پیش‌نویس:زیبا میرحسینی: تفاوت میان نسخه‌ها

تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱۱: / خط ۱۱: @@
 ==تحصیلات==
-وی لیسانس خود را از دانشگاه تهران (در سال ۱۳۵۳) گرفت و دکترایش در مردم‌شناسی اجتماعی را در سال ۱۳۵۹ از دانشگاه کمبریج اخذ کرد. او هم‌ اکنون استاد محقق در دانشگاه لندن است. زیبا میرحسینی مطالعه‌ای مقایسه‌ای میان مراکش و ایران انجام داده است. از دست‌آوردهای مطالعات وی بر روی قوانین [[خانواده]] در ایران، فیلم “طلاق به سبک ایرانی”(۱۳۷۷) و “فراری”(۱۳۷۹) است؛ فیلم‌های  که جایزه‌هایی را از آن خود ساخته‌اند. خانم میرحسینی از بنیان‌گذاران جنبش جهانی مساوات؛ برای عدالت و برابری در [[خانواده]] مسلمان است و به واسطه فعالیت‌های خود در این جنبش یافته‌های تحقیقاتی فمینیست‌های مسلمان را به برنامه‌های عملی پیوند می‌زند.<ref>[https://www.tribunezamaneh.com/archives/92085 میرحسینی، زیبا، ترجمه: هدا مبصری، سنت حقوقی مسلمانان و چالش برابری جنسیتی، سایت مدرسه فمنیستی، بازدید 10اردیبهشت 1401]</ref>
+وی لیسانس خود را از دانشگاه تهران (در سال ۱۳۵۳) گرفت و دکترایش در مردم‌شناسی اجتماعی را در سال ۱۳۵۹ از دانشگاه کمبریج اخذ کرد. او هم‌ اکنون استاد محقق در دانشگاه لندن است. زیبا میرحسینی مطالعه‌ای مقایسه‌ای میان مراکش و ایران انجام داده است. از دست‌آوردهای مطالعات وی بر روی قوانین [[خانواده]] در ایران، فیلم “طلاق به سبک ایرانی”(۱۳۷۷) و “فراری”(۱۳۷۹) است؛ فیلم‌های  که جایزه‌هایی را از آن خود ساخته‌اند. خانم میرحسینی از بنیان‌گذاران جنبش جهانی مساوات؛ برای عدالت و برابری در [[خانواده]] مسلمان است و به واسطه فعالیت‌های خود در این جنبش یافته‌های تحقیقاتی فمینیست‌های مسلمان را به برنامه‌های عملی پیوند می‌زند.<ref>[https://zananemrooz.com/article/%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA/ میرحسینی،  «سنت حقوقی مسلمانان و چالش برابری جنسیتی»، وب‌سایت زنان امروز]</ref>
-==دیدگاه==
+== دیدگاه زیبا میرحسینی ==
+=== دیدگاه دربارۀ فمینیسم اسلامی ===
+میرحسینی با استناد به اصل عدل ذاتی در اسلام، این پرسش را مطرح می‌کند که چرا قوانین فقهی تنظیم‌کننده روابط زن و مرد اغلب ناعادلانه هستند. به باور او، تحقق عدالت اسلامی در جهان مدرن مستلزم مدرن‌سازی خوانش حقوقی از متون دینی و گشودن فضایی دموکراتیک برای بازتفسیر است. وی ظهور «فمینیسم اسلامی» را پاسخی درونی به اسلام‌گرایی سیاسی می‌داند که با استفاده از زبان و منابع خود اسلام، به نقد قوانین تبعیض‌آمیز می‌پردازد. این جنبش از طریق بازخوانی زمینهمند متون و افشای تاریخ ناگفته، نشان می‌دهد نابرابری‌های کنونی برساخته‌هایی انسانی و متأثر از فرهنگ‌های مردسالارانه تاریخی هستند، نه تجلی عدل الهی. هدف نهایی آن، توانمندسازی زنان مسلمان برای طلب برابری، بدون روی گرداندن از ایمانشان است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/creator/29640/%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7_%D9%85%DB%8C%D8%B1_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C میرحسینی، آواهای تازه فمینیستی در جهان اسلام، 1385ش، ص2.]</ref>
+=== دیدگاه دربارۀ نشوز زن ===
+میرحسینی با واکاوی آیه ۳۴ سوره نساء، تفسیر سنتی از مفهوم «نشوز» و مجازات مرتبط با آن را به چالش می‌کشد. از نظر او، مفسران سنتی عمدتاً «خوف از نشوز» (ترس مرد از ناسازگاری زن) را معادل «وقوع نشوز» گرفته‌اند تا اقدامات تنبیهی علیه زن را توجیه کنند. او با خوانشی سیاق‌محور استدلال می‌کند که هدف آیه، مدیریت تعارض و تعدیل ترس مرد از ناسازگاری است، نه مجازات زن به صرف احتمال نافرمانی. این بازخوانی، بار منفی و یک‌جانبه‌ای را که در طول تاریخ بر دوش مفهوم نشوز گذاشته شده، برمی‌دارد.
