سرنگونی جنگنده اف-۳۵ توسط ایران

سرنگونی جنگنده اف-۳۵ توسط ایران؛ هدف‌گیری و سقوط جنگندۀ رادارگریز نسل پنجم آمریکایی بر فراز آسمان ایران توسط سامانه‌های پدافندی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران.

در جنگ تحمیلی سوم، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از اصابت نخستین جنگنده اف-۳۵ آمریکا و سپس انهدام دومین فروند از این نوع خبر داد. رسانه‌های آمریکایی ازجمله سی‌ان‌ان و آکسیوس این رویدادها را تأیید کرده و سخنگوی سنتکام از فرود اضطراری جنگنده خبر داد. به دنبال این اخبار، ارزش سهام شرکت لاکهید مارتین با کاهش چشمگیری مواجه شد. با این حال، گزارش‌های دیگری از سرنگونی یک فروند اف-۱۵ دو سرنشینه در کهگیلویه و بویراحمد منتشر شده که نوع دومین جنگندۀ ساقط‌شده را با ابهام مواجه کرده است.

اصابت نخستین جنگنده اف-۳۵

گزارش اصابت در رسانه‌های ایران: روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بامداد ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ش اعلام کرد که یک فروند جنگندۀ راهبردی لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲ ارتش آمریکا در آسمان مرکزی ایران، ساعت ۲:۵۰ بامداد، توسط سامانۀ پدافند نوین پیشرفتۀ هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مورد اصابت و آسیب جدی قرار گرفت.

تأیید رسانه‌های آمریکایی: شبکۀ سی‌ان‌ان به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد که این جنگنده پس از آنکه احتمالاً هدف آتش پدافند ایران قرار گرفته، مجبور به فرود اضطراری در یکی از پایگاه‌های آمریکا در غرب آسیا شده است. سخنگوی فرماندهی مرکزی ایالات متحده سنتکام، با تأیید این مطلب اعلام کرد که جنگنده در حال پرواز بر فراز ایران بوده و مجبور به فرود اضطراری شده است. شبکۀ الجزیره و شبکه المیادین نیز در پیام‌هایی در رسانه‌های اجتماعی، خبر هدف قرار گرفتن جنگندۀ اف-۳۵ توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را منتشر کردند.

بازتاب و واکنش‌ها

بازتاب در بازار سهام: شرکت لاکهید مارتین به‌عنوان سازنده اصلی اف-۳۵، تا پیش از این رویداد سهام صعودی داشت. از زمان اعلام اصابت نخستین جنگنده اف-۳۵ بر فراز ایران، ارزش سهام این شرکت با کاهش چشمگیری مواجه شد. تحلیلگران مالی این افت را نشانه‌ای بر صحت ادعای ایران در هدف‌قراردادن این جنگنده ارزیابی کردند.

نظر تحلیلگران: در پی انتشار خبر سقوط جنگنده اف-۳۵ آمریکا در آسمان ایران، تحلیلگران نظامی اعلام کردند که ایران این جنگنده را با استفاده از حسگرهای جست‌وجو و ردیابی مادون قرمز غیرفعال (IRST) شناسایی کرده است. این حسگرها به جای رادار، گرمای شدید اگزوز موتور را ردیابی می‌کنند و از آنجا که هیچ سیگنالی منتشر نمی‌کنند، خلبان پیش از اصابت هیچ هشداری دریافت نکرده است. به‌گفتۀ کارشناسان، سامانه‌های پدافندی کوتاه‌برد مانند «مجید» یا موشک ۳۵۸ احتمالاً در این عملیات به کار رفته‌اند.

واکنش مقامات: محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، در شبکۀ اجتماعی ایکس نوشت که اف-۳۵ نماد شکست‌ناپذیری ارتش آمریکا بود و برای نخستین‌بار در جهان مورد اصابت قرار گرفته است. وی با استفاده از عبارات قرآنی «یدالله فوق أیدیهم» و «ولکنّ الله رمیٰ» این رویداد را لحظۀ فروپاشی یک نظم توصیف کرد.

انهدام دومین جنگنده اف-۳۵

در شامگاه ۱۳ فروردین ۱۴۰۵، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از سرنگونی دومین جنگندۀ اف-۳۵ آمریکا در آسمان مرکزی ایران خبر داد. رسانۀ آمریکایی آکسیوس ضمن تأیید هدف‌قرار گرفتن و سرنگونی جنگندۀ پنهان‌کار، از انتشار تصاویر باقیماندۀ هواپیما توسط رسانه‌های ایران خبر داد و اعلام کرد که عملیات جستجو و نجات دو خلبان در حال انجام است. در آخرین به‌روزرسانی آمار خسارات آمریکا در برخی رسانه‌های ایران، دو فروند اف-۳۵ در فهرست جنگنده‌های هدف‌گرفته‌شده ثبت شده است. همچنین افسری که به این جنگنده شلیک کرده، در گفت‌وگو با صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران تأکید کرده است که جنگندۀ ساقط‌شده از نوع اف-۳۵ بوده است.

