سید مجتبی خامنهای؛ سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران.
سید مجتبی حسینی خامنهای روحانی ایرانی است که در پی درگذشت سیدعلی خامنهای در جریان حملات ترکیبی آمریکا و رژیم صهیونیستی در 18 اسفند ۱۴۰۴، با رأی مجلس خبرگان رهبری بهعنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران انتخاب شد. او دومین فرزند رهبر پیشین انقلاب اسلامی است که تحصیلات حوزوی خود را در تهران و قم پیگیری کرد و سالها به تدریس خارج فقه و اصول در حوزه علمیه قم اشتغال داشت . پیشینه حضور در جبهههای جنگ تحمیلی در سالهای نوجوانی، تحصیل در محضر اساتید برجسته حوزه و سالها فعالیت علمی و پژوهشی از جمله ویژگیهای شخصیتی او به شمار میرود. انتخاب او در شرایط جنگی و با وجود تهدیدات مستقیم صورت گرفت.
زندگینامه و خانواده
سید مجتبی حسینی خامنهای در ۱۷ شهریور سال ۱۳۴۸ در مشهد متولد شد. او دومین فرزند از شش فرزند سیدعلی خامنهای و منصوره خجسته باقرزاده است. دوران کودکی و نوجوانی وی همزمان با فعالیتهای سیاسی پدرش در مسیر مبارزه با حکومت پهلوی سپری شد.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی و آغاز جنگ ایران و عراق، وی در سنین نوجوانی در چند نوبت در جبهههای نبرد حضور یافت. بر اساس گزارشهای منتشر شده، او در سالهای ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۷ در عملیاتهایی از جمله بیتالمقدس ۲، بیتالمقدس ۳، بیتالمقدس ۴، والفجر ۱۰ و مرصاد شرکت داشت و عضویت در گردان حبیب بن مظاهر از لشکر ۲۷ محمد رسولالله را در کارنامه خود دارد. منابع خبری از تلاش فرماندهان وقت برای محافظت از وی در برابر خطرات احتمالی در جبههها خبر دادهاند.
ازدواج و تشکیل خانواده
سید مجتبی خامنهای در سال ۱۳۷۸ با زهرا حداد عادل، دختر غلامعلی حداد عادل (رئیس اسبق مجلس شورای اسلامی) ازدواج کرد. به نقل از حداد عادل، این ازدواج با سادگی و بدون تشریفات خاصی انجام شد و هزینه حلقه عروسی حدود ۶۰۰ هزار تومان بوده است. وی در آن زمان لباس روحانیت به تن نداشت و تصمیم داشت برای تحصیل به قم برود. حاصل این ازدواج سه فرزند به نامهای محمدباقر، فاطمه و محمدطاها است. بر اساس گزارشها، زهرا حداد عادل در جریان حملات اسرائیل به محل اقامت رهبر پیشین جان خود را از دست داد.
گزارشهای متعددی از سبک زندگی وی منتشر شده که حاکی از عدم اشتغال به مناصب اجرایی دولتی و تمرکز بر فعالیتهای علمی و مذهبی است. حداد عادل در گفتوگوهایی به سادهزیستی داماد خود اشاره کرده است.
ویژگیهای شخصیتی
بر اساس گزارشهای منتشر شده در رسانههای ایران، سید مجتبی خامنهای فردی با سابقه تحصیلات حوزوی طولانی و علاقهمند به مباحث علمی و پژوهشی معرفی شده است. روش تدریس او با تمرکز بر مسائل مستحدثه و نیازهای روز جامعه از منظر فقهی همراه بوده است. سادهزیستی و دوری از مناصب اجرایی از ویژگیهای رفتاری او ذکر شده است.
تحصیلات و جایگاه علمی
سید مجتبی خامنهای تحصیلات دبیرستانی خود را در مدرسه علوی و مدرسه عالی شهید مطهری در تهران گذراند. دروس مقدماتی حوزوی را نزد اساتیدی از جمله آیتالله مجتبی تهرانی فرا گرفت. برای ادامه تحصیلات حوزوی، در سال ۱۳۶۸ راهی قم شد و تا سال ۱۳۷۱ در این شهر اقامت داشت. پس از پنج سال حضور در تهران، در سال ۱۳۷۶ بار دیگر برای تکمیل تحصیلات به قم بازگشت.
