روضه‌ خانگی زنانه: تفاوت میان نسخه‌ها

روضه‌های خانگی در فرهنگ ایرانی از آیین‌های مهم عزاداری برای اهل بیت است. بانوان یک محله یا یک منطقه با مشارکت در این مجالس، علاوه بر دعا‌خوانی و مرثیه‌سرایی، با یکدیگر نیز آشنا می‌شوند. این محافل فضای مناسبی را برای گردهمایی بانوان در سطح کوچک و بزرگ فراهم‌ کرده و موجب ترویج فرهنگ مذهبی در میان خانواده‌ها و به تبع آن جامعه می‌شود.

روضه در لغت؛ به‌معنای نوحه‌سرایی بر مصائب اهل بیت است.<ref>  . [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B1%D9%88%D8%B6%D9%87-3 دهخدا، لغت‌نامه، وب‎سایت واژه‌یاب.]</ref>  روضه‌های خانگی، تشکل‌های مذهبی و نهاد‌های مردمی هستند که به‌صورت تجمعات ادواری یا ثابت برگزار شده و به عزاداری اهل‌بیت می‌پردازند. امروزه بیشتر این محافل به‌صورت هیئات مذهبی زنانه و روضه‌های خانگی برگزار می‌شوند.<ref>  [https://www.sid.ir/paper/834732/fa . غیور باغبانی و اصغرپور ماسوله، «تحول در کارکردهای روضه زنانه، مطالعه مردم شناختی در شهر مشهد»، وب‌سایت پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی.]</ref> مجالس روضه‌های زنانه علاوه بر اشتراکات فراوان با مجالس مردانه، گونه‌ای از مراسم مذهبی اختصاصی زنان شیعی است که زنان با کنشگری آگاهانه، آن را به فضایی بینابینی (بین حوزۀ خصوصی و عمومی) تبدیل می‌کنند. این مجالس، از سویی با بازنمایی روایت‌های‌ عاطفی‌خانوادگی عاشورا، به بازتعریف نقش‌های جنسیتی می‌پردازند و از سوی دیگر، با ایجاد همبستگی زنانه، پاسخی به نادیده‌انگاری ساختاری هستند. بدین ترتیب، امر مذهبی در این فضا هم به ابزاری برای گفت‌وگو و تقابل با قرائت‌های مردانه از دین و هم به مکانیسمی برای مقاومت یا بازتوزیع سرمایه‌های نمادین تبدیل می‌شود.<ref>. [https://www.jwss.ir/article_144247_63c40d5db53de1cb1d7dce52bddb30c0.pdf کرمی و همکاران، «تعارضات و همسویی­ها در ساخت مجالس مذهبی زنانه در شهر تهران»، ۱۴۰۰ش، ص۱۱۱.]</ref> شکل غالب مجالس زنان شامل جلسه­‌های روضه‌خوانی و مداحی، جلسه‌­های وعظ و خطابه، سفره­‌های نذری، زیارت­‌نامه خوانی و دعا، گفتن احکام و تفسیر قرآن و بزرگداشت مناسبت‌­ها است.<ref>. [https://ensani.ir/file/download/article/20120506074116-7010-39.pdf نوری­نیا، «هیئت‌های مذهبی زنان»، ۱۳۷۸ش، ص18-۲۰.]</ref>

 

مجالس روضۀ زنانۀ عامه‌پسند با شکل تجملی، پرزرق و برق و شورانگیز، ساختار مداح/نوازنده و محتوایی عامیانه و همه‌فهم، عمدتاً زنان جوان با تحصیلات متوسط و پایگاه طبقاتی متنوع را جذب می‌کرد. در مقابل، مجالس روضۀ زنانۀ معرفت‌گرا با حفظ عناصر تجملاتی اما با رسمیت بیشتر، ساختار پیچیده‌تر سخنران/مداح و محتوایی عقلی و استدلالی ارائه می‌دادند که بیشتر مورد استقبال زنان جوان تحصیل‌کرده، شاغل در مشاغل حرفه‌ای و از طبقات اجتماعی بالاتر قرار می‌گرفت. این تحولات بازتابی از تنوع یافتن نیازهای فرهنگی زنان در جامعۀ مدرن ایران بود.<ref>. [https://hawzah.net/File/Article/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%D9%85%D9%88%D8%AF%20%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA%20%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C%20%D8%AF%D8%B1%20%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9%20%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%20%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87.pdf نیکخواه قمصری و دستوری، «بازنمود تحولات فرهنگی در مناسک عزاداری زنانه»، ۱۳۹۱ش، ص۲۲۹.]</ref>

