| خط ۴: | خط ۴: | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
شایعه در لغت به معنای «خبرهای بی اصل و نادرست» و «خبرهای منتشر شده در حالیکه صحت و درستی آن معلوم نیست»، آمده است.<ref>'''دهخدا، «لغتنامه دهخدا»، وبسايت آبادیس.'''</ref> معنای اصطلاحی شایعه تفاوت چندانی با لغت آن ندارد. شایعه در اصطلاح، خبری تایید نشده است که بدون استناد به منبع مورد اطمینان بهطور شفاهی از فردی به فرد دیگر انتقال مییابد. غالب شایعات مربوطبه وقایع و رویدادهای مهم، اشخاص مشهور، مسئولان، مردم، سازمانها و نهادهاست.<ref>افروز، «مبانی روانشناختی شایعه»، 1374ش، ص3.</ref> منبع خبر در شایعه کمرنگ بوده و غالبا با جملاتی مثل «میگویند»، «راستی شنیدهای» آغاز میشود و یا اینکه شنیدۀ خود را به افراد مورد اطلاع نسبت میدهند.<ref>کرامتی مقدم، «مروری بر تأثیرات شبکههای اجتماعی در تولید، انتشار و باورپذیری شایعه در سطح جامعه» ،۱۴۰۰ش، ص۱۵۹.</ref> | شایعه در لغت به معنای «خبرهای بی اصل و نادرست» و «خبرهای منتشر شده در حالیکه صحت و درستی آن معلوم نیست»، آمده است.<ref>'''دهخدا، «لغتنامه دهخدا»، وبسايت آبادیس.'''</ref> معنای اصطلاحی شایعه تفاوت چندانی با لغت آن ندارد.<ref group="دیدگاه">لازم نیست که فرق آن با دروغ روشن شود؟ </ref> شایعه در اصطلاح، خبری تایید نشده است که بدون استناد به منبع مورد اطمینان بهطور شفاهی از فردی به فرد دیگر انتقال مییابد. غالب شایعات مربوطبه وقایع و رویدادهای مهم، اشخاص مشهور، مسئولان، مردم، سازمانها و نهادهاست.<ref>افروز، «مبانی روانشناختی شایعه»، 1374ش، ص3.</ref> منبع خبر در شایعه کمرنگ بوده و غالبا با جملاتی مثل «میگویند»، «راستی شنیدهای» آغاز میشود و یا اینکه شنیدۀ خود را به افراد مورد اطلاع نسبت میدهند.<ref>کرامتی مقدم، «مروری بر تأثیرات شبکههای اجتماعی در تولید، انتشار و باورپذیری شایعه در سطح جامعه» ،۱۴۰۰ش، ص۱۵۹.</ref> | ||
گاهی برای باورپذیر کردن شایعه، بخشی از خبر تاییدشده و واقعیت در آن گنجانده میشود.<ref>حسیننژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص۴1.</ref> قرآن | گاهی برای باورپذیر کردن شایعه، بخشی از خبر تاییدشده و واقعیت در آن گنجانده میشود.<ref>حسیننژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص۴1.</ref> قرآن شايعهپردازان را مرجفون ناميده<ref>سوره احزاب، آیه 60.</ref> بهمعنای کسانیکه شایعه میپراکنند تا جامعه را دچار تشویش و اضطراب کنند.<ref>مكارم شيرازی، تفسير نمونه، ج17، ص458. | ||
</ref> | </ref> | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه<ref group="دیدگاه">اگر بحث در همین حد باشد نیازی به تاریخچه نیست. می توانید در همان تعریف بگویید که شایعه یک پدیده رایج در گذشته و امروز است. تاریخچه زمانی مطرح است که پدیده از یک دوره مشخص شکل گرفته باشد. مثلا شاید بشود برای مساله شدن شایعه تاریخچه در نظر گرفت. شاید بتوان گفت آنچه شایعه را مساله ساخت رشد رسانه های جمعی و تبدیل شدن رسانه به ابزار جنگ نرم در کشورهای مختلف است. اگر این مطلب را بتوانید ریشه یابی کنید تاریخچه کار شما غنی و به معنای واقعی کلمه تاریخچه میشود. </ref> == | ||
