پیش‌نویس:برودری‌دوزی: تفاوت میان نسخه‌ها

برودری‌دوزی نوعی گلدوزی انگلیسی است که در دورۀ ویکتوریا رواج یافت. این هنر ترکیبی از برش و دوخت است که اطراف برش‌ها و منافذ آن با انواع دوخت‌های شلال، برودری شبکه‌ای، ساتن‌دوزی و کردونه‌دوزی پر می‌شود. از برودری‌دوزی برای تزیین لباس، تزیین وسایل خانه مانند رومیزی، پرده، ملحفه و موارد دیگر استفاده می‌شود.

هنر برودری‌دوزی، که گاه با نام‌هایی چون سایه‌روشن‌دوزی نیز شناخته می‌شود، با وجود اختلاف نظرهایی در مورد منشأ دقیق آن (که برخی آن را به رنسانس ایتالیا یا تأثیرات خاورمیانه نسبت می‌دهند)، در قرن نوزدهم و بیستم میلادی در انگلستان به شکل امروزی خود شکل گرفت و رواج یافت. هنر برودری‌دوزی در دوران ویکتوریا به اوج خود رسید و در اوایل قرن بیستم نیز به نمادی از مد تبدیل شد.<ref>[https://honari.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «برودری‌دوزی»، وب‌سایت هنری.]</ref> برودری‌دوزی در گذشته به شکل‌های مختلفی در ایران رایج بوده اما چون دوخت آن در کشورهای اروپایی متداول بوده از آن به‌عنوان دوخت اروپایی یاد می‌شود.<ref>[https://www.sanaat.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%B7%DB%8C/ «مشاغل صنعت و صنایع ایران»، وب‌سایت صنعت و صنایع.]</ref>

پارچۀ برودری‌دوزی پارچه‌ای نازک و سبک، از جنس پنبه یا کتان است و از آن برای هنر برودری‌دوزی روی انواع لباس‌ها و محصولات تزیینی و دکوری استفاده می‌شود.پارچۀ برودری‌دوزی اغلب در رنگ‌های سفید، کرم و طیف‌های صورتی، آبی و سبز با عرض‌ها و وزن‌های مختلف دیده می‌شود.<ref>[https://honari.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «برودری‌دوزی»، وب‌سایت هنری.]</ref> همچنین در برودری‌دوزی از نخ‌های همرنگ استفاده می‌شود و به‌کار بردن رنگ‌های متضاد و تیره کمتر معمول است.<ref>[https://khaneyeminajoon.blogfa.com/post/2984 «برودری‌دوزی»، وب‌سایت بلوگفا.]</ref>

در گذشته برودری‌دوزی در بیشتر نقاط ایران رایج بوده؛ اما امروزه مراکز عمدۀ تولید این هنر در استان هرمزگان به‌ویژه شهرهای بندر لنگه، بندرعباس و میناب دیده می‌شود.<ref>[http://inhb.ir/news/2250 «برگزاری دورۀ تخصصی رودوزی سنتی در شهرستان بستک»، وب‌سایت جهاد دانشگاهی.]</ref>

برودری‌دوزی به سه صورت عمده اجرا می‌شود:

# گاهی دورتادور طرح‌ها، وسط جقه‌ها یا وسط گل‌ها و برگ‌ها به‌شیوۀ افقی‌دوزی، عمودی‌دوزی، مورب‌دوزی و تارعنکبوت‌دوزی کردونه می‌شود تا از پاره شدن پارچه جلوگیری کند.

