شادی امین

شادی امین (سهیلا امین ترابی)؛ فمنیست ایرانی، فعال برابری جنسیتی، مقیم آلمان.

شادی امین مسئول و هماهنگ‌کننده «شبکه همجنسگرایان و ترنس‌ جندرهای ایرانی» است. وی از مدیران «سازمان عدالت برای ایران» است.و بیش از ۱۷ سال است که به طور علنی حول موضوع همجنس‌گرایی فعالیت کرده و با فعالیت‌های جمعی و همینطور ارائه‌ی سخنرانی، نوشتن مقالات و یا ترجمه، سعی دارد رفتارهای همجنس‌گرایانه را طبیعی جلوه دهد.

زندگی‌نامه

شادی امین (سهیلا امین ترابی) در دی‌ماه ۱۳۴۲ش در کرج و در خانواده‌ای پرجمعیت متولد شد. بر اساس روایت خود وی، ساختار خانواده‌اش شکل سنتی نداشته و مادر نقش محوری و تصمیم‌گیرنده در امور اقتصادی و مدیریت خانه ایفا می‌کرده، حال آنکه پدر از شخصیتی آرام برخوردار بود. او تصریح می‌کند که مادرش برخلاف الگوی رایج مادران در جامعه، اولویت را به آزادی‌ها و زندگی شخصی خویش می‌داده و حاضر نبوده این آزادی‌ها را به خاطر خانواده محدود کند.

به گفته امین، از همان سال‌های نخست کودکی تمایلات و رفتارهایی داشته که با انتظارات رایج از دختران منطبق نبوده است؛ به گونه‌ای که علاقه به پوشش و بازی‌های پسرانه داشته و بیشتر با پسران همبازی می‌شده است. وی اشاره می‌کند که خانواده تا سنین معینی این گرایش‌ها را مورد تشویق قرار می‌داده‌اند. این نگرش در سال‌های ۱۳۶۰ و ۱۳۶۱ به حدی بوده که به گفته خود او، بدون رعایت حجاب در اماکن عمومی ظاهر می‌شده است. وی پس از ۱۶ سال زندگی مشترک، به دلیل تمایلات هم‌جنس‌گرایانه از همسر خود (حسن بهزاد) جدا شد و حضانت دخترش را به پدر واگذار کرد.

فعالیت‌ها

سیاسی

امین از فعالان حوزه زنان و حقوق اقلیت‌های جنسی در خارج از کشور است که پیشینۀ سیاسی وی با گرایش‌های چپ و عضویت در گروه‌هایی نظیر چریک‌های فدایی خلق در سنین جوانی آغاز شد. گزارش‌های موجود حاکی از آن است که وی پس از ازدواج با یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق، به مدت ۱۶ سال در محیط‌های مرتبط با این سازمان در کشورهای اروپایی حضور داشته و پس از جدایی از این فضا، فعالیت‌های خود را در قالب مدیریت مؤسساتی همچون «عدالت برای ایران» و شبکه‌های مرتبط با حقوق دگرباشان جنسی و ترنس‌جندرها (از جمله شبکه «شش‌رنگ») دنبال کرده است.

از جمله نقاط عطف در کارنامه فعالیت‌های وی، حضور در حاشیه کنفرانس برلین در سال ۱۳۷۹ش است که به‌دلیل بروز رفتارهایی خارج از چارچوب مقررات آن رویداد، بازتاب‌های گسترده‌ای در پی داشت. وی در حال حاضر نیز به عنوان کارشناس و مهمان در برخی شبکه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور ظاهر می‌شود.