مطالعات نشان میدهد که شایعات در همه جوامع وجود دارد. بعضی پژوهشگران عقیده دارند هرجا که انسان و زبان وجود دارد. شایعه نیز به وجود میآید.<ref>عسگری، «عوامل اجتماعی در مهندسی شایعه»، ۱۳۸۸ش، ص66.</ref> دانشمندان علوم اجتماعی، شایعه را جزئی از فرهنگ بشری<ref>چراغی، «شایعه و شایعه پردازی در عصر قاجار»، ۱۳۹۰ش، ص۲۲.</ref> و یک پدیدۀ اجتماعی تلقی میکنند.<ref>عسگری، «عوامل اجتماعی در مهندسی شایعه»، ۱۳۸۸ش، ص67.</ref> | مطالعات نشان میدهد که شایعات در همه جوامع وجود دارد. بعضی پژوهشگران عقیده دارند هرجا که انسان و زبان وجود دارد. شایعه نیز به وجود میآید.<ref>عسگری، «عوامل اجتماعی در مهندسی شایعه»، ۱۳۸۸ش، ص66.</ref> دانشمندان علوم اجتماعی، شایعه را جزئی از فرهنگ بشری<ref>چراغی، «شایعه و شایعه پردازی در عصر قاجار»، ۱۳۹۰ش، ص۲۲.</ref> و یک پدیدۀ اجتماعی تلقی میکنند.<ref>عسگری، «عوامل اجتماعی در مهندسی شایعه»، ۱۳۸۸ش، ص67.</ref> | ||
== انواع شایعه == | == انواع شایعه == | ||
در منابع علوم اجتماعی و ارتباطات، | در منابع علوم اجتماعی و ارتباطات، شایعه از منظرهای مختلفی، دستهبندی شده است. بعضی از دستهبندیها عبارت است از: | ||
'''از نظر محتوا''': بر اساس دیدگاه کارشناسان، بعضی شایعات بازتابدهندۀ آرزوها، تمایلات و امیدهای یک گروه اجتماعی هستند که از آن با عنوان شایعات رویایی یاد میشود. بعضی شایعات نیز ترسها، نگرانیها و احساس ناامنی یک گروه خاص را منعکس میسازند.<ref>حسیننژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص45.</ref> | '''از نظر محتوا''': بر اساس دیدگاه کارشناسان، بعضی شایعات بازتابدهندۀ آرزوها، تمایلات و امیدهای یک گروه اجتماعی هستند که از آن با عنوان شایعات رویایی یاد میشود. بعضی شایعات نیز ترسها، نگرانیها و احساس ناامنی یک گروه خاص را منعکس میسازند.<ref>حسیننژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص45.</ref> | ||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
نظریهپردازان علوم ارتباطات، شایعه را بهعنوان یک کنش متقابل طبیعی در تمام جوامع بشری برمیشمرند.<ref>عسگری، «عوامل اجتماعی در مهندسی شایعه»، ۱۳۸۸ش، ص67.</ref> با اینحال بعضی شرایط و عوامل فردی و اجتماعی را نیز در شکلگیری و یا فراگیری شايعه مؤثر میدانند<ref>کرامتی مقدم، مروری بر تأثیرات شبکههای اجتماعی در تولید، انتشار و باورپذیری شایعه در سطح جامعه،۱۴۰۰ش، ص۱۵۹.</ref> که بعضی موارد آن عبارت است از: | نظریهپردازان علوم ارتباطات، شایعه را بهعنوان یک کنش متقابل طبیعی در تمام جوامع بشری برمیشمرند.<ref>عسگری، «عوامل اجتماعی در مهندسی شایعه»، ۱۳۸۸ش، ص67.</ref> با اینحال بعضی شرایط و عوامل فردی و اجتماعی را نیز در شکلگیری و یا فراگیری شايعه مؤثر میدانند<ref>کرامتی مقدم، مروری بر تأثیرات شبکههای اجتماعی در تولید، انتشار و باورپذیری شایعه در سطح جامعه،۱۴۰۰ش، ص۱۵۹.</ref> که بعضی موارد آن عبارت است از: | ||