+=== دیدگاه دربارۀ قوامیت مرد ===
+میرحسینی اصل قوامیت مردان را سنگ بنای توجیه نابرابری‌های گسترده‌تر حقوقی در سنت فقهی می‌داند. به نظر وی، تفسیر رایج از قوامیت به عنوان تفویض اقتدار و سلطه ذاتی مرد بر زن، مبنای منطقی برای احکامی چون تعدد زوجات، حق طلاق یک‌طرفه برای مرد و سهم الارث کمتر زنان شده است. او این برداشت را نیز برساخته‌ای تاریخی و متأثر از پیش‌فرض‌های مردسالارانه دنیای قدیم می‌داند که به متن دینی تحمیل شده است. میرحسینی با اشاره به تفاوت‌های تکوینی زن و مرد، بر این باور است که این تفاوت‌ها لزوماً به معنای برتری ذاتی یک جنس نیست و نباید منجر به نادیده گرفتن عدالت و شرافت انسانی زن گردد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/creator/29640/%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7_%D9%85%DB%8C%D8%B1_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C میرحسینی، آواهای تازه فمینیستی در جهان اسلام، 1385ش، ص6-7]</ref>
 ===فمنیست اسلامی===
 خانم میرحسینی در مقاله «آواهای تازه فمنیسم در جهان اسلام»<ref>میرحسینی، زیبا،آواهای تازه فمینیستی در جهان اسلام،خرداد 1385ش</ref> در باب عدالت و برابری در دیدگاه اسلام با این پرسش آغاز به نوشتن می‌کند «وقتی عدل و برابری ركن ذاتی اسلام است_ همان‌گونه كه اكثر فقهای معاصر گفته‌اند و مسلمانان باور دارند_ آیا این ركن ذاتی نباید در قوانین و مقرراتی كه رابطه بین [[زن]] و [[مرد]] و حقوق مربوط به آن را تنظیم می‌كند نیز منعكس شود؟ چرا در متون فقهی، كه در واقع چارچوب شریعت را مشخص می‌كنند، [[زنان]] گاه از جایگاه مناسبی برخوردار نیستند؟»
-در پاسخ به این پرسش، خانم میرحسینی تحقق عدل الهی و برابری در جامعه اسلامی را مستلزم مدرن‌سازی و دموکراتیک کردن دیدگاه اسلام می‌داند و در این باره می‌گوید: «تحقق عدل اسلامی در دنیای مدرن بدون مدرن‌سازی و دموكراتیك كردن دیدگاه حقوقی آن امكان‌پذیر نیست. برای رسیدن به این هدف، گفتمان‌های اسلامی و اسلام‌گرا باید مسئله حقوق، خصوصاً حقوق [[زنان]]، را درك كنند و دریابند در برخی از قوانینی كه امروز عده‌ای از اسلام‌گرایان قصدِ اعمال آن را به نام شریعت دارند عدل اسلامی انعكاسی ندارد.»<ref>میرحسینی، زیبا،آواهای تازه فمینیستی در جهان اسلام،1385ش، ص 2</ref>
+در پاسخ به این پرسش، خانم میرحسینی تحقق عدل الهی و برابری در جامعه اسلامی را مستلزم مدرن‌سازی و دموکراتیک کردن دیدگاه اسلام می‌داند و در این باره می‌گوید: «تحقق عدل اسلامی در دنیای مدرن بدون مدرن‌سازی و دموكراتیك كردن دیدگاه حقوقی آن امكان‌پذیر نیست. برای رسیدن به این هدف، گفتمان‌های اسلامی و اسلام‌گرا باید مسئله حقوق، خصوصاً حقوق [[زنان]]، را درك كنند و دریابند در برخی از قوانینی كه امروز عده‌ای از اسلام‌گرایان قصدِ اعمال آن را به نام شریعت دارند عدل اسلامی انعكاسی ندارد.»