در تحلیل کارنامه وی، برخی منابع به تداوم پیوندهای فکری یا تشکیلاتی او با جریان‌های معارض نظام جمهوری اسلامی ایران اشاره داشته و مدعی هستند که کنشگری‌های حقوق بشری وی، به‌ویژه در موضوع اعدام‌های دهه ۶۰، در راستای اهداف سیاسی این گروه‌ها قرار دارد. علاوه بر این، در برخی گزارش‌های رسانه‌ای داخلی و خارجی، انتقاداتی پیرامون نحوه تعامل وی با پناهجویان در کشورهایی نظیر ترکیه و آلمان و نیز ادعاهایی در خصوص سوءاستفاده از موقعیت حرفه‌ای و بروز چالش‌های مالی مطرح شده است. با این حال، وی در فضای رسانه‌ای بین‌المللی عمدتاً به عنوان یکی از چهره‌های فعال در زمینه حقوق دگرباشان جنسی شناخته می‌شود.

ترویج گفتمان اقلیت‌های جنسی در ایران

شادی امین، راهکارهایی را برای پیشبرد اهداف این گروه در ایران ارائه می‌دهد که بر چند محور اصلی استوار است. به باور وی، رسانه‌های فارسی‌زبان برون‌مرزی نقشی کلیدی در «فرهنگ‌سازی» و عادی‌نمایی موضوعات مرتبط با هم‌جنس‌گرایی و تغییر جنسیت ایفا می‌کنند و فضای مجازی امکان تولید و گسترش گفتمان‌های دلخواه را فراهم می‌آورد. وی همچنین تغییر ساختارهای سیاسی و اقتصادی ایران را شرط لازم برای تحقق کامل خواسته‌های این جنبش دانسته و بر ضرورت همراهی آن با جریان‌های معارض داخلی تأکید می‌ورزد. از منظر امین، حضور آشکار و عادی‌سازی رفتارهای هم‌جنس‌گرایانه در عرصه عمومی نیز به عنوان ابزاری برای ایجاد «پذیرش اجتماعی» ضروری قلمداد می‌شود. این رویکردها در مجموع، نشان‌دهنده تلاش برای ایجاد تغییر در هنجارهای فرهنگی و اجتماعی ایران از طریق ابزارهای رسانه‌ای، گفتمانی و فشار بین‌المللی است.

.

دیدگاه‌های شادی امین

بازتعریف زبان‌شناختی و نقد واژگان جایگزین

شادی امین بر این باور است که واژه «دگرباش» فاقد دقت علمی و اجماع نظری در میان گروه‌های هدف است. از دیدگاه او، این واژه بر پایه یک دوگانه‌سازی میان «دگرجنس‌گرایی» به‌عنوان اصل و «دیگری» به عنوان استثنا بنا شده که منجر به حاشیه‌رانی و غیرعقلایی جلوه‌دادن گرایش‌های غیرمتعارف می‌شود. وی معتقد است استفاده از مفاهیم گنگ، مانع از شکل‌گیری گفتمان دقیق حقوقی و علمی شده و به جای آن، استفاده از عناوین بین‌المللی نظیر ال‌جی‌بی‌تی (LGBT) را برای شناسایی رسمی تکثر هویت‌ها و گرایش‌ها پیشنهاد می‌دهد.

تحلیل وضعیت زیست اجتماعی و موانع آشکارسازی

او وضعیت کنونی اقلیت‌های جنسیتی در ایران را علیرغم پیشرفت‌های سه دهه اخیر، همچنان متأثر از تابوهای فرهنگی و فشارهای ساختاری توصیف می‌کند. امین معتقد است که حضور در رسانه‌ها و نهادهای بین‌المللی، راهبرد اصلی برای مقابله با انزوا و «هموفوبیا» است. وی بر مفهوم «تقاطع هویت‌ها» (Intersectionality) تأکید داشته و بر این نکته پافشاری می‌کند که اعضای این جامعه نباید تنها از منظر گرایش جنسی دیده شوند، بلکه باید به‌عنوان کنشگران فعال در جنبش‌های دانشجویی، کارگری و حقوقی به‌رسمیت شناخته شوند.

