جز ویکی سازی و تمیزکاری
جز ویکی سازی و تمیزکاری
خط ۱۳: خط ۱۳:
دلبستگی پدر و جد بابر به فرهنگ ایرانی و رواج شاهنامه‌خوانی در دربار آنها، در کنار حضور دبیران اخلاق‌گرای ایران مانند «خواندمیر» و «یوسف هروی» در دربار بابر، زمینه‌ای را فراهم کرده بود که رواداری و تسامح آموزه‌های صوفیانه را با اخلاقیات ایرانی در آمیزد و شناخت متفاوتی از حکم‌رانی را ارائه کند. بابر با دبیران و متفکران آشنا با سنت اندرزنامه‌نگاری ایرانی، همنشین بود و از این طریق با میراث فرهنگی و اخلاقی ایران آشنا شد.<ref>کریمی زنجانی اصل، «بابر و استعارۀ بابری: مدنیت و اخلاقیات ایرانی در برنامه و اخلاق همایونی»، 1394ش، ص61.</ref>  بابر در فرهنگ ایرانی تربیت شده بود و به‌همین دلیل، وقتی پادشاهان هندی را شکست داد امپراطوری بزرگ او با هنر و هنرمندان ایرانی عجین شده بود.<ref>رخشان و بوشاسب گوشه، «تأثیر فرهنگ ایرانی بر خاندان بابر»، 1397ش، ص6.</ref>
دلبستگی پدر و جد بابر به فرهنگ ایرانی و رواج شاهنامه‌خوانی در دربار آنها، در کنار حضور دبیران اخلاق‌گرای ایران مانند «خواندمیر» و «یوسف هروی» در دربار بابر، زمینه‌ای را فراهم کرده بود که رواداری و تسامح آموزه‌های صوفیانه را با اخلاقیات ایرانی در آمیزد و شناخت متفاوتی از حکم‌رانی را ارائه کند. بابر با دبیران و متفکران آشنا با سنت اندرزنامه‌نگاری ایرانی، همنشین بود و از این طریق با میراث فرهنگی و اخلاقی ایران آشنا شد.<ref>کریمی زنجانی اصل، «بابر و استعارۀ بابری: مدنیت و اخلاقیات ایرانی در برنامه و اخلاق همایونی»، 1394ش، ص61.</ref>  بابر در فرهنگ ایرانی تربیت شده بود و به‌همین دلیل، وقتی پادشاهان هندی را شکست داد امپراطوری بزرگ او با هنر و هنرمندان ایرانی عجین شده بود.<ref>رخشان و بوشاسب گوشه، «تأثیر فرهنگ ایرانی بر خاندان بابر»، 1397ش، ص6.</ref>
==زندگی سیاسی==  
==زندگی سیاسی==  
بابر ابتدا مانند پدر برای‌ تصرف‌ شهرها و مناطق حاصل‌خیز آسیای‌ مرکزی‌، با خویشاوندان‌ خود جنگید. او از سال 903ق بارها به مناطقی مانند سمرقند، اَنْدیجان‌، سرِپُل، [[کابل‌]]، هرات و قندهار، لشکر کشید، اما در ماندگاری سلطۀ خود بر این مناطق ناکام ماند. در جنگ شدید که شاه‌ اسماعیل‌ صفوی برای تصرف آسیای میانه به‌راه انداخته بود‌، بابر در 917ق برای‌ بار سوم،‌ سمرقند را به‌تصرف‌ درآورد و به‌‌عنوان‌ دست‌‌نشاندة‌ شاه‌ اسماعیل‌ در آن‌جا حکومت می‌کرد و به‌‌نام‌ پادشاه‌ صفوی‌ سکه‌ می‌زد. تظاهر او به‌ مذهب‌ [[شیعه‌]] باعث‌ شد که‌ عامة‌ مردم‌ سمرقند از وی دوری کنند. بابر و صفویان برای حفظ سمرقند تلاش زیادی کردند اما در [[رمضان‌]] 918ق با شکست از [[قوم ازبک|ازبک‌ها]] این شهر را برای همیشه از دست دادند. بابر پس‌ از دو سال‌ آوارگی‌ در ناحیة‌ «قُنْدُز» (در شمال افغانستان)، به‌ کابل‌ بازگشت‌ و از این شهر پایگاهی‌ برای‌ لشکرکشی‌های‌ پسینی ساخت. او با تلاش‌های‌ مکرر،‌ قندهار را تصرف کرد. بابر پس‌ از فتح قندهار، به هند رفت و دهلی را تصرف کرد. وی قلمرو‌ حکومت‌ خود را در هندوستان‌، تا بنگال‌ توسعه داد.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/5459?%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%B8%D9%87%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF هریسن و کوپریلی، «بابر ظهیرالدین محمد»، وب‌سایت دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>