 زیبا میرحسینی چگونگی شکل‌گیری خواسته عدالت، برابری و پیدایش  «فمنیسم اسلامی» را چنین بیان می‌کند: «هرچه به سال‌های پایانی قرن بیستم نزدیك می‌شویم این سرگشتگی كم‌رنگ‌‌تر می‌شود. یكی از پیامدهای معقول و به ظاهر تناقض‌آمیز ظهور و غلبه اسلام سیاسی در نیمه دوم قرن بیستم به وجود آمدن عرصه و فضایی بود كه در آن [[زنان]] مسلمان قادر بودند ایمان و هویت دینی‌شان را با مبارزه برای دستیابی به برابری جنسیتی آشتی دهند. باید تأكید كنم كه این مسئله به آن دلیل نبود كه اسلام‌گرایان چشم‌اندازی مساوات‌طلبانه در مورد روابط جنسیتی عرضه می‌كردند. آنها چنین نكردند، بلكه برنامه آنها برای پیاده كردن ایده‌های جنسیتی مردسالارانه از طریق یك سیستم حقوقی موجب برانگیخته شدن انتقادات روزافزون زنان نسبت به این ایده‌های مردسالارانه و فعال شدن آنان شد.
@@ خط ۳۷: / خط ۴۶: @@
 زیبا میرحسینی، در مقاله‌ای ذیل‌ عنوان "رام کردن [[زنان]] سرکش»" می‌نویسد: "این خوف شوهر از نشوز است که باعث می‌شود گوینده قرآن راهکار سه مرحله‌ی را پیشنهاد دهد. با این‌حال، این کلمه که با ظرافت تمام داخل آیه شده اکثراً با بی‌دقتی تفسیر شده است." اکثر مفسرین سنتی مجبور شدند که، خوف [[نشوز]] را علم به [[نشوز]]، نه ترس وقوع آن معنا کنند تا بتوانند دلیل شرعی بر راهکار سه مرحله بعنوان تنبیه [[زن]] ارائه بدارند. زیرا معنی نداشت که، به صرف خوف از وقوع امری به اصطلاح_ قصاص قبل از جنایت_ کرد و عکس‌العمل تنبیهی نشان داد. به طور مثال شافعی و به تبع او سید قطب، خوف نشوز را به مرحله اول از راهکار (موعظه) و ضرب فزیکی را به زمان واقع شدن نشوز مربوط دانستند.