ابهامات درباره نوع جنگنده ساقط‌شده

با این حال، گزارش‌های دیگری در رسانه‌های آمریکایی منتشر شد که حاکی از سرنگونی یک فروند اف-۱۵ در منطقۀ کهگیلویه و بویراحمد بود. شبکۀ سی‌بی‌اس و روزنامۀ تایمز به نقل از مقامات آمریکایی گزارش دادند که یک فروند جنگندۀ اف-۱۵ اِی، دارای دو خلبان در خاک ایران ساقط شده و نیروهای آمریکایی موفق به نجات هر دو سرنشین شده‌اند. این در حالی است که جنگنده اف-۳۵ تک‌سرنشین است و موضوع دو خلبان‌بودن، با مشخصات اف-۳۵ مطابقت ندارد. دونالد ترامپ نیز در پیامی از انجام عملیات نجات دو خلبان آمریکایی خبر داد. در مقابل، سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا اعلام کرد که تلاش‌های دشمن برای نجات خلبانان شکست خورده و بالگردهای بلک هاوک و هواپیمای سی-۱۳۰ آنها منهدم شده است. بدین ترتیب، اصل سقوط یک جنگنده توسط همه منابع پذیرفته شده، اما نوع آن همچنان محل ابهام و روایت‌های متفاوت است.

خبر سرنگونی و تکذیب در جنگ 12 روزه

در جریان جنگ 12 روزه در خرداد ۱۴۰۴ش، خبرگزاری صداوسیما به نقل از ارتش جمهوری اسلامی ایران از انهدام یک فروند جنگنده اف-۳۵ آمریکایی خبر داد. این خبر به سرعت در رسانه‌های داخلی بازتاب یافت و به‌عنوان یک موفقیت بزرگ پدافندی معرفی شد. با این حال، پس از مدتی مشخص شد که این خبر نادرست بوده است. در واکنش به این رویداد، پیمان جبلی، رییس سازمان صداوسیما، اذعان کرد که انتشار این خبر به اعتبار سازمان لطمه زده است. به‌گفتۀ وی، یک مقام رسمی به صداوسیما اعلام کرده بود که این اتفاق رخ داده؛ اما بعداً مشخص شد که اطلاعات مذکور موثق نبوده است.

منابع

• «ادعای سی‌بی‌اس درباره نجات یک خلبان جنگنده سرنگون شده آمریکایی در ایران»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 14 فروردین 1404ش.
• «اعتراف تلخ رئیس صداوسیما درباره سقوط اف 35»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 18 آذر 1404ش.
• «انهدام دومین جنگنده F35 فوق پیشرفته نسل پنجم آمریکا (+عکس)»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 14 فروردین 1405ش.
• «ایران چطور اف-35 آمریکا را شکار کرد؟»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 1 فروردین 1405ش.
• «اینفوگرافیک | به روزرسانی شده از مجموع خسارات هواگردهای آمریکایی در جنگ با ایران»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 30 فروردین 1405ش.
• «جزئیات جدید از واقعه سرنگونی جنگنده F ۳۵ آمریکا/ تکنولوژی لاکهید مارتین را کاملاً به زمین زدیم»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب:
• «جنگ روایت‌ها درباره نجات دو خلبان F-۱۵ آمریکایی در ایران؛ واقعیت چیست؟»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: 16 فروردین 1404ش.
• «جنگندۀ F-۳۵ آمریکا بر فراز ایران مورد اصابت قرار گرفت+ فیلم»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: 28 اسفند 1404ش.
• «رسانه آمریکایی سقوط جنگنده اف ۳۵ در خاک ایران را تایید کرد»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 14 فروردین 1405ش.
• «قالیباف از زدن جنگنده اف35 نوشت؛ ولکنّ الله رمیٰ/ این لحظهٔ فروپاشی یک نظم بود»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: 29 اسفند 1404ش.
• «کاهش سهام سازنده F35 بعد از ضربه ایران»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 28 اسنفد 1404ش.
• «گزارش تایمز از نجات دومین خلبان آمریکایی در ایران»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 23 فروردین 1405ش.
• «واکنش رسانه‌های جهان به رهگیری جنگنده اف-۳۵ آمریکا توسط ایران»، وب‌سایت روزنامۀ دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 28 اسفند 1404ش.