کاپل

کاپل؛ اصطلاحی وام‌گرفته از زبان انگلیسی برای توصیف رابطه عاطفی نسبتاً پایدار و معمولاً علنی میان دو نفر.

کاپل (به انگلیسی: Couple) اصطلاحی وام‌گرفته از زبان انگلیسی است که در کاربرد معاصر فارسی به رابطه عاطفی نسبتاً پایدار و معمولا علنی میان دو نفر گفته می‌شود. این مفهوم در سال‌های اخیر، به‌ویژه در میان جوانان و در بستر فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی، رواج یافته و به‌عنوان یکی از الگوهای نوپدید روابط عاطفی شناخته می‌شود. کاپل، در ادبیات غیررسمی، اغلب از روابط کوتاه‌مدت یا آغازین متمایز می‌شود و با مفاهیمی مانند هماهنگی رفتاری، بازنمایی اجتماعی مشترک و تعهد عاطفی همراه است. بررسی این پدیده معمولاً در پیوند با تحولات فرهنگی، فردگرایی، تغییر الگوهای همسرگزینی و نسبت آن با چارچوب‌های دینی و حقوقی ایران صورت می‌گیرد.

مفهوم‌شناسی و تحول معنایی

کاپل اصطلاحی وام‌گرفته از زبان انگلیسی است و در اصل به معنای زوج یا جفت به‌کار می‌رود، اما در کاربرد معاصر فارسی، عمدتاً به رابطه عاطفی نسبتاً پایدار میان دو نفر اطلاق می‌شود و با نوعی بازنمایی علنی همراه است و ممکن است با ازدواج رسمی همراه نباشد. این اصطلاح در سال‌های اخیر در زبان محاوره‌ای و فضای مجازی فارسی‌زبانان، به‌ویژه در میان جوانان، رواج یافته است و گاه به‌صورت مخفف کاپ نیز در گفتار غیررسمی به‌کار می‌رود.

در ادبیات غیررسمی، میان کاپل شدن و اصطلاحاتی مانند رِل زدن تمایز گذاشته می‌شود؛ به‌گونه‌ای که رِل زدن معمولاً به آغاز یک رابطه عاطفی غیررسمی اشاره دارد، در حالی که کاپل شدن بیانگر مرحله‌ای با پایداری بیشتر و سطح بالاتری از علنی‌بودن رابطه تلقی می‌شود. این اصطلاح بیشتر به‌عنوان نمادی از هماهنگی و هم‌زمانی شناخته می‌شود؛ به گونه‌ای که دو نفر مانند دو تکه پازل در رفتارها و علایق با یکدیگر جفت می‌شوند.

کاپل به‌مرور زمان در زبان روزمره بخشی از کاربران جوان و نوجوان رواج یافته است. این واژه علاوه بر گفتار غیررسمی، در محیط‌های آنلاین و پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام، تلگرام و تیک‌تاک نیز به‌طور گسترده استفاده می‌شود و نمودهای اجتماعی نیز پیدا کرده است؛ ازجمله: تولید و انتشار محتوای دونفره در قالب تصاویر، ویدئوها و پست‌های مشترک است که گاه با اصطلاحاتی مانند کاپل گولز شناخته می‌شود. همچنین الگوهایی نظیر ست یا استایل کاپلی یا و مهمانی کاپل از دیگر نمودهایی هستند که در ارتباط با این مفهوم گزارش شده‌اند.

زمینه‌های پیدایش

پیدایش و رواج اصطلاح کاپل در روابط عاطفی معاصر، در پیوند با تحولات ساختاری جوامع مدرن و گذار از الگوهای سنتی روابط انسانی تبیین می‌شود. پژوهش‌های جامعه‌شناختی این تحول را بخشی از تغییر الگوهای همسرگزینی و گسترش روابط غیررسمی در بستر فردگرایی و افزایش حق انتخاب شخصی می‌دانند. گسترش شبکه‌های اجتماعی و شهرنشینی به افزایش گرایش به روابط عاطفی خارج از چارجوب ازدواج انجامیده و اصطلاح کاپل را برای توصیف روابط نسبتاً پایدار و علنی در فرهنگ جوانان رایج کرده است. رواج این نوع روابط در بستر کلان‌شهرهای ایران، تحت تأثیر افزایش امکان گمنامی در فضاهای شهری و دیجیتال و کاهش نظارت‌های سنتی والدین و ساختارهای محله‌ای شتاب گرفته است.