=== '''عوامل اجتماعی''' === | === '''عوامل اجتماعی''' <ref group="دیدگاه">قرار گرفتن موارد زیر ذیل عوامل اجتماعی در متون ذکر شده است یا کار شماست؟ یک مقداری به دقت بیشتر نیاز است. </ref> === | ||
* '''اهمیت و ابهام''': بر اساس دیدگاه کارشناسان علوم اجتماعی، دو عامل اهمیت موضوع و ابهام اطلاعات از مهمترین زمینههای شکلگیری شایعه محسوب میشوند.<ref>غروی نائینی و دیگران، «شایعه در قرآن و روایات و امنیت جامعه»، 1399ش، ص1.</ref> | * '''اهمیت و ابهام''': بر اساس دیدگاه کارشناسان علوم اجتماعی، دو عامل اهمیت موضوع و ابهام اطلاعات از مهمترین زمینههای شکلگیری شایعه محسوب میشوند.<ref>غروی نائینی و دیگران، «شایعه در قرآن و روایات و امنیت جامعه»، 1399ش، ص1.</ref> | ||
| خط ۳۳: | خط ۳۳: | ||
* '''ویژگیهای شناختی و شخصیتی:''' در بعضی مطالعات به ویژگیهای فردی مثل سادهاندیشی و زودباوری،<ref>افروز، «مبانی روانشناختی شایعه»، 1374ش، ص8.</ref> پایین بودن اعتماد به نفس،<ref>افروز، «مبانی روانشناختی شایعه»، 1374ش، ص9.</ref> فقدان احساس امنیت روانی یا اطمینان نسبت به وضعیت حال و آینده بهعنوان بستری برای افزایش تأثیرپذیری افراد در برابر شایعات اشاره شده است.<ref>افروز، «مبانی روانشناختی شایعه»، 1374ش، ص8.</ref> | * '''ویژگیهای شناختی و شخصیتی:''' در بعضی مطالعات به ویژگیهای فردی مثل سادهاندیشی و زودباوری،<ref>افروز، «مبانی روانشناختی شایعه»، 1374ش، ص8.</ref> پایین بودن اعتماد به نفس،<ref>افروز، «مبانی روانشناختی شایعه»، 1374ش، ص9.</ref> فقدان احساس امنیت روانی یا اطمینان نسبت به وضعیت حال و آینده بهعنوان بستری برای افزایش تأثیرپذیری افراد در برابر شایعات اشاره شده است.<ref>افروز، «مبانی روانشناختی شایعه»، 1374ش، ص8.</ref> | ||
* '''انگیزه جلب توجه''': برخی پژوهشگران معتقدند انگیزه جلب توجه اجتماعی، بهویژه در افرادی با اعتماد به نفس پایین یا مبتلا به خودتحقیری، میتواند از عوامل تکرار، بازنشر و حتی تولید شایعه باشد.<ref>حسیننژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص۵۰.</ref> | * '''انگیزه جلب توجه''': برخی پژوهشگران معتقدند انگیزه جلب توجه اجتماعی، بهویژه در افرادی با اعتماد به نفس پایین یا مبتلا به خودتحقیری، میتواند از عوامل تکرار، بازنشر و حتی تولید شایعه باشد.<ref>حسیننژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص۵۰.</ref><ref group="دیدگاه">در موارد بالا خوب است که دو بحث تفکیک شود: عوامل خلق شایعه و عوامل پذیرش آن از سوی افراد. در مطالب شما بین دو دسته عوامل خلط شده است. ممکن است که عوامل ایجاد شایعه جنگ روانی و امثال آن باشد. ولی عوامل پذیرفته شدن آن موارد مثل ویژگی شناختی، ابهام، ضعف اطلاع رسانی و امثال آن باشد. روی این نکته دقت شود که امروزه شایعه یک تکنیک مهم جنگ روانی و شناختی در عرصه رسانه است. </ref> | ||
== پیامدهای شایعه == | == پیامدهای شایعه == | ||
پژوهشها در علوم رفتاری و اجتماعی نشان میدهد که شایعه یک پدیدۀ خنثی نیست، بلکه دارای توانمندی ذاتی برای ایجاد اثرات مخرب و بلندمدت در سطوح فردی، سازمانی و جامعهشناختی است. | پژوهشها در علوم رفتاری و اجتماعی نشان میدهد که شایعه یک پدیدۀ خنثی نیست، بلکه دارای توانمندی ذاتی برای ایجاد اثرات مخرب و بلندمدت در سطوح فردی، سازمانی و جامعهشناختی است. | ||