# گاهی سرتاسر فضای طرح با استفاده از تکنیک بندکشی با انواع دوخت‌های برودری، گلدوزی می‌شود.

# نوع سوم که در حقیقت ترکیبی از دو نوع برودری پیشین است، پیچیده‌تر بوده و نیاز به مهارت بالاتری دارد تا هم ظرافت و زیبایی سوزن‌دوزی حفظ شود و هم استانداردهای لازم رعایت گردد. در این شیوه، معمولاً بخش‌هایی از طرح با دوخت کوتاه و بلند یا سایه‌روشن‌دوزی اجرا می‌شود. انتخاب این بخش‌ها به سلیقه و تصمیم سوزن‌دوز بستگی دارد و گاهی ممکن است از دوخت سایه‌روشن صرف‌نظر شود و کل طرح با کردونه‌دوزی پر گردد. بااین‌حال، استفاده از سایه‌روشن به طرح جلوه‌ای زیباتر و عمق بیشتری می‌بخشد. گاهی نیز در وسط بته‌جقه از دوخت برودری برای تزئین استفاده می‌شود و پس از آن، دورتادور طرح با کردونه‌دوزی و ساقه‌دوزی تزیین می‌گردد.<ref>[https://khaneyeminajoon.blogfa.com/post/2984 «برودری‌دوزی»، وب‌سایت بلوگفا.]</ref>

یکی از انواع دوخت‌های برودری‌دوزی دوخت شلال است؛ این کوک نه تنها مرزهای طرح را تثبیت می‌کند، بلکه با پوشش‌دهی دندان‌موشی‌های برش‌خورده، مانع از باز شدن بافت می‌شود و چارچوبی مقاوم برای مراحل بعدی فراهم می‌سازد. برودری شبکه‌ای که در آن پس از تثبیت مرزها با شلال، فضای مرکزی بریده شده و لبه‌های آن با دوخت گردونه‌ای ظریف پوشانده می‌شود، تأثیری مشبک و توری ایجاد می‌کند. برجسته‌دوزی یا ساتن‌دوزی به پر کردن کامل فضا با یک سطح صاف و براق گفته می‌شود؛ در این شیوه، استفاده از شلال‌های کمکی در حاشیه‌ها برای افزایش حجم و تفکیک طرح از زمینه ضروری است. در نهایت، کردونه‌دوزی به عنوان یک روش تکمیلی برای تزئینات پیشرفته استفاده می‌شود. این تکنیک با استفاده از شلال به عنوان پایه، سپس با دوخت افقی فشرده و در نهایت پوشش گردونه‌ای، یک بُعد سه‌بعدی برجسته ایجاد می‌کند که غالباً برای جزئیات نهایی یا اپلیکه‌کاری‌های تزئینی در لباس‌ها به کار می‌رود. این توالی نشان می‌دهد که هر تکنیک، نقشی مشخص در تقویت، ایجاد فضای منفی یا افزودن عمق به اثر نهایی ایفا می‌کند.<ref>[https://www.beytoote.com/housekeeping/artifice/broderie-01anglaise.html «برود‌ری‌دوزی چیست؟ ابزارها، تکنیک‌ها و ایده‌های ابتکاری»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>

برودری‌دوزی به‌صورت ساده در انواع لباس و وسایل پارچه‌ای و به‌صورت حجمی در انواع ظروف و وسایل مورد نیاز برای تزیین استفاده می‌شود.<ref>[https://kardani-homa.com/blog/arts/24-simple-and-voluminous-embroidery-bodice «برودری‌دوزی ساده و حجمی»، وب‌سایت صنایع دستی و هنر هما.]</ref> از برودری‌دوزی برای تولیداتی نظیر دمپایی، شلوارهای زنانه، دور یقه، سرآستین، کوسن، سجاده،  تابلو و جلد قرآن استفاده می‌شود.<ref>[https://www.tebyan.net/news/354280/%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D9%86 «صنایع دستی استان هرمزگان»، وب‌سایت تبیان.]</ref> همچنین به‌دلیل سبک و نازک بودن پارچۀ آن برای دوخت لباس‌های نازک تابستانی نیز کاربرد دارد.<ref>[https://honari.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «برودری‌دوزی»، وب‌سایت هنری.]</ref>

* «برگزاری دورۀ تخصصی رودوزی سنتی در شهرستان بستک»، وب‌سایت جهاد دانشگاهی، تاریخ درج مطلب: 25 فروردین 1400ش.

 

 

* «برودری‌دوزی»، وب‌سایت هنری، تاریخ بازدید: 17 دی 1404ش.

* «برودری‌دوزی چیست؟ ابزارها، تکنیک‌ها و ایده‌‌های ابتکاری»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 15 دی 1404ش.

* «مشاغل صنعت و صنایع»، وب‌سایت صنعت و صنایع، تاریخ درج مطلب: 27 مهر 1400ش.