-مفسرین معاصر، خوف [[نشوز]] را همان احساس خطر از ناسازگاری [[زن]] معنا کرده‌اند. فمینست‌ها با استناد به اینکه خوف نشوز با وقوع نشوز فرق دارد٬ راهکار سه مرحله تنبیه زن را مورد چالش قرار دادند، بدین ترتیب که این تفسیر از آیه به معنای قصاص قبل از جنایت است، و نشان داده‌اند که چگونه کلمات و معنی عبارات آیه تحت تاثیر شرایط اجتماعی-فرهنگی مفسران قرار گرفته است. میرحسینی، می‌افزاید: «نشوز، همان احساس شوهر است. در واقع همین ترس از نشوز است که٬ برای زن عواقب دارد. و راهکار سه مرحله برای جلوگیری از عواقب این ترس برای زن طراحی شده است. به عبارت دیگر، مقصود آیه تعدیل ترس شوهر و عواقب آن برای زن ناشزه است، نه نشوز زن». مفسران نیمه سنتی و فمینست‌ها، عموماً نشوز را <ref>سوره نساء ۳۴ و نساء۱۲۸</ref> چه از جانب زن یا چه از جانب مرد- ناسازگاری در قرار [[ازدواج]] معنی کرده‌اند. ولی اکثر٬ متعرضِ بار منفی نشوز که مفسرین سنتی برای نشوز در نساء ۳۴ قایل شده بودند، نشدند.<ref>[https://www.bbc.com/persian/iran-50112483 میرحسینی، زیبا، ((زن در قرآن))، بی بی سی، ، 28 آذر 1398]</ref>
+مفسرین معاصر، خوف [[نشوز]] را همان احساس خطر از ناسازگاری [[زن]] معنا کرده‌اند. فمینست‌ها با استناد به اینکه خوف نشوز با وقوع نشوز فرق دارد٬ راهکار سه مرحله تنبیه زن را مورد چالش قرار دادند، بدین ترتیب که این تفسیر از آیه به معنای قصاص قبل از جنایت است، و نشان داده‌اند که چگونه کلمات و معنی عبارات آیه تحت تاثیر شرایط اجتماعی-فرهنگی مفسران قرار گرفته است. میرحسینی، می‌افزاید: «نشوز، همان احساس شوهر است. در واقع همین ترس از نشوز است که٬ برای زن عواقب دارد. و راهکار سه مرحله برای جلوگیری از عواقب این ترس برای زن طراحی شده است. به عبارت دیگر، مقصود آیه تعدیل ترس شوهر و عواقب آن برای زن ناشزه است، نه نشوز زن». مفسران نیمه سنتی و فمینست‌ها، عموماً نشوز را <ref>سوره نساء ۳۴ و نساء۱۲۸</ref> چه از جانب زن یا چه از جانب مرد- ناسازگاری در قرار [[ازدواج]] معنی کرده‌اند. ولی اکثر٬ متعرضِ بار منفی نشوز که مفسرین سنتی برای نشوز در نساء ۳۴ قایل شده بودند، نشدند.<ref>[https://www.bbc.com/persian/iran-50112483 میرحسینی، «زن در قرآن»، وب‌سایت بی بی سی.]</ref>
 ===قوامیت مرد===
@@ خط ۸۶: / خط ۹۵: @@
 {{پانویس}}
 ==منابع==
-*میرحسینی، زیبا، دیباچه کتاب اسلام و جنسیت، ترجمه نعمت‌الله فاضلی و اکرم حلاجی، 1999م
+*میرحسینی، زیبا، اسلام و جنسیت، ترجمه نعمت‌الله فاضلی و اکرم حلاجی، 1999م.
-*میرحسینی، ((زیبا، زن در قرآن))، بی بی سی، فریحه ایثار،28 آذر 1398
+*میرحسینی، زیبا، آواهای تازه فمینیستی در جهان اسلام، مجلل بازتاب اندیشه، شماره132، 1385ش.
-*میرحسینی، زیبا، ((سنت حقوقی مسلمانان و چالش برابری جنسیتی))، ترجمه: هدا مبصری، بی بی سی فارسی، 25 بهمن 1394
+*میرحسینی، زیبا، سنت حقوقی مسلمانان و چالش برابری جنسیتی، وب‌سایت زنان امروز، تاریخ درج مطلب: ۲۶ بهمن ۱۳۹۷
-*میرحسینی، زیبا،آواهای تازه فمینیستی در جهان اسلام، بازتاب اندیشه، شماره132، خرداد 1385
+*
-*ویکی پدیا صفحه((زیبا میرحسینی))
-*سایت کتابکو، بازدید 8 دی 1401
-*(( طلاق به سبک ایرانی))، ویکی پدیا، بازدید 6دی 1401