وی دروس سطوح عالی حوزه را از محضر اساتیدی همچون آیات احمدی میانهجی، رضا استادی و اوسطی فرا گرفت. دروس خارج فقه و اصول را نزد پدر خود و همچنین آیات عظام شیخ جواد تبریزی، شیخ حسین وحید خراسانی، سیدموسی شبیری زنجانی، شیخ محمد مؤمن قمی و مجتبی تهرانی بهره برد. به گزارش منابع حوزوی، وی بیش از ۱۷ سال به طور مستمر در دروس خارج مختلف حضور داشته و تقریرات علمی خود را به زبان عربی نگاشته است.
فعالیتهای علمی و تدریس وی از دهه ۱۳۷۰ آغاز شد. او تدریس دروس حوزوی را در مدرسه آیتالله مجتهدی تهران شروع کرد و از سال ۱۳۷۴ به تدریس معالم و سپس حلقات شهید صدر پرداخت. پس از استقرار در قم، تدریس سطوح عالی (رسائل و مکاسب) و سپس درس خارج فقه و اصول را آغاز نمود. منابع حوزوی گزارش دادهاند که درس خارج ایشان در قم به تدریج به یکی از پررونقترین دروس خارج حوزه تبدیل شد و تا پیش از دوران کرونا بالغ بر ۴۰۰ نفر در آن شرکت میکردند. در ابتدای سال تحصیلی ۱۴۰۲، بیش از ۱۳۰۰ نفر در درس ایشان ثبتنام کردند.
وی پس از مدتی تدریس، به طور ناگهانی درس خارج خود را تعطیل کرد. به دنبال این تصمیم، جمعی از طلاب و اساتید قم در نامهای خواستار ازسرگیری درس شدند، اما وی این درخواست را نپذیرفت و دلیل آن را مسائل شخصی و معنوی عنوان کرد.
فعالیتهای سیاسی
نام سید مجتبی خامنهای برای نخستین بار در جریان انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۳۸۴ در رسانهها مطرح شد. مهدی کروبی، از نامزدهای آن دوره، در نامهای به آیتالله خامنهای از حمایت فرزندشان از یکی از کاندیداها ابراز نگرانی کرد. در جریان اعتراضات پس از انتخابات سال ۱۳۸۸ نیز نام او در شعارهای خیابانی مطرح شد.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، وی با برخی نهادهای امنیتی و نظامی ارتباط داشته است. وزارت خزانهداری آمریکا در آبان ۱۳۹۸، وی را به همراه هشت شخص دیگر مرتبط با پدرش تحریم کرد [۴]. منابع خبری از نفوذ او در برخی دستگاهها خبر دادهاند، اما خود وی هیچگاه منصب رسمی دولتی را نپذیرفت.
انتخاب به رهبری
پس از درگذشت آیتالله سیدعلی خامنهای در جریان حملات ترکیبی آمریکا و رژیم صهیونیستی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، مجلس خبرگان رهبری فرآیند انتخاب رهبر جدید را آغاز کرد. این فرآیند در شرایط جنگی و با وجود حملات به دبیرخانه مجلس خبرگان در قم انجام شد.
مجلس خبرگان رهبری در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ با صدور بیانیهای رسمی، از انتخاب آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران خبر داد. این انتخاب با واکنشهای مختلفی در داخل و خارج از ایران همراه بود. برخی رسانهها و شخصیتهای سیاسی از جمله عباس آخوندی و محمد مهاجری نسبت به عجله در این انتخاب ابراز نگرانی کردند. در مقابل، برخی دیگر از نمایندگان مجلس این انتخاب را به موقع ارزیابی نمودند. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در واکنش به این انتخاب اظهاراتی تهدیدآمیز بیان کرد.