'''(قاجار تا پیش از دهه ۷۰)'''

روضه‌های خانگی در ایران قدمت طولانی دارد؛ اما در طول زمان تحت تأثیر عوامل اجتماعی دچار تحولاتی شده است.   

 

شواهد تاریخی دورۀ آل‌­بویه نشان‌دهندۀ مشارکت سازمان‌یافتۀ زنان در عزاداری‌های عمومی محرم با جلوه‌های نمادین مانند صورت‌­های سیاه، لباس‌­های کهنه و چاک­دار شده، سیلی‌زنی به‌صورت و ولوله و هلهله، به‌عنوان الگویی از سوگواری جمعی شیعی است.<ref>. جوزی، المنتظم فی تواریخ الملوک و الامم، ۱۴۱۲ق، ج۸، ص۳۱۹.</ref> این یکی از نخستین سندهای تاریخی حضور زنان در مناسک جمعی است، اما از مناسک و مجالس مستقل زنانه در این دوره هنوز سندی در دست نیست. اگرچه گزارش‌های پراکنده از وجود شاعران مرثیه‌سرای زن در قرن سوم هجری حکایت دارد، اما این شواهد به‌تنهایی برای اثبات برگزاری مجالس مستقل روضه‌خوانی زنانه در آن دوره کافی نیست، با این حال می‌­تواند احتمال برگزاری مجالس روضه­‌خوانی زنانه را تقویت کند.<ref>. رحمانی، آیین و اسطوره در ایران شیعی، ۱۳۹۵ش، ص۶۰.</ref>

 

حدود دو قرن پیش از صفویه، ابن ­بطوطه به جلسات منظمی در شیراز اشاره می­‌کند که در روزهای دوشنبه و پنج­شنبه مختص زنان برگزار می­‌شده و زنان برای استماع وعظ در این جلسات حضور پیدا می­‌کردند.<ref>. ابن­­بطوطه، تحفةالنظار فى غرائب الامصار و عجائب الاسفار، ۱۹۹۲م، ص۲۲۳.</ref> واژۀ روضه و اصطلاح روضه‌خوانی در اوایل دورۀ صفوی پدید آمد و پیش از آن، این اصطلاح وجود نداشت که رونق کتاب‌هایی مانند «روضه‌الشهداء» ملاحسین واعظ کاشفی گواه این مدعا است.<ref>. نوری، لؤلؤ و مرجان، ۱۳۸۳ش، ص۸؛ میراحمدی، دین و مذهب در عصر صفوی، ۱۳۶۳ش، ص۸۰.</ref> در این دوره، زنان بیشتر به مراسم روضه­‌خوانی­‌ها هدایت شده‌­اند و واقعیت حذف یا کمرنگ شدن حضور زنان در دسته­‌های عزاداری و [[هیئت‌های مذهبی|هیئت‌­های مذهبی]]، نشانۀ سیاسی شدن آیین­‌های دسته‌­روی است.<ref>. فیگوئروا، سفرنامه، 1363ش، ص309-310.</ref> در این دوره، هرچند تحولات سیاسی و اجتماعی بر آیین‌های عمومی سوگواری (دسته‌روی‌ها) تأثیر گذاشت، اما رونق مجالس روضه‌خوانی زنان بیشتر ناشی از حضور فعال آنان بود. مجالس روضه‌­های زنانه، برخلاف دسته‌روی‌های ایدئولوژیک و حکومت­‌محور، عمدتاً کارکردی اجتماعی‌عاطفی داشت و به‌عنوان فضایی مستقل برای زنان تداوم یافت.<ref>. برزوئیان و خاکی، «تحلیل تاریخی نقش و جایگاه زنان در آیین­های سوگواری در ایران»، ۱۴۰۳ش، ص۵۰.</ref>