پیامدها

برخی مطالعات به وجود نوعی ناپایداری و ابهام در این نوع روابط اشاره کرده‌اند و آن را با مفاهیمی مانند سیالیت روابط و تعلیق هویت فردی تحلیل می‌کنند. یافته‌های آماری از نامتقارن‌بودن پیامدهای این نوع روابط از منظر جنسیتی حکایت دارند. بر اساس برخی مطالعات، پیامدهای منفی روابط خارج از ازدواج برای زنان در مقایسه با مردان گسترده‌تر گزارش شده و شامل نگرانی‌های مرتبط با آینده، فشارهای اجتماعی، برچسب‌زنی و تجربه‌های عاطفی منفی است. شکست یا گسست در این روابط، به دلیل ماهیت غیررسمی و فقدان حمایت حقوقی، در برخی موارد با پیامدهای روان‌شناختی مانند افسردگی، اضطراب جدایی، خشم پایدار یا بدبینی نسبت به روابط عاطفی همراه بوده است.

زوجیت در فرهنگ ایرانی-اسلامی

در فرهنگ ایرانی-اسلامی پاسخ صحیح به نیازهای عاطفی و احساسی، در چارچوب ازدواج دائم و موقت تعریف می‌شود. در این نگاه، ازدواج، مسیرپایدار و امن برای برقراری رابطه میان زن و مرد نامحرم است. در نگاه قرآنی، زوجیت بر مفاهیمی چون مودت، رحمت و تسکین (آرامش‌بخشی متقابل) استوار است. این رویکرد مبنای تنظیم روابط زن و مرد در نظام حقوقی ایران قرار گرفته است و میان تعاملات اجتماعی متعارف و روابط نامشروع تمایز قائل می‌شود و ارتباطات کاری، تحصیلی و روزمره، مجاز تلقی می‌شوند. از منظر حقوقی، ماده ۶۳۷ قانون مجازات اسلامی ایران این نوع روابط اگر به به قلمرو عمال منافی عفت وارد شوند واجد مسئولیت کیفری خواهند شد.

ابعاد مقایسه	ازدواج	کاپل
مبنای تعهد	میثاق شرعی و قرارداد قانونی با مسئولیت حقوقی	توافق عاطفی فردی و سیال
پایداری	تأکید بر ثبات و تشکیل خانواده	احتمال بالای تغییر یا گسست
محوریت ارزشی	مودت، رحمت، مسئولیت‌پذیری و عفت	فردگرایی
بازنمایی اجتماعی	در چارچوب خانواده، اقوام و تعاملات اجتماعی متعارف	تأکید بازنمایی علنی و تعهد به هماهنگی رفتاری
وضعیت حقوقی	واجد حقوق و تکالیف قانونی	فاقد شناسایی و حمایت حقوقی

منابع

• قرآن کریم.
• «استایل کاپلی چیست؟ راهنمای ست لباس دونفره شیک»، وب‌سایت مهان‌مد، تاریخ درج مطلب: 26 آبان 1404ش.
• «بررسی حقوقی رابطه با نامحرم»، وب‌سایت وکیل‌بین، سامانه بین المللی معرفی وکلا، تاریخ بازدید: 20 بهمن 1404ش.
• «کاپ زدن چیست و کاپل کیست و کاپ چه فرقی با رل زدن دارد؟»، وب‌سایت ویرگول، تاریخ درج مطلب: 20 بهمن 1402ش.
• «معنای دیت، اکس، کراش، رل، پارتنر، کاپل، سینگل در فضای مجازی»، وب‌سایت هم‌سایت، تاریخ بازدید: 20 بهمن 1404ش.
• اعزامی یاسر؛ کاظمی، سیما و محمدی، یحیی، «عوامل موثر بر گرایش جوانان به رابطه نامشروع از دیدگاه جوانان استان خراسان جنوبی»، نشریه دانش انتظامی خراسان جنوبی، پیاپی 49، تابستان 1403ش.
• سادات موسوی، فاطمه و رضائیان بیلندی، حسین، «عوامل شکل‌گیری دوستی‌ها و روابط پیش از ازدواج دختران و پسران: یک مطالعه کیفی فراترکیب»، فصلنامه فرهنگ مشاوره و رواندرمانی، شماره64، زمستان 1404ش.
• شریفی ساعی، محمدحسین و آزاد ارمکی، تقی، «عوامل شکل‌گیری خیانت زناشویی در ایران، مطالعه فراترکیب»، فصلنامه بررسی مسائل اجتماعی ایران، دوره 12، شماره 2، پاییز و زمستان 1400ش
• فتحی، منصور، کرمی قهی، محمدتقی و پوراسمعیلی، مرضیه، «پژوهش کیفی پیامدهای رابطه خارج از ازدواج دختران جوان با جنس مخالف»، مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، شماره 44، 1398ش.
• نکاپل یعنی چی؟ معنی کاپل در رابطه، فضای مجازی، مهمونی و کاپل شیپ»، وب‌سایت پارسی‌دی، تاریخ درج مطلب: 20 مهر 1404ش.
• واژه couple، دیکشنری بیاموز، تاریخ بازدید: 20 بهمن 1404ش.