بابر ابتدا مانند پدر برای‌ تصرف‌ شهرها و مناطق حاصل‌خیز [[آسیای‌ مرکزی‌]]، با خویشاوندان‌ خود جنگید. او از سال ۹۰۳ق بارها به مناطقی مانند [[سمرقند]]، اَنْدیجان‌، [[سرپل]]، [[کابل]]، [[هرات]] و [[قندهار]]، لشکر کشید، اما در ماندگاری سلطۀ خود بر این مناطق ناکام ماند. در جنگ شدید که [[شاه‌ اسماعیل‌ صفوی]] برای تصرف [[آسیای میانه]] به‌راه انداخته بود‌، بابر در ۹۱۷ق برای‌ بار سوم،‌ سمرقند را به‌تصرف‌ درآورد و به‌‌عنوان‌ دست‌‌نشاندة‌ شاه‌ اسماعیل‌ در آن‌جا حکومت می‌کرد و به‌‌نام‌ پادشاه‌ صفوی‌ سکه‌ می‌زد. تظاهر او به‌ مذهب‌ [[شیعه‌]] باعث‌ شد که‌ عامة‌ مردم‌ سمرقند از وی دوری کنند. بابر و [[صفویه|صفویان]] برای حفظ سمرقند تلاش زیادی کردند اما در [[رمضان]] ۹۱۸ق با شکست از [[قوم ازبک|ازبک‌ها]] این شهر را برای همیشه از دست دادند. بابر پس‌ از دو سال‌ آوارگی‌ در ناحیة‌ «[[قندوز|قُنْدُز]]» (در شمال افغانستان)، به‌ کابل‌ بازگشت‌ و از این شهر پایگاهی‌ برای‌ لشکرکشی‌های‌ پسینی ساخت. او با تلاش‌های‌ مکرر،‌ قندهار را تصرف کرد. بابر پس‌ از فتح قندهار، به [[هند]] رفت و [[دهلی]] را تصرف کرد. وی قلمرو‌ حکومت‌ خود را در هندوستان‌، تا [[بنگال‌]] توسعه داد.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/5459?%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%B8%D9%87%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF هریسن و کوپریلی، «بابر ظهیرالدین محمد»، وب‌سایت دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>
 
==درگذشت==
==درگذشت==
بابر در [[۶ جمادی‌الاولی‌]] ۹۳۷ق در آگره‌ درگذشت‌. چند سال‌ بعد جسد وی‌ را از آگره‌ به‌ [[کابل]] منتقل‌ کردند و در باغی‌ به‌‌ [[خاک‌سپاری|خاک‌ سپردند]].<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/5459?%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%B8%D9%87%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF هریسن و کوپریلی، «بابر ظهیرالدین محمد»، وب‌سایت دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>
بابر در [[۶ جمادی‌الاولی‌]] ۹۳۷ق در آگره‌ درگذشت‌. چند سال‌ بعد جسد وی‌ را از آگره‌ به‌ [[کابل]] منتقل‌ کردند و در باغی‌ به‌‌ [[خاک‌سپاری|خاک‌ سپردند]].<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/5459?%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%B8%D9%87%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF هریسن و کوپریلی، «بابر ظهیرالدین محمد»، وب‌سایت دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>