 

مشارکت زنان در مراسمات مذهبی [[زن در دوره قاجار|دورۀ قاجار]] به‌ویژه در آیین‌های محرم، مجالس روضه‌خوانی و نمایش‌های تعزیه، در پی تحولاتی که در نگرش حاکمیت و مردم پیدا شد، نمود بارز حضور اجتماعی زنان در این دوره محسوب می‌شد به‌گونه‌­ای که نخستین سند از مجلس روضه زنانه مربوط به دورۀ قاجار است.<ref>. دیولافوا، سفرنامه مادام دیولافوا: ایران و کلده، ۱۳۸۵ش، ص۱۱۱.</ref><ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1093897/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%B6%D9%87-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B6%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1 . بینشی‌فر، «سیر تحول روضه و روضه‌خوانی دوره قاجار»، 1394ش، ص47.]</ref> با وجود نگارش سفرنامه­‌هایی که توسط زنان در این دوره به نگارش درآمده، تنها یک گزارش از روضۀ زنانه ثبت شده است. در گزارش­‌های نظمیه از محلات طهران در فاصلۀ سال­های ۱۳۰۳-۱۳۰۵ش، نیز به برگزاری مراسم مذهبی زنانه اشاره نشده است اما ژان دیولافوا، در سفرنامۀ خود خاطره‌­ای از حضور اتفاقی در یک مجلس روضۀ زنانه در حوالی خرمشهر کنونی نقل کرده است. تاریخ گزارش، ۲۴ نوامبر ۱۸۸۱میلادی، مصادف با ۳ آذر سال ۱۲۶۰ شمسی است.<ref>. دیولافوا، سفرنامه مادام دیولافوا: ایران و کلده، ۱۳۸۵ش، ص۵۵4-۵۵6.</ref>

زنان روضه‌­خوان در ایام مختلف با حجاب در مجالس زنانه حضور می‌­یافتند و به اجرای مراسم روضه‌خوانی می‌پرداختند. این زنان، که به «ملا» شهرت داشتند، نقش مهمی در برگزاری آیین‌های مذهبی ایفا می‌کردند. در میان آنان، زنان یزدی و کاشانی به‌ویژه مشهور بودند؛ زیرا از صدایی خوش و گیرا برخوردار بودند و با اشعار سوزناک، حال و هوای عاطفی خاصی به مجالس می‌بخشیدند.<ref>. مونس­الدوله، خاطرات مونس­الدوله، ندیمه حرمسرای ناصرالدین­شاه، ۱۳۸۶ش، ص۲۲۵.</ref> ماه‌­تابان خانم قمرالسلطنه، دختر فتحعلی‌­شاه و زن میرزا حسین‌خان سپهسالار، نیز علاقۀ زیادی به برپایی مجالس روضه­ زنانه داشت و در ایام محرم، صفر و رمضان هفته­‌ای یک­‌بار مجلس روضه‌­خوانی برپا می­‌کرد. برخی از ملایان، مانند خدیجه خانم و ملا زینب، علاوه بر مهارت در روضه‌خوانی، از سواد و ذوق ادبی نیز بهره‌مند بودند.<ref>. معیر الممالک، یادداشت­هایی از زندگانی خصوصی ناصرالدین شاه، ۱۳۶۱ش، ص۸۹.</ref> مجالس روضۀ زنانه نیز همچون تعزیه­‌گردانی زنان از مخالفت علما دور نماند. تضارب آراء در این موضوع، گویای تنوع دیدگاه‌ها در سنت فقهی شیعه دربارۀ مشارکت زنان در امور مذهبی است، چنانکه بیرجندی در بیان شرایط روضه‌خوانی اهل منبر، شرط یازدهم را به مردبودن اختصاص می­‌دهد و می‌­نویسد: شرط یازدهم آنكه مرد باشد كه بر منبر موعظه می‌­رود نه زن، چه منبر جای با شأنی است و مجلس حضرت خاتم­الانبیاء و ملائكه است، چنان بی‌‌‌‌‌‌حیایی در طایفۀ زنان شیوع یافته كه اگر بتوانند و به ایشان واگذارند در محكمۀ شرع هم می‌­نشینند.<ref>. بیرجندی، کبریت احمر فی شرایط­المنبر، ۱۳۸۵ش، ص۹۰.</ref> این تحولات نشان­‌دهندۀ گذار زنان از «مشارکت حاشیه‌­ای» به «مشارکت محوری» در مراسم مذهبی بود، به‌گونه‌­ای که جلسات مستقل زنانه شکل گرفت و زنان به‌صورت فعال در برگزاری آیین‌­ها نقش پیدا کردند. این تغییرات، تحول در ساختار اجتماعی مردسالار آن دوران را نشان می‌­دهد.<ref>. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/5f1e2882fe7896be68ae049ffeb58e07 علی­محمدی پزشکی، فرهنگ موسیقایی مجالس مذهبی زنانه تهران: مطالعه موردی روضه­خوانی و مداحی، ۱۳۹۸ش، ص34-35].</ref>   