'''پیامدهای فردی''': بعضی مطالعات در زمینۀ برهمکنش میان شایعه و سلامت روانی افراد نشان داده که شایعه | '''پیامدهای فردی''': بعضی مطالعات در زمینۀ برهمکنش میان شایعه و سلامت روانی افراد نشان داده که شایعه بهمثابه یک عامل برای نقض حریم فردی،<ref>رئیسی وانانی، بررسی نقش رسانه ملی در پیشگیری از بروز و مقابله با ترویج شایعه در جامعه، ۱۳۹۶ش، ص۱۳۳.</ref> تهمت، افترا و بیاعتبار ساختن اشخاص عمل میکند.<ref>رئیسی وانانی، بررسی نقش رسانه ملی در پیشگیری از بروز و مقابله با ترویج شایعه در جامعه، ۱۳۹۶ش، ص۱۳۲.</ref> همچنین یافتههای پژوهشی نشان میدهد که همبستگی مثبت معناداری میان دریافت شایعات منفی و شاخصهایی چون خستگی مزمن روحی و کاهش مراقبت حرفهای و تعهد شغلی و فرهنگ ایمنی وجود دارد.<ref>بابایی آقبلاغ و ستاری اردبیلی، «بررسی سازههای شکل دهنده رفتار شایعهسازی، روانی اجتماعی و سازمانی»، 1397ش،</ref> | ||
'''پیامدهای جامعهشناختی''': بعضی تحلیلهای جامعهشناختی، شایعه را بهعنوان یک عامل مختلکنندۀ ساختار اجتماعی دستهبندی میکند. بر این پایه، شایعه بهعنوان عاملی برای اضطراب اجتماعی، تضعیف سرمایه اجتماعی،<ref>رئیسی وانانی، بررسی نقش رسانه ملی در پیشگیری از بروز و مقابله با ترویج شایعه در جامعه، ۱۳۹۶ش، ص۱۳۳.</ref> ایجاد اختلال در فرآیند جامعهپذیری<ref>رئیسی وانانی، بررسی نقش رسانه ملی در پیشگیری از بروز و مقابله با ترویج شایعه در جامعه، ۱۳۹۶ش، ص۱۳۳.</ref> و نیز القای حس خودتحقیری در یک جمع خاص عمل میکند.<ref>درویشی، «حمله بیامان به هویت ایرانی باالقای خود تحقیری»، وبسایت روزنامه کیهان.</ref> | '''پیامدهای جامعهشناختی''': بعضی تحلیلهای جامعهشناختی، شایعه را بهعنوان یک عامل مختلکنندۀ ساختار اجتماعی دستهبندی میکند. بر این پایه، شایعه بهعنوان عاملی برای اضطراب اجتماعی، تضعیف سرمایه اجتماعی،<ref>رئیسی وانانی، بررسی نقش رسانه ملی در پیشگیری از بروز و مقابله با ترویج شایعه در جامعه، ۱۳۹۶ش، ص۱۳۳.</ref> ایجاد اختلال در فرآیند جامعهپذیری<ref>رئیسی وانانی، بررسی نقش رسانه ملی در پیشگیری از بروز و مقابله با ترویج شایعه در جامعه، ۱۳۹۶ش، ص۱۳۳.</ref> و نیز القای حس خودتحقیری در یک جمع خاص عمل میکند.<ref>درویشی، «حمله بیامان به هویت ایرانی باالقای خود تحقیری»، وبسایت روزنامه کیهان.</ref> | ||
| خط ۴۶: | خط ۴۶: | ||
'''پیامدهای سیاسی''': بعضی تحلیلگران سیاسی بر این باورند که شایعه میتواند سبب بیاعتمادی مردم به مسؤلان جامعه<ref>نعامی، آسیبشناسی شایعه در قرآن، ص۵۹.</ref> و تشویش و اختلاف در جامعه شده، نظم سیاسی را برهمزند<ref>رئیسی وانانی، بررسی نقش رسانه ملی در پیشگیری از بروز و مقابله با ترویج شایعه در جامعه، ۱۳۹۶ش، ص۱۳۲.</ref> و زمینه را برای سیطرۀ بیگانگان فراهم کند.<ref>نعامی، آسیبشناسی شایعه در قرآن، ص۵۷.</ref> همچنین متخصصان علوم نظامی، شایعه را ابزاری کلیدی در جنگ روانی میدانند که میتواند سرنوشت یک جنگ و یا یک ملت را بدون درگیری مستقیمِ نظامی، تعیین کند.