بدون خلاصۀ ویرایش
جز ویکی سازی
خط ۳۸: خط ۳۸:
وجود آیین‌نامه‌ها و شیوه‌نامه‌های رفتار حرفه‌ای در هر صِنفی سابقه‌ای دیرینه دارد. وضع قوانین توسط حمورابی در بابل از قدیمی‌ترین نمونه‌ها است. در قسمتی از این قوانین که به نوعی آیین‌نامه مهندسی به‌شمار می‌رود، آمده است که هرگاه معمار، خانه‌ای بسازد که در اثر سستی، خراب شود و منجر به مرگ صاحب‌خانه شود، آن معمار باید اعدام شود و اگر موجب مرگ غلام صاحب‌خانه شود، معمار باید غلامی به همان ارزش به صاحب‌خانه تحویل دهد. همچنین سوگندنامه پزشکی منسوب به بقراط، نمونه دیگری در اخلاق پزشکی است.<ref>[http://ijee.ias.ac.ir/article_2217.html شایگان، «ضرورت آموزش‌های زیست‌محیطی برای مدیران و مسئولان کشور»، 1383ش، ص29.]</ref>  
وجود آیین‌نامه‌ها و شیوه‌نامه‌های رفتار حرفه‌ای در هر صِنفی سابقه‌ای دیرینه دارد. وضع قوانین توسط حمورابی در بابل از قدیمی‌ترین نمونه‌ها است. در قسمتی از این قوانین که به نوعی آیین‌نامه مهندسی به‌شمار می‌رود، آمده است که هرگاه معمار، خانه‌ای بسازد که در اثر سستی، خراب شود و منجر به مرگ صاحب‌خانه شود، آن معمار باید اعدام شود و اگر موجب مرگ غلام صاحب‌خانه شود، معمار باید غلامی به همان ارزش به صاحب‌خانه تحویل دهد. همچنین سوگندنامه پزشکی منسوب به بقراط، نمونه دیگری در اخلاق پزشکی است.<ref>[http://ijee.ias.ac.ir/article_2217.html شایگان، «ضرورت آموزش‌های زیست‌محیطی برای مدیران و مسئولان کشور»، 1383ش، ص29.]</ref>  


در دهه 1970م با برجسته شدن مسائلی نظیر رفتار با حیوانات، محیط زیست و  جنسیت در غرب، اخلاق حرفه‌ای بیشتر مورد توجه قرار گرفت. این مسئله در بین دانشمندان [[مسلمان]] سابقه طولانی‌تری دارد. یکی از نمونه‌های قدیمی و معتبر، نامه [[امام علی]] به مالک اشتر ، فرماندار مصر، موسوم به «عهدنامه مالک اشتر» است که در رابطه با اخلاق حکمرانی است و نحوه تعامل حاکم و مسئولان حکومتی با اصناف مختلف را شرح داده است.<ref>جمعی از نویسندگان، اخلاق مهندسی، 1400ش، ص40.</ref> در بخشی از این نامه آمده است که قاضی باید بهتر از دیگران، شبهه را بشناسد، به دلیل متکی باشد، از مراجعه صاحبان دعوا ملول نشود، در کشف حقیقت، شکیبا باشد و چون حکم آشکار شد، قاطع رای دهد. چنین داوری را نزد خود چنان منزلتی ده که از آسیب دیگران در امان باشد.<ref>دشتی،‌ ترجمه نهج‌البلاغه، 1379ش، نامه 53.</ref>
در دهه ۱۹۷۰م با برجسته شدن مسائلی نظیر رفتار با حیوانات، محیط زیست و  [[جنسیت]] در غرب، اخلاق حرفه‌ای بیشتر مورد توجه قرار گرفت. این مسئله در بین دانشمندان [[مسلمان]] سابقه طولانی‌تری دارد. یکی از نمونه‌های قدیمی و معتبر، نامه [[امام علی]] به [[مالک اشتر]] ، فرماندار مصر، موسوم به «عهدنامه مالک اشتر» است که در رابطه با اخلاق حکمرانی است و نحوه تعامل حاکم و مسئولان حکومتی با اصناف مختلف را شرح داده است.<ref>جمعی از نویسندگان، اخلاق مهندسی، 1400ش، ص40.</ref> در بخشی از این نامه آمده است که قاضی باید بهتر از دیگران، شبهه را بشناسد، به دلیل متکی باشد، از مراجعه صاحبان دعوا ملول نشود، در کشف حقیقت، شکیبا باشد و چون حکم آشکار شد، قاطع رای دهد. چنین داوری را نزد خود چنان منزلتی ده که از آسیب دیگران در امان باشد.<ref>دشتی،‌ ترجمه نهج‌البلاغه، 1379ش، نامه 53.</ref>
    
    
