یواس‌اس جرالد آر. فورد

یواس‌اس جرالد آر. فورد؛ ناو هواپیمابر هسته‌ای کلاس فورد و پرهزینه‌ترین شناور نظامی نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا.

یواس‌اس جرالد آر. فورد ( USS Gerald R. Ford) یک ناو هواپیمابر هسته‌ای و پرهزینه‌ترین سامانه نظامی متعلق به نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا است که در سال 2017م رسما جایگزین ناو اینترپرایز شد. این شناور پیشرفته با وجود بهره‌گیری از فناوری‌های نوینی چون پرتابگرهای الکترومغناطیسی و پیش‌بینی خدمت تا سال 2058م، در جریان یک مأموریت طولانی و بی‌سابقه 300 روزه در مدیترانه، کارائیب و دریای شمال دچار فرسایش عملیاتی و استهلاک شدید گردید. این ناو پس از استقرار در خاورمیانه برای تقابل با ایران، هدف یک حمله همه‌جانبه و تلافی‌جویانه از 17 جهت قرار گرفت که پیامدهایی چون 30 ساعت آتش‌سوزی مداوم، مسمومیت و آوارگی صدها نفر از خدمه و در نهایت خروج کامل این شناور غول‌پیکر به همراه 70 جنگنده آن از مدار نبرد و ترک منطقه درگیری به سمت آمریکا را به دنبال داشت.

پیشینه و ساخت

ساخت این ناو با برش تشریفاتی یک صفحه فولادی ۱۵ تنی در سال 2005م آغاز شد و پس از مدتی در سال 2009م ساخت بخش اصلی آن کلید خورد. این ناو در نهایت به‌طور رسمی در سال 2017م به نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا تحویل داده شد و جایگزین ناو یواس‌اس اینترپرایز شد. یک شرکت کشتی‌سازی در ویرجینیا که تنها شرکت دارای توانایی ساخت ناو هواپیمابر هسته‌ای در آمریکا است ساخت این شناور را بر عهده داشت. این ناو برای طول عمر بالایی طراحی شده و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۸م در خدمت نیروی دریایی آمریکا باقی بماند. هزینه ساخت ناو جرالد آر. فورد آن را به پرهزینه‌ترین سامانه نظامی جهان تبدیل کرده است.

مشخصات فنی و فناوری‌ها

یواس‌اس جرالد آر. فورد با عرض 77 متر و جثه‌ای مشابه ناوهای کلاس نیمیتز، حدود 335 متر طول و وزنی بیش از 100,000 تُن دارد و به‌دلیل استفاده از سامانه‌های خودکار بیشتر، حدود 4000 تُن سبک‌تر است. و می‌تواند هم‌زمان بیش از 75 فروند هواپیما را حمل کند. این ناو برخلاف نسل‌های پیشین که برای 40 سال خدمت طراحی شده بودند، با هدف عمر عملیاتی بیش از 90 سال ساخته شده است. برای تسهیل حرکت هواپیماها و مهمات روی عرشه، طراحان جزیره فرماندهی پرواز را به بخش عقب‌تر ناو منتقل کرده‌اند.

این ناو از رآکتورهای هسته‌ای نوینی بهره می‌برد که توان الکتریکی بسیار بیشتری نسبت به رآکتورهای کلاس نیمیتز تولید می‌کنند و نیاز به فضای کمتری دارند. یکی از مهم‌ترین نوآوری‌های این ناو استفاده از سامانه پرتاب الکترومغناطیسی هواپیما (EMALS) به جای منجنیق‌های بخار قدیمی است که شتابی یکنواخت برای پرتاب انواع هواپیماها و پهپادها فراهم می‌کند، فرسایش جنگنده‌ها را کاهش داده و می‌تواند هر 45 ثانیه یک هواپیما را پرتاب کند. برای فرود هواپیماها سامانه پیشرفته گیرانداز (AAG) جایگزین ترمزهای هیدرولیکی شده است که با استفاده از موتورهای الکتریکی و رایانه توقف ایمن‌تری را رقم می‌زند. همچنین استفاده از آسانسورهای جدید تسلیحات، انتقال مهمات به عرشه را تسریع کرده است. به‌دلیل سطح بالای اتوماسیون این ناو با تعداد خدمه کمتری عملیاتی می‌شود که نسبت به نسل‌های پیشین کاهش چشمگیری داشته است.

