بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱۳۶: | خط ۱۳۶: | ||
== منظومه فکری == | == منظومه فکری == | ||
منظومهٔ فکری سید روح‌الله خمینی که از مجموعهٔ بیانیه‌ها، مکتوبات، منشورات و سخنرانی‌های او قابل استخراج است، بیانگر یک گفتمان فکری–فرهنگی مشخص به شمار می‌آید. این گفتمان از یک سو در تداوم سنت فکری علمای گذشته قرار دارد؛ چهره‌هایی چون شیخ مفید، شیخ طوسی، خواجه نصیرالدین طوسی و صاحب جواهر که هر یک در تداوم گفتمان اجتهادی و عقلانی شیعه سهم داشته‌اند. از سوی دیگر، این منظومه با رویکردی اجتهادی به مسائل معاصر می‌پردازد. بر این اساس برخی پژوهشگران منظومهٔ فکری امام خمینی را در چهار سطح زیر دسته‌بندی کرده است: | |||
* در سطح نخست، یعنی نظام بینشی، پایه‌های معرفتی این اندیشه شکل می‌گیرد. خداشناسی توحیدی در کانون این سطح قرار دارد و در کنار آن، اسلام‌شناسی، جهان‌شناسی، انسان‌شناسی، ولایت‌شناسی و نبوت‌شناسی جای می‌گیرند. در این چارچوب، قرآن، سنت و عقل منابع اصلی شناخت دینی به شمار می‌آیند و پیوند میان دین و سیاست از رهگذر مفهوم ولایت تبیین می‌شود. انسان نیز موجودی دارای فطرت الهی و مسئولیت اجتماعی در نظر گرفته می‌شود که شناخت و تربیت او بر پایهٔ آموزه‌های دینی سامان می‌یابد. | |||
* سطح دوم به نظام منشی و رفتاری اختصاص دارد و در آن مفاهیمی مانند معنویت، اخلاق، تربیت و عبادت مطرح می‌شود. معنویت در این نگاه، پیوند انسان با خدا و زمینه‌ساز شکل‌گیری نظام اخلاقی و اجتماعی است. تربیت اسلامی نیز با هدف پرورش انسان مؤمن، مسئول و اخلاق‌مدار تعریف می‌شود. سبک زندگی، تعاملات اجتماعی و مناسک عبادی بستر تحقق ارزش‌های دینی به شمار می‌روند و نظام اخلاقی بر پایهٔ مفاهیمی چون فضیلت، عدالت، تقوا و مسئولیت تنظیم می‌گردد. | |||
* سطح سوم به نظام‌های اجتماعی مربوط می‌شود و در آن دیدگاه‌هایی دربارهٔ فرهنگ، علم، مدیریت، سیاست، اقتصاد، حقوق، قضا و امنیت بیان می‌گردد. در این سطح، فرهنگ و هویت نقش محوری در سازمان‌دهی جامعه دارند و مفاهیمی مانند مردم‌سالاری دینی، عدالت اجتماعی و استقلال سیاسی و اقتصادی از عناصر مهم نظام اجتماعی به شمار می‌آیند. نهادهایی چون حکومت، حوزه‌های علمیه، دانشگاه و رسانه نیز ارکان تحقق اهداف اجتماعی تلقی می‌شوند. | |||
* سطح چهارم به اهداف اجتماعی اسلام معطوف است. در این سطح، جهت‌گیری‌های کلان جامعهٔ اسلامی در قالب مفاهیمی مانند استقلال، آزادی، عدالت، پیشرفت و شکل‌گیری تمدن اسلامی ترسیم می‌شود. این مفاهیم به‌عنوان چارچوب‌های راهنما برای سامان‌دهی جامعه و مسیر تاریخی آن در نظر گرفته می‌شوند. | |||
== دیدگاه‌ها == | == دیدگاه‌ها == | ||
