خط ۴: خط ۴:


== تعریف برودری‌دوزی ==
== تعریف برودری‌دوزی ==
واژۀ Broderie anglaise کلمۀ فرانسوی به‌معنای گلدوزی انگلیسی است که در دورۀ ویکتوریا شکل گرفت.<ref>[https://honari.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «برودری‌دوزی»، وب‌سایت هنری.]</ref> این هنر ترکیبی از برش و دوخت است که در نهایت پارچه‌ای زیبا و ظریف را پدید می‌آورد. در برودری‌دوزی اطراف برش‌ها و منافذ کوچک پارچه با انواعی از دوخت‌ها تزیین شده و به پارچه‌هایی با الگوهای منظم و تکراری تبدیل می‌شوند.<ref>[https://www.beytoote.com/housekeeping/artifice/broderie-01anglaise.html «برود‌ری‌دوزی چیست؟ ابزارها، تکنیک‌ها و ایده‌های ابتکاری»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
واژۀ Broderie anglaise کلمۀ فرانسوی به‌معنای گلدوزی انگلیسی است که در دورۀ ویکتوریا شکل گرفت.<ref>[https://honari.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «برودری‌دوزی»، وب‌سایت هنری.]</ref> برودری‌دوزی نوعی تزیین پارچه است که با ایجاد سوراخ‌هایی به‌شکل گل، برگ یا اشکال هندسی و گلدوزی اطراف آن‌ها انجام می‌شود و بافتی برجسته ایجاد می‌کند.<ref>[https://honari.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «برودری‌دوزی»، وب‌سایت هنری.]</ref> این هنر ترکیبی از برش و دوخت است که در نهایت پارچه‌ای زیبا و ظریف را پدید می‌آورد. در برودری‌دوزی اطراف برش‌ها و منافذ کوچک پارچه با انواعی از دوخت‌ها تزیین شده و به پارچه‌هایی با الگوهای منظم و تکراری تبدیل می‌شوند.<ref>[https://www.beytoote.com/housekeeping/artifice/broderie-01anglaise.html «برود‌ری‌دوزی چیست؟ ابزارها، تکنیک‌ها و ایده‌های ابتکاری»، وب‌سایت بیتوته.]</ref> برودری‌دوزی به‌صورت دستی یا با چرخ خیاطی انجام می‌شود؛ روش دستی دقت و ظرافت بیشتری دارد اما زمان‌بر است، در حالی‌که روش ماشینی سریع‌تر بوده و برای پروژه‌های بزرگ مناسب‌تر است، هرچند جزئیات کمتری دارد.<ref>[https://honari.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «برودری‌دوزی»، وب‌سایت هنری.]</ref>


== تاریخچه ==
== تاریخچه ==
هنر برودری‌دوزی، که گاه با نام‌هایی چون سایه‌روشن‌دوزی نیز شناخته می‌شود، با وجود اختلاف نظرهایی در مورد منشأ دقیق آن (که برخی آن را به رنسانس ایتالیا یا تأثیرات خاورمیانه نسبت می‌دهند)، در قرن نوزدهم و بیستم میلادی در انگلستان به شکل امروزی خود شکل گرفت و رواج یافت. هنر برودری‌دوزی در دوران ویکتوریا به اوج خود رسید و در اوایل قرن بیستم نیز به نمادی از مد تبدیل شد.<ref>[https://honari.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «برودری‌دوزی»، وب‌سایت هنری.]</ref> چون نوع دوخت برودری‌دوزی در کشورهای اروپایی متداول بوده از آن به‌عنوان دوخت اروپایی یاد می‌شود.<ref>[https://www.sanaat.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%B7%DB%8C/ «مشاغل صنعت و صنایع ایران»، وب‌سایت صنعت و صنایع.]</ref>
هنر برودری‌دوزی، که گاه با نام‌هایی چون سایه‌روشن‌دوزی نیز شناخته می‌شود، با وجود اختلاف نظرهایی در مورد منشأ دقیق آن (که برخی آن را به رنسانس ایتالیا یا تأثیرات خاورمیانه نسبت می‌دهند)، در قرن نوزدهم و بیستم میلادی در انگلستان به شکل امروزی خود شکل گرفت و رواج یافت. هنر برودری‌دوزی در دوران ویکتوریا به اوج خود رسید و در اوایل قرن بیستم نیز به نمادی از مد تبدیل شد.<ref>[https://honari.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «برودری‌دوزی»، وب‌سایت هنری.]</ref> چون نوع دوخت برودری‌دوزی در کشورهای اروپایی متداول بوده کارشناسان از آن به‌عنوان دوخت اروپایی یاد می‌شود.<ref>[https://www.sanaat.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%B7%DB%8C/ «مشاغل صنعت و صنایع ایران»، وب‌سایت صنعت و صنایع.]</ref>


رودری‌دوزی در گذشته به شکل‌های مختلفی<ref>[https://www.sanaat.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%B7%DB%8C/ «مشاغل صنعت و صنایع ایران»، وب‌سایت صنعت و صنایع.]</ref> در بیشتر نقاط ایران رایج بوده؛ اما امروزه مراکز عمدۀ تولید این هنر در استان هرمزگان به‌ویژه شهرهای بندر لنگه، بندرعباس و میناب دیده می‌شود.<ref>[http://inhb.ir/news/2250 «برگزاری دورۀ تخصصی رودوزی سنتی در شهرستان بستک»، وب‌سایت جهاد دانشگاهی.]</ref>
برودری‌دوزی در گذشته به شکل‌های مختلفی<ref>[https://www.sanaat.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%B7%DB%8C/ «مشاغل صنعت و صنایع ایران»، وب‌سایت صنعت و صنایع.]</ref> در بیشتر نقاط ایران رایج بوده؛ اما امروزه مراکز عمدۀ تولید این هنر در استان هرمزگان به‌ویژه شهرهای بندر لنگه، بندرعباس و میناب دیده می‌شود.<ref>[http://inhb.ir/news/2250 «برگزاری دورۀ تخصصی رودوزی سنتی در شهرستان بستک»، وب‌سایت جهاد دانشگاهی.]</ref>