تسلیحات و توان هوایی

قدرت تهاجمی ناو فورد بر پایه بال هوایی هشتم (CVW-8) استوار است. عرشه پرواز این ناو ظرفیت حمل تعداد زیادی از انواع هواپیما و بالگرد را دارد. ترکیب اسکادران پروازی آن شامل جنگنده‌های سوپر هورنت شامل سه اسکادران تک‌سرنشین F/A-18E و یک اسکادران دو سرنشین F/A-18F که می‌توانند تا 9 موشک از جمله پیکربندی «زنبور قرمز قاتل» را حمل کنند، هواپیماهای جنگ الکترونیک گراولر، هواپیماهای هشدار زودهنگام هاوک‌آی و بالگردهای سی‌هاوک شامل 19 فروند به همراه 2 فروند پرنده تیلت‌روتور CMV-22B Osprey است.

این ناو همچنین برای پذیرش جنگنده‌های نسل جدید مانند F-35C و پهپادهای سوخت‌رسان در حال ارتقا است و توان تهاجمی آن با موشک‌های دوربرد AIM-174B با برد بیش از 320 کیلومتر، موشک‌های ضدکشتی AGM-158C و مین‌های هوشمند 900 کیلوگرمی Quicksink تکمیل می‌شود. ناو فورد برای دفاع از خود، به رادارهای پیشرفته دو بانده مانند رادار AN/SPY-3 برای کشف موشک‌های کروز، سامانه‌های موشکی سطح‌به‌هوا و توپ‌های دفاع نزدیک مجهز شده است. در یک آزمایش مقاومت بدنه در تابستان 2021م، این ناو در برابر انفجار زیرآبی بسیار قدرتمندی معادل 18,144 کیلوگرم تی‌ان‌تی که برای تضمین امنیت 5000 ملوان در برابر موشک‌های ضدکشتی مانند DF-21 انجام شد مورد ارزیابی قرار گرفت و با موفقیت آن را پشت سر گذاشت.

چالش‌های عملیاتی و آمادگی رزمی ناو جرالد فورد در تقابل با ایران

ناو هواپیمابر یو‌اس‌اس جرالد فورد به‌منظور مقابله با ایران و محافظت از نیروها و متحدان آمریکا در خاورمیانه و حوالی سواحل اسرائیل مستقر شد؛ اما توانایی و آمادگی رزمی این ناو برای رویارویی با ایران با چالش‌های جدی مواجه بود. استقرار طولانی‌مدت و بی‌سابقه این ناو حدود ۳۰۰ روز از زمان آغاز مأموریت خود، در دریای شمال، مدیترانه و کارائیب، تمرینات شدید در دریای شمال که زیردریایی اتمی کلاس یاسن روسیه با موشک‌های مافوق صوت زیرکون به آن نزدیک شد و مأموریت‌هایی برای بی‌ثبات‌سازی رژیم مادورو در ونزوئلا، که طولانی‌ترین مأموریت یک ناو پس از جنگ ویتنام محسوب می‌شود منجر به استهلاک شدید، خستگی خدمه و فرسایش کامل آن شده است.

از سوی دیگر، بر پایه برخی گزارش‌ها بحران در پایگاه صنعتی دفاعی و صنعت کشتی‌سازی آمریکا باعث شده تا ظرفیت‌های تعمیر، نگهداری و جایگزینی ناوها به شدت محدود شود و هم‌زمان پیشرفت موشک‌های بالستیک، ضدکشتی و مافوق‌صوت، آسیب‌پذیری این ناو گران‌قیمت را افزایش داده است. علیرغم آنکه مقامات نظامی آمریکایی مدعی هستند این ناو و ناوشکن‌های اسکورت آن به سامانه‌های دفاعی پیشرفته برای رهگیری موشک‌ها مجهز بوده، هدف قرار دادن آن در سرعت بالا دشوار است و در کوتاه‌مدت توان دفاعی دارد، اما فرسایش ناوگان و تردیدها در خصوص آمادگی ارتش آمریکا برای ورود به یک جنگ طولانی‌مدت و گسترده، توانایی واقعی ناو جرالد فورد را برای مقابله با ایران به شدت به چالش کشیده است.