<ref>غروی نائینی و دیگران، «شایعه در قرآن و روایات و امنیت جامعه»، 1399ش، ص14.</ref> | '''پیامدهای سیاسی''': بعضی تحلیلگران سیاسی بر این باورند که شایعه میتواند سبب بیاعتمادی مردم به مسؤلان جامعه<ref>نعامی، آسیبشناسی شایعه در قرآن، ص۵۹.</ref> و تشویش و اختلاف در جامعه شده، نظم سیاسی را برهمزند<ref>رئیسی وانانی، بررسی نقش رسانه ملی در پیشگیری از بروز و مقابله با ترویج شایعه در جامعه، ۱۳۹۶ش، ص۱۳۲.</ref> و زمینه را برای سیطرۀ بیگانگان فراهم کند.<ref>نعامی، آسیبشناسی شایعه در قرآن، ص۵۷.</ref> همچنین متخصصان علوم نظامی، شایعه را ابزاری کلیدی در جنگ روانی میدانند که میتواند سرنوشت یک جنگ و یا یک ملت را بدون درگیری مستقیمِ نظامی، تعیین کند.<ref>غروی نائینی و دیگران، «شایعه در قرآن و روایات و امنیت جامعه»، 1399ش، ص14.</ref> | ||
'''پیامدهای سازمانی''': شایعه میتواند آرامش روانی کارکنان را مختل کرده و عملکرد آنها را کاهش داده و اعتبار سازمان را در معرض فرسایش قرار دهد.<ref>منطقی، «سازوکارهای مقابله با شایعه سازمانی با رویکرد اسلامی»، ۱۴۰۳ش، ص۱۶۲.</ref> | '''پیامدهای سازمانی''': شایعه میتواند آرامش روانی کارکنان را مختل کرده و عملکرد آنها را کاهش داده و اعتبار سازمان را در معرض فرسایش قرار دهد.<ref>منطقی، «سازوکارهای مقابله با شایعه سازمانی با رویکرد اسلامی»، ۱۴۰۳ش، ص۱۶۲.</ref><ref group="دیدگاه">خوب بود که در لابلای متن شایعات مهمی که در علیه جمهوری اسلامی شده است را معرفی می کردید. البته خیلی هوشمندانه که منطق ویکی نگاری اسیب نبیند. یا شایعاتی که به نفع رقیب پخش میشود. </ref> | ||
== کارکرد سنجشی شایعه == | == کارکرد سنجشی شایعه<ref group="دیدگاه">عنوان بهتر انتخاب کنید</ref> == | ||
گرچه غالب کاربردهای شایعه در مطالعات پژوهشی با هدف القای ترس و تفرقه دستهبندی شده است،<ref>مکارم، شایعهسازی و راه مقابله با آن، ۱۳۷۸ش.</ref> اما مطالعات موردی در بعضی جوامع توسعهیافته حاکی از استفاده از شایعه بهعنوان یک ابزار نظرسنجی غیررسمی است. به این صورت که از شایعهپراکنی و بازخورد عمومی برای ارزیابی میزان خطرات یک سیاست پیشنهادی استفاده میشود و یا اینکه با شایعهپراکنی برای پذیرش یک تصمیم زمینهسازی میکنند. گاهی نیز با اعلام شایعاتی مثل استعفا، میزان محبوبیت فردی را مورد سنجش قرار میدهند.<ref>رئیسی وانانی، بررسی نقش رسانه ملی در پیشگیری از بروز و مقابله با ترویج شایعه در جامعه، ۱۳۹۶ش، ص۱۳۱.</ref> | گرچه غالب کاربردهای شایعه در مطالعات پژوهشی با هدف القای ترس و تفرقه دستهبندی شده است،<ref>مکارم، شایعهسازی و راه مقابله با آن، ۱۳۷۸ش.</ref> اما مطالعات موردی در بعضی جوامع توسعهیافته حاکی از استفاده از شایعه بهعنوان یک ابزار نظرسنجی غیررسمی است. به این صورت که از شایعهپراکنی و بازخورد عمومی برای ارزیابی میزان خطرات یک سیاست پیشنهادی استفاده میشود و یا اینکه با شایعهپراکنی برای پذیرش یک تصمیم زمینهسازی میکنند. گاهی نیز با اعلام شایعاتی مثل استعفا، میزان محبوبیت فردی را مورد سنجش قرار میدهند.<ref>رئیسی وانانی، بررسی نقش رسانه ملی در پیشگیری از بروز و مقابله با ترویج شایعه در جامعه، ۱۳۹۶ش، ص۱۳۱.</ref> | ||