فتوت‌نامه‌ها، از دیگر نمونه‌های قدیمی توجه به اخلاق حرفه‌ای در گستره تمدن اسلامی است. پذیرش مرام‌نامه، نخستین پله ورود و پیوستن به هر صنفی بود و همه اعضا ملزم به رعایت اصول و قواعد آن بودند. از مهم‌ترین اصول فتوت‌نامه‌ها می‌توان به رعایت حق نمک، راستی‌پیشگی، وفای به عهد، دفاع از مظلوم، شجاعت، سخاوت و تاکید بر آداب استاد شاگردی اشاره کرد.<ref>جمعی از نویسندگان، اخلاق مهندسی، 1400ش، ص41.</ref> این مرام‌نامه‌ها امروزه با عنوان سوگندنامه هنوز هم در برخی صنوف مانند جامعه پزشکان،<ref>[https://pr.tums.ac.ir/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D9%85%D8%AA%D9%86-%D8%B9%D9%87%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%B1%D9%88%D9%BE%D9%88%D8%B4-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF/92215 «سوگندنامه پزشکی»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران، تاریخ بازدید: 22 آذر 1401ش.]</ref>  مهندسان<ref>[https://www.tceo.ir/?NEWS/235223/255404/260649/%D8%B3%D9%88%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C «سوگندنامه مهندسی»، وب‌سایت سازمان نظام مهندسی تهران، تاریخ بازدید: 22 آذر 1401ش.]</ref> و نمایندگان مجلس<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/03/07/2273755/%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA-%D8%B3%D9%88%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%85%D8%AA%D9%86-%D8%B3%D9%88%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87 «سوگندنامه نمایندگی مجلس توسط منتخبان»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بازدید: 22 آذر 1401ش.]</ref> معتبر است.
فتوت‌نامه‌ها، از دیگر نمونه‌های قدیمی توجه به اخلاق حرفه‌ای در گستره تمدن اسلامی است. پذیرش مرام‌نامه، نخستین پله ورود و پیوستن به هر صنفی بود و همه اعضا ملزم به رعایت اصول و قواعد آن بودند. از مهم‌ترین اصول فتوت‌نامه‌ها می‌توان به رعایت حق نمک، راستی‌پیشگی، وفای به عهد، دفاع از مظلوم، شجاعت، سخاوت و تاکید بر آداب استاد شاگردی اشاره کرد.<ref>جمعی از نویسندگان، اخلاق مهندسی، 1400ش، ص41.</ref> این مرام‌نامه‌ها امروزه با عنوان سوگندنامه هنوز هم در برخی صنوف مانند جامعه پزشکان،<ref>[https://pr.tums.ac.ir/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D9%85%D8%AA%D9%86-%D8%B9%D9%87%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%B1%D9%88%D9%BE%D9%88%D8%B4-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF/92215 «سوگندنامه پزشکی»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران، تاریخ بازدید: 22 آذر 1401ش.]</ref>  مهندسان<ref>[https://www.tceo.ir/?NEWS/235223/255404/260649/%D8%B3%D9%88%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C «سوگندنامه مهندسی»، وب‌سایت سازمان نظام مهندسی تهران، تاریخ بازدید: 22 آذر 1401ش.]</ref> و نمایندگان مجلس<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/03/07/2273755/%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA-%D8%B3%D9%88%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%85%D8%AA%D9%86-%D8%B3%D9%88%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87 «سوگندنامه نمایندگی مجلس توسط منتخبان»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بازدید: 22 آذر 1401ش.]</ref> معتبر است.