حمله ایران به ناو یواس‌اس جرالد فورد

در اسفند ۱۴۰۴ حضور ناو هواپیمابر آمریکایی یو‌اس‌اس جرالد آر. فورد در دریای سرخ از سوی سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا تهدیدی علیه ایران توصیف شد و اعلام گردید که مراکز لجستیکی و خدماتی این ناو در منطقه به‌عنوان اهداف احتمالی نیروهای مسلح ایران شناخته می‌شوند. پس از این تنش، رسانه‌ها گزارش دادند که ناو جرالد فورد با مشکلات فنی، از جمله یک آتش‌سوزی که به بخش‌های داخلی آن آسیب رسانده بود، مواجه شده و برای تعمیر به سمت جزیره کرت در یونان عقب‌نشینی کرده است.

علیرغم ادعای اولیه وزارت دفاع آمریکا مبنی بر اینکه حادثه ناو هواپیمابر یواس‌اس جرالد فورد تنها یک آتش‌سوزی ساده در بخش خدماتی و رختشوی‌خانه بوده است، گزارش رسانه‌ها نشان‌دهنده ابعاد گسترده ضربه تلافی‌جویانه ایران است. بر اساس اعترافات دونالد ترامپ، ایران از ۱۷ جهت به این ناو حمله تمام‌عیاری انجام داد که نیروهای آمریکایی را وادار به فرار و ترک موقعیت کرد؛

در پی این ضربه سنگین و آسیب‌های وارده، سپاه پاسداران اعلام کرد که این ناو غول‌پیکر به همراه ۷۰ فروند جنگنده مستقر در آن عملاً از مدار نبرد خارج شده است و کارشناسان نظامی نیز تایید کرده‌اند که این شناور منطقه درگیری را ترک کرده و در مسیر بازگشت به آمریکا است.

منابع

• «اعتراف ترامپ به حمله تمام عیار ایران به ناو هواپیمابر «فورد» + فیلم»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۸ فروردین ۱۴۰۵ش.
• پناهی، حسین علی، «ناو هواپیمابری که در برابر ۱۸ تن تی‌ان‌تی دوام آورد؛ پشت‌پرده‌ی قدرت جرالد آر فورد + ویدیو»، وب‌سایت روزیاتو، تاریخ درج مطلب: ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ش.
• «جرالد آر. فورد» ، گران‌ترین ناو جنگی جهان/ این ناو چقدر برای آمریکا هزینه برداشته است؟»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ش.
• «جزئیات مشخصات ناو «یواس‌اس جرالد آر. فورد»، وب‌سایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ش.
• «چرا ناو هواپیمابر جرالد فورد توان مقابله با ایران را از دست می‌دهد؟»، وب‌سایت گجت نیوز، تاریخ درج مطلب: ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ش.
• «سپاه: ناو هواپیمابر جرالد فورد از مدار خارج شد»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۷ فروردین ۱۴۰۵ش.
• «عقب‌نشینی ناو جرالد فورد از جنگ با ایران به دلیل نقص فنی»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۴ فروردین ۱۴۰۵ش.
• «قُمار بزرگ روی آب | قوی‌ترین ناو جهان با نقطه‌ضعفی آشکار | همه‌چیز درباره ناو یو‌اس‌اس جرالد آر. فورد که راهی خاورمیانه شده است»، وب‌سایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ش.
• «ناو هواپیمابری که در برابر ۱۸ تن تی‌ان‌تی دوام آورد؛ پشت‌پرده‌ی قدرت جرالد آر فورد»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ش.
• «هشدار جدی ایران به آمریکا درباره ناو جرالدفورد»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۲۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
• «همه چیز درباره ماموریت و توان نظامی ناو هواپیمابر یواس‌اس جرالد آر. فورد»، پایگاه خبری تحلیلی پارسینه، تاریخ درج مطلب: ۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
• «واکنش مقام نظامی آمریکا به سخن رهبری در مورد غرق کردن ناو / نیویورک تایمز: ناو جرالد فورد در سواحل اسرائیل مستقر می شود»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ش.