| خط ۵۴: | خط ۵۴: | ||
== مدیریت شایعه == | == مدیریت شایعه == | ||
از نگاه کارشناسان، پدیدۀ شایعه در دنیای | از نگاه کارشناسان، پدیدۀ شایعه در دنیای امروز، برای کشورهای مختلف و به ویژه در کشورهای در حال توسعه، به یکی از جنبههای مهم امنیت نرم تبدیل شده است.<ref>کرامتی مقدم، مروری بر تأثیرات شبکههای اجتماعی در تولید، انتشار و باورپذیری شایعه در سطح جامعه،۱۴۰۰ش، ص165.</ref> در این دیدگاه، استفادۀ مؤثر از رسانه یکی از حیاتیترین ابزارها برای مدیریت شایعه به شمار میرود.<ref>رئیسی وانانی، بررسی نقش رسانه ملی در پیشگیری از بروز و مقابله با ترویج شایعه در جامعه، ۱۳۹۶ش، ص۱62.</ref> شروع بهموقع و ابتکار عمل، بمباران اطلاعاتی و جریانسازی متناسب با وقوع حادثه، از جمله مواردی هستند که کارشناسان در مدیریت شایعه بر آن تأکید دارند.<ref>رئیسی وانانی، بررسی نقش رسانه ملی در پیشگیری از بروز و مقابله با ترویج شایعه در جامعه، ۱۳۹۶ش، ص۱۸7.</ref> همچنین به عقیده پژوهشگران، آموزش همگانی در شناخت ماهیت شایعه و پرورش تفکر منطقی برای تقویت توانایی افراد در سنجش صحت اخبار، میتوانند به افزایش آگاهی عمومی کمک کرده و خطر تأثیرپذیری از شایعات را کاهش دهند.<ref>'''«شایعه»، وبسایت دانشنامه اسلامی.'''</ref> | ||
بر اساس یافتههای تحقیقی، ارسال پیامهای اقناعی از سوی نخبگان بهویژه پیامهایی که همراه با اشاره به عواقب و پیامدهای ناگوار شایعه بوده، احتمال متقاعد شدن مردم را افزایش میدهد<ref>رئیسی وانانی، بررسی نقش رسانه ملی در پیشگیری از بروز و مقابله با ترویج شایعه در جامعه، ۱۳۹۶ش، ص۱72.</ref> و میتواند پایگاههای اجتماعی را در برابر پیامهای مخرب و ابهامزا ایمن کند.<ref>رئیسی وانانی، بررسی نقش رسانه ملی در پیشگیری از بروز و مقابله با ترویج شایعه در جامعه، ۱۳۹۶ش، ص167.</ref> همچنین مطالعات نشان دادهاند که برای متقاعد کردن مردم، بهرهگیری از کارشناسان و افرادی که در نظر عموم آگاهتر به شمار میروند، تأثیر بیشتری در مدیریت شایعه دارد.<ref>رئیسی وانانی، بررسی نقش رسانه ملی در پیشگیری از بروز و مقابله با ترویج شایعه در جامعه، ۱۳۹۶ش، ص۱71.</ref> | بر اساس یافتههای تحقیقی، ارسال پیامهای اقناعی از سوی نخبگان بهویژه پیامهایی که همراه با اشاره به عواقب و پیامدهای ناگوار شایعه بوده، احتمال متقاعد شدن مردم را افزایش میدهد<ref>رئیسی وانانی، بررسی نقش رسانه ملی در پیشگیری از بروز و مقابله با ترویج شایعه در جامعه، ۱۳۹۶ش، ص۱72.</ref> و میتواند پایگاههای اجتماعی را در برابر پیامهای مخرب و ابهامزا ایمن کند.<ref>رئیسی وانانی، بررسی نقش رسانه ملی در پیشگیری از بروز و مقابله با ترویج شایعه در جامعه، ۱۳۹۶ش، ص167.</ref> همچنین مطالعات نشان دادهاند که برای متقاعد کردن مردم، بهرهگیری از کارشناسان و افرادی که در نظر عموم آگاهتر به شمار میروند، تأثیر بیشتری در مدیریت شایعه دارد.<ref>رئیسی وانانی، بررسی نقش رسانه ملی در پیشگیری از بروز و مقابله با ترویج شایعه در جامعه، ۱۳۹۶ش، ص۱71.</ref> | ||
