مسلمانان را به حفظ آرامش و وقار و آرام راهرفتن در تشییع جنازه سفارش کرده و از آنها خواسته است که جنازه را با شدت، بالا و پایین نکنند. او هنگام تشییع جنازه، اندوهگین میشد، کم سخن میگفت و بیشتر [[حدیث نفس]] میکرد. او همچنین به [[ابوذر]] سفارش کرد که در تشییع جنازه، با [[خشوع]] به یاد داشته باش که تو نیز به او میپیوندی.<ref>ریشهری، [https://ar.lib.eshia.ir/11023/4/2976/%D8%A3%D8%_د%D8%_ب_%D8%_ا%D9%84%D8%_ت%D8%_ش%D9%8A%D9%8A%D8%_ح میزان الحکمة]، ۱۴۱۶ق، ج۴، ص۲۹۷۶–۲۹۷۷.</ref> | ||
* [[امام علی|علی بن ابیطالب]] آنگاه که در تشییع جنازهای صدای خنده مردی را شنید به او یادآوری کرد که [[زندگی]] در این دنیا جاودان نیست و [[مرگ]]، سرنوشت حتمی همگان است. او هنگامی که جنازهای را پس از تشییع به خاک سپردند به خانواده میت که بر مرگ او شیون و زاری کردند، سفارش کرد که فرارسیدن مرگ خود را به یاد داشته باشند.<ref>ریشهری، [https://ar.lib.eshia.ir/11023/4/2976/%D8% | * [[امام علی|علی بن ابیطالب]] آنگاه که در تشییع جنازهای صدای خنده مردی را شنید به او یادآوری کرد که [[زندگی]] در این دنیا جاودان نیست و [[مرگ]]، سرنوشت حتمی همگان است. او هنگامی که جنازهای را پس از تشییع به خاک سپردند به خانواده میت که بر مرگ او شیون و زاری کردند، سفارش کرد که فرارسیدن مرگ خود را به یاد داشته باشند.<ref>ریشهری، [https://ar.lib.eshia.ir/11023/4/2976/%D8%_أ%D8%_د%D8%_ب_%D8%_ا%D9%84%D8%_ت%D8%_ش%D9%8A%D9%8A%D8%_ح میزان الحکمة]، ۱۴۱۶ق، ج۴، ص۲۹۷۶–۲۹۷۷.</ref> | ||
* [[امام محمد باقر]] به تشییعکنندگان سفارش کرده است که هنگام تشیع جنازه، خود را بهجای او فرض کنند که از [[خدا]] میخواهد تا به دنیا بازگردد و همچون زندگان تلاش کند. <ref>ریشهری، [https://ar.lib.eshia.ir/11023/4/2976/%D8% | * [[امام محمد باقر]] به تشییعکنندگان سفارش کرده است که هنگام تشیع جنازه، خود را بهجای او فرض کنند که از [[خدا]] میخواهد تا به دنیا بازگردد و همچون زندگان تلاش کند.<ref>ریشهری، [https://ar.lib.eshia.ir/11023/4/2976/%D8%_أ%D8%_د%D8%_ب_%D8%_ا%D9%84%D8%_ت%D8%_ش%D9%8A%D9%8A%D8%_ح میزان الحکمة]، ۱۴۱۶ق، ج۴، ص۲۹۷۶–۲۹۷۷.</ref> | ||
* [[امام جعفر صادق]] به تشییعکنندگان سفارش میکند که در تشییع جنازه، عبرتپذیر باشند. وی از سرخوشی کسانی که مرگ دیگران را میبینند و همچنان در [[غفلت]] و فراموشی میمانند، ابراز شگفتی میکند.<ref>ریشهری، [https://ar.lib.eshia.ir/11023/4/2976/أدب_التشييع میزان الحکمة]، ۱۴۱۶ق، ج۴، | * [[امام جعفر صادق]] به تشییعکنندگان سفارش میکند که در تشییع جنازه، عبرتپذیر باشند. وی از سرخوشی کسانی که مرگ دیگران را میبینند و همچنان در [[غفلت]] و فراموشی میمانند، ابراز شگفتی میکند.<ref>ریشهری، [https://ar.lib.eshia.ir/11023/4/2976/أدب_التشييع میزان الحکمة]، ۱۴۱۶ق، ج۴، ص۲۹۷۶–۲۹۷۷.</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۷۰: | خط ۶۸: | ||
* مشکینی، علی، مصطلحات الفقه، قم، الهادی، ۱۳۷۹ش. | * مشکینی، علی، مصطلحات الفقه، قم، الهادی، ۱۳۷۹ش. | ||
* نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، تهران، دارالکتب الاسلامیه و المکتبة الاسلامیه، ۱۳۶۲–۱۳۶۹ش. | * نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، تهران، دارالکتب الاسلامیه و المکتبة الاسلامیه، ۱۳۶۲–۱۳۶۹ش. | ||
{{ | {{پان منابع}} | ||
<!-- | |||
== تغییر مسیرهای پیشنهادی == | |||
تشییع{{سخ}} | |||
تدفین{{سخ}} | |||
مشایعت میت{{سخ}} | |||
--> | |||
[[رده:آیینهای تدفین]] | |||
[[رده:اصلاح رباتیک]] | |||
[[رده:فقه اسلامی]] | |||
[[رده:مصورسازی+عکس+تایید]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۵ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۰۷:۵۲
 تشییع پیکر محمود فرشچیان در اصفهان | |
| عنوان اصلی | تشییع جنازه |
|---|---|
| عنوان عربی | تشییع الجنازة |
| شاخه علمی | فقه اسلامی، اخلاق، آیینهای تدفین |
| نوع مفهوم | آیین و عمل مستحب دینی |
| معنای اصطلاحی | همراهی و مشارکت در انتقال جنازه میت تا مکان خاکسپاری به قصد تکریم و عبرتآموزی |
| حوزه کاربرد | احکام اسلامی، فرهنگ دینی و مناسبات اجتماعی |
| گستره جغرافیایی | جهان اسلام |
| منشأ تاریخی | سیره پیامبر اسلام و اهلبیت (ع) |
| مرتبط با | خاکسپاری، غسل میت، نماز میت |
| اهمیت | پاسداشت حرمت انسان درگذشته و یادآوری ناپایداری دنیا |
تشییع جنازه، همراهی و مشارکت در انتقال جنازه تا مکان خاکسپاری.
تشییع جنازه در فرهنگ اسلامی، بهعنوان بخشی از آیین تدفین، عملی مستحب است که از یکسو، حرمت انسان درگذشته و بدن او را پاس میدارد و از سوی دیگر، به حاضران در مراسم تشییع، ناپایداری زندگی در دنیا را یادآوری میکند تا آنان از باقیمانده سرمایهٔ عمر خویش بهرهٔ بیشتری برگیرند و آن را توشه آخرت سازند. ازاینرو در سخن و سیرهٔ حضرت محمد و اهلبیت او به حضور و مشارکت در تشییع جنازه و طلب آمرزش از خدا برای خود و درگذشتگان، سفارش شده است.
جایگاه تشییع جنازه در آیین خاکسپاری اسلامی
در فرهنگهای مختلف، مراسم خاکسپاری مردگان آداب متنوعی دارد. در فرهنگ اسلامی، مرگ به معنای جدایی روح و حقیقت وجود آدمی از جسم او است، اما بدن انسان که در وضعیت مرگ، جنازه نامیده میشود همچنان دارای احترام است و باید با آداب ویژهای به خاک سپرده شود.[۱] آداب اسلامی مربوط به جنازه، از هنگام احتضار به معنای آشکار شدن نشانههای مرگ در انسان، آغاز میشود. در چارچوب فرهنگ اسلامی، هرگاه انسانی در آستانه مرگ و خروج روح از بدن قرار میگیرد، اطرافیان، جنازهٔ او را بهسوی قبله میگردانند و شهادتین را به او تلقین میکنند. ادب اسلامی دیگر آن است که جُنُب و حائض از حضور در کنار انسان در حال جاندادن، پرهیز کند. مسلمانان پس از مرگ، جنازه را میشویند، با کافور، آن را خوشبو میکنند و پارچهای پاکیزه بر آن میپوشانند؛ سپس بر جنازه، نماز میخوانند و آن را تا محل دفن، همراهی و مشایعت میکنند. مسلمانان، جنازه را به صورت کفنپوش، در قبر وارد میکنند، آن را روبهقبله قرار میدهند و صورت مرده را بر خاک گور مینهند. در پایان سنگ لحد را قرار میدهند و قبر را با خاک میپوشانند.[۲]
حکم شرعی
تشییع بهمعنای همراهیکردن با جنازه میت تا مکان خاکسپاری آن،[۳] در فرهنگ اسلامی، عملی مستحب[۴] و دارای پاداش معنوی است.[۵] ازاینرو سفارش شده است که وابستگان و اطرافیان انسانی که از دنیا رفته است، دیگران را برای تشییع جنازه و نماز میت، خبر کنند.[۶]