راهبردهای حقوقی و جرم‌زدایی از مناسبات جنسی

مطالبات حقوقی مطرح شده از سوی وی بر محور جرم‌زدایی کامل از روابط همجنس‌گرایانه و لغو مجازات‌های سنگین استوار است. امین معتقد است که فراتر از حقوق پایه‌ای نظیر تحصیل و اشتغال، باید قوانین تنبیهی علیه هرگونه رفتار تبعیض‌آمیز مبتنی بر بیان جنسیتی وضع گردد. وی همچنین بر ضرورت توقف مداخلات شبه‌پزشکی تحت عنوان «درمان‌های اصلاحی» تأکید دارد و این اقدامات را با استناد به استانداردهای سازمان بهداشت جهانی، مصداق نقض حقوق بشر و آسیب‌رسان به سلامت روان تلقی می‌کند.

انتقاد به فعالیت‌ها و دیدگاه شادی امین

تحلیل فعالیت‌های رسانه‌ای و بین‌المللی شادی امین نشان‌دهندۀ تلاشی مستمر برای انطباق ساختارهای حقوقی و اجتماعی داخلی با پارادایم‌های برخاسته از تعاریف نوین هویت در جوامع غربی است. تأکید بر استفاده از پروتکل‌های بین‌المللی همچون اصول یوگیاکارتا و تلاش برای بازتعریف نهادهای سنتی نظیر خانواده بر اساس الگوهای غیربومی، به نوعی گویای راهبردی جهت تغییر بنیادین اولویت‌های فرهنگی است. این شیوه از کنشگری که بر محوریت فردگرایی و استقلال جنسیتی استوار است، با بازتولید گفتمان فمینیستی متأخر، به دنبال جایگزینی ارزش‌های جهان‌شمول ادعایی به جای ساختارهای بومی و هنجارهای تثبیت‌شده است. این فعالیت‌ها فراتر از مطالبه حقوقی، به‌عنوان محرکی برای تغییر ذائقه اجتماعی و ترویج الگوهای رفتاری هماهنگ با سبک زندگی غربی در لایه‌های مختلف جامعه ایرانی ارزیابی می‌شوند.

آثار

• کتاب: جنسیت ایکس
• کتاب: «قدرت و لذت»

منابع

• «شادی امین، دگرباش کیست؟ / عاقبت کسانی که صابون ایدئولوژیک رجوی به تنشان می خورد»، پایگاه خبری-تحلیلی فراق، تاریخ درج مطلب: 7 بهمن 1403.
• «شادی امین، پژوهشگر حوزه ال‌جی‌بی‌تی: ما برای زندگی و عشق‌مان، هر روز خطر می‌کنیم»، وب‌سایت سازمان حقوق بشر ایران، 9 ژانویۀ 2019م.
• «روایت شادی امین از ۱۰سال فعالیت «شش رنگ»؛ باید سقف آرزوهای خود را بالا ببریم»، وبلاگ رنگین‌کمان ایران، تاریخ درج مطلب: 4 آذر 1399ش.
• «شادی امین»، در ویکی پدیا، تاریخ بازدید: 24 اسفند 1400ش.
• «شادی امین: تولید مثل تنها دلیل حفظ دگرجنس‌گرایی‌ست/ پانته آ بهرامی»، وبلاگ خط صلح، تاریخ درج خبر: 24 اکتبر 2014م، تاریخ بازدید: 24 اسفند 1400ش.
• «خصوصی‌تر با شادی امین»، آرشیو سایت شش رنگ، تاریخ بازدید: 24 اسفند 1400ش.
• ،«هیفوس»؛دسته گل هلندی برای خبرنگاران فراری +تصاویر و فیلم»، روزنامه مشرق،تاریخ درج خبر : 8 شهریور 1394ش، تاریخ بازدید: 24 اسفند 1400ش.
• توییتر arshiverosa.blogspot.com30مرداد 1394ش.
• «جنسیت و ایکس»، «لذت و قدرت»،وب‌سایت کتابناک، تاریخ بازدید: 24 اسفند 1400ش.