== پارچۀ برودری‌دوزی ==
== پارچۀ برودری‌دوزی ==
خط ۱۵: خط ۱۵:


== روش‌های اجرای برودری‌دوزی ==
== روش‌های اجرای برودری‌دوزی ==
برودری‌دوزی به سه صورت عمده اجرا می‌شود:
ببرودری‌دوزی به‌طور کلی در سه شیوه اجرا می‌شود: در روش نخست، اطراف یا درون نقوش با انواع کردونه‌دوزی برای استحکام پارچه تزیین می‌شود؛ در روش دوم، تمام سطح طرح با دوخت‌های برودری و بندکشی پوشانده می‌شود. شیوه سوم ترکیبی از دو روش پیشین است که با به‌کارگیری دوخت‌های متنوع، ظرافت و عمق بصری بیشتری به طرح می‌بخشد و نیازمند مهارت بالاتری است.<ref>[https://khaneyeminajoon.blogfa.com/post/2984 «برودری‌دوزی»، وب‌سایت بلوگفا.]</ref>
 
# گاهی دورتادور طرح‌ها، وسط جقه‌ها یا وسط گل‌ها و برگ‌ها به‌شیوۀ افقی‌دوزی، عمودی‌دوزی، مورب‌دوزی و تارعنکبوت‌دوزی کردونه می‌شود تا از پاره شدن پارچه جلوگیری کند.
# گاهی سرتاسر فضای طرح با استفاده از تکنیک بندکشی با انواع دوخت‌های برودری، گلدوزی می‌شود.
# نوع سوم که در حقیقت ترکیبی از دو نوع برودری پیشین است، پیچیده‌تر بوده و نیاز به مهارت بالاتری دارد تا هم ظرافت و زیبایی سوزن‌دوزی حفظ شود و هم استانداردهای لازم رعایت گردد. در این شیوه، معمولاً بخش‌هایی از طرح با دوخت کوتاه و بلند یا سایه‌روشن‌دوزی اجرا می‌شود. انتخاب این بخش‌ها به سلیقه و تصمیم سوزن‌دوز بستگی دارد و گاهی ممکن است از دوخت سایه‌روشن صرف‌نظر شود و کل طرح با کردونه‌دوزی پر گردد. بااین‌حال، استفاده از سایه‌روشن به طرح جلوه‌ای زیباتر و عمق بیشتری می‌بخشد. گاهی نیز در وسط بته‌جقه از دوخت برودری برای تزئین استفاده می‌شود و پس از آن، دورتادور طرح با کردونه‌دوزی و ساقه‌دوزی تزیین می‌گردد.<ref>[https://khaneyeminajoon.blogfa.com/post/2984 «برودری‌دوزی»، وب‌سایت بلوگفا.]</ref>
 
== روش دوخت ==
پارچه‌های برودری‌دوزی دارای سوراخ‌هایی به‌شکل گل و برگ یا اشکال هندسی مختلف هستند که دور این سوراخ‌ها و منافذ با انواع دوخت‌های گلدوزی تزیین می‌شوند و بافتی برجسته و زیبا به پارچه می‌بخشند. گلدوزی برودری‌دوزی به‌روش دستی یا با استفاده از چرخ خیاطی انجام می‌شود. در روش دستی گلدوزی اطراف منافذ پارچه به‌صورت دستی توسط هنرمند انجام می‌شود. برودری‌دوزی با دست این امکان را به هنرمند می‌دهد که روی کار دقت و کنترل بیشتری داشته باشد و به گلدوزی با طرح‌های پیچیده‌تر و پرجزئیات‌تر دسترسی پیدا کند. این روش دوخت به‌دلیل زمان‌بر بودن برای انجام پروژه‌های بزرگ‌تر عملی نیست.
 
در برودری‌دوزی، ایجاد سوراخ روی پارچه و همچنین گلدوزی آن به‌وسیلۀ چرخ‌های خیاطی مخصوص نیز صورت می‌گیرد. در این روش، برودری‌دوزی سریع‌تر از روش دستی انجام می‌گیرد و برای انجام پروژه‌های بزرگ‌تر عملی است اما ممکن است گلدوزی آن به‌اندازۀ روش دستی دقیق یا پیچیده نباشد.<ref>[https://honari.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «برودری‌دوزی»، وب‌سایت هنری.]</ref><ref group="دیدگاه">میتوان خیلی کوتاه و فشرده این مطلب را گزارش کرد:
 
برودری‌دوزی نوعی تزیین پارچه است که با ایجاد سوراخ‌هایی به‌شکل گل، برگ یا اشکال هندسی و گلدوزی اطراف آن‌ها انجام می‌شود و بافتی برجسته ایجاد می‌کند. این هنر به‌صورت دستی یا با چرخ خیاطی انجام می‌شود؛ روش دستی دقت و ظرافت بیشتری دارد اما زمان‌بر است، در حالی‌که روش ماشینی سریع‌تر بوده و برای پروژه‌های بزرگ مناسب‌تر است، هرچند جزئیات کمتری دارد.</ref>


== انواع دوخت‌های برودری‌دوزی ==
== انواع دوخت‌های برودری‌دوزی ==