شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) جزبدون خلاصۀ ویرایش |
شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
== تفاوت مفهومی شرم از حیا == | == تفاوت مفهومی شرم از حیا == | ||
شرم بهرغم آنکه بهمعنای حیا بهکار میرود؛ اما | شرم بهرغم آنکه بهمعنای حیا بهکار میرود؛ اما تفاوتهای مفهومی با کاربرد حیا دارد: | ||
# به لحاظ پشتوانۀ عقلانی: مفهوم شرم بهلحاظ وجاهت عقلانی، به دوگونۀ شرمعاقلانه و شرم غیرعاقلانه تقسیم میشود. شرمی که از حکم عقل برخواسته و انسان را از کارهای زشت باز دارد، شرم عاقلانه و نشانۀ عقل و ایمان بهشمار آمده و از آن به حیا تعبیر میشود؛ اما شرمی که موجب خود داری انسان از کارهای نیک گردد، شرم غیر عاقلانه و نشانۀ حماقت و نادانی بوده و آن را کمرویی مینامند.<ref>کلینی، کافی، 1365ش، ج2، ص106؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/111716/%D8%AD%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%AB%D8%A8%D8%AA_%D9%88_%D9%85%D9%86%D9%81%DB%8C اکبری، وب سایت پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 30/08/1396ش؛] پسندیده، غنچههای شرم؛ نگاهی نو به مفهوم حیا، 11391ش، ص83-84. </ref> | |||
# | |||
بهتعبیری دیگر حیا به دوقسم مثبت و منفی تقسیم میشود که حیا یک امر درونی، ایمانی و اختیاری است که ترک کارهای ناپسند بهخاطر شرم از خداوند یا از خود، دیگران، فرشتگان، پدر و مادر، حیا یا شرم مثبت نامیده میشود؛ به خلاف شرم که یک غیر اختیاری به نفس و بدن مربوط می شود و و اما به ترک کارهای خوب بهجهت حضور و نظارت دیگران، شرم منفی یا کمرویی میگویند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/111716/%D8%AD%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%AB%D8%A8%D8%AA_%D9%88_%D9%85%D9%86%D9%81%DB%8C اکبری، محمود؛ «حیای مثبت و حیای منفی»، وبسایت پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 30/08/1396ش.]</ref> | بهتعبیری دیگر حیا به دوقسم مثبت و منفی تقسیم میشود که حیا یک امر درونی، ایمانی و اختیاری است که ترک کارهای ناپسند بهخاطر شرم از خداوند یا از خود، دیگران، فرشتگان، پدر و مادر، حیا یا شرم مثبت نامیده میشود؛ به خلاف شرم که یک غیر اختیاری به نفس و بدن مربوط می شود و و اما به ترک کارهای خوب بهجهت حضور و نظارت دیگران، شرم منفی یا کمرویی میگویند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/111716/%D8%AD%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%AB%D8%A8%D8%AA_%D9%88_%D9%85%D9%86%D9%81%DB%8C اکبری، محمود؛ «حیای مثبت و حیای منفی»، وبسایت پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 30/08/1396ش.]</ref> | ||
| خط ۲۴: | خط ۲۷: | ||
از آنجا که در متون اسلامی، حیا و شرم بهصورت هممعنا و مترادف بهکار رفته اند،<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/64aa70e9b01b8-10694-1400-60.pdf سمیعیان و دیگران، «بررسی تأثیر دین داری بر تجریۀ احساس شرم و حیای شهروندان»، 1396ش، ش11، ص76.]</ref> مباحثی مرتبط با شرم را نیز میتوان در زمرۀ مباحث حیا دنبال کرد. بدینجهت، شرم مانند حیا بهعنوان یکعنصر مؤثر در سبک زندگی انسان، چهار مؤلفه دارد؛ 1. فاعل شرمکننده، 2. فعل شرمآور، 3. حضور و نظارت ناظر، 4. مهار نفس از ارتکاب کار شرمآور <ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص31.</ref> که کنار هم قرار گرفتن این مؤلفهها سبب بروز شرم در انسان میشود: | از آنجا که در متون اسلامی، حیا و شرم بهصورت هممعنا و مترادف بهکار رفته اند،<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/64aa70e9b01b8-10694-1400-60.pdf سمیعیان و دیگران، «بررسی تأثیر دین داری بر تجریۀ احساس شرم و حیای شهروندان»، 1396ش، ش11، ص76.]</ref> مباحثی مرتبط با شرم را نیز میتوان در زمرۀ مباحث حیا دنبال کرد. بدینجهت، شرم مانند حیا بهعنوان یکعنصر مؤثر در سبک زندگی انسان، چهار مؤلفه دارد؛ 1. فاعل شرمکننده، 2. فعل شرمآور، 3. حضور و نظارت ناظر، 4. مهار نفس از ارتکاب کار شرمآور <ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص31.</ref> که کنار هم قرار گرفتن این مؤلفهها سبب بروز شرم در انسان میشود: | ||
# فاعل شرمکننده زمانی از انجام کاری شرم خواهد کرد که نخست به کرامت نفس و خود ارزشمندی خود باورمند باشد، دوم نسبت به زشتی آن کار آگاه باشد و سوم، برای ناظر کار خود، ارزش واحترام قائل باشد.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص59.</ref> | |||
# مراد از فعل شرمآور، هر فعل ناهنجاری اعم از انجام یککار زشت یا ترک یککار خوب بهلحاظ شرعی، عرفی و عقلی در فرهنگ یکجامعه است.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص42.</ref> | |||
# شرم زمانی در انسان برانگیخته میشود که نظارت یکناظری برخوردار از احترام توسط وی درک شود.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص51-56.</ref> | |||
# انسان در صورت ناسازگاری میان خواست و مصلحت خود، زمانی میتواند در ایجاد یکسبک زندگی مطلوب موفق باشد که به اقتضای شرم، خواستههای نفسانی شامل گرایش یا گریز نفس را بر طبق مصلحت خود مهار کند.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص31.</ref> | |||
---- | ---- | ||