در دورۀ رضاخان، سخت‌گیری‌های حکومت پهلوی دربارۀ مجلس‌های عزاداری در مساجد و تکیه‌ها، سبب شد مردم برای عزاداری امام حسین به روضه‌های خانگی روی آورند. <ref>  [https://www.karbobala.com/news/info/5357 . «جریان‌سازی روضه‌های خانگی در ترویج فرهنگ قرآنی و حسینی»، وب‌سایت پایگاه تخصصی امام حسین علیه السلام.]</ref> از آن پس، بسیاری از افراد در مناسبت‌های زمانی خاص به برگزاری روضه‌های خانگی هفتگی، ماهانه و یا روزانه می‌پرداختند.<ref>  [https://eheyat.com/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D9%88%D8%B6%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C/ . آشنایی با روضه های خانگی»، وب‌سایت هیئت.]</ref>  

 

انقلاب اسلامی ایران و تغییر بنیادین نظام سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه با تأکید بر اجرای احکام اسلامی و همزمان، افزایش سطح تحصیلات و مشارکت فعال زنان در دوران جنگ و سازندگی، به تغییرات ساختاری چشم‌گیری در بازنمایی دگرگونی‌­های فرهنگی و اجتماعی زنان جامعه منجر شد.<ref>. [https://hawzah.net/File/Article/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%D9%85%D9%88%D8%AF%20%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA%20%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C%20%D8%AF%D8%B1%20%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9%20%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%20%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87.pdf نیکخواه قمصری و دستوری، «بازنمود تحولات فرهنگی در مناسک عزاداری زنانه»، ۱۳۹۱ش، ص۲۳۰.]</ref> با پیروزی انقلاب اسلامی روضه‌های خانگی علاوه بر عزاداری امام حسین به دلیل جمع دوستانه و صمیمی حاکم بر این محافل به محیط مناسبی برای تبلیغ و ترویج مفاهیم دینی – مذهبی در میان خانواده‌ها تبدیل شد و اهمیتی فزاینده یافت.<ref>  [http://rowshangar.ir/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AC%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86/ . « کارکرد های فرهنگی جلسات خانگی بانوان»، وب‌سایت روشنگر.]</ref>  

 

از جمله ویژگی‌های روزه‌های خانگی زنانه چنین گزارش شده است:

# اختصاص زمان بیشتر به سخنرانی: این مجالس مانند بسیاری از محافل مذهبی، دارای سخنران و مداح بوده؛ اما دعاخوانی و سخنرانی بخش اعظم این مراسم را تشکیل می‌دهد. در بخش دعاخوانی معمولاً بسته به مناسبت زمانی دعاهایی مانند دعای توسل، سوره انعام، زیارت عاشورا و حدیث کساء‌ خوانده می‌شود. همچنین سخنرانی‌های صورت‌گرفته در روضه‌های خانگی اغلب حول محور احکام، مسائل فقهی، مباحث تاریخی و اخلاقی است.  

# اهمیت به مسائل تربیتی: احکام و مسائل شرعی مربوط به همسرداری، تربیت فرزند و احکام زنان از مباحثی است که در سخنرانی روضه‌های خانگی زنانه تبیین می‌شود.<ref>[http://rowshangar.ir/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AC%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86/ . « کارکرد های فرهنگی جلسات خانگی بانوان»، وب‌سایت روشنگر.]</ref>  

# پذیرایی ساده: پذیرایی در این محافل به‌صورت ساده و اغلب در طول زمان با صرف چای همراه بوده است.<ref>  [https://www.sid.ir/paper/834732/fa . غیور باغبانی و اصغرپور ماسوله، «تحول در کارکردهای روضه زنانه، مطالعه مردم شناختی در شهر مشهد»، وب‌سایت پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی.]</ref>

کارشناسان معتقدند حضور و مشارکت فعالانۀ بانوان در تشکیل و ترویج روضه‌های خانگی،<ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1093897/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%B6%D9%87-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B6%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1 . بینشی‌فر، «سیر تحول روضه و روضه‌خوانی دوره قاجار»، 1394ش، ص47.]</ref>  سبب نقش‌آفرینی آنها در ترویج فرهنگ مذهبی<ref>  [https://www.hawzahnews.com/news/863427/%D8%B1%D9%88%D8%B6%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB% . تاجیک، «روضه های زنانه به محلی برای معرفی سبک زندگی اهل بیتی تبدیل شود»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>  و سنت‌های دینی در [[خانواده]] و جامعه شده است.<ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1008626/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B3%D8%B7-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D8%B3%D9%88%DA%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D . واسعی و اسکندری، «نقش زنان در بسط فرهنگ محرم و سوگواری در عصر ناصری»ف 1392ش، ص115.]</ref>  بانوان در این مجالس به فراگیری سبک زندگی صحیح که منطبق با سبک زندگی اهل بیت بوده، می‌پردازند و سعی در به‌کار‌گیری آن در زندگی شخصی خود دارند. آنها علاوه بر فعالیت در فضای سنتی تبلیغ، معارف دینی رایج در روضه‌های خانگی را در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی نیز نشر می‌دهند. آنها با مشارکت در روضه‌های خانگی بستر مناسب دوستی و آشنایی با سایر زنان و دختران شرکت کننده در مراسم را فراهم کرده و به فریضۀ مهم امر به معروف و نهی از منکر که یکی از مهم‌ترین اهداف قیام عاشورا بوده، می‌پردازند. <ref>  [https://www.sid.ir/paper/834732/fa . غیور باغبانی و اصغرپور ماسوله، «تحول در کارکردهای روضه زنانه، مطالعه مردم شناختی در شهر مشهد»، وب‌سایت پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی.] </ref>   

در این محافل بانوان علاوه بر برگزاری مراسم دعا و عزاداری به آموزش احکام نیز پرداخته و معمولاً فعالیت‌های جانبی دیگری مانند فعالیت‌های اقتصادی، فرهنگی، خیرخواهانه و تعاونی نیز در آن انجام می‌دهند. در این‌گونه مراسم‌های عزاداری، امور بانوان به خود آنها واگذار شده و نتایج مثبتی را به‌دنبال دارد. در این مراسم‌های عزاداری در بسیاری از موارد سخنران، روضه‌خوان و تدارکات زنان هستند به همین منظور این مجالس به‌دور از دوربین و ضبط و پخش عمومی برگزار می‌شود.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1859717/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%B3-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9 . پزشکی و قرسو، «فرهنگ موسیقیایی مجالس زنانه تهران: مطالعۀ موردی روضه‌خوانی و مداحی»، 1400ش، ص69] </ref> روضه‌های زنانه همچنین سازوکاری برای گذران اوقات فراغت خارج از فضای خانه است.  همچنین این محافل مکان مناسبی برای بیان احساسات و عقاید مذهبی مشترک میان بانوان است.

کارشناسان معتقدند استفاده از ظرفیت روضه، مجالس و محافل حسینی در بهبود اوضاع فرهنگی جامعه، نقش بسزایی دارد  و از عوامل مؤثر در ترویج دین اسلام و آموزه‌های مذهبی است. هیئت‌های مذهبی زنان به مثابۀ نهادهای دینی‌اجتماعی، دارای کارکردهای چندلایه‌ای هستند که در چهار حوزۀ اصلی قابل تحلیل است: حوزۀ اعتقادی‌دینی (تقرب به خدا، آموزش معارف قرآنی و سیرۀ اهل‌بیت)، حوزۀ اجتماعی (تحکیم روابط خویشاوندی و سازماندهی امور خیریه)، حوزۀ روانی‌عاطفی (کاهش تنش‌های روانی و ایجاد آرامش)، حوزۀ خانواده (بهبود روابط بین‌فردی و تسهیل ازدواج دینی). این نهادها با تلفیق این ابعاد، الگویی جامع از تأمین نیازهای زنان در چارچوب اسلامی ارائه می‌دهند.<ref>. [https://ensani.ir/file/download/article/20180210171717-9798-183.pdf خاکسارفرد و سوری، «فهم پدیدارشناسانه تجربه­زیسته زنان از حضور در مجالس مذهبی زنانه»، ۱۳۹۶ش، ص۱۸۰.]</ref>

# ایجاد شبکه‌های دوستی و تعامل میان بانوان: مراسم روضۀ خانگی علاوه بر عزاداری و آشنایی افراد با آیین‌های مذهبی، <ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1093897/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%B6%D9%87-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B6%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1 . بینشی‌فر، «سیر تحول روضه و روضه‌خوانی دوره قاجار»، 1394ش، ص47.]</ref> مکان آشنایی بیشتر بانوان یک منطقه و محله با یکدیگر و ایجاد شبکه دوستی است.<ref>  [https://www.hawzahnews.com/news/863427/%D8%B1%D9%88%D8%B6%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB% . تاجیک، «روضه های زنانه به محلی برای معرفی سبک زندگی اهل بیتی تبدیل شود»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>  امروزه بانوان در روضه‌های خانگی از موضوعات مختلفی مانند سیاست، مدل لباس و مسائل شخصی و خانوادگی صحبت می‌کنند. همچنین بسیاری از بانوان مشارکت در این مراسم‌ها را نوعی دورهمی به‌منظور بازگو‌کردن مشکلات خانوادگی می‌پندارند که به‌نوعی سبب تخلیۀ روانی و حمایت عاطفی آنها می‌شود.  

# همسریابی: در گذشته همسرگزینی بیشتر در میان شرکت‌کنندگان در روضه‌های خانگی رواج داشت. مادر‌ داماد بر اساس ملاک‌های خانوادگی و علایق پسر خود، همسر مناسب او را در مجالس روضۀ زنانه انتخاب می‌کرد. همچنین آشنایی و تعامل بیشتر خانواده‌های زوجین با یکدیگر، سبب تسریع امر [[ازدواج]] آنها می‌شد.<ref>  [https://www.sid.ir/paper/834732/fa . غیور باغبانی و اصغرپور ماسوله، «تحول در کارکردهای روضه زنانه، مطالعه مردم شناختی در شهر مشهد»، وب‌سایت پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی.]</ref>

# آموزش موضوعات عمومی: امروزه تبیین اصول اخلاقی، اعتقادی و وقایع تاریخی - مذهبی در روضه‌های خانگی زنانه نسبت به گذشته بیشتر ‌شده است. افزایش علم و آگاهی مبلغان مذهبی و پیشرفت علمی و تسلط بیشتر آنها در زمینه‌های دینی، سبب ‌شده در این محافل، مطالب جامع و کاربردی متناسب با نیاز افراد جامعه تبیین شود. این امر تأثیر بسزایی در افزایش آگاهی افراد داشته و بر سبک زندگی فردی و اجتماعی آنها نیز اثر دارد.  

# تقویت اعتقادات دینی – مذهبی: از جمله مهم‌ترین کارکردهای روضه‌های خانگی، تقویت ارزش‌های دینی افراد جامعه است. <ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1093897/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%B6%D9%87-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B6%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1 . بینشی‌فر، «سیر تحول روضه و روضه‌خوانی دوره قاجار»، 1394ش، ص47.]</ref> در گذشته مردم اعتقاد داشتند برگزاری این مجالس در خانه‌ها سبب می‌شود نام و ذکر اهل‌بیت‌ در محل زندگی رواج داشته و سبب افزایش برکت در زندگی آنها می‌شود. همچنین مشارکت زنان و فرزندان‌ آنها در این محافل سبب مأنوس‌شدن بیشتر آنها با فضای معنوی می‌شود. این مسئلۀ مهم در گذشته بیشتر مورد توجه افراد بوده؛ اما امروزه کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد.  

# تربیت دینی فرزندان: شرکت‌کنندگان در روضه‌های خانگی، این آیین را سبب تربیت دینی فرزندان می‌دانند.<ref>  [https://www.karbobala.com/news/info/5357 . «جریان‌سازی روضه‌های خانگی در ترویج فرهنگ قرآنی و حسینی»، وب‌سایت پایگاه تخصصی امام حسین علیه السلام.]</ref>  تبیین نکات اخلاقی در این مجالس سبب می‌شود، علاوه بر بانوان، فرزندان آنها نیز این مفاهیم را فرا بگیرند. امروزه این تفکر در میان خانواده‌ها نسبت به قبل کم‌رنگ شده است.<ref>  [https://www.hawzahnews.com/news/863427/%D8%B1%D9%88%D8%B6%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB% . تاجیک، «روضه های زنانه به محلی برای معرفی سبک زندگی اهل بیتی تبدیل شود»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>

# گرایش به مدرنیته: کارشناسان معتقدند با ظهور سبک زندگی مدرن، مجالس مذهبی مخصوص زنان در بستر شرایط کنونی جامعه، تغییر پیدا کرده و کارکردهای قدیمی در آن کم‌رنگ شده است.

# ظهور تجمل‌گرایی: بسیاری از روضه‌های خانگی، کم‌خرج و ساده برگزار می‌شوند. در گذشته، پذیرایی اصلی این مراسم‌ها چایی، [[شلغم]]، شیر برنج، [[حلوا]] و مربای هویج بوده است؛ اما امروزه با تجمل‌گرایی برخی افراد، فرهنگ عزاداری نیز دستخوش تغییراتی ‌شده است؛ به‌طوری که پذیرایی‌های پر‌خرج و پوشش و آرایش ناسازگار با این مجالس، جایگزین سادگی گذشته شده و گاهی ارزش‌های دینی و ترویج فرهنگ مذهبی به حاشیه می‌رود.   

# بدعت‌ها و ترویج خرافات: برخی مداحان و مبلغین با تبیین مسائل خرافی و بی‌سند، به گرم‌کردن هیئت و مجلس روضه‌خوانی می‌پردازند.  این بدعت سبب انحراف مجالس روضه‌خوانی از مسیر اصلی آن  یعنی تبیین ارزش‌های دینی و وقایع حقیقی تاریخی - مذهبی، شده  و با ترویج ظاهرگرایی  از ارتقاء و تعمیق باور‌های دینی در جامعه، جلوگیری می‌کند.