مستحبات
- خواندن دعا و ذکر خدا؛
- طلب استغفار برای میت؛
- عبرتآموزی و تفکر دربارهٔ مرگ و آخرت؛
- حرکتکردن پشتسر یا دو طرف جنازه؛
- حمل جنازه توسط چهار نفر از چهار طرف.[۷]
مکروهات
آداب تشییع جنازه
مسلمانان و بهویژه شیعیان در آداب و مناسک دینی، پیرو پیامبر اکرم و اهلبیت او هستند. مورخان و حدیثنگاران در سیره پیامبر و اهلبیت به آداب بسیاری دربارهٔ تشییع جنازه توجه کردهاند، ازجمله:
- حضرت محمد، مسلمانان را به حفظ آرامش و وقار و آرام راهرفتن در تشییع جنازه سفارش کرده و از آنها خواسته است که جنازه را با شدت، بالا و پایین نکنند. او هنگام تشییع جنازه، اندوهگین میشد، کم سخن میگفت و بیشتر حدیث نفس میکرد. او همچنین به ابوذر سفارش کرد که در تشییع جنازه، با خشوع به یاد داشته باش که تو نیز به او میپیوندی.[۹]
- علی بن ابیطالب آنگاه که در تشییع جنازهای صدای خنده مردی را شنید به او یادآوری کرد که زندگی در این دنیا جاودان نیست و مرگ، سرنوشت حتمی همگان است. او هنگامی که جنازهای را پس از تشییع به خاک سپردند به خانواده میت که بر مرگ او شیون و زاری کردند، سفارش کرد که فرارسیدن مرگ خود را به یاد داشته باشند.[۱۰]
- امام محمد باقر به تشییعکنندگان سفارش کرده است که هنگام تشیع جنازه، خود را بهجای او فرض کنند که از خدا میخواهد تا به دنیا بازگردد و همچون زندگان تلاش کند.[۱۱]
- امام جعفر صادق به تشییعکنندگان سفارش میکند که در تشییع جنازه، عبرتپذیر باشند. وی از سرخوشی کسانی که مرگ دیگران را میبینند و همچنان در غفلت و فراموشی میمانند، ابراز شگفتی میکند.[۱۲]
پانویس
- ↑ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۳۱، ص۸۸.
- ↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ١٤١٩ق، ج۲، ص۱۸–۱۳۱.
- ↑ مشکینی، مصطلحات الفقه، ۱۳۷۹ش، ص۱۴۶.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۴، ص۲۶۳–۲۶۴.
- ↑ حر عاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۰۹ق، ج۳، ص۱۴۳ و ۱۴۴، باب۲، حدیث۶.
- ↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ١٤١٩ق، ج۲، ص۸۵.
- ↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ١٤١٩ق، ج۲، ص۸۵–۸۶.
- ↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ١٤١٩ق، ج۲، ص۸۷.
- ↑ ریشهری، میزان الحکمة، ۱۴۱۶ق، ج۴، ص۲۹۷۶–۲۹۷۷.
- ↑ ریشهری، میزان الحکمة، ۱۴۱۶ق، ج۴، ص۲۹۷۶–۲۹۷۷.
- ↑ ریشهری، میزان الحکمة، ۱۴۱۶ق، ج۴، ص۲۹۷۶–۲۹۷۷.
- ↑ ریشهری، میزان الحکمة، ۱۴۱۶ق، ج۴، ص۲۹۷۶–۲۹۷۷.
منابع
- حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، قم، مؤسسه آلالبیت، ۱۴۰۹ق.
- ریشهری، محمد، میزان الحکمة، قم، دارالحدیث، ۱۴۱۶ق.
- طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم، العروة الوثقی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی التابعه لجماعة المدرسین، ۱۴۱۹ق.
- مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۳ق.
- مشکینی، علی، مصطلحات الفقه، قم، الهادی، ۱۳۷۹ش.
- نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، تهران، دارالکتب الاسلامیه و المکتبة الاسلامیه، ۱۳۶۲–۱۳۶۹ش.