بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
خط ۳۸: خط ۳۸:


== مفهوم‌شناسی ==
== مفهوم‌شناسی ==
واژه عربی [[سادات]]، جمع «سید» به‌معنای آقا، سرور،<ref>[https://vajehyab.com/moein/سید معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه سید.]</ref> مِهتَر قوم و نیز لقب فرزندان پیامبر است.<ref>[https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/سید دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه سید.]</ref> این واژه در فرهنگ [[شیعیان]] به افرادی گفته می‌شود که نَسَب آنها به [[امام علی]] و [[حضرت فاطمه]] می‌رسد و آنها به سبب این انتساب، از احترام و منزلت اجتماعی بسیار بهره‌مند هستند. به‌دلیل گسترش و نفوذ فرهنگ نکوداشت و احترام به سادات در مناطق گوناگون شیعه‌نشین،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/536040/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B8-%D9%88-%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%A8%D9%88%D8%B7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%91%D8%AF-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AF% عسکری ابراهیمی جویباری، «بازتاب الفاظ و مضامین مربوط به سیّد و مترادف‌های آن در ادب فارسی»، 1397ش، ص154.]</ref> در طول تاریخ، سادات را با واژگان و اصطلاحات بومی و خرده‌فرهنگی مأنوس‌تری نیز یاد کرده‌اند، از جمله: آقا،<ref>امیری، تاریخ و فرهنگ مردم فراشبند، ۱۳۸۲ش، ص۱۱۲.</ref> میر، شریف، علوی،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/536040/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B8-%D9%88-%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%A8%D9%88%D8%B7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%91%D8%AF-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AF% عسکری ابراهیمی جویباری، «بازتاب الفاظ و مضامین مربوط به سیّد و مترادف‌های آن در ادب فارسی»، 1397ش، ص161.]</ref> کیا، میرزا، بیگ و شاه.<ref>امیری، تاریخ و فرهنگ مردم فراشبند، ۱۳۸۲ش، ص۲۶۰.</ref> برای زنان سیده نیز واژگان خاتون،<ref>نظری داشلی‌برون، مردم‌شناسی روستای ابیانه، ۱۳۸۴ش، ص۵۰.</ref> بیگم و بی‌بی<ref>افشار، واژه‌نامهٔ یزدی، ۱۳۸۲ش، ص۵۱.</ref> به‌کار رفته است که در گسترهٔ فرهنگی و تمدنی ایران مفاهیم ارجمندی هستند.<ref>[https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/detail/127657?title=خاتون دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه خاتون.]</ref> لقب «سَیّدَةُ نِساءِ العالَمین» به‌معنای سرور زنان جهان، از القاب مشهور حضرت فاطمه است که بنا بر منابع روایی شیعیان<ref>[https://lib.eshia.ir/11021/4/179/سیدة_نساء_اعالمین شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۴، ص۱۷۹.]</ref> و اهل‌سنت،<ref>حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ۱۴۱۱ق، ج۳، ص۱۷۰.</ref> [[پیامبر خدا]] دخترش فاطمه را با این لقب ستوده است. شیعیان [[۱۸ ذی‌حجه]] را به‌مناسبت نصب [[علی بن ابی‌طالب]] در مقام [[امامت]] و جانشینی [[حضرت محمد]]، [[جشن]] می‌گیرند و بر اساس یک آیین فرهنگی ـ مذهبی کهن در این روز که [[عید غدیر خم]] و «عیدالله الأکبر» نامیده می‌شود<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=34429 خامنه‌ای، «بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم به مناسبت عید غدیر»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> به دیدار [[سادات]] و به‌ویژه سادات سالمند و عالم دین می‌روند.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/423480/%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8I- «عید سادات و سیادت در فرهنگ ایرانی»، وب‌سایت جوان آنلاین.]</ref>
واژه عربی [[سادات]]، جمع «سید» به‌معنای آقا، سرور،<ref>[https://vajehyab.com/moein/سید معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه سید.]</ref> مِهتَر قوم و نیز لقب فرزندان پیامبر است.<ref>[https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/سید دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه سید.]</ref> این واژه در فرهنگ [[شیعیان]] به افرادی گفته می‌شود که نَسَب آنها به [[امام علی]] و [[حضرت فاطمه]] می‌رسد و آنها به سبب این انتساب، از احترام و منزلت اجتماعی بسیار بهره‌مند هستند. به‌دلیل گسترش و نفوذ فرهنگ نکوداشت و احترام به سادات در مناطق گوناگون شیعه‌نشین،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/536040/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B8-%D9%88-%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%A8%D9%88%D8%B7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%91%D8%AF-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AF% عسکری ابراهیمی جویباری، «بازتاب الفاظ و مضامین مربوط به سیّد و مترادف‌های آن در ادب فارسی»، 1397ش، ص154.]</ref> در طول تاریخ، سادات را با واژگان و اصطلاحات بومی و خرده‌فرهنگی مأنوس‌تری نیز یاد کرده‌اند، از جمله: آقا،<ref>امیری، تاریخ و فرهنگ مردم فراشبند، ۱۳۸۲ش، ص۱۱۲.</ref> میر، شریف، علوی،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/536040/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B8-%D9%88-%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%A8%D9%88%D8%B7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%91%D8%AF-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AF% عسکری ابراهیمی جویباری، «بازتاب الفاظ و مضامین مربوط به سیّد و مترادف‌های آن در ادب فارسی»، 1397ش، ص161.]</ref> کیا، میرزا، بیگ و شاه.<ref>امیری، تاریخ و فرهنگ مردم فراشبند، ۱۳۸۲ش، ص۲۶۰.</ref> برای زنان سیده نیز واژگان خاتون،<ref>نظری داشلی‌برون، مردم‌شناسی روستای ابیانه، ۱۳۸۴ش، ص۵۰.</ref> بیگم و بی‌بی<ref>افشار، واژه‌نامهٔ یزدی، ۱۳۸۲ش، ص۵۱.</ref> به‌کار رفته است که در گسترهٔ فرهنگی و تمدنی ایران مفاهیم ارجمندی هستند.<ref>[https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/detail/127657?title=خاتون دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه خاتون.]</ref> لقب «سَیّدَةُ نِساءِ العالَمین» به‌معنای سرور زنان جهان، از القاب مشهور حضرت فاطمه است که بنا بر منابع روایی شیعیان<ref>[https://lib.eshia.ir/11021/4/179/سیدة_نساء_اعالمین شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۴، ص۱۷۹.]</ref> و اهل‌سنت،<ref>حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ۱۴۱۱ق، ج۳، ص۱۷۰.</ref> [[پیامبر خدا]] دخترش فاطمه را با این لقب ستوده است. شیعیان [[۱۸ ذی‌حجه]] را به‌مناسبت نصب [[علی بن ابی‌طالب]] در مقام [[امامت]] و جانشینی [[حضرت محمد]]، [[جشن]] می‌گیرند و بر اساس یک آیین فرهنگی ـ مذهبی کهن در این روز که [[عید غدیر]] و «عیدالله الأکبر» نامیده می‌شود<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=34429 خامنه‌ای، «بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم به مناسبت عید غدیر»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> به دیدار [[سادات]] و به‌ویژه سادات سالمند و عالم دین می‌روند.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/423480/%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8I- «عید سادات و سیادت در فرهنگ ایرانی»، وب‌سایت جوان آنلاین.]</ref>


== پیشینه ==